Kategorija: Svijet

Bivši američki ambasador u BiH Majkl Marfi iznio je tvrdnje o detaljima pregovora o ustavnoj reformi u BiH vođenih tokom 2021. i 2022. godine, navodeći da je lider SDA Bakir Izetbegović tada američkim zvaničnicima rekao da bi mogao da prihvati podjelu BiH ukoliko bi dio kojim bi upravljali Bošnjaci bio „veličine Slovenije“.

Marfi se oglasio povodom izvještaja o Zapadnom Balkanu koji je administracija američkog predsjednika Donalda Trampa dostavila Kongresu, ocjenjujući da je politika Vašingtona prema BiH „zbrkana“ i puna kontradiktornosti.

Govoreći o političkim odnosima i pregovorima u BiH, Marfi je naveo da su pojedini etnonacionalistički lideri ohrabreni potezima američke administracije, te dodao da je moguće da je i Izetbegović slao slične signale aktuelnoj administraciji u Vašingtonu.

„Možda čak i gospodin Izetbegović, koji je tokom pregovora o ustavnoj reformi 2021-2022. američkim zvaničnicima rekao da bi mogao živjeti s podjelom BiH jer bi njegov dio bio veličine Slovenije“, naveo je Marfi.

On smatra da izvještaj američke administracije nije otklonio sumnje o tome šta je Vašington spreman da toleriše kada je riječ o političkim odnosima i budućnosti BiH.

Slovački premijer Robert Fico pozvao je na dijalog između Evropske unije i Rusije s ciljem rješavanja sukoba u Ukrajini i očuvanja mira u Evropi.

– Moramo da se uključimo u dijalog sa Rusijom, jer bez njega jedan zalutali dron, a ima ih mnogo u posljednje vrijeme, uglavnom su ukrajinski, može izazvati treći svjetski rat – rekao je Fico.

Dodao je da se pnekad osjeća kao da postoji neko ko čeka da se dogodi slučajan provokativni čin ili neko ko direktno planira takav čin.

On smatra da inicijativa njemačkog kancelara Fridriha Merca da Ukrajini dodijeli status “pridruženog člana” može biti pokušaj da se EU učini stranom za pregovaračkim stolom o Ukrajini.

Istakao je da je svima jasno da Ukrajina nije spremna za članstvo u EU, te da su drugi kandidati, uključujući države južnog Balkana, spremniji.

On se nada da će lideri bloka biti otvoreniji za razgovor tokom samita EU – zapadni Balkan u Crnoj Gori 5. juna.

– Hajde da učinimo sve što možemo da pokrenemo dijalog o rješavanju ukrajinskog sukoba. EU je pogođena nezamislivim licemjerjem. U stvari, jedini sam u EU u ovom trenutku koji je u kontaktu sa objema stranama u sukobu u Ukrajini – rekao je Fico u video-obraćanju objavljenom na Fejsbuku.

Ruske snage pokrenule su tokom noći stravičan napad na Kijev i okolni region. U napadu raketama i dronovima, pogođene su stambene zgrade i druga infrastruktura širom prijestonice Ukrajine. Najmanje jedna osoba je poginula, a 24 su povrijeđene u napadu, saopštili su zvaničnici.
Monitoring grupe izvijestile su da je više od 50 ruskih raketa i najmanje 700 dronova lansirano prema Ukrajini, gotovo u potpunosti ciljajući Kijev, što predstavlja jedan od najvećih masovnih napada tokom posljednjih godinu dana.

Novinari Kyiv Independenta na terenu izvijestili su da su čuli ono što su opisali kao ogroman niz raketnih udara na ukrajinsku prijestonicu koji su počeli oko 1 sat po lokalnom vremenu, a zatim ponovo više puta između 3 i 5 sati ujutru.Uzbune za vazdušnu opasnost izdate su za sve regione zemlje nakon što je ukrajinsko ratno vazduhoplovstvo saopštilo da desetine raketa i stotine dronova lete prema prijestonici oko 00.30 po lokalnom vremenu.

