Kategorija: Svijet

Najnovije Pisa testiranje za 2025. godinu pokazalo je veliki pad rezultata petnaestogodišnjaka u više evropskih zemalja, posebno u Francuskoj, Njemačkoj, Holandiji i Finskoj.

Studija mjeri koliko učenici znaju primijeniti školsko znanje iz čitanja, matematike i prirodnih nauka u stvarnim životnim situacijama.

Iako je Velika Britanija odstupila od negativnog trenda, veći dio zapadne Evrope nastavio je pad koji traje od 2018. godine. U Francuskoj, Njemačkoj, Holandiji i Finskoj udio petnaestogodišnjaka bez osnovne funkcionalne pismenosti i matematičkih vještina porastao je na gotovo trećinu generacije.

Stručnjaci navode da je pandemija ubrzala gubitke u učenju, ali da su uzroci dublji: hronični manjak nastavnika, česte kurikularne reforme koje zanemaruju osnovne vještine, rastuće nejednakosti i sve izraženija segregacija školskih sistema. Kao dodatni problem ističe se stalna upotreba pametnih telefona, koja smanjuje pažnju učenika i potiskuje “dubinsko čitanje” u korist površnog skrolanja.

Njemačka je zabilježila najlošiji Pisa rezultat do sada. Koordinator njemačkog istraživanja Samuel Grif upozorio je da sve više mladih nema osnovne vještine potrebne za građanski život i tržište rada.

– Druge zemlje su mnogo uspješnije u odvajanju obrazovnog uspjeha od porodične pozadine – kazao je Grif.

Podaci pokazuju i snažnu vezu između školskog uspjeha i socioekonomskog statusa: visok nivo kompetencija postiže samo dva odsto učenika iz porodica s niskim prihodima, naspram 25 odsto iz imućnijih domaćinstava.

U Holandiji je zabilježen istorijski minimum, posebno u čitalačkoj pismenosti, gdje 39 odsto petnaestogodišnjaka nema osnovne vještine za snalaženje u modernom društvu. Ministarstvo obrazovanja priznalo je da pad nije privremena posljedica pandemije, nego strukturni problem. U Francuskoj je ministar obrazovanja Eduard Gefray ocijenio rezultate zabrinjavajućim, ali ne i iznenađujućim, dok su analitičari ponovo ukazali na nedovoljna ulaganja i duboke društvene razlike. Finska je takođe pala u matematici i čitanju, a tamošnji stručnjaci upozoravaju da se nastavni planovi moraju mijenjati zajedno sa društvom, prenosi RTRS.

Italijanske zdravstvene vlasti upozoravaju da postoje dokazi da rastuća temperatura i duži topli periodi pomažu komarcima da šire virus zapadnog Nila na većem području, tokom više mjeseci u godini.

Više od 650 infekcija prijavljeno je u Italiji do sada ove godine, što čini otprilike polovinu svih slučajeva zabilježenih u Evropi, navodi se u podacima lokalnih zdravstvenih vlasti.

Virus zapadnog Nila smatra se endemskim u Italiji od 2020. godine, kada je broj slučajeva počeo da raste, a sada se registruje svakog ljeta i tokom rane jeseni.

Oko 80 odsto zaraženih ljudi ne razvije nikakve simptome, a većina ostalih doživljava blagu bolest sličnu gripu.

Teške neurološke komplikacije javljaju se u malom broju slučajeva, uglavnom kod starijih osoba i ljudi sa postojećim zdravstvenim problemima.

Stručnjaci kažu da je ovogodišnji broj slučajeva uglavnom u skladu sa prethodnim sezonama, prenio je AP.

Međutim, toplije vrijeme pogoduje razmnožavanju komaraca i to može da produži sezonu prenosa čak do novembra, izjavio je Antonino Bela, istraživač u italijanskom Nacionalnom institutu za zdravlje.

Područja u kojima ranije nije bilo virusa sada prijavljuju sve više infekcija, što odražava postepeno širenje virusa širom Italija, navode stručnjaci.

Poljska je danas, 19. septembra, pokrenula preventivne operacije vojne avijacije i podigla stepen pripravnosti sistema protivvazdušne odbrane i radarskog izviđanja zbog ruskih napada dronovima na Ukrajinu, saopštila je Operativna komanda poljskih oružanih snaga.

