Kategorija: Svijet

Iz kabineta predsednika Irana Masuda Pezeškijana saopšteno je da će Hormuški moreuz ponovo biti otvoren tek kada se prihodi od tranzita iskoriste za kompenzaciju ratne štete.

„Hormuški moreuz ponovo će se otvoriti tek kada se deo prihoda od tranzita iskoristi za kompenzaciju štete uzrokovane nametnutim ratom“, rekao je Mehdi Tabatabai, zamenik za komunikacije i informacije u iranskom predsedničkom uredu.

On je oštro kritikovao američkog predsednika Donalda Trampa, rekavši da je pribegao uvredama i glupostima iz očaja i ljutnje.

Optužio ga je da je pokrenuo rat velikih razmera u regionu i da se time hvali.

Region je u stanju pripravnosti otkako su SAD i Izrael pokrenuli zajedničku ofanzivu na Iran 28. februara.

Teheran je uzvratio napadima dronovima i raketama na Izrael, kao i na Jordan, Irak i zemlje Persijskog zaliva u kojima se nalaze američke vojne jedinice.

Mađarski premijer Viktor Orban najavio je danas, 5. aprila nakon sjednice Savjeta za odbranu te zemlje, da će vojne snage koje štite dio gasovoda Turski tok koji se nalazi u Mađarskoj biti dodatno pojačane.

Orban je u video-snimku objavljenom na njegovom nalogu na Facebooku zahvalio predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću na “brzom i efikasnom odgovoru”, nakon što su srpske vlasti pronašle eksplozivnu napravu i sredstva za njeno aktiviranje na kritičnoj gasnoj infrastrukturi koja povezuje Srbiju i Mađarsku, nakon čega je Orban sazvao hitnu sjednicu Savjeta za odbranu.

“Na osnovu informacija koje su nam dostupne, planirana je sabotaža na vojvođanskom dijelu gasovoda Turski tok, koji snabdijeva Mađarsku. Konsultovao sam se sa predsjednikom Srbije. Zahvalio sam predsjedniku Vučiću na radu srpskih vlasti, Srbi su pojačali zaštitu gasovoda”, saopštio je Orban.

Mađarski premijer je dodao da u tom incidentu nije bilo povrijeđenih, kao i da je preduprijeđen “čin sabotaže”.

Orban je dodao da gasovod radi normalno i bez prekida.

“Rad ovog gasovoda je od vitalnog značaja za Mađarsku. Šezdeset procenata potrošnje gasa u Mađarskoj se snabdijeva preko njega. Iz tog razloga, naredili smo pojačani vojni nadzor i zaštitu mađarskog dijela gasovoda. Srpske vlasti istražuju, a mađarske vlasti su u stalnom kontaktu sa njima”, ocijenio je mađarski premijer.

Prema njegovim riječima, “neviđena energetska kriza” nadvija se nad Evropom.

“Evropskim zemljama je sada potrebna energija iz Rusije, a biće im potrebnija još više u budućnosti. Godinama Ukrajina radi na tome da odsječe Evropu od ruske energije. Digli su u vazduh gasovod Sjeverni tok i zatvorili gasovod koji vodi do Mađarske”, naveo je Orban, ističući da je zatvaranjem gasovoda Družba Mađarska stavljena pod naftnu blokadu.

Istakao je da će Mađarska braniti svoj energetski sistem.

“Napori Ukrajine predstavljaju smrtnu pretnju za Mađarsku. Energetska bezbednost Mađarske nije igra. Branićemo naš energetski sistem, sigurno snabdijevanje naših porodica, a takođe i naše nacionalne interese”, poručio je on.

Vučić je prethodno saopštio da su na teritoriji opštine Kanjiža pronađena dva velika paketa eksploziva sa štapinima i istakao da je Vojska Srbije danas uspjela da preduprijedi akciju protiv vitalnih interesa zemlje kao i da će se Srbija nemilosrdno obračunati sa svakim ko misli da ugrožava njenu vitalnu infrastrukturu.