Nedugo zatim, vazduhoplovstvo je izdalo upozorenje o mogućem ruskom lansiranju balističke rakete srednjeg dometa Orešnik prema Ukrajini u 00.55 po lokalnom vremenu, iako Kyiv Independent ne može odmah da potvrdi da li je to oružje korišćeno u napadu.

Gradonačelnik Kijeva Vitali Kličko rekao je da je šteta zabilježena u svakom okrugu grada. Zvaničnici su saopštili da je najmanje jedna osoba poginula, a 21 povrijeđena širom grada, dok je 13 žrtava hospitalizovano u Kijevu. Još tri osobe povrijeđene su u okolnoj Kijevskoj oblasti, izvijestio je regionalni guverner Mikola Kalašnjik, prenosi Telegraf.

Šteta je prijavljena na najmanje sedam višespratnih stambenih zgrada u okruzima Obolonski, Ševčenkovski, Dnjeprovski, Holosijevski, Solomjanski i Pečerski u Kijevu, rekao je Kličko.

Ukrajinska državna služba za vanredne situacije saopštila je da je došlo do „strukturnog urušavanja“ od prvog do petog sprata jedne zgrade u Ševčenkovskom okrugu. Nekoliko kuća širom grada takođe je pogođeno ruskim projektilima.
Među ostalom štetom na infrastrukturi u Kijevu, ruske rakete i dronovi pogodili su supermarket i tržni centar, poslovni centar, studentski dom, servisnu stanicu, garažu, parkirana vozila i više skladišta u različitim dijelovima grada, prenosi Kyiv Independent. Novinar ovog lista takođe je prijavio veliki požar u blizini metro stanice Kontraktova plošča nakon raketnog udara.

Igor Smeljanski, izvršni direktor Ukrpošte – ukrajinske nacionalne poštanske službe – rekao je da je sjedište agencije na centralnom Trgu nezavisnosti u Kijevu oštećeno u napadu.

U Kijevskoj oblasti, ruski projektili pogodili su zajednice Fastiv, Buča, Brovari, Bela Crkva, Višgorod i Borispilj, rekao je Kalašnjik, pogađajući stambene zgrade, kuće, garaže i pomoćne objekte, kao i jedno skladište.

U drugim dijelovima Ukrajine, eksplozije su se takođe čule u gradovima Čerkasi i Kropivnicki, kao i u Hmeljničkoj oblasti tokom napada, izvijestio je javni servis Suspilne.

Kao odgovor na napad, poljsko ratno vazduhoplovstvo saopštilo je da je podiglo poljske i savezničke borbene avione u pokušaju zaštite poljskog vazdušnog prostora.

Najnoviji napad dolazi nekoliko sati nakon što je predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski upozorio da Rusija priprema širi napad širom zemlje, uključujući moguću upotrebu svoje rakete srednjeg dometa Orešnik protiv Ukrajine.

„Vidimo znakove priprema za kombinovani udar na ukrajinsku teritoriju, uključujući Kijev, uz korišćenje različitih vrsta oružja. Navedeno oružje srednjeg dometa moglo bi biti upotrijebljeno u takvom napadu“, rekao je Zelenski, upozoravajući građane da ostanu oprezni.

Rusija je prvi put upotrijebila Orešnik protiv Ukrajine u novembru 2024. godine u napadu na grad Dnjepar. Raketa je posljednji put korišćena u napadu na zapadnu Lavovsku oblast 9. januara.

Ambasada SAD u Kijevu izdala je slično upozorenje „u vezi sa potencijalno značajnim vazdušnim napadom“ koji bi mogao da se dogodi u periodu od 24 sata. Upozorenje ambasade nije preciziralo koje vrste oružja bi mogle biti korišćene.

Ranije tokom noći, u ruskim napadima povrijeđeni su civili na jugu i istoku Ukrajine, uključujući Odesku i Harkovsku oblast. Eksplozije su se takođe čule u Kijevu dok su ruski dronovi gađali prijestonicu, prema navodima Tkačenka.