“U vezi sa napadima koje je Ruska Federacija izvela bespilotnim letjelicama na teritoriji Ukrajine, vojna avijacija je počela da djeluje u poljskom vazdušnom prostoru”, navedeno je u saopštenju objavljenom na društvenim mrežama, prenio je Radio Zet.

Operativna komanda navela je da su aktivnosti preventivne i usmjerene na obezbjeđivanje i zaštitu poljskog vazdušnog prostora, posebno u područjima uz ugrožene zone, prenosi Tanjug.

U Minhenu danas počinje Oktoberfest, a organizatori manifestacije ove godine očekuju oko 6,5 miliona posjetilaca, piše “Bild”.

Cijena litarske krigle piva ove godine kreće se od 14,80 do 15,90 evra, što je u prosjeku oko 2,5 odsto više nego prošle godine.

Svečana povorka pivara, ugostitelja i osoblja festivala počeće nešto poslije 10.30 časova, a više od 1.000 učesnika krenuće od Sendlinger tora prema prostoru na kojem se održava Oktoberfest.

U podne će gradonačelnik Minhena Dominik Krauze u šatoru Šotenhamel otvoriti prvo bure piva.

Drugog dana Oktoberfesta biće održana još veća povorka, u kojoj će učestvovati oko 9.000 ljudi u tradicionalnim bavarskim nošnjama i 60 svečano ukrašenih vozila.

Festival će trajati do 4. oktobra.

Na ovogodišnjem Oktoberfestu posjetiocima će prvi put biti predstavljene i nove atrakcije, među kojima je vrteška visoka 42 metra, sa dvije gondole, kao i “Ribarsko selo” sa pokretnim preprekama i 3D efektima.

U dijelu prostora pod nazivom “Stari Oktoberfest”, posjetioci mogu da vide tradicionalne nošnje i uživaju u starinskom ambijentu.

Oktoberfest ove godine donosi i filmsku novinu, jer će se na prostoru Terezijenvize snimati “Netfliksova” romantična komedija, za koju je ranije traženo oko 4.000 statista.

Organizatori navode da nošenje tradicionalne bavarske odjeće nije obavezno, iako su kožne pantalone i ženska haljina “dirndl” među najprepoznatljivijim simbolima festivala.

Američki državni sekretar Marko Rubio izjavio je danas da sporazum SAD sa Danskom i Grenlandom predstavlja veliku pobjedu za američki narod.

– Ovaj istorijski sporazum predstavlja veliku pobjedu za Sjedinjene Države i američki narod. Zahvaljujući viziji i vođstvu predsjednika Trampa, ovaj istorijski sporazum trajno garantuje bezbjednosne interese SAD na Arktiku, bez ikakvih troškova za američke poreske obveznike – rekao je Rubio u objavi na društvenoj mreži Iks, piše Tanjug.

Kako je naveo, Grenland će zauvijek biti dio zone strateške odbrane Sjeverne Amerike, čime će se spriječiti prisustvo bilo kog protivnika na toj teritoriji i u njenom okruženju.

– Ovaj sporazum trajno i u potpunosti riješava pitanja naše nacionalne bezbjednosti vezana za Grenland – zaključio je Rubio.

Prethodno, američki predsjednik Donald Tramp saopštio je da su Sjedinjene Američke Države postigle sporazum sa Danskom i Grenlandom kojim se, kako je naveo, Vašingtonu obezbjeđuje trajna kontrola nad bezbjednosnim i drugim pitanjima na Grenlandu.

Prema njegovim riječima, sporazum predviđa da nijedan protivnik SAD ubuduće neće moći da uspostavi bazu, vojno prisustvo ili realizuje osjetljive investicije na Grenlandu bez izričitog pisanog odobrenja Vašingtona, prenosi RTRS.

Francuski predsjednik Emanuel Makron izjavio je da će Francuska u narednim nedjeljama organizovati sastanak Grupe sedam (G7) posvećen energetici, dok cijene goriva rastu zbog rata između SAD i Irana.

„U narednim nedjeljama imaćemo sastanak G7 posvećen energetskim pitanjima, kako bismo ojačali saradnju i izbjegli nepotrebne tenzije između zemalja G7 i naših glavnih partnera“, rekao je Makron, prenosi B92.

