VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Indeksi u padu, Brent preko 104 dolara zbog Bliskog istoka

    Indeksi u padu, Brent preko 104 dolara zbog Bliskog istoka

    Cijena nafte Brent danas je premašila 104 dolara za barel, a evropski indeksi su u padu pošto su nova strahovanja od eskalacije na Bliskom istoku pojačala zabrinutost investitora zbog mogućih poremećaja u snabdijevanju, prenose Nezavisne.

    Prema podacima sa berzi, Brent je jutros u 9.30 poskupio oko 3,72 odsto, na 104,011 dolar za barel. Američki WTI porastao je oko 3,71 odsto, na oko 91,539 dolara.

    Broj brodova kroz Ormuz pao je na najniži nivo za više od dva mjeseca. U utorak je moreuzom prošlo samo sedam trgovačkih brodova, a protok sirove nafte pao je na oko 10,1 milion barela dnevno, što je 74 odsto predratnog nivoa, prenosi Rojters.

    Na tržište je dodatno uticala vijest En-Bi-Si da su američki predsjednik Donald Tramp i tim za nacionalnu bezbjednost razgovarali o mogućnosti ponovnog pokretanja velikih vojnih operacija protiv Irana u narednim sedmicama, uključujući i udar prije novembarskih izbora za Kongres.

    Evropski fjučersi gasa za novembar na otvaranju amsterdamske berze TTF prodavali su se po 79,765 evra za megavat-sat, odnosno oko 835 evra za 1.000 kubnih metara. Katar je jedan od najvećih svjetskih izvoznika tečnog prirodnog gasa, a proizvodnja i izvoz zavise od terminala Ras Lafan u Persijskom zalivu. Svaki ozbiljniji problem sa plovidbom kroz Ormuz zato odmah diže premiju rizika na evropskom gasnom tržištu.

    Njemački DAX pao je 0,84 odsto, francuski CAC 40 0,92 odsto, britanski FTSE 100 0,67 odsto, italijanski FTSE MIB 1,13 odsto, moskovski IMOEX 0,68 odsto.

    Evro na Foreksu vrijedi 1,11917 dolara. Zlato je poraslo na 4.125,68 dolara za trojsku uncu, pšenica na 6,8687 dolara za bušel, a bušel iznosi 27,216 kilograma.

    Američki Dau Džons na zatvaranju u srijedu pao je 0,66 odsto, na 51.179,87 poena, S&P 500 0,22 odsto, na 7.801,77 poena, a Nasdak 0,22 odsto, na 27.538,69 poena.

  • U avgustu u Srpskoj nezaposlenost smanjena, a u FBiH povećana

    U avgustu u Srpskoj nezaposlenost smanjena, a u FBiH povećana

    Nezaposlenost u Republici Srpskoj u avgustu je smanjena za 0,42 odsto u odnosu na prethodni mjesec, dok je u Federaciji BiH povećana za 0,71 odsto, podaci su Agencije za rad i zapošljavanje BiH.

    Kada je riječ o Brčko distriktu, u avgustu je nezaposlenost smanjena za 0,11 odsto u odnosu na prethodni mjesec.

    Na evidencijama zavoda i službi za zapošljavanje u BiH na kraju avgusta bilo je 311.107 lica, što je za 1.576 lica ili 0,51 odsto više u odnosu na jul, a za 3.42 odsto manje nego u istom mjesecu 2025. godine.

    U avgustu je na evidencijama bilo najviše kvalifikovanih radnika – 97.156 ili 31,23 odsto od ukupnog broja, slijede lica sa srednjom stručnom spremom, njih 89.112 ili 28,64 odsto, te nekvalifikovane osobe 87.758 ili 28,21 odsto.

    Posao je tražilo i 27.940 lica sa visokom stručnom spremom ili 8,98 odsto od ukupnog broja, zatim 4.812 ili 1,55 odsto sa višom stručnom spremom, 3.766 ili 1,21 odsto sa nižom stručnom spremom, te 563 ili 0,18 odsto visokokvalifikovanih radnika.

    Od ukupnog broja registrovanih nezaposlenih osoba u avgustu je bilo 12.360 novoprijavljenih osoba koja traže posao.

    U avgustu su sa evidencija brisana 10.844 lica, od kojih je 5.860 zaposleno.

