VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Šta se dešava s novcem ako banka u BiH propadne?

    Šta se dešava s novcem ako banka u BiH propadne?

    ​Mnogi građani Bosne i Hercegovine drže novac na bankovnim računima, ali nisu upoznati s činjenicom da postoji sistem koji ih štiti u slučaju da banka postane nesolventna.

    Riječ je o sistemu osiguranja depozita, koji omogućava da deponentima bude isplaćen osigurani iznos ako banka više nije u mogućnosti ispunjavati svoje obaveze.

    U Bosni i Hercegovini osigurani depozit iznosi do 70.000 KM po deponentu, odnosno osiguranje se odnosi na depozite u bankama koje su članice sistema osiguranja depozita.

    Šta zapravo pokriva osiguranje?

    Zaštita nije ograničena samo na klasičnu štednju.

    Obuhvaćeni mogu biti različiti oblici depozita, uključujući sredstva na tekućim računima, štedne račune i oročene depozite.

    Garancija se odnosi i na depozite u različitim valutama, pod uslovima propisanim sistemom osiguranja depozita.

    To znači da novac koji građanin koristi za svakodnevno plaćanje računa takođe može biti obuhvaćen osiguranjem, a ne samo sredstva koja su oročena ili izdvojena kao štednja.

    Najvažnije je provjeriti da li je vaša banka u sistemu

    Prije nego što novac povjerite banci, važno je provjeriti da li je ona članica sistema osiguranja depozita.

    Agencija za osiguranje depozita BiH objavljuje spisak banaka koje učestvuju u sistemu, pa bi ta informacija trebala biti jedan od elemenata koje građani provjeravaju prije ugovaranja štednje ili oročenog depozita.

    Šta se događa ako banka propadne?

    Deponenti ne moraju unaprijed podnositi zahtjev kako bi ostvarili pravo na osigurani depozit.

    U slučaju nastanka osiguranog slučaja, informacije o načinu i mjestu isplate objavljuju se putem javnog saopštenja.

    Drugim riječima, zaštita postoji automatski za depozite kod banaka koje su uključene u sistem, pod uslovima propisanim zakonom.

    Šta ako na računu imate više od 70.000 KM?

    Tu je važno obratiti pažnju na ograničenje.

    Osigurani iznos je do 70.000 KM po deponentu. Dio novca koji prelazi taj iznos nije obuhvaćen ovom garancijom.

    Takva sredstva mogu se potraživati u eventualnom stečajnom postupku nad bankom, zajedno s potraživanjima drugih povjerilaca, što znači da njihov povrat nije garantovan na isti način kao osigurani dio depozita.

    Zbog toga građani koji imaju veće iznose u banci trebaju posebno voditi računa o strukturi svoje štednje i uslovima zaštite.

    Šta provjeriti prije ugovaranja štednje?

    Osim samog iznosa osiguranja, prije potpisivanja ugovora s bankom korisno je provjeriti nekoliko stvari.

    Prije svega, treba uporediti kamatne stope koje različite banke nude za istu vrstu depozita. Razlike mogu biti značajne.

    Važno je provjeriti i da li je ugovorena kamata zaista fiksna ili banka pod određenim uslovima može mijenjati njenu visinu.

    Posebnu pažnju treba obratiti na uslove prijevremenog raskida oročenja. Ako se novac povuče prije ugovorenog roka, mogu se primjenjivati drugačiji uslovi, uključujući gubitak dijela kamate ili druge ugovorene posljedice.

    Treba provjeriti i način obračuna kamate – da li se ona obračunava mjesečno, godišnje ili tek po isteku oročenja.

    A šta je s porezom na kamatu?

    Još jedan podatak koji može biti važan štedišama jeste porezni tretman kamatnog prihoda.

    Prema trenutno važećim pravilima, kamatni prihod od štednje fizičkih lica u BiH nije oporezovan na način na koji se oporezuju neki drugi oblici prihoda.

    Ipak, porezni propisi mogu biti promijenjeni, pa se na ovaj aspekt ne treba gledati kao na trajnu garanciju.