Na osnovu eksplicitnog teksta mirovnog sporazuma, ako bude finalizovan, Sjedinjene Države i njihovi saveznici se obavezuju da neće napadati Iran ili njegove saveznike ni na koji način, prenosi danas iranski Fars.

Na šta se Iran obavezuje?

Sa druge strane, kako se navodi, Iran se takođe obavezuje da ni on ni njegovi saveznici neće izvršiti nikakav preventivni vojni napad na Sjedinjene Države i njihove saveznike.

Fars navodi i da nije tačna tvrdnja “Njujork tajmsa” da je predsednik SAD Donald Tramp “izuzeo” izraelski režim od obaveza iz sporazuma sa Iranom.

Produžetak primirja za 60 dana

Ranije danas, Aksios je objavio, pozivajući se na neimenovanog američkog zvaničnika, da su SAD i Iran na korak od potpisivanja sporazuma koji uključuje produžetak primirja za 60 dana, otvaranje Ormuskog moreuza i mogućnost da Iran ponovo slobodno prodaje naftu.

Nuklearni program

Predviđeno je, kako se navodi, i da se pokrenu sveobuhvatni pregovori o ograničavanju iranskog nuklearnog programa.

Nema naplate taksi

Tokom 60-dnevnog perioda primirja obuhvaćenog Memorandumom o razumijevanju, Ormuski moreuz bi bio otvoren bez naplate taksi, a Iran bi pristao da ukloni mine koje su postavljene u vodama moreuza kako bi brodovi mogli slobodno da plove.

U zamjenu za ove obaveze Irana, SAD bi ukinule blokadu iranskih luka i primenile određena izuzeća od sankcija kako bi Iran mogao slobodno da prodaje naftu.

Nacrt sporazuma, takođe, uključuje obavezu Irana da nikada ne pokuša da proizvede nuklearno oružje i da će pregovarati o obustavi svog programa obogaćivanja uranijuma i uklanjanju zaliha visoko obogaćenog uranijuma, navodi američki portal.

Iran je preko posrednika dao SAD-u verbalne garancije o obimu ustupaka koje je spreman da napravi po pitanju obustave obogaćivanja i predaje nuklearnog materijala.

Prilika za reset

Navodi se da ako Teheran bude spreman da ispuni Trampove zahtjeve po pitanju nuklearnog programa, postoji prilika da se odnosi između dve zemlje “resetuju” i da Iran pokuša da ostvari svoj puni ekonomski potencijal.

U memorandumu se navodi i da će Izraelu biti dozvoljeno da napadne libansku militantnu grupu Hezbolah ako ta grupa pokrene ili izvrši napade na jevrejsku državu.

Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić boravi u Kini od 24. do 28. maja, gdje učestvuje u nizu važnih sastanaka i razgovora koji bi mogli imati veliki značaj za budućnost Srbije. Sam Vučić ovu posjetu unaprijed je ocijenio kao vjerovatno najvažniju u svojoj političkoj karijeri.

Posebnu težinu posjeti daje činjenica da u Kinu dolazi neposredno nakon predsjednika SAD Donalda Trampa i predsjednika Rusije Vladimira Putina. Tokom boravka planirani su razgovori sa kineskim predsjednikom Si Đinpingom, kao i potpisivanje više od 30 sporazuma koji bi Srbiji mogli donijeti investicije procijenjene na oko milijardu evra.

Prema najavama, Srbija bi mogla postati prva evropska država koja sa Kinom gradi „zajednicu sa zajedničkom budućnošću u novoj eri“. Vučić će održati i predavanje na prestižnom Univerzitetu Ćinghua, dok će u Šangaju razgovarati sa predstavnicima velikih kompanija i obići fabrike robotike i savremenih tehnologija.

Dok se na međunarodnom planu vode razgovori o novim ulaganjima, ekonomskom razvoju i jačanju pozicije Srbije u svijetu, u Beogradu su istovremeno zabilježene scene nasilja na ulicama.

