Kategorija: Svijet

Predsjednik Rusije Vladimir Putin izjavio je da ukrajinski režim nastoji da spriječi izbore u Rusiji i da mu je rat potreban da bi ostao na vlasti. Istakao je da Evropljani koriste Ukrajince kao topovsko meso i poslao poruku Evropi.

Govoreći na sjednici vojno-industrijske komisije, Putin je rekao da se režim u Ukrajini odavno pretvorio u diktaturu i da su pokušaji Zapada da jedan korumpirani režim predstave kao zaštitnika demokratije čudni.

„Kako sadašnji režim u Ukrajini može da brani demokratiju kada se odavno pretvorio u diktaturu? O tome niko ne govori“, rekao je ruski lider, prenosi RTRS.

Dodao je da ukrajinska vrhuška ne žuri s izborima i da želi da osujeti i ruske. „Ukrajinska vrhuška ne hita da sprovede izbore, kao što je poznato, čak i naše izbore hoće da osujete“, naveo je.

Kijevskom režimu je, prema njegovim riječima, rat potreban da bi ostao na vlasti. „Vlast u Ukrajini je uzurpirala šačica pronevjeritelja i korumpiranih zvaničnika kojima je potreban rat da bi ostali na vlasti bez izbora“, rekao je.

Ukazao je da Kijev navodno predlaže obnavljanje pregovora, ali svojim postupcima radi sve da pregovora i mira ne bude. „Rusiju je nemoguće zaplašiti, to je svima očigledno“, poručio je.

Putin je istakao da se NATO širi i zalazi u različite regione svijeta, a da Evropljani izgovor o navodnoj prijetnji od Rusije koriste da prikriju sopstvene greške u ekonomskoj politici. Upozorio je da prijetnji spolja po Rusiju neće biti manje.

Rusija je, rekao je, spremna za saradnju i obnovu odnosa s Evropom. Zapadu se obratio riječima: „Hajde jednostavno da živimo u slozi – u suprotnom će Moskva takođe morati da odgovori. To bi trebalo da bude očigledna, univerzalna stvar. Drugačije ne može biti…“

Ponovio je da Rusija nema agresivne namjere prema Evropi i da Evropljani na izborima stavljaju do znanja da ne žele rat s Rusijom.

Nuklearnu trijadu opisao je kao garanciju suvereniteta, a njeno jačanje kao bezuslovni prioritet. Nivo moderne opreme i naoružanja u Strateškim raketnim snagama iznosi 92 odsto, naveo je, i naložio da se u potpunosti završi satelitska konstelacija, uključujući sisteme za komandovanje i upravljanje trupama.

„Ruska PVO mora da obezbijedi uništenje svih sredstava vazdušno-kosmičkog napada“, rekao je. Posebna pažnja u novom državnom programu naoružanja biće posvećena razvoju dronova.

Američki predsjednik Donald Tramp saopštio je da su Sjedinjene Američke Države postigle sporazum s Kraljevinom Danskom i Grenlandom kojim Vašington dobija trajnu kontrolu nad bezbjednosnim i ostalim pitanjima na toj arktičkoj teritoriji.

Poruku je objavio na društvenoj mreži Istina. „Sjedinjene Američke Države su postigle sporazum sa Kraljevinom Danskom i Grenlandom koji SAD daje trajnu kontrolu nad bezbjednošću i svim drugim potrebama na Grenlandu“, naveo je Tramp, prenosi RTRS.

Prema njegovim riječima, sporazum predviđa da nijedan protivnik SAD ubuduće neće moći da uspostavi bazu, vojno prisustvo ili ostvari osjetljive investicije na Grenlandu bez izričitog pismenog odobrenja Vašingtona.

„Pored toga, od sada pa nadalje, nijedan protivnik SAD neće moći ikada da ima bazu na Grenlandu, vojno prisustvo na Grenlandu, niti da vrši osjetljiva ulaganja na Grenlandu, bez našeg izričitog pismenog odobrenja“, istakao je.

Sporazum, kako tvrdi, neće imati finansijski trošak za SAD i ima „neograničen rok trajanja“.

„Po mom nalogu, sarađivali smo sa predstavnicima Danske i Grenlanda kako bismo garantovali da će Sjedinjene Države zauvek imati potpunu mogućnost da preduzmu sve što je neophodno na Grenlandu radi osiguranja i odbrane bezbjednosti Grenlanda i Sjedinjenih Američkih Država“, dodao je.