    U konačnici, najvažnije je znati tri stvari: da li je vaša banka članica sistema osiguranja depozita, koliki iznos držite u toj banci i pod kojim uslovima je vaš depozit zaštićen.

    Za građane koji drže veće iznose posebno je važno imati na umu da 70.000 KM predstavlja granicu osiguranog iznosa po deponentu, a ne neograničenu garanciju cjelokupne ušteđevine, prenosi Oslobođenje.

  • Prodaja električnih automobila u Evropi porasla 51 odsto, EV dostigli četvrtinu tržišta

    Prodaja električnih automobila u Evropi porasla 51 odsto, EV dostigli četvrtinu tržišta

    U prvih sedam mjeseci 2026. godine prodaja električnih vozila porasla je za 37 odsto u odnosu na isti period prošle godine, što je pomoglo cijeloj automobilskoj industriji da zadrži pozitivne rezultate. Poređenja radi, cjelokupno evropsko automobilsko tržište poraslo je za 4,1 odsto prošlog mjeseca i za 5,7 odsto u periodu od januara do jula.

    Rast prodaje električnih vozila nadmašio je i plug-in hibride i klasične hibride. Prodaja plug-in hibrida u julu je porasla za 15 odsto, dok je prodaja potpuno hibridnih vozila povećana za 9 odsto. Rast cijena goriva i sve veća ponuda električnih automobila vrlo su vjerovatno glavni pokretači kontinuiranog rasta registracija električnih vozila u Evropi.

    Francuska i Njemačka, dva najveća automobilska tržišta u Evropi, predvode ovaj procvat električnih vozila, a svakog mjeseca na njihove puteve stiže sve više automobila na električni pogon.

    Francuska je u julu dostigla udio električnih vozila od 35 odsto, uz više od 44.000 registracija. U međuvremenu, potpuno električni automobili prošlog mjeseca dostigli su udio od 29,3 odsto, uz gotovo 79.000 registracija.

    Ukupno je prošlog mjeseca u Evropi registrovano 277.006 električnih vozila. Škoda Elrok bila je najprodavaniji električni automobil u regionu, a slijedili su je Folksvagen ID.4 i Reno 5 E-Tech.

    Međutim, Teslin Model Y i dalje je najprodavaniji električni automobil u Evropi nakon prvih sedam mjeseci godine, sa 115.759 registracija, što predstavlja povećanje od 55 odsto. Škodin Elrok je drugi sa 67.679 primjeraka, dok je Tesla Model 3 treći sa 57.086 prodatih automobila.

    Kada je riječ o plug-in hibridima, kineski proizvođači automobila probili su se i zauzeli veliki dio tržišta. Za razliku od električnih vozila, kineski plug-in hibridi ne podliježu povećanim uvoznim carinama, pa se mogu prodavati po nižim cijenama od modela proizvedenih lokalno.

    Ukupna prodaja plug-in hibrida u julu je porasla na 125.530 automobila, što je povećanje od 15 odsto u odnosu na isti mjesec prošle godine. Kineski modeli imali su udio od 34 odsto i zauzeli gotovo polovinu mjesta među 10 najprodavanijih modela.

    BYD Seal U bio je najprodavaniji plug-in hibrid u Evropi prošlog mjeseca, a slijedio ga je BYD Atto 2. Jaekoo 7 bio je četvrti.

    Od januara do jula, pobjedničko postolje čine kineski modeli, pri čemu je BYD Seal U na prvom mjestu, slijede BYD Atto i Jaekoo 7.

  • Tramp ide ka novim carinama od 7,5 odsto Kini zbog jeftine robe

    Tramp ide ka novim carinama od 7,5 odsto Kini zbog jeftine robe

    Predsjednik SAD Donald Tramp ide ka uvođenju novih carina od 7,5 odsto na robu iz Kine, kojima bi druga najveća svjetska ekonomija bila „kažnjena zbog preplavljivanja globalnog tržišta jeftinom robom“, navode tri osobe upoznate sa situacijom.