    Istovremeno je za 9.096 osoba prestao radni odnos, dok su poslodavci u ovom periodu prijavili potrebe za zapošljavanjem 3.702 nova radnika.

    Prema podacima Agencije za statistiku BiH, u julu je broj zaposlenih
    u BiH iznosio 852.603, što je manje za 0,3 odsto u odnosu na prethodni mjesec.

  • Savić: Nadam se da će doći do sniženja cijena goriva

    Savić: Nadam se da će doći do sniženja cijena goriva

    Predsjednik Grupacije za promet naftom i naftnim derivatima pri Privrednoj komori Srpske Đorđe Savić izrazio je nadu da će doći do sniženja cijena goriva.

    “Cijene će zavisiti od dešavanja na svjetskom tržištu i geopolitike”, rekao je Savić i dodao da se u ovom trenutku ne može pričati o cijenama goriva preko četiri KM po litru.

    On je naveo da su cijene dizela u Republici Srpskoj trenutno su nešto niže u odnosu na kraj septembra.

    Savić je rekao da se cijene evrodizela u Banjaluci kreću od 3,71 KM do 3,81 KM po litri.

    “Cijena benzina je od 3,29 KM do 3,45 KM, prema informacijama koje ja imam. Cijene dizela su trenutno niže za pet do 10 feninfa po litru u odnosu na cijene koje smo imali krajem septembra”, naglasio je Savić.

  • MMF poziva na brže smanjenje duga i regulaciju vještačke inteligencije

    MMF poziva na brže smanjenje duga i regulaciju vještačke inteligencije

    Direktorka MMF-a Kristalina Georgieva poručila je u srijedu u Singapuru da bogate i siromašne zemlje moraju brže djelovati protiv duga i nejednakosti. Govor je održala uoči jesenjih sastanaka MMF-a i Svjetske banke, koji će naredne sedmice biti u Bangkoku, prenosi Klix.

    Na tim sastancima ministri finansija i guverneri centralnih banaka 191 zemlje članice procjenjivaće stanje svjetske ekonomije i razgovarati o strategijama za finansijsku stabilnost i održiv rast.

    Georgieva je upozorila da se ekonomije istovremeno nose sa posljedicama ubrzanog razvoja vještačke inteligencije, visokog zaduživanja i šokova izazvanih ratovima na Bliskom istoku i u Ukrajini.

    „Pred nama su neke veoma teške političke odluke“, rekla je Georgieva.

    Poruka kreatorima ekonomskih politika, dodala je, jeste da se nužne mjere više ne mogu odlagati.

    „Ne možemo nastaviti odgađati neophodno djelovanje u politikama – imate alate, sada imajte mudrosti da ih upotrijebite“, poručila je.

    Prekomjerni dug, kaže, sve je teži teret i za bogate zemlje poput SAD, Japana i Njemačke, i za zemlje sa niskim prihodima, koje biraju između javne potrošnje i otplate skupih kredita uz visoke kamate.

    Ukazala je i na rizike brzog širenja centara za podatke potrebnih za vještačku inteligenciju, što je podiglo cijene dionica i korporativne zarade.

    „Volite je, mrzite je ili je se plašite, AI je ovdje i brzo postaje ključni pokretač relativne pozicije zemalja u svjetskoj ekonomiji“, rekla je.

    Upozorila je da između velikih ulaganja i koristi od vještačke inteligencije postoji kašnjenje, a da bi slabiji prihodi razočarenje mogli pretvoriti u širi globalni šok.

    Države je pozvala da obuzdaju javnu potrošnju, po potrebi poskupe zaduživanje radi kontrole inflacije, zaštite najugroženije i usvoje politike za regulaciju vještačke inteligencije, obuku radnika, fleksibilnija tržišta rada, preduzetništvo i energetsku sigurnost.

  • Cijena peleta do 830 KM, isporuka novih narudžbi u decembru

    Cijena peleta do 830 KM, isporuka novih narudžbi u decembru

    U dijelovima BiH nove narudžbe peleta neće biti primljene prije decembra. Proizvođači još voze količine ugovorene tokom ljeta, a tona sada košta od oko 640 do 830 KM, zavisno od proizvođača i klase, pišu Nezavisne.