Predjsednik Srbije je sa Orbanom razgovarao o prvim rezultatima istrage srpskih vojno-policijskih organa u vezi sa ugrožavanjem kritične gasne infrastrukture koja povezuje Srbiju i Mađarsku i saopštio da je pronađen eksploziv razorne moći i štapini neophodni za njegovo aktiviranje.

“Naše jedinice pronašle su eksploziv razorne moći i štapine neophodne za njegovo aktiviranje. Obavijestio sam premijera Orbana da ćemo ga informisati o daljem toku istrage”, naveo je Vučić ranije danas na Instagram nalogu “buducnostsrbijeav”.

Nakon održane sjednice mađarskog Savjeta za odbranu, šef mađarske diplomatije Peter Sijarto saopštio je da je suverenitet Mađarske ugrožen.

“Najsnažnije odbacujemo ovaj najnoviji napad na naš suverenitet, jer napad na bezbednost naše energetske snabdjevenosti ne može da se tumači bilo kako drugačije nego kao napad na naš suverenitet”, rekao je Sijarto u video-snimku objavljenom na Instagramu.

On je rekao da će se Mađarska braniti zajedno sa Srbima, štititi bezbjednost snabdijevanja energijom i da neće dozvoliti da da bude primorana da kupuje energetske resurse po višoj cijeni i iz manje sigurnog izvora nego što je trenutni.

Gasovod Turski tok godišnje transportuje 7,5 do osam milijardi kubnih metara i predstavlja glavnu energetsku arteriju Mađarske.

Predsednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp obratio se iranskom rukovodstvu na platformi Trut Soušal, najavljujući napade na energetske i infrastrukturne ciljeve ukoliko Hormuški moreuz ne bude otvoren do utorka.

Tramp je naveo da će američke vazdušne snage intenzivirati udare na iranski energetski sistem, ali i na mostove, opisujući takvu strategiju kao „dan elektrana i dan mostova“.

„Utorak će biti dan za elektrane i dan mostova, sve u jednom, u Iranu. Neće biti ništa slično. Otvorite prokleti moreuz, ludi gadovi, ili ćete živeti u paklu, samo gledajte. Slava Alahu“, napisao je Tramp na mreži Trut Soušal.

S druge strane, portparol centralnog štaba iranske vojske Hatam al-Anbija upozorio je Sjedinjene Američke Države i Izrael da će svaka dalja eskalacija biti dočekana snažnim odgovorom u čitavom regionu.

„Ne zaboravite da ako se agresija proširi, cela regija će se za vas pretvoriti u pakao“, rekao je iranski portparol.

Američki oficir, član posade aviona oborenog u petak u Iranu, morao je rano jutros da napravi “smjeli potez” da bi se sastao sa spasilačkim timom koji je ušao u tu zemlju, saopštili su američki zvaničnici koji su upoznati sa operacijom spasavanja.

Volstrit džornal navodi da je oboreni pilot bio povrijeđen kada se borbeni avion u kojem se nalazio srušio u Iranu, ne navodeći šta tačno podrazumijeva “smjeli potez” koji je on morao da preduzme prilikom spasavanja.

Zvaničnici su naveli da su američke bespilotne letelice MQ-9 “riper” pucale na Irance koji su pokušavali da uhvate oborenog američkog pilota, tokom njegovih približno 36 sati boravka u planinskom regionu Irana prije nego što je spasen.

Volstrit džornal je naveo da su desetine aviona pružale zaštitu jedinici komandosa koja je sletjela da pokupi pilota, iako američke snage nisu naišle na značajan otpor na zemlji.

Njujork tajms prenosi da su se dva transportna aviona, koja je trebalo da prevezu spasenog pilota i komandose iz Irana, zaglavila na privremenoj pisti u toj zemlji, i da su morali da budu dignuti u vazduh, a da su tri nova aviona poslata u Iran da izvedu pilota i vojnike, prenosi RTS.

Američka vojska je digla u vazduh transportne avione kako ne bi pali u ruke Irana. Slike iz Irana ukazuju na to da su se avioni zaglavili na privremenoj pisti koju je postavila američka vojska u udaljenom dijelu zemlje.

Prema pisanju Njujork tajmsa, stotine vojnika specijalnih snaga učestvovalo je u spasilačkoj misiji, a američki oficir koji je spasen u Iranu prebačen je u Kuvajt na liječenje.