Najavio je da će SAD odmah početi razvoj značajnog vojnog prisustva na odgovarajućim lokacijama i da će u tome sarađivati sa stanovnicima Grenlanda.

„Veoma smo počastvovani i ponosni na ono što se upravo dogodilo, a sve ono što je danas dogovoreno biće od velikog značaja za američki narod. Odmah ćemo započeti proces uspostavljanja značajnog vojnog prisustva u odgovarajućem dijelu Grenlanda – a takvih dijelova ima mnogo. Sarađivaćemo sa narodom Grenlanda na tom razvoju i izgradnji. Ovo rješenje je odlično za Sjedinjene Američke Države, Dansku, Grenland i sve naše saveznike“, poručio je Tramp.

Istakao je strateški značaj ostrva i rekao da su američki predsjednici više od jednog vijeka bili svjesni njegove važnosti, ali da nijedan prije njega nije uspio da to pitanje trajno riješi. Ponosan je, kaže, što je predsjednik koji je „trajno i konačno riješio ovu veoma važnu situaciju“.

„Ovo je ostvarenje sna za Sjedinjene Američke Države – sna koji je veoma važan, istorijski i poseban… Radujemo se saradnji sa divnim narodom Danske i Grenlanda na izgradnji veličanstvene budućnosti vezane za ovu veliku i strateški izuzetno važnu teritoriju“, zaključio je.

Američki predsjednik Donald Tramp zabranio je novinarima televizijskih mreža Si-En-En i “Em-Es nau”, te portala “Politiko” ulazak u Bijelu kuću, nazivajući ove medije “lažnim”.

Tramp je u objavi na mreži “Trut sošl” napisao da novinarima ovih medijskih kuća zabranjuje ulaz u Bijelu kuću jer šire lažne vijesti.

Za mrežu “Em-Es-nau” je rekao da je nedavno promijenila naziv u Em-Es-En-Bi-Si /MSNBC/ zbog nedostatka gledanosti i kredibiliteta.

Tramp je naveo da je “Politiko” primio osam miliona dolara direktno od vlasti nekadašnjeg predsjednika DŽozefa Bajdena, što je “rekord svih vremena”, te da su ga ta sredstva održala u životu.

– Meni to djeluje kao korupcije – napisao je Tramp.

Predsjednik Rusije Vladimir Putin glasao je danas (18. septembra) onlajn na izborima za Državnu dumu, iz svog kabineta u Kremlju.

Ruski predsjednik je već šesti put izabrao elektronski način glasanja, prenosi Sputnjik i podsjeća da je prvi put glasao onlajn na prethodnim izborima za Državnu dumu u septembru 2021. godine.

Godinu dana kasnije tako je glasao na izborima za opštinske poslanike, a 2023. na izborima za gradonačelnika Moskve.

U martu 2024. onlajn je glasao na predsjedničkim izborima, dok je u septembru iste godine iz rezidencije u Novom Ogarjovu glasao na izborima za Moskovsku gradsku dumu.

U Rusiji su danas počeli trodnevni parlamentarni izbori, na kojima će prvi put nakon prisajedinjenja Rusiji glasati i stanovnici samoproglašene Donjecke i Luganske Narodne Republike, kao i Zaporoške i Hersonske oblasti.

Glasanje će trajati od 18. do 20. septembra, a Centralna izborna komisija (CIK) najavila je pojačane mjere bezbjednosti, prenio je Sputnjik.

Građani Rusije biraju ukupno 20.700 poslaničkih mandata i izbornih funkcija.

Putin je prethodno izbore za Državnu dumu nazvao najvažnijim unutrašnjopolitičkim događajem u zemlji, prenose “Nezavisne“.

Evropska unija i Kanada razmatraju potpuno novi model odnosa koji bi Otavu približio evropskom bloku bez punopravnog članstva, dok Novi Zeland poručuje da s Briselom nije razgovarao o mogućnosti sticanja sličnog statusa.

Ideju da Kanada postane prva „pridružena članica“ EU ove sedmice iznijela je predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen, a kanadski premijer Mark Karni pozdravio je prijedlog u govoru pred Evropskim parlamentom u Strazburu 17. septembra.

„Ako govorimo o savezu za budućnost, riječ je o jedinstvenom, pozitivnom pristupu koji ćemo zajedno definisati“, poručio je Karni.

