VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Od januara veće penzije u Srpskoj

    Od januara veće penzije u Srpskoj

    Penzionere u Republici Srpskoj od januara 2027. godine očekuje novo redovno povećanje penzija, a prema trenutnim ekonomskim pokazateljima, ono bi moglo da iznosi između 7,5 i osam odsto.

    Direktor Fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje Republike Srpske Mladen Milić izjavio je da će konačan procenat povećanja zavisiti od kretanja troškova života i prosječnih plata tokom ove godine.

    „Od januara 2027. slijedi redovno godišnje usklađivanje. Penzije se usklađuju na osnovu rasta troškova života i rasta prosječne plate u prošloj godini“, rekao je Milić gostujući na NTV Arena, prenosi Srpskainfo.

    Prema njegovim riječima, podaci za prvih osam mjeseci ove godine pokazuju da bi usklađivanje, kada bi bilo sprovedeno sada, iznosilo između 7,5 i osam odsto.

    Ukoliko se takvi pokazatelji zadrže, za mjesečnu isplatu penzija biće potrebno približno 200 miliona KM, odnosno oko 2,4 milijarde KM godišnje u bruto iznosu. Poređenja radi, za isplatu septembarskih penzija izdvojeno je 187,75 miliona KM.

    Govoreći o primanjima najstarijih građana, Milić je naveo da Republika Srpska ima približno 297.000 penzionera, od kojih svega 7,8 odsto ima 40 godina efektivnog radnog staža.

    Njihova prosječna penzija iznosi gotovo 1.100 KM, dok je prosjek na nivou svih penzionera znatno niži i iznosi 726 KM.

    Milić je ocijenio da su penzije i dalje niske u poređenju sa prosječnom platom, ističući da nezadovoljstvo penzionerskim primanjima nije karakteristično samo za Republiku Srpsku.

    Kao jedan od razloga za relativno niske penzije naveo je praksu iz ratnog i poslijeratnog perioda, kada su brojni radnici bili prijavljivani na minimalne plate, dok su ostatak zarade dobijali u gotovini, bez odgovarajućih uplata doprinosa.

    Takav način isplate zarada, prema njegovom objašnjenju, danas se odražava na visinu penzija tih radnika, koji nakon završetka radnog vijeka dobijaju znatno manja primanja nego što su očekivali.

  • Građani Srpske na udaru novih poskupljenja: Inflacija dostigla šest odsto

    Građani Srpske na udaru novih poskupljenja: Inflacija dostigla šest odsto

    Troškovi života u Republici Srpskoj nastavljaju da rastu, a najveći udar na kućne budžete ove godine nisu izazvale cijene hrane, već drastično poskupljenje goriva, prevoza i stanovanja. Prema najnovijim statističkim podacima, godišnja inflacija u septembru dostigla je šest odsto, dok su pojedine usluge poskupjele i više od 100 odsto.

    Podaci Republičkog zavoda za statistiku pokazuju da su potrošačke cijene u septembru 2026. godine bile za jedan odsto više nego u avgustu, dok je u poređenju sa septembrom prošle godine zabilježen rast od šest odsto.

    Od ukupno 12 kategorija proizvoda i usluga koje ulaze u obračun inflacije, poskupljenja su registrovana u čak deset, dok su samo dvije kategorije zabilježile pad cijena.

    Najizraženiji rast zabilježen je u oblasti prevoza, gdje su cijene na godišnjem nivou povećane za čak 27 odsto. Glavni razlog je drastično poskupljenje goriva i maziva za automobile, čije su cijene skočile za 47,3 odsto.

    Značajan pritisak na građane predstavljaju i troškovi stanovanja, koji su za godinu dana porasli za 13 odsto. Na takav rezultat najviše je uticalo poskupljenje tečnih goriva od 27,5 odsto.

    Ni zdravstvene usluge nisu ostale pošteđene rasta cijena. U ovoj oblasti zabilježeno je poskupljenje od 9,3 odsto, prvenstveno zbog bolničkih usluga, koje su u odnosu na isti period prošle godine skuplje za čak 139,1 odsto.