Tokom blokaderskih protesta došlo je do sukoba sa policijom, a učesnici protesta gađali su pripadnike bezbjednosnih snaga kamenicama, flašama i drugim predmetima. U centru grada čule su se detonacije pirotehnike i topovskih udara, dok su brojni građani ostali uznemireni zbog scena nereda i sukoba.

Posebnu zabrinutost izazvala je nova eskalacija protesta koji se predstavljaju kao studentski. Umjesto političkog dijaloga i demokratske borbe, u centru Beograda viđene su scene nasilja, napada na policiju i pokušaji izazivanja opšte destabilizacije.

Dok jedna Srbija nastoji da kroz međunarodne kontakte obezbijedi investicije, nova radna mjesta i snažniji međunarodni položaj, druga, prema ocjenama brojnih građana, kroz blokade i sukobe pokušava da uruši stabilnost i red u državi.

Tursku je pogodio zemljotres magnitude 4,9 stepeni po Rihterovoj skali, saopštio je Evropsko-mediteranski seizmološki centar.

Zemljotres je registrovan na dubini od devet kilometara i 73 kilometra od grada Kahramanmaraša u centralnoj Turskoj.

Turska NTV je javila da nema povrijeđenih niti materijalne štete.

Pripadnici američke Tajne službe likvidirali su u subotu oko 18.00 časova po lokalnom vremenu muškarca koji je otvorio vatru u blizini Bijele kuće, prenijeli su danas američki mediji.

Prišao kontrolnom punktu i počeo da puca

“Nepoznati miuškarac je prišao kontrolnom punktu odmah ispred kompleksa Bijele kuće i počeo da puca na agente”, saopštio je portparol Tajne službe, pozivajući se na podatke iz preliminarne istrage, prenosi CNN.

Agenti uzvratili vatrom

Agenti Tajne službe uzvratili su vatrom i pogodili osumnjičenog, koji je kasnije podlegao povredama u obližnjoj bolnici, naveo je portparol.

Pogođen prolaznik

“Tokom pucnjave, jedan prolaznik je takođe pogođen hicem iz vatrenog oružja. Ostaje nejasno da li je prolaznik pogođen vatrom osumnjičenog ili tokom naknadne razmjene vatre. Pripadnici Tajne službe nisu povrijeđeni, a predsjednik SAD Donald Tramp bio je u rezidenciji, nije bio ugrožen i obaviješten je o incidentu”, dodao je portparol.

Osumnjičeni je identifikovan kao 21-godišnji Nasir Best, koji nikada ranije nije imao kontakte sa Tajnom službom, potvrdio je neimenovani bezbjednosni izvor za CNN, prenosi Tanjug.

Napadač je prevezen u bolnicu George Washington University Hospital, gdje je kasnije preminuo,

A suspect was killed after opening fire on a Secret Service checkpoint outside the White House Saturday evening, a Secret Service spokesperson told CBS News in a statement.

President Trump has been briefed on the shooting that occurred outside the White House, a White House… pic.twitter.com/zZ8hFvtF8U

— CBS News (@CBSNews) May 24, 2026

Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je da je sporazum između SAD, Irana i više drugih zemalja “uglavnom usaglašen”, ali da se još razgovara o završnim detaljima koji će “uskoro biti objavljeni”.

– Završni aspekti i detalji sporazuma trenutno se razmatraju i uskoro će biti saopšteni – napisao je Tramp na svojoj platformi Socijalna istina.

On je dodao da će, kao dio sporazuma, Ormuski moreuz biti otvoren.

Objava je uslijedila nakon, kako je naveo, “veoma dobrog razgovora” sa liderima Saudijske Arabije, Ujedinjenih Arapskih Emirata, Katara, Pakistana, Turske, Јordana i Bahreina.

Tramp je naveo i da je odvojeno razgovarao sa izraelskim premijerom Benjaminom Netanjahuom i ocijenio da je razgovor “prošao veoma dobro”.