Za razliku od klasičnog članstva, novi model ne bi podrazumijevao da Kanada postane dio EU poput Francuske, Njemačke ili Hrvatske. Detalji aranžmana tek treba da budu dogovoreni, dok je Karni jasno poručio da njegova zemlja ne traži punopravno članstvo niti namjerava da se odrekne dijela svog suvereniteta.

Potencijalni aranžman mogao bi obuhvatiti mnogo širu saradnju od one koju podrazumijeva klasični trgovinski sporazum – od trgovine i energetike do odbrane, tehnologije, nauke i svemirske industrije.

Karni je, kako je navedeno u njegovom obraćanju Evropskom parlamentu, među oblastima za intenziviranje saradnje posebno izdvojio kritične minerale, odbrambenu industriju, vještačku inteligenciju i računarske kapacitete, energetsku bezbjednost, svemirsku industriju i platne sisteme.

Kanada raspolaže velikim energetskim i mineralnim resursima, dok EU predstavlja veliko tržište i ima snažne industrijske, istraživačke i tehnološke kapacitete. Jedan od ciljeva predloženog modela bio bi povezivanje tih potencijala, uz jednostavniju digitalnu trgovinu nepoljoprivrednim proizvodima i većim brojem usluga.

Poseban dio razgovora odnosi se na mogućnosti za mlade. Karni želi da Kanada učestvuje u evropskom programu Erasmus+, što bi studentima iz Kanade i evropskih država otvorilo dodatne mogućnosti za studiranje na univerzitetima s obje strane Atlantika.

Pregovori o učešću Kanade u Erasmus+ programu već su počeli i nalaze se u ranoj fazi, objavio je Euronews. Razmatra se i mogućnost kanadskog učešća u narednoj generaciji evropskog programa Horizon, koji je usmjeren na nauku i istraživanja.

„Treba da produbimo veze među ljudima, omogućavajući našim mladima da žive, rade i studiraju gdje žele s obje strane Atlantika“, rekao je Karni.

Ipak, još nije poznato kako bi takva mogućnost izgledala u praksi, niti postoji konačna definicija izraza „pridružena članica“, jer takav status u Evropskoj uniji trenutno ne postoji.

Jedna od mogućih pravnih osnova za novi aranžman mogao bi biti član 217 Ugovora o funkcionisanju Evropske unije, koji omogućava sklapanje sporazuma o pridruživanju sa trećim državama. Takvi sporazumi mogu predvidjeti međusobna prava i obaveze, zajedničko djelovanje i posebne procedure.

U evropskim institucijama već se pojavljuju različite ideje o tome koliko bi duboka saradnja mogla biti. Pominju se trgovina, odbrana i spoljna politika, a otvoreno je i pitanje eventualnog učešća kanadskih zvaničnika u određenom obliku na sastancima evropskih lidera i ministara. Za sada, međutim, nijedna od tih mogućnosti nije konačno dogovorena.

Njemačka podržava blisko partnerstvo EU i Kanade, ali je istovremeno izrazila rezerve prema samom nazivu „pridružena članica“, jer takva kategorija trenutno ne postoji u evropskom pravnom okviru.

Karni se pritom nije posebno vezao za terminologiju, poručivši da je „precizna nomenklatura“ pitanje za Evropu i da je važnije šta će budući sporazum konkretno sadržavati.

Konačna struktura odnosa morala bi proći i političku proceduru u Kanadi.

Istovremeno, inicijativa za produbljivanje veza između Kanade i EU izazvala je reakciju američkog predsjednika Donalda Trampa.

Tramp je zaprijetio Evropskoj uniji „veoma ozbiljnim carinama“ ili smanjenjem trgovine ukoliko novi aranžman sa Kanadom bude smatrao neprijateljskim potezom, a ranije je evropski prijedlog ocijenio kao „smiješan“.

Kanada je snažno ekonomski povezana sa SAD, svojim najvećim trgovinskim partnerom, ali posljednjih mjeseci nastoji da dodatno diverzifikuje trgovinske i ekonomske odnose.

Karni, međutim, tvrdi da cilj nije stvaranje bloka usmjerenog protiv SAD.

„Ne predlažem treći blok kako bismo postali rival velikim silama, samo s boljim manirima“, rekao je kanadski premijer.

Prema njegovim riječima, namjera je da se smanji mogućnost da ekonomska zavisnost od bilo koje velike sile postane sredstvo za vršenje presudnog pritiska na Kanadu ili Evropu.

Mogućnost da novi model odnosa sa EU ne ostane ograničen samo na Kanadu dodatno je otvorila predsjednica Evropskog parlamenta Roberta Mecola, koja je pomenula Australiju i Novi Zeland kao države koje bi u budućnosti mogle produbiti odnose sa evropskim blokom.