    S druge strane, statistika pokazuje da su pojedini proizvodi ipak pojeftinili. Odjeća i obuća u prosjeku su jeftiniji za 4,1 odsto, što se uglavnom pripisuje sezonskim sniženjima.

    Blagi pad cijena zabilježen je i u kategoriji hrane i bezalkoholnih pića, i to za 0,5 odsto. Najveće pojeftinjenje odnosi se na voće, čije su cijene smanjene za 8,5 odsto, dok su mlijeko i mliječni proizvodi jeftiniji za 6,4 odsto, prenosi BL Portal.

    Poređenja radi, godišnja inflacija u oktobru prošle godine iznosila je 4,4 odsto.

    U septembru 2025. godine najveća poskupljenja bila su registrovana u restoranima i hotelima, gdje su cijene porasle za 8,7 odsto, prvenstveno zbog skuplje hrane i pića u ugostiteljskim objektima, čije su cijene povećane za devet odsto.

    Tada je rast cijena u zdravstvu iznosio 7,9 odsto, uz poskupljenje medicinskih usluga od 37,9 odsto, dok su hrana i bezalkoholna pića bili skuplji za 7,4 odsto.

    U okviru prehrambenih proizvoda prošle godine posebno su se izdvajala bezalkoholna pića sa rastom cijena od 43,7 odsto, voće sa 10,4 odsto, te ulja i masnoće sa 9,6 odsto.

    Najnoviji podaci tako pokazuju da se struktura poskupljenja značajno promijenila. Dok su ranije rast inflacije u većoj mjeri obilježavale cijene hrane i ugostiteljskih usluga, sada najveći pritisak dolazi iz sektora prevoza, energenata i stanovanja, što dodatno opterećuje svakodnevne troškove domaćinstava u Republici Srpskoj.

  • Cijena nafte na najvišem nivou u proteklih pet mjeseci

    Cijena nafte na najvišem nivou u proteklih pet mjeseci

    Cijena nafte na svjetskom tržištu dostigla je danas najviši iznos u proteklih pet mjeseci.

    Cijena sirove nafte “brent” iz Sjevernog mora u Londonu je porasla za 2,8 odsto i sada iznosi više od 118 dolara po barelu, što je izazvalo pad na berzama u Americi i Evropi.

    Rast cijene nafte uslijedio je nakon izvještaja američkog dnevnika “NJujork tajms” da Amerika i Izrael izrađuju planove za obnovu udara na Iran nakon izbora u Americi u novembru.

    Cijena nafte porasla je za više od četiri odsto tokom sedmice, što je povećalo pritisak na berzu akcija.

  • Srbija zbog povoljnog ruskog gasa u boljem položaju od velikog dijela Evrope

    Srbija zbog povoljnog ruskog gasa u boljem položaju od velikog dijela Evrope

    Srbija je zbog povoljnije cijene ruskog gasa, popunjenih skladišta i razvoja alternativnih pravaca snabdijevanja u povoljnijem položaju od velikog dijela Evrope, ocijenila je Jelica Putniković, glavna i odgovorna urednica portala „Energija Balkana“.

    Ona očekuje da Srbija neće imati problema sa snabdijevanjem gasom i izrazila je nadu da će cijena ovog energenta ostati prihvatljiva, piše RTRS.

    Kao dodatne prednosti Srbije Putnikovićeva je navela mogućnost uvoza gasa iz Azerbejdžana i razvoj novih interkonekcija. Među njima je i planirana izgradnja gasovoda prema Sjevernoj Makedoniji, koji bi trebalo da obezbijedi još jedan pravac snabdijevanja.

    Govoreći o energetskim odnosima Rusije i Sjedinjenih Američkih Država, Putnikovićeva je ocijenila da najavljena isporuka ruskog dizela u SAD ne predstavlja potpuni zaokret u odnosima Vašingtona i Moskve, jer njihova saradnja u energetskom sektoru nikada nije u potpunosti prekinuta.