Dodao je da će sastanak biti prilika da se razmotre mogućnosti za eventualno oslobađanje ili stavljanje u funkciju strateških rezervi energenata.

Izjavu je dao poslije sastanka s kandidatima za predsjednika i liderima političkih stranaka uoči izbora koji će u Francuskoj biti održani narednog proljeća. Makron nema pravo da se kandiduje za još jedan mandat, pošto je funkciju već obavljao u dva mandata.

Cijene sirove nafte ovog mjeseca porasle su oko 20 odsto dok su SAD i Iran i dalje u sukobu, a Saudijska Arabija je bila prinuđena da obustavi rad važnog naftovoda zbog napada jemenskih Huta.

Francuska vlada, suočena s pogoršanjem ekonomske situacije i rastućim nezadovoljstvom zbog troškova života, pokušava da ublaži posljedice poskupljenja.

„To nije rezultat odluka vlade. To je posljedica geopolitičke situacije“, rekao je Makron i dodao da će postojeće mjere podrške biti preispitane i prilagođene kako bi građani dobili dodatnu pomoć.

Istakao je da prije velikih javnih izdvajanja treba prvo rješavati uzroke problema i upozorio da bi dodatna potrošnja mogla da dovede do većeg budžetskog deficita ili viših poreza.

„Prije nego što potrošimo ogromne sume novca, koji je novac poreskih obveznika i koji bi se na kraju pretvorio ili u veći deficit ili veće poreze, moramo pre svega ostati fokusirani na rješavanje osnovnih uzroka“, zaključio je.

U ratu Sjedinjenih Američkih Država s Iranom na Bliskom istoku poginulo je više američkih vojnika nego što je Pentagon javno objavio, proizilazi iz internih evidencija Ministarstva odbrane SAD-a. Tvrdnja se zasniva na izjavama šest američkih zvaničnika upoznatih s internim podacima o žrtvama.

Pet zvaničnika reklo je za Vašington post da su poginula najmanje 22 pripadnika američke vojske, četiri više od broja u javnoj bazi Pentagona, Sistemu za analizu vojnih žrtava (DCAS). Šesti zvaničnik, koji je kao i ostali govorio pod uslovom anonimnosti, rekao je da su od 28. februara poginula 23 američka vojnika. Tog dana administracija Donalda Trampa, u saradnji s Izraelom, pokrenula je rat protiv Irana.

Nisu svi neprijavljeni slučajevi, prema tom zvaničniku, direktno vezani za sukob, ali riječ je o pripadnicima američke vojske koji su tokom neprijateljstava bili na Bliskom istoku. Od početka borbenih operacija poginula su i tri američka ugovorna radnika stacionirana u regionu.

U javnoj bazi DCAS-a do petka navedeno je 18 poginulih pripadnika vojske, uključujući smrti od neprijateljskog i drugog djelovanja od početka sukoba s Iranom. Identiteti, vrijeme, način i mjesto neprijavljenih pogibija i dalje nisu poznati. Zvaničnici upoznati s većim brojem žrtava izrazili su nezadovoljstvo što dodatni gubici nisu uneseni u javni sistem. Pentagon je odbio da odgovori na pitanja o neslaganju u evidenciji, piše Klix.

Rat s Iranom, prema anketama izrazito nepopularan u američkoj javnosti, postao je politički teret za Trampa i Republikansku stranku uoči novembarskih izbora za Kongres na polovini mandata. Evidentiranje žrtava već je ranije ove godine bilo pod žestokim nadzorom, kad su imena četiri američka vojnika poginula u ratu nakratko izostavljena iz zvanične evidencije.

Tačno evidentiranje ima težinu i izvan transparentnosti. Kad pogine američki vojnik, vojska ispituje da li je smrt nastupila na službenoj dužnosti, a od toga zavise naknade i beneficije za porodice.

U bazi je do petka navedeno 14 smrti tokom operacije „Epic Fury“, kako je Trampova administracija nazvala rat s Iranom. Još četiri slučaja vode se u kategoriji „Prekomorske operacije“ i datiraju iz perioda poslije julskog primirja Vašingtona i Teherana, koje se kasnije raspalo.