    Banjalučki „Drvoprodex“ nove narudžbe trenutno ne prima. Još isporučuje ono što su građani naručili u junu i julu. Za „Nezavisne novine“ kažu da nove prijave planiraju od decembra, kad završe ranije ugovorene isporuke. Tona kod njih sada košta 640 KM. Nije poznato hoće li se cijena mijenjati.

    Sarajevska „Drvosječa“, sa predstavništvima u nekoliko gradova, takođe bilježi veliku potražnju, pa se na isporuku čeka nekoliko dana. Cijena zavisi od klase.

    „Pelet A2 klase trenutno je dostupan po cijeni od 790 KM po toni, dok A1 klasa dostiže i do 830 KM po toni, plus prevoz. Imamo veoma mnogo narudžbi“, kazali su iz „Drvosječe“.

    U šipovačkom „Medeks promu“ tona košta 650 KM, plus prevoz.

    „Ljudi i dalje jako puno zovu i naručuju, velika je potražnja“, kazali su iz ove firme.

    Goran Ivanović, predstavnik proizvođača peleta u BiH, za „Nezavisne novine“ kaže da ko je unaprijed prodao količine prvo mora da ih isporuči, pa tek onda da prima nove.

    „Ako je neko prodao mjesec ili dva unaprijed, ne može dalje primati narudžbe, jer prvo mora namiriti ono što je već ugovorio. To je teška proizvodnja i uvijek se mogu pojaviti kvarovi, a ne može se garantovati ni da neće biti problema poput požara, zbog kojih proizvođač u određenom trenutku ne bi mogao ispoštovati narudžbe“, kazao je Ivanović.

    Nove narudžbe, navodi, uglavnom kreću kad ranije ugovoreno ode sa dvorišta.

    „Dosta tržišta je već namireno i ne bi trebalo biti puno problema u nekom narednom periodu. Vjerovatno su još neki dijelovi ukupnog tržišta ostali nenamireni. Uvijek je tu problem sa Sarajevom i nekim većim centrima, gdje su možda ljudi ograničeni skladišnim prostorom. Navike se moraju promijeniti, odnosno ne treba čekati sezonu da bi se nabavljao pelet, nego ga treba obezbijediti ranije“, rekao je Ivanović.

    Cijene se razlikuju od grada do grada. Proizvođače ipak upozorava da ne dižu cijenu naprečac.

    „Mislim da treba biti oprezan sa promjenama cijena, jer ne znamo kako će dalje sezona teći, odnosno da li će zima biti topla ili hladna. Ako se ode sa previsokom cijenom, to se može negativno odraziti na naredne sezone. Ne bi bilo dobro preći granicu koju građani bukvalno ne mogu sebi ni priuštiti ni ispoštovati. Onda takve potrošače tjeramo prema drugim energentima i kasnije imamo problem sa prodajom“, istakao je Ivanović.

    Troškovi proizvodnje, kaže, znatno su porasli, prije svega zbog goriva i sirovine.

    „Definitivno je vidljiv znatan rast cijena goriva, a to dosta utiče na sam proces proizvodnje, troškove otkupa sirovine i transport. Zatim imamo i rast cijene same sirovine, odnosno drveta koje proizvođači nabavljaju od onih koji prodaju svoje viškove ili direktno od proizvođača“, rekao je Ivanović.

    Sadašnje cijene drži blizu maksimuma, ali garanciju u ime proizvođača ne daje.

    „Ja mislim da je ovo maksimum i da cijene mogle ostati na sadašnjem nivou. Međutim, ne mogu to garantovati u ime proizvođača“, zaključio je Ivanović.

  • Cijene dizela visoke možda i do 2027. zbog manjeg kapaciteta rafinerija

    Cijene dizela visoke možda i do 2027. zbog manjeg kapaciteta rafinerija

    Cijene dizela mogle bi da ostanu povišene do 2027. godine, jer ograničeni kapaciteti rafinerija teško mogu da odgovore na obnovu potražnje i iscrpljenih zaliha, ocijenila je američka investiciona banka Goldman Saks.