    Upozorila je da visoke cijene nafte i poremećaji u snabdijevanju, povezani sa dešavanjima na Bliskom istoku i situacijom u Ormuskom moreuzu, dodatno opterećuju tržište. Ipak, ostaje neizvjesno u kojoj mjeri će najavljene isporuke ruskog goriva američkom tržištu uticati na cijene.

    Prema njenoj ocjeni, skupo gorivo moglo bi podstaći američku administraciju da ublaži politiku prema Iranu i pokuša da stabilizuje cijene energenata, posebno uoči izbora za Kongres.

    Putnikovićeva je ukazala i na razgovore o mogućem ulasku američkog kapitala u gasovod „Sjeverni tok“. Smatra da bi takva investicija imala ekonomskog smisla ukoliko bi na evropskom tržištu postojali kupci zainteresovani za ruski gas.

    Kao jedan od značajnih uzroka ekonomskih problema Evropske unije navela je odustajanje od ruskog gasa. Visoke cijene energenata, prema njenim riječima, povećavaju troškove industrijske proizvodnje, električne energije i grijanja, što se na kraju odražava i na cijene robe i usluga.

    Evropski kupci, dodala je, za raspoložive količine tečnog prirodnog gasa takmiče se sa velikim azijskim tržištima, što dodatno podiže cijene. Na troškove utiču i procesi hlađenja gasa, prevoza tankerima i njegovog ponovnog pretvaranja u gasovito stanje.

  • Cijene goriva u EU nastavljaju da rastu, Malta jedina bez promjena

    Cijene goriva u EU nastavljaju da rastu, Malta jedina bez promjena

    Cijene goriva i maziva za lična vozila u Evropskoj uniji u septembru su bile 31,4 odsto više nego u istom mjesecu prošle godine, pokazuju podaci Eurostata. Poskupljenja su se ubrzavala tokom ljeta, pa je godišnji rast u julu iznosio 16,9 odsto, a u avgustu 23,8 odsto.

    Najveća povećanja zabilježena su u Bugarskoj, Estoniji i Litvaniji, gdje su cijene u odnosu na septembar 2025. godine porasle za više od 40 odsto. U Bugarskoj je rast iznosio 42,2 odsto, u Estoniji 40,6, a u Litvaniji 40,2 odsto, prenosi BL Portal.

    U još 12 država članica poskupljenje je premašilo 30 odsto. Među njima je Češka, sa rastom od 37,5 odsto, dok je u Portugalu zabilježeno povećanje od 30,3 odsto. Najmanji godišnji rast imala je Mađarska, gdje su cijene bile više za 6,9 odsto. Slijede Irska sa 17,7 i Švedska sa 19,9 odsto.

    Dizel i benzin dodatno poskupjeli u septembru

    Trend rasta nastavljen je i na mjesečnom nivou. U poređenju sa avgustom, dizel je u EU u septembru poskupio za 5,9 odsto, dok je cijena benzina porasla za 6,7 odsto. U avgustu je dizel bio skuplji za 8,3 odsto u odnosu na juli, a benzin za 3,3 odsto.

    Kada je riječ o dizelu, najveći mjesečni rast zabilježen je u Švedskoj, 12,8 odsto, zatim u Latviji, 10,3 odsto, i Poljskoj, 9,7 odsto. Najmanje povećanje imale su Španija sa 2,4 odsto, Hrvatska sa 2,5 i Rumunija sa tri odsto.

    I benzin je u septembru poskupio u 26 članica EU. Najveći rast cijena zabilježen je u Švedskoj, 13,8 odsto, Poljskoj, 9,7 odsto, i Estoniji, 9,5 odsto. Na drugom kraju liste nalaze se Kipar sa rastom od 3,8 odsto, Rumunija sa 4,2 i Slovenija sa 4,6 odsto.

    Jedini izuzetak bila je Malta, gdje su cijene benzina i dizela nepromijenjene još od 2020. godine.

    Gorivo poskupljuje i u Federaciji BiH

    Rast cijena osjeti se i u Federaciji BiH. Prema podacima Federalnog ministarstva trgovine, prosječna cijena litra dizela 20. oktobra iznosila je 3,74 KM, dok je benzin koštao 3,41 KM.