Odvojeno od toga, Pentagon je saopštio da su od februara na Bliskom istoku poginula još dva američka vojnika u misijama koje nisu vezane za rat protiv Irana. Njihova imena takođe nisu u DCAS-u, iako su poginuli u bazama koje su bile meta iranskih snaga.

Narednik Devin Sibel poginuo je 31. maja u Irbilu u Iraku, u nesreći tokom obuke, saopštilo je Ministarstvo odbrane. Navedeno je da je bio raspoređen u operaciji „Inherent Resolve“ protiv militanata Islamske države, ali njegovo ime nije među žrtvama te operacije u DCAS-u. Major Sorfli Dejvius preminuo je 6. marta u Kuvajtu poslije neprecizirane medicinske krize. Nije poznato da li je smrt povezana s iranskim napadom; u saopštenju stoji da je bio u operaciji „Spartan Shield“.

Od početka sukoba ranjeno je više od 820 pripadnika američke vojske. Mnogi su zadobili traumatske povrede mozga u iranskim protivnapadima na američke baze.

Rat je potrošio zalihe preciznog naoružanja, oštetio baze širom Persijskog zaliva i uzdrmao energetska tržišta nakon što je Teheran zatvorio Hormuški moreuz. Prema dokumentu koji je pregledao Vašington post, Centralna komanda (CENTCOM) procijenila je da je rat do početka septembra koštao oko 43,6 milijardi dolara, od čega 28 milijardi dolara streljiva, bez štete na bazama.

Kako je isti list pisao prošlog mjeseca, visoki vojni zvaničnici upozorili su ministra odbrane Pita Hegseta da produžavanje velikih operacija protiv Irana nije održivo i slabi sposobnost vojske da se suoči s prijetnjama na drugim područjima, uključujući teritoriju SAD-a.

Anketa Rojtersa i Ipsosa iz septembra pokazuje da Trampov pristup Iranu podržava 28 odsto Amerikanaca, a 62 odsto ga ne odobrava. U utorak je rekordnih sedam republikanskih zastupnika podržalo demokrate u usvajanju uglavnom simbolične mjere za zaustavljanje rata, posljednje u nizu rezolucija o ratnim ovlaštenjima.

Sve pogibije i povrede trebalo bi da budu javno prijavljene u DCAS-u. Tokom ljeta, kad su četiri borbene pogibije privremeno izostavljene, administracija je neprijateljstva s Iranom ponovo klasifikovala kao „Prekomorske operacije“ umjesto „Epic Fury“. Promjena je došla dok su pregovarači imali teškoće s trajnim mirom s Teheranom i dok je administracija rat predstavljala kao uspjeh, iako je Iran nastavio napade na američke snage i brodove u Hormuškom moreuzu.

Demokrate u Senatu obećale su istragu načina na koji Pentagon obavještava o pogibijama ako poslije izbora ponovo dobiju većinu. Zastupnici Pat Rajan iz Njujorka, Džejson Krou iz Kolorada i još deset demokrata u Predstavničkom domu, svi vojni veterani, saopštili su u petak da rade na zakonu koji bi Pentagonu onemogućio manipulisanje državnim podacima o žrtvama.

Republikanac Tomas Mesi iz Kentakija ove sedmice pokrenuo je inicijativu za glasanje o opozivu Hegseta. Tvrdi da je ministar prekršio Zakon o ratnim ovlaštenjima iz 1973. pokretanjem i nastavljanjem neprijateljstava bez odobrenja Kongresa.

Američki predsjednik Donald Tramp i državni sekretar Marko Rubio zalagaće se za poštovanje nacionalnog suvereniteta tokom predstojeće sjednice Generalne skupštine UN, saopšteno je iz Stejt departmenta.

„Zajedno sa predsjednikom Trampom, sekretar Rubio će se zalagati za to da se UN vrate svom osnovnom mandatu – očuvanju međunarodnog mira i bezbjednosti uz poštovanje nacionalnog suvereniteta“, navodi se u saopštenju, prenosi RTRS.

Rubio će na marginama zasjedanja održati sastanke s nekoliko kolega. Fokus će, između ostalog, biti na bezbjednosti, ekonomiji i podršci mirovnim naporima.

Opšta debata biće održana od 22. do 28. septembra.