CIA duboko uključena

Američka Centralna obavještajna agencija (CIA) bila je duboko uključena u misiju spasavanja oficira za sisteme naoružanja iz oborenog borbenog aviona F-15E u Iranu, izjavio je visoki zvaničnik administracije američkog predsjednika Donalda Trampa.

Prije nego što je locirala pilota, CIA je pokrenula kampanju obmane, šireći vijest unutar Irana da su ga američke snage već pronašle i da ga premještaju na kopnu radi evakuacije iz zemlje, rekao je zvaničnik za Si-Bi-Es njuz.Dok je operacija obmane bila u toku, agencija je koristila svoje mogućnosti da prati člana posade, koji se nalazio u planinskoj pukotini.

Zvaničnik je kazao da je CIA podijelila tačnu lokaciju člana posade sa Pentagonom i Bijelom kućom i da je, kada je Tramp naredio hitnu misiju spasavanja, CIA nastavila da pruža informacije u realnom vremenu, prenosi CBS.

Pilota izvukli elitni komandosi

Elitni komandosi iz jedinice Navy SEAL Team 6 imali su zadatak izvući pilota, dok su američki jurišni avioni bacali bombe i otvarali vatru na iranske konvoje kako bi ih držali podalje, objavio je Njujork Tajms, pozivajući se na neidentikovanog zvaničnika.

Amrički oficir za oružane sisteme, ranjen je nakon katapultiranja, ali je još uvijek mogao hodati, izbjegavajući zarobljavanje u planinama više od jednog dana, prema vijestima Axios, koje su se pozvale na američkog zvaničnika.

Pilot bio naoružen pištoljem

Neidentifikovani pilot bio je opremljen pištoljem, signalom i sigurnim komunikacijskim uređajem za koordinaciju sa spasiocima. Američki komandosi koji su se približavali oficiru pucali su iz svog oružja kako bi iranske snage držali podalje od mjesta spašavanja, prenosi Index.

Odgovornost preuzeo iranski Korpus garde islamske revolucije

Za napad na američki avion F-15E, u kome su se nalazila dva člana posade, odgovornost je preuzeo iranski Korpus garde islamske revolucije (IRGC).

Pilot F-15E se bezbedno katapultirao i istog dana, 3. aprila, spasila su ga dva vojna helikoptera, ali se drugi član posade, oficir za sistem naoružanja, do jutros vodio kao nestao.

Američki predsednik Donald Tramp jutros je napisao na mreži Truth Social da su snage SAD spasle i drugog pilota oborenog aviona, kao i da je on povrijeđen, ali da je živ i zdrav.

Novi zakon o vojnoj službi zahtijeva od svih muškaraca u Njemačkoj mlađih od 45 godina da traže odobrenje od Bundesvera da napuste zemlju na period duže od tri mjeseca.

Prema novim propisima, muškarci između 18 i 46 godina moraju dobiti odobrenje od nadležnog vojnog centra Bundesvera ako žele da napuste Saveznu Republiku Njemačku na više od tri mjeseca.

List “Frankfurter rundšau” objavio je da će se nova pravila primjenjivati bez obzira na to da li je ta osoba planirala semestar studiranja u inostranstvu, rad u stranoj zemlji ili putovanje sa rancem po svijetu.

Neimenovani portparol Bundesvera potvrdio je nove propise, rekavši novinskoj agenciji DPA da u slučaju izbijanja rata vojska mora da zna koliko muškaraca dugoročno živi van zemlje.

Cilj Njemačke je da poveća broj aktivnih vojnika sa oko 180.000 trenutno na 260.000 do 2035. godine.

Novi zakon o vojnoj službi stupio je na snagu u Njemačkoj početkom 2026. godine s ciljem da se poveća snaga oružanih snaga usred prijetnji po evropsku bezbjednost.

Zakon je bio sporan i mnogi ljudi su čak izašli na ulice da protestuju protiv potencijalnog ponovnog uvođenja obavezne vojne službe, nakon što je regrutacija obustavljena 2011. godine za muškarce, podsjeća “