    Početkom septembra dizel je u prosjeku koštao 3,43 KM po litru, a benzin 3,06 KM. Za nešto više od mjesec i po dana dizel je, prema tim podacima, poskupio za 31 fening, odnosno oko devet odsto, dok je cijena benzina porasla za 35 feninga ili približno 11 odsto.

    Istovremeno raste i inflacija. Podaci Federalnog zavoda za statistiku pokazuju da su potrošačke cijene u Federaciji BiH u septembru bile 1,4 odsto više nego u avgustu, odnosno 5,7 odsto više u odnosu na isti mjesec prošle godine.

  • Cijene stanova nastavljaju da rastu: Stručnjaci očekuju nova poskupljenja

    Cijene stanova nastavljaju da rastu: Stručnjaci očekuju nova poskupljenja

    Cijene stanova u Bosni i Hercegovini bilježe snažan rast, a u pojedinim gradovima kvadrat stambenog prostora za deset godina poskupio je gotovo 300 odsto. Uprkos sve većim troškovima kupovine, potražnja ostaje visoka, dok stručnjaci iz oblasti nekretnina očekuju da će cijene nastaviti da rastu i u narednom periodu.

    Jedan od najupečatljivijih primjera je Istočno Sarajevo, gdje cijena kvadratnog metra novogradnje sada prelazi 4.000 KM, dok se prije deset godina kretala oko 1.000 KM. Agent za nekretnine Ranko Vukmanović upozorava da rast cijena ne prati povećanje životnog standarda građana, a manji stanovi često budu prodati i prije završetka gradnje.

    Slični trendovi prisutni su i u Trebinju, gdje se kvadrat u novogradnji prodaje po cijeni od 4.500 do 4.700 KM. Prema riječima agenta za nekretnine Jovana Kovača, potražnja je izrazito velika, a promijenila se i struktura kupaca. Dok su ranije značajan dio kupaca činili ljudi iz dijaspore, danas nekretnine sve češće kupuju lokalni i regionalni privrednici kao oblik ulaganja.

    U Banjaluci cijene kvadrata variraju od 3.500 do više od 6.000 KM, zavisno od lokacije. Za razliku od Istočnog Sarajeva i Trebinja, gdje je izraženija kupovina radi ulaganja, u najvećem gradu Republike Srpske stanove uglavnom kupuju porodice koje nastoje da riješe stambeno pitanje, navodi RTV BN.

    Agentica za nekretnine Milena Lakić ističe da među kupcima u Banjaluci preovladavaju zaposleni građani, dok mogućnost povrata PDV-a dodatno podstiče mlade da kupuju stanove u izgradnji. Istovremeno, cijene takvih stanova porasle su u posljednjih nekoliko mjeseci za dodatnih 100 do 200 KM po kvadratnom metru.

    Rast cijena nije zaobišao ni Federaciju BiH, posebno Sarajevo, Tuzlu, Mostar i Zenicu. Agent za nekretnine iz Sarajeva Spaho Ljajić upozorava da sve skuplji stanovi otežavaju mladima da dođu do vlastitog doma. Kao moguća rješenja navodi razvoj socijalne stanogradnje i podršku mladim bračnim parovima.

    Stručnjaci procjenjuju da bi cijene stambenog prostora u BiH i dalje mogle rasti između pet i sedam odsto godišnje, pod uticajem inflacije i potražnje koja premašuje ponudu. Takav trend dodatno produbljuje problem stambene dostupnosti, jer kupovina stana za mnoge mlade podrazumijeva višedecenijsko kreditno zaduženje i veliko opterećenje kućnog budžeta.

  • Tramp optužio Iran za pokušaj podizanja cijena goriva

    Tramp optužio Iran za pokušaj podizanja cijena goriva

    Američki predsjednik Donald Tramp optužio je Iran da pokušava da izazove rast cijena goriva uoči izbora za Kongres u Sjedinjenim Američkim Državama.