    Prema navodima dvoje izvora, riječ je o mjeri za koju administracija procjenjuje da ne bi ugrozila jednogodišnje trgovinsko primirje između Vašingtona i Pekinga, niti planirani susret Trampa i kineskog predsjednika Si Đinpinga krajem septembra. Odluka još nije konačna, a predsjednik bi, kako tvrde upućeni, i dalje mogao da promijeni stav.

    Nova carina predstavljala bi pokušaj Bijele kuće da zaobiđe odluku Vrhovnog suda SAD, koji je ranije ove godine oborio Trampov plan za širok paket visokih carina kakav nije viđen još od tridesetih godina prošlog vijeka.

    Nakon toga, administracija je u martu pokrenula formalne istrage o prekomjernim industrijskim kapacitetima i pravilima o prisilnom radu u Kini i drugim državama.

    Još nije poznato da li se približava i odluka u istragama protiv drugih ekonomija koje je Vašington optužio za nepoštene trgovinske prakse. Među njima su Evropska unija, Japan, Indija, Meksiko, Južna Koreja, Vijetnam i Tajvan.

    Bijela kuća i Kancelarija američkog trgovinskog predstavnika nisu odgovorili na upite o ovim razmatranjima.

    Kineska ambasada u Vašingtonu saopštila je da ekonomska i trgovinska pitanja treba rješavati bilateralnim razgovorima, a ne jednostranim carinskim potezima, te odbacila tvrdnje o prekomjernim kapacitetima.

    Kina je i prošlog mjeseca negirala takve optužbe, dok su njeni trgovinski partneri posljednjih godina sve češće upozoravali na veliki proizvodni kapacitet u sektorima od automobila i solarnih panela do cementa i čelika.

    Dodatni kontekst daje i podatak da je kineski trgovinski suficit prošle godine dostigao gotovo 1,2 biliona dolara, uz rast izvoza podstaknut slabijom domaćom potražnjom.

    Istovremeno, američko Ministarstvo finansija najavilo je i nove sekundarne sankcije zemljama koje nastavljaju trgovinu sa Iranom, čiji je najveći trgovinski partner upravo Kina.

  • Deficit Republike Srpske porastao na gotovo 1,6 milijardi KM

    Deficit Republike Srpske porastao na gotovo 1,6 milijardi KM

    Republika Srpska za sedam mjeseci ove godine izvezla je robu vrijednu 3.095.723.000 KM, dok je uvoz bio vrijedan 4.692.737.000 KM.

    Tako je, prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, u periodu od januara do jula 2026. godine obim robne razmjene Republike Srpske sa inostranstvom iznosio 7.788.460.000 KM.

    “Spoljnotrgovinski deficit u periodu januar – jul 2026. godine iznosio je 1.597.014.000 KM, dok je pokrivenost uvoza izvozom bila 66 odsto. Izvoz je u periodu januar – jul 2026. godine smanjen za 0,5 odsto u odnosu na period januar – jul 2025. godine, dok je uvoz povećan za 7,4 odsto”, navode iz Zavoda.

    Ko su najveći trgovinski partneri Republike Srpske?

    Prema njihovim podacima, na listi zemalja sa najvećim učešćem u obimu razmjene sa Srpskom našle su se Srbija, Italija, Hrvatska, Njemačka, Slovenija, Kina, Austrija, Crna Gora, Turska i Poljska.

    Tako se tokom sedam mjeseci najviše iz Republike Srpske izvozilo u Srbiju, Hrvatsku, Sloveniju, Njemačku i Italiju, dok se istovremeno najviše uvozilo iz Srbije, Italije, Kine, Njemačke i Hrvatske.

    Kako su se tokom godine kretali izvoz i uvoz?

    Gledano po mjesecima, najveći izvoz zabilježen je u junu (483.872.000 KM), a najmanji u januaru (324.541.000 KM). S druge strane, najveći uvoz bio je u martu (759.736.000 KM), a najmanji u januaru (442.871.000 KM).

    Saša Stevanović, ekonomista, u razgovoru za “Nezavisne novine” ističe da se na osnovu podataka može reći da je spoljna tražnja, prije svega tražnja u Evropskoj uniji, slaba, a unutrašnja tražnja u Republici Srpskoj izuzetno jaka.