Australijski ministar trgovine Don Farel ranije je rekao da je njegova zemlja „na istoj talasnoj dužini“ sa Kanadom kada je riječ o jačanju veza sa EU.

Novi Zeland, međutim, za sada odbacuje tvrdnje da razgovara o mogućnosti pridruženog članstva.

Portparol ministra vanjskih poslova Vinstona Pitersa izjavio je da između Novog Zelanda i EU nije bilo razgovora o tome da ta država postane pridruženi član.

„Nije bilo razgovora s EU o tome da Novi Zeland postane pridruženi član“, rekao je portparol, prenosi Reuters.

Time je za sada jasno da se ideja o sličnom statusu za Novi Zeland nalazi samo u okviru šire rasprave o budućim odnosima EU sa bliskim partnerima, a ne u konkretnim pregovorima.

Budući odnos Kanade i EU tek treba da bude definisan, uključujući prava i obaveze koje bi Kanada dobila i preuzela. Prvi konkretniji odgovori mogli bi biti poznati već narednog mjeseca, kada bi na investicionom samitu EU i Kanade u Montrealu trebalo dodatno da se razradi budući model saradnje.

Ukrajina ulazi u još jednu ratnu zimu suočena s istovremenim vojnim, političkim i ekonomskim pritiscima, dok Rusija pojačava napade na gradove, energetsku infrastrukturu i civilne ciljeve, navodi se u analizi Evropskog savjeta za spoljne odnose (ECFR).

U razgovoru direktora ECFR-a Marka Leonarda s Janom Kobzovom, kodirektorkom Programa za evropsku bezbjednost, istaknuto je da je Ukrajina ostvarila određene uspjehe u ometanju ruske logistike i energetske infrastrukture, ali da Moskva istovremeno nastoji da dodatno poveća pritisak na Kijev.

Kobzova upozorava da se nedostatak presretača za sisteme protivvazdušne odbrane javlja u posebno osjetljivom trenutku, kada Rusija intenzivira napade, a Ukrajina se suočava s unutrašnjim političkim sukobima, istragama korupcije i sve izraženijim ekonomskim poteškoćama.

Kombinacija tih problema, prema analizi iznesenoj u podkastu, mogla bi da bude ozbiljan test sposobnosti zemlje da izdrži još jednu zimu rata i zaštiti stanovništvo i ključnu infrastrukturu.

Istovremeno Rusija pojačava hibridne aktivnosti širom Evrope, zbog čega Kobzova ukazuje da evropske države moraju da povećaju sopstvenu otpornost i dodatno ojačaju ukrajinsku odbranu.

Leonard i Kobzova razmatrali su i da li Kijev može da izdrži nekoliko kriza odjednom i koliko će Evropa biti spremna da nastavi podršku. Posebna pažnja data je dugoročnoj ulozi Ukrajine u budućoj evropskoj bezbjednosnoj arhitekturi.

ECFR zaključuje pitanjem mogu li Ukrajina i saveznici, dok Rusija povećava pritisak i na bojnom polju i izvan njega, sačuvati dovoljno jedinstva i otpornosti. Epizoda podkasta objavljena 18. septembra snimljena je dva dana ranije, prenose Nezavisne.

Italijanska premijerka Đorđa Meloni upozorila je da ruski predsjednik Vladimir Putin pokušava da izazove eskalaciju odnosa s Evropom kako bi skrenuo pažnju sa situacije na ratištu u Ukrajini, koja se, prema njenim riječima, ne odvija onako kako je Moskva ranije najavljivala.

Govoreći u Oslu zajedno s norveškim premijerom Jonasom Garom Stereom, Meloni je pozvala evropske saveznike da pažljivo procijene motive Moskve prije nego što odgovore na sve veći broj, kako ih je nazvala, ruskih provokacija, navodeći da ih je tokom posljednjih sedmica bilo nekoliko.

Ocijenila je da Putin mora da preusmjeri pažnju tražeći eskalaciju s Evropom zbog stanja na ukrajinskom ratištu, koje nije onakvo kakvo je predviđao i obećavao građanima Rusije.

„Moramo se zapitati kome koristi moguća eskalacija i postupati u skladu s tim“, rekla je, upozoravajući da bi odgovor koji bi doveo do širenja sukoba mogao više da odgovara Moskvi nego Evropi.