    „Izmišljaju lažne pogotke, mine i sve ostalo“, naveo je Tramp u objavi na društvenoj mreži Truth Social, prenosi RTRS.

    Njegova izjava uslijedila je nakon što je iranska Revolucionarna garda saopštila da je sedam brodova pogođeno u vodama Persijskog zaliva i u blizini Ormuskog moreuza tokom, kako navode, „nelegalnog“ prevoza nafte.

    Prema navodima iranske strane, četiri broda istovremeno su pogođena i zapalila su se u sjevernom dijelu Persijskog zaliva, nakon što su ih iranske snage prethodnog dana pratile. Još tri broda navodno su naišla na mine zapadno od Ormuskog moreuza.

    Iranska Revolucionarna garda upozorila je američku vojsku da bi nastavak provokacija mogao dovesti do šireg odgovora usmjerenog protiv američkih vojnih baza u regionu.

    Tramp smatra da postupci Teherana mogu uticati na cijene goriva u periodu uoči važnog političkog odmjeravanja snaga u SAD, odnosno izbora za Kongres.

  • Rast cijena nafte izaziva turbulencije i sa globalnim akcijama

    Rast cijena nafte izaziva turbulencije i sa globalnim akcijama

    Rast cijena nafte na svjetskom tržištu izazvao je i rasprodaju globalnih akcija, kao i na berzi na Volstritu pošto sukob na Bliskom istoku i dugovanja u evrozoni izazivaju zabrinutosti koje utiču na finansijsko tržište, piše britanski dnevnik “Fajnenšel tajms”.

    Cijena sirove nafte “brent” iz Sjevernog mora porasla je za 3,3 odsto i sada je 112,39 dolara po barelu, što je iznos koji je posljednji put dosegnut u ranim fazama sukoba sa Iranom i nakon što su Huti pojačali napade na Saudijsku Arabiju.

    “Rizik od eskalacije na Bliskom istoku ponovo je u vrhu zabrinutosti investitora”, rekao je analitičar tržišta iz kompanije “Rasel investments” Van Lu.

    U središtu rasprodaje akcija evrozone i dalje je Francuska, čija je cijena desetogodišnje dionice juče porasla na više od pet odsto prvi put od 2002. godine da bi bila povećana za dodatnih 0,06 odsto na 5,06 odsto.

    “To je savršena oluja, imate problem sa energetskom inflacijom a tu su i fiskalni i politički problem”, navodi Rohan Kana, analitičar iz britanskog “Barklisa”.

  • Šira upotreba evra mogla bi da pomogne ECB-u u borbi protiv inflacije

    Šira upotreba evra mogla bi da pomogne ECB-u u borbi protiv inflacije

    Evropska centralna banka (ECB) želi da ojača međunarodnu ulogu evra, što bi, prema ocjeni njenog glavnog ekonomiste Filipa Lejna, moglo da pomogne u održavanju stabilnosti cijena i ostvarivanju ciljanog nivoa inflacije.

    Lejn je tokom govora u Šangaju istakao da bi šira upotreba zajedničke evropske valute povećala uticaj monetarne politike evrozone i na domaću i na inostranu tražnju.

    Veći značaj evra u međunarodnoj trgovini mogao bi, kako je objasnio, da smanji osjetljivost uvoznih cijena na spoljne poremećaje. Jedan od načina za to bilo bi češće obračunavanje međunarodnih transakcija u evrima, prenosi B92.

    Jačanje međunarodnog položaja evra moglo bi da utiče i na djelovanje kamatnih stopa ECB-a. Lejn je naveo da bi povećanje kamata poskupjelo finansiranje u evrima za strane privredne subjekte, što bi smanjilo njihovu potražnju za zaduživanjem, izdavanjem dužničkih hartija od vrijednosti i finansiranjem obrtnog kapitala.

    Zvaničnici ECB-a već duže vrijeme zagovaraju širu globalnu upotrebu evra, između ostalog radi jačanja evropske ekonomske samostalnosti, podsticanja trgovine i smanjenja troškova zaduživanja.