    “Ukoliko posmatramo saldo robne razmjene imamo veći deficit nego prošle godine za oko 330 miliona KM. U odnosu na prethodnu godinu eksterni faktor ako posmatramo uvoz roba je umanjio domaću ekonomiju za 1,5 odsto BDP-a. Ako posmatramo ove podatke i tražnju u Evropskoj uniji, koja čini više od dvije trećine našeg izvoza, možda se najviše pažnje treba posvetiti izjavi šefice AfD-a – Njemačke političke partije o ukidanju evra, zatvaranju granica i izlasku iz Šengena. Taj scenario, ako ćemo gledati po popularnosti te političke partije, je sa vjerovatnoćom od 30 odsto. Da li imamo mi kontingentni plan šta ćemo činiti ako se to desi”, naveo je Stevanović.

    Šta bi moglo uticati na privredu RS u narednom periodu?

    Kako dodaje, dobro je da imamo latentne fiskalne rezerve oko pet milijardi KM kod naših javnih finansija, ako se takav scenario učini izvjesnim.

    “Drugo pitanje je funkcionisanja EU ekonomskog modela. Jeftin energent više nije opcija, otvorenost ekonomije EU očigledno škodi, globalni svjetski poredak baziran na jasnim pravilima ne postoji. EU čini se da ima izazov u stvaranju novog ekonomskog modela. Privatni javni dugovi su izraženi, inovacije su birokratizovane. Ipak, mi treba da budemo optimisti. U prethodnih pet godina ekonomski model Republike u svim prethodnim okolnostima je stvorio u periodu 2020-2025. godina 7,6 milijardi KM. Ili gotovo isti nivo ekonomske aktivnosti kao u periodu 2000-2020. godina, kada je stvoreno 7,8 milijardi više ekonomije mjereno BDP-om. U pet godina stvoren je gotovo isti nivo ekonomskog rasta kao u prethodnih 20”, navodi Stevanović za “Nezavisne novine”.

  • Cijene nafte nastavile da padaju nakon najave novih američkih sankcija Iranu

    Cijene nafte nastavile da padaju nakon najave novih američkih sankcija Iranu

    Cijene sirove nafte nastavile su da padaju, nakon što je američki ministar finansija Skot Besent najavio nove sankcije protiv Irana sa ciljem da se ta zemlja ekonomski izoluje.

    Američka sirova nafta “WTI” kretala se oko 87 dolara po barelu, dok je sjevernomorska nafta Brent bila u nivou od oko 94 dolara po barelu, prenio je Trejding ekonomiks.

    Investitori pažljivo prate moguće posljedice novih mjera na izvoz iranske nafte, kao i pitanje da li bi sankcije mogle da ubrzaju ili uspore pokušaje za okončanje sukoba između Sjedinjenih Američkih Država i Irana.

    Besent je upozorio da bi najmanje jedna velika finansijska institucija mogla da bude obuhvaćena sankcijama već ove nedjelje, uz nagojveštaj da ni Kina neće biti izuzeta od novih mjera.

    Iran je ranije pokazao sposobnost da zaobiđe američke sankcije, dok je istovremeno upozorio druge zemlje da ne podržavaju nastojanja Vašingtona usmjerena protiv Teherana.

    U međuvremenu, transport nafte kroz Ormuski moreuz i dalje se odvija, a obim isporuka ostaje relativno visok uprkos pojačanim geopolitičkim rizicima.

    Prema pojedinim izveštajima, kroz pomenuti prolaz je tokom jedne noći prošle nedjelje prošlo oko 16 miliona barela nafte, iako obim transporta kroz ovaj ključni pomorski pravac može značajno da varira.

    Pad cijena nafte usledio je u trenutku kada tržišta procjenjuju da li će nove američke sankcije dovesti do stvarnog smanjenja iranskog izvoza ili će Teheran, kao i ranije, pronaći načine da ih zaobiđe.

  • Teheran šalje dramatično upozorenje: Ni kap nafte

    Teheran šalje dramatično upozorenje: Ni kap nafte

    Američke prijetnje uvođenjem “najtežih sankcija u istoriji” Iranu mogle bi izazvati novu eskalaciju na Bliskom istoku, dok Teheran upozorava da bi kao odgovor mogao dodatno ograničiti izvoz nafte iz Persijskog zaliva.

    Iranski bezbjednosni zvaničnik Mohsen Rezai poručio je da, ukoliko se “ekonomski rat” nastavi, “ni kap nafte neće biti izvezena” kroz Ormuski moreuz niti drugim pravcima iz Persijskog zaliva, a učešće drugih država u američkom pritisku Teheran bi smatrao činom rata.

    Ormuski moreuz u centru krize

    Saobraćaj kroz strateški važan Ormuski moreuz već je ozbiljno poremećen, a Iran je stavio na crnu listu 45 tankera zbog navodnog kršenja novih pravila plovidbe navodi kt, uz prijetnje novčanim kaznama, zadržavanjem brodova i zapljenom tereta.

    Napadi i prijetnje brodovima dodatno povećavaju rizik za svjetsko tržište energenata, dok bi intenziviranje udara na naftnu i gasnu infrastrukturu zalivskih država moglo izazvati novi rast cijena nafte i dodatno proširiti regionalni sukob.

    Mogući i sajber napadi

    Pored pritiska na pomorski saobraćaj i energetsku infrastrukturu, Iran bi u eventualnom odgovoru mogao koristiti i sajber operacije ili druge oblike djelovanja izvan regiona, dok Teheran istovremeno upozorava susjedne zemlje da ne podržavaju novu američku kampanju sankcija.

  • Prosječna neto plata u julu 1.688 KM; Realan rast plate na godišnjem nivou 4,7 odsto

    Prosječna neto plata u julu 1.688 KM; Realan rast plate na godišnjem nivou 4,7 odsto

    Prosječna mjesečna neto plata u Republici Srpskoj isplaćena u julu 2026. godine iznosila je 1.688 KM i u odnosu na jun 2026. godine, nominalno je manja za 0,6 odsto, a realno je ostala na istom nivou, dok je u odnosu na isti mjesec prethodne godine nominalno veća za 8,5 odsto, a realno za 4,7 odsto, saopštio je Republički zavod za statistiku.

    Prosječna mjesečna bruto plata iznosila je 2.604 KM.

    Posmatrano po područjima, u julu 2026. godine najviša prosječna neto plata isplaćena je u području Stručne, naučne i tehničke djelatnosti i iznosila je 2.257 KM, a najniža prosječna neto plata u julu 2026. godine isplaćena je u području Djelatnosti pružanja smještaja, pripreme i posluživanja hrane, hotelijerstvo i ugostiteljstvo, 1.283 KM.

    U julu 2026. godine, u odnosu na jul 2025, u svim područjima zabilježen je nominalni rast neto plate, od čega najviše u područjima Stručne, naučne i tehničke djelatnosti 21,2 odsto, Poslovanje nekretninama 14,8 odsto i Djelatnosti zdravstvene zaštite i socijalnog rada 11,9 odsto, navodi se u saopštenju.

    Mjesečna inflacija u julu 2026. godine -0,6 odsto, godišnja inflacija (VII 2026/VII 2025) 3,6 odsto

    Cijene proizvoda i usluga koje se koriste za ličnu potrošnju u Republici Srpskoj, mjerene indeksom potrošačkih cijena, u julu 2026. godine u odnosu na prethodni mjesec u prosjeku su niže za 0,6%, dok su u odnosu na isti mjesec prethodne godine u prosjeku više za 3,6 odsto.

    Od 12 glavnih odjeljaka proizvoda i usluga, više cijene na godišnjem nivou zabilježene su u deset, a niže cijene u dva odjeljka.

    Najveći godišnji rast cijena u julu 2026. godine, zabilježen je u odjeljku Prevoz 12,1 odsto, usljed povećanja cijena u grupi

    Goriva i maziva od 19,4 odsto, zatim u odjeljku Stanovanje 11,6 odsto, usljed poskupljenja cijena u grupi Snabdjevanje vodom od 24,5 odsto, potom u odjeljku Zdravstvo 9,3 odsto, usljed viših cijena u grupi Bolničke usluge od 139,1 odsto, zatim u odjeljku Restorani i hoteli 6,8 odsto, usljed viših cijena u grupi Usluge smještaja od 7,3 odsto.

    Slijedi odjeljak Rekreacija i kultura sa procentom povećanja od 4,6 odsto, usljed viših cijena u grupi Putni aranžmani od 13,5 odsto, zatim odjeljak Komunikacije sa rastom od 3,2 odsto, zbog poskupljenja u grupi Telekomunikacione usluge od 3,4 odsto, potom odjeljak Ostali proizvodi i usluge, gdje je zabilježen procenat rasta od 2,6%, usljed poskupljenja u grupi Usluge njege i lične higijene od 12,9 odsto, dok je povećanje od 2,3 odsto zabilježeno u odjeljku Alkoholna pića i duvan, zbog viših cijena u grupi Duvan od 3,9 odsto.

    Više cijene od 1,3 odsto zabilježene su u odjeljku Obrazovanje, zbog povećanja cijena u grupi Obrazovanje koje se ne definišeprema nivou od 11,1 odsto, kao i u odjeljku Namještaj i pokućstvo, usljed viših cijena u grupi Tepisi i podne prostirke od 3,7 odsto.

    Niže cijene u julu 2026. godine, na godišnjem nivou od 3,9 odsto, zabilježene su u odjeljku Odjeća i obuća, usljed sezonskih sniženja konfekcije i obuće tokom godine i u odjeljku Hrana i bezalkoholna pića 1,9 odsto usljed nižih cijena u grupama i Voće od 8,7 odsto i Mlijeko i mliječni proizvodi od 8,3 odsto.

  • Dobri rezultati novog sistema fiskalizacije

    Dobri rezultati novog sistema fiskalizacije

    Novi sistem fiskalizacije u Republici Srpskoj daje rezultate. Promet je povećan za oko 13 milijardi maraka u odnosu na 2023. godinu, što je više nego duplo. Na to je uticalo i povećanje cijena i broj novih korisnika fiskalnih kasa, ali ne toliko koliko modernije fiskalne kase i efikasnije praćenje prometa.

    Nova fiskalizacija prije tri godine nije naišla na potpuno odobravanje poslovne zajednice u Republici Srpskoj. Tako je i danas.

    Ali cilj koji je zacrtan uvođenjem savremenijeg sistema, donosi rezultate, saglasni su poslodavci.

    Ono što je opravdalo očekivanja od novog sistema fiskalizacije jeste značajno povećanje prometa, smatraju u Poreskoj upravi i Ministarstvu finansija. Promet je povećan i premašio je 25,5 milijardi maraka.

  • EU se suočava sa krizom hrane

    EU se suočava sa krizom hrane

    Poljoprivredni proizvođači širom EU upozorili su na nagli pad prinosa, nakon što su Evropu ovog ljeta pogodili uzastopni toplotni talasi.

    Ekonomisti procjenjuju da će gubici vjerovatno podići cijene hrane u narednim mjesecima.

    Kopernikus služba za klimatske promjene EU saopštila je da su jun i jul ove godine najtopliji zabilježeni u zapadnoj Evropi, kontinuirani toplotni talas bio je i tokom avgusta, a očekuje se i u septembru.

    U većem dijelu Francuske, koja je jedna od najvećih proizvođača žitarica u EU, rezerve podzemnih voda su ozbiljno iscrpljene do početka avgusta, saopšteno je iz Nacionalnog geološkog zavoda.

    “Princ de Bretanj”, velika zadruga proizvođača u Bretanji, upozorila je prošle SEDMICE na “istorijsku krizu povrća”.

    Ova zadruga projektovala je pad prinosa od 40 odsto za grašak, 60 odsto za brokoli i između 50 i 100 odsto za artičoke ovog ljeta.

    Erik Legras, predsjednik “Unileta”, vodećeg francuskog udruženja proizvođača konzerviranog i smrznutog povrća, rekao je da su jake vrućine pogodile i sjevernu i jugozapadnu Francusku, opisujući krizu kao “izuzetnu”.

    Stočari upozoravaju na rastući “deficit u proizvodnji krmne hrane” pred zimu.

    Francuski Nacionalni komitet za promociju jaja procijenio je da su toplotni talasi smanjili dnevnu proizvodnju za oko milion jaja, dok su farme živine prijavile visoke stope smrtnosti.

    U sjevernoj Italiji, koja je jedna od glavnih regiona za uzgoj pirinča u Evropi, nestašica vode je ostavila neka polja “potpuno mrtva, izgorjela, sa osušenim pirinčem”, podaci su “Koldiretija”, najvećeg udruženja poljoprivrednika u zemlji.

    Poljoprivrednici u Španiji su, takođe, prijavili značajan pad prinosa žitarica, kao i deficit stočne hrane.

    NJemačko udruženje poljoprivrednika upozorilo je prošle sedmice da će proizvodnja žitarica biti manja za 3,3 miliona tona ili sedam odsto nego prošle godine.

    Najteže pogođeni regioni na jugu zemlje mogli bi potencijalno pretrpjeti potpuni propast usjeva.

    U susjednoj Poljskoj, poslovni medij “Puls biznis” ocjenjuje da bi uporna suša mogla da primora zemlju da postane više zavisna od uvoza hrane.

    Analitičari “Cirih osiguranja” i nekoliko evropskih banaka procijenili su da bi toplotni talasi mogli da koštaju EU između 50 i 180 milijardi evra, prenosi RT Balkan.

  • Dug trese Evropu: Pale se crveni alarmi

    Dug trese Evropu: Pale se crveni alarmi

    Rast američkog javnog duga, koji je premašio 40 biliona dolara, sve snažnije se preliva na evropska finansijska tržišta, jer vlade širom svijeta plaćaju više kamate kako bi privukle kapital, dok dodatni pritisak stvara zaduživanje američkih tehnoloških kompanija koje ulažu stotine milijardi dolara u razvoj vještačke inteligencije.

    Troškovi zaduživanja rastu

    Prinos na desetogodišnje njemačke obveznice, koji predstavlja jednu od ključnih referentnih tačaka za evropsko tržište, dostigao je ove sedmice najviši nivo od 2011. godine, dok je prinos na američke 30-godišnje državne obveznice porastao na najviši nivo u posljednjih 19 godina zbog zabrinutosti zbog inflacije i rastućeg budžetskog deficita SAD.

    Takva kretanja mogla bi dodatno otežati položaj evropskih vlada, koje će prilikom pripreme budžeta za narednu godinu biti suočene sa pritiskom da povećavaju poreze ili smanjuju potrošnju, iako istovremeno nastoje izdvojiti više novca za odbranu, dok bi finansijski problemi mogli postati i važna tema pred izbore u Francuskoj, Italiji i Španiji.

    Francuska posebno izložena

    Francuska je među najranjivijim zemljama jer je dugogodišnje pogoršavanje javnih finansija oslabilo povjerenje investitora, a francuska krajnje desničarska liderka Marin le Pen rast prinosa na obveznice nazvala je “nemilosrdnim obračunom za deset godina makronizma” navodi Politico, poručivši da je vrijeme da se “očiste Augijeve štale u koje su se pretvorile javne finansije”.

    Problem dodatno povećava činjenica da je javni dug zemalja evrozone porastao sa 66 odsto BDP-a 2007. na gotovo 88 odsto prošle godine, dok francuski statistički zavod INSEE procjenjuje da će izdvajanja Pariza za kamate na dug porasti sa 30 milijardi evra u 2020. na čak 124 milijarde evra 2030. godine.

    Evropa još daleko od nove dužničke krize

    Ekonomisti ipak smatraju da je evrozona za sada daleko od ponavljanja dužničke krize iz 2010. godine, jer je njen ukupni budžetski deficit približno upola manji od američkog, a EU i Evropska centralna banka u međuvremenu su ojačale mehanizme za zaštitu finansijskog sistema, iako je bivši glavni ekonomista Međunarodnog monetarnog fonda Olivije Blanšar upozorio da je Francuska zbog visokog duga i deficita “vjerovatno ušla u zonu opasnosti”.