Izjave dolaze u trenutku povećane zabrinutosti na istočnom krilu NATO-a zbog incidenata s ruskim dronovima, povreda vazdušnog prostora, sabotaža i drugih oblika hibridnog djelovanja. Poljski premijer Donald Tusk rekao je da obavještajni podaci ukazuju na mogućnost da Rusija incidente s dronovima i raketama protiv zemalja koje podržavaju Ukrajinu predstavi kao nesrećne slučajeve.

Meloni je ponovila prijedlog da Evropa imenuje jednog predstavnika za pitanje Ukrajine, smatrajući da bi jedinstveni sagovornik ojačao evropsku poziciju. Taj predstavnik trebalo bi da govori u ime šire Evrope, a ne samo EU, zbog čega zemlje poput Norveške i Velike Britanije „ne mogu i apsolutno ne smiju biti isključene“. Potencijalni izaslanik mogao bi da dođe iz srednje velike evropske države, snažno podržava Ukrajinu, dobro poznaje Rusiju i ima čvrste odnose s Vašingtonom.

Rat u Ukrajini bio je zvanična tema razgovora Melonijeve i Sterea. Lideri su razmatrali bezbjednost, odbranu, energetiku, kritične sirovine i pomorsku industriju. Italijanska premijerka potvrdila je nastavak podrške Kijevu i zalaganje za pravedan i trajan mir, prenose Nezavisne.

Pentagon razmatra povlačenje oko 25.000 američkih vojnika iz Evrope, što bi predstavljalo približno trećinu američkih snaga na kontinentu. Smanjenje bi, prema nekim procjenama, moglo da obuhvati i do 40.000 vojnika, izjavilo je sedam sadašnjih i bivših američkih i zapadnih zvaničnika, objavio je En-Bi-Si.

Američke snage u Evropi trenutno broje oko 80.000 pripadnika. Eventualno povlačenje bilo bi najveće smanjenje američkog vojnog prisustva na kontinentu od perioda nakon Hladnog rata devedesetih. Među zemljama koje bi mogle da budu pogođene su Njemačka, Italija i Španija, u kojima je stacionirana većina američkih snaga.

Pentagon je u junu najavio šestomjesečnu reviziju prisustva u Evropi, kako bi se procijenilo da li je usklađeno sa strategijom predsjednika Donalda Trampa „Amerika na prvom mjestu“.

Očekuje se da će general Ratnog vazduhoplovstva Aleksus Grinkevič, vrhovni saveznički komandant NATO i šef Evropske komande SAD, danas dostaviti analizu ministru odbrane Pitu Hegsetu. U njoj bi moglo da bude predloženo smanjenje pripadnika vazduhoplovstva, mornarice i kopnenih snaga, ili premještanje dijela snaga unutar Evrope, uključujući istočno krilo NATO.

Konačna preporuka trebalo bi da bude dostavljena Hegsetu 6. novembra, a eventualna povlačenja uslijedila bi nakon toga. Zvaničnici navode da odluka još nije donesena.

Tramp i saradnici od početka drugog mandata ističu da Evropa treba da preuzme veću odgovornost za sopstvenu odbranu, dok su američke snage potrebne za prijetnje od Kine, Irana i narko-kartela na zapadnoj hemisferi. Tokom samita NATO u Turskoj u julu Tramp je ponovo kritikovao saveznike i rekao da je „veoma razočaran NATO“.

Njemačka trenutno ima oko 36.000 američkih vojnika, Italija oko 12.000, a u Španiji se, kako ističe Si-En-En, nalaze značajne vazduhoplovne i pomorske baze, prenosi RTRS.

Američki predsjednik Donald Tramp izjavio je da se suočava s velikom odlukom o tome da li da uništi iranski režim ili da teži okončanju sukoba.

U intervjuu za portal Aksios rekao je da očekuje da će od regionalnih saveznika na predstojećem sastanku UN čuti mišljenja o tome kakvi bi trebalo da budu naredni koraci u ratu.

Naveo je da je Iran i dalje u direktnom kontaktu sa SAD i naglasio da Iranci i dalje žele postizanje dogovora. Izrazio je zadovoljstvo što nijedan brod nije otplovio ka Iranu otkako je uvedena pomorska blokada.

„Pokušali su, a mi smo ih digli u vazduh“, istakao je Tramp.

Najavio je da bi se mogao sastati sa izraelskim premijerom Benjaminom Netanjahuom u Njujorku naredne sedmice, objavio je portal Baha, prenosi RTRS.