    U okviru tih nastojanja, ECB je počela da obezbjeđuje likvidnost u evrima većini centralnih banaka širom svijeta. Lejn je ocijenio da značaj takvih aranžmana prevazilazi samu monetarnu politiku, jer su povezani i sa drugim oblastima djelovanja.

  • Trgovinski deficit BiH premašio 10,7 milijardi KM: Uvoz raste brže od izvoza

    Trgovinski deficit BiH premašio 10,7 milijardi KM: Uvoz raste brže od izvoza

    Spoljnotrgovinski deficit Bosne i Hercegovine premašio je 10,7 milijardi KM u prvih devet mjeseci ove godine, jer je uvoz robe rastao znatno brže od izvoza. Dok je vrijednost izvezene robe dostigla 13,4 milijarde KM, za uvoz je izdvojeno čak 24,15 milijardi KM, pokazuju podaci Agencije za statistiku BiH.

    U poređenju sa istim periodom prošle godine, izvoz je povećan za 6,3 odsto, ali je uvoz zabilježio rast od 8,6 odsto. Takav odnos dodatno je produbio trgovinski jaz i ponovo otvorio pitanje konkurentnosti domaće privrede, pišu Nezavisne.

    Evropska unija ostaje najvažniji trgovinski partner BiH. Na tržište zemalja članica od januara do septembra plasirana je roba vrijedna 10,23 milijarde KM, što predstavlja rast od 10,2 odsto u odnosu na isti period lani. Istovremeno, uvoz iz EU dostigao je 14,15 milijardi KM, uz povećanje od 9,6 odsto.

    Nešto drugačiji trend zabilježen je u trgovini sa zemljama Centralnoevropskog sporazuma o slobodnoj trgovini (CEFTA). Izvoz iz BiH na ovo tržište smanjen je za 5,1 odsto i iznosio je 2,08 milijardi KM, dok je uvoz porastao za 1,4 odsto, na 2,81 milijardu KM.

    Predrag Mlinarević, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, smatra da brži rast uvoza ukazuje na strukturne slabosti domaće ekonomije, prije svega na nedovoljnu konkurentnost proizvodnje i zavisnost od inostranih proizvoda.

    Prema njegovoj ocjeni, problem je i u strukturi izvoza, u kojem značajan udio imaju proizvodi niže dodate vrijednosti i tehnološke složenosti. Zbog toga domaći proizvođači teže ostvaruju veće prihode na međunarodnom tržištu, dok rast cijena uvoznih proizvoda dodatno utiče na povećanje trgovinskog deficita.

    Mlinarević ističe da bi dugoročno rješenje trebalo tražiti u promjeni strukture privrede, uz veća ulaganja u proizvodne djelatnosti koje stvaraju veću dodatu vrijednost. To podrazumijeva podsticanje domaćih kompanija da unaprijede tehnologiju i produktivnost, ali i privlačenje stranih investicija koje bi otvorile nove proizvodne kapacitete.

    Ekonomista Igor Gavran upozorava da pogoršanje trgovinskog bilansa prati dugogodišnja stagnacija industrijske proizvodnje i gašenje značajnih industrijskih kapaciteta. Kao primjer navodi zaustavljanje rada Koksare u Lukavcu i probleme sa kojima se suočava industrija čelika.

    Prema njegovoj ocjeni, bez novih ulaganja koja bi nadomjestila izgubljene proizvodne kapacitete, teško je očekivati značajnije poboljšanje spoljnotrgovinskih rezultata. Rast cijena energenata dodatno opterećuje privredu, ali problem, kako ističe, nije moguće riješiti bez jačanja domaće proizvodnje.

    Podaci za prvih devet mjeseci pokazuju da rast izvoza nije dovoljan da nadoknadi još brži rast uvoza. Smanjenje trgovinskog deficita zato će zavisiti ne samo od kretanja cijena na međunarodnom tržištu već i od sposobnosti domaće privrede da poveća proizvodnju, unaprijedi konkurentnost i ponudi više proizvoda koji mogu zamijeniti uvoz.