    Razlika između cijene prerađenih naftnih derivata i cijene sirove nafte na globalnom nivou, za dizel i avionsko gorivo mogla bi naredne godine u proseku da bude iznad 40 dolara po barelu (oko 34,5 evra), što je više nego dvostruko u odnosu na uobičajen nivo od oko 20 dolara (17,3 evra), prenio je CNBC.

    Kopredsjednik odeljenja Goldman Saksa za istraživanje prirodnih resursa u Azijsko-pacifičkom regionu Nikil Bhandari, rekao je da će visoke cijene dizela biti potrebne kako bi bila ograničena potražnja i spriječilo da njen oporavak dodatno optereti rafinerije, prenosi RTRS.

  • Pojeftinjenje dizela u Srpskoj

    Pojeftinjenje dizela u Srpskoj

    Dizel će na benzinskim pumpama u Srpskoj pojeftiniti ove sedmice. To su potvrdili iz Grupacije za promet naftom i naftnim derivatima pri Privrednoj komori Srpske, naglasivši da pojeftinjenje neće biti isto na svim pumpama, piše BL Portal.

    Trenutno dizel u prosjeku košta od 3,7 do 3,85 KM po litru. Pojeftinjenje će biti od 5 do 10 feninga. „Benzinske pumpe na kojima su više cijene, dizel će spustiti za oko 10 feninga, a one sa nižim cijenama za oko 5 feninga po litru. Razlog je pojeftinjenje sirove nafte, odnosno, naftnih derivata na svjetskoj berzi proteklih dana“, kažu u grupaciji.

    Početkom marta, prije izbijanja krize na Bliskom istoku, litar je koštao oko 2,3 KM. Prije sedam mjeseci pun rezervoar koštao je oko 115 KM, a danas je za 50 litara potrebno izdvojiti više od 190 KM. Samo u septembru litar je poskupio za oko 40 feninga.

  • ECB: Cijene u evrozoni divljaju

    ECB: Cijene u evrozoni divljaju

    Inflacija u evrozoni ubrzala je u septembru više nego što se očekivalo i dostigla najviši nivo u posljednje tri godine, što je dodatno podstaklo očekivanja da bi Evropska centralna banka mogla ponovo da poveća kamatne stope, prenosi RTRS.

    Potrošačke cijene porasle su za 3,8 odsto na godišnjem nivou, nakon rasta od 3,2 odsto u avgustu, dok je tržišni konsenzus predviđao 3,7 odsto, pokazali su podaci Evrostata.

    Novi talas prvenstveno je povezan sa rastom cijena nafte i prirodnog gasa. Bazna inflacija, iz koje su isključene promjenjive kategorije poput energenata, porasla je na očekivanih 2,5 odsto, a inflacija u sektoru usluga na 3,2 odsto.

    Zvaničnici ECB nastoje da spriječe da se energetski šok prelije na rast plata i cijena proizvoda. Tržišta očekuju najmanje još dva povećanja kamata, iako je predsjednica Kristin Lagard poručila da nema potrebe za žurbom sa dodatnim zaoštravanjem monetarne politike, jer će viši prinosi već usporavati privredni rast i ograničavati širenje inflacije.

  • Evropa u završnoj fazi digitalnog evra

    Evropa u završnoj fazi digitalnog evra

    Evropska unija ulazi u završnu fazu stvaranja digitalnog evra, elektronske zamjene za gotovinu kojom želi prekinuti potpunu zavisnost od američkih platnih sistema. Probni rad počinje 2027, a sve firme u evrozoni moraće da ga prihvataju do 2029, piše Klix.

    Odbor za ekonomska pitanja Evropskog parlamenta izglasao je podršku uvođenju, projektu koji je predložila Evropska centralna banka. Riječ je o besplatnoj i opšteprihvaćenoj opciji plaćanja za građane i kompanije u evrozoni, elektronskoj alternativi fizičkom novcu, piše poslovni list Forčun.

    Probno testiranje od 12 mjeseci zakazano je za drugu polovinu 2027. Učestvovaće 36 velikih finansijskih kompanija, uključujući Dojče bank, Revolut, Adjen i Unikredit. Plan je da do 2029. sve trgovine i onlajn biznisi u evrozoni zakonski moraju prihvatati digitalni evro.

    Povod je zavisnost od američkih finansijskih mreža. Gotovo polovinu, 47 odsto, vrijednosti kartičnih plaćanja u evrozoni obrađuju Viza i Masterkard, dok 15 od 21 države evrozone uopšte nema vlastiti nacionalni digitalni sistem. „Sistemi plaćanja nisu neutralni, oni su instrumenti moći. Imali smo mnogo opomena zbog naše zavisnosti od Sjedinjenih Američkih Država. Sada smo se potpuno probudili“, izjavio je francuski europarlamentarac Žil Boaje.

    Rizik je izraženiji pod administracijom Donalda Trampa, koja se u vanjskoj politici snažno oslanja na finansijske sankcije. Evropski političari strahuju od prekida pristupa američkim mrežama. Gotovina, jedini oblik novca koji ECB u potpunosti kontroliše, polako nestaje iz svakodnevne upotrebe, a privatne digitalne valute, takozvani steblkoini, preuzimaju tržište.

    Za trgovce i kompanije prednost je ukidanje visokih naknada bankama i kartičnim kućama, uz trenutno prebacivanje novca na račun. Veliki lanci godinama upozoravaju na rast naknada Vize i Masterkarda. Digitalni evro trebalo bi da ujedini rascjepkano tržište, na kojem dominiraju lokalni sistemi koji ne funkcionišu izvan matičnih država, poput iDEAL-a u Holandiji ili Blika u Poljskoj. Dvije strukturne prednosti su obavezno prihvatanje u svim trgovinama od 2029. i obavezna distribucija preko svih banaka.

    ECB procjenjuje da će uvođenje evropske banke koštati između četiri i šest milijardi evra, od 7,8 do 11,7 milijardi KM, u četiri godine. Izgradnja sistema koštaće ECB 1,3 milijarde evra, 2,54 milijarde KM, uz godišnje održavanje od 300 miliona evra, 587 miliona KM. Banke strahuju od gubitka depozita ako građani prebacuju novac sa štednih računa u digitalne novčanike, i od toga da će troškove prebaciti na trgovce novim naknadama.

    Analitičari upozoravaju na neuspjehe sličnih projekata, poput Kariba ili Nigerije, i na slabu komunikaciju, jer zvaničnici koriste pojmove poput „strateške autonomije“. Pojedine banke već razvijaju novčanik Vero, sa desetinama miliona korisnika, pa se postavlja pitanje da li Evropa pravi dva rješenja. Dok je Evropi trebalo šest godina do testiranja, SAD su odustale od digitalnog dolara i okrenule se privatnim digitalnim valutama, sa stotinama milijardi dolara transakcija. Zbog toga mnogi zaključuju da je digitalni evro dobar odgovor na dominaciju američkih kartica, ali da u 2029. stiže kasno na tržište kojim već vladaju novi oblici privatnog digitalnog novca, piše Forčun.

  • Iranski rijal pao na istorijski minimum, za dolar potrebno skoro 2,7 miliona

    Iranski rijal pao na istorijski minimum, za dolar potrebno skoro 2,7 miliona

    Iranska valuta pala je u subotu na najnižu vrijednost u istoriji. Jedan američki dolar na slobodnom tržištu u Teheranu prodavao se za 2.697.000 rijala, pokazuju podaci servisa Alančand, koji prati neslužbeni kurs, piše Klix.

    Dolar je samo u jednom danu poskupio za 58.000 rijala, odnosno 2,2 odsto, a za sedmicu za gotovo 15 odsto. Još 2. septembra plaćao se oko 2,2 miliona rijala, dok je u avgustu prošle godine vrijedio oko 920.000.

    Pad se ubrzao zbog američke pomorske blokade, koja je iranski izvoz nafte svela praktično na nulu. Prema pisanju Forčuna, Iran prošlog mjeseca nije utovario nijedan tanker nafte, što se nije dogodilo od 1979, a uplate za ranije isporuke trebalo bi da presuše do sredine decembra. Prodaja nafte inače čini oko trećine iranskog državnog budžeta.

    Inflacija u Iranu približava se 90 odsto, a očekuje se da će ekonomija ove godine pasti za 5,4 odsto. Predsjednik Masud Pezeškijan požalio se da Iran ne može da naplati ni robu koju je već isporučio. Kada je 2018. počela nova runda američkih sankcija, dolar je vrijedio oko 35.000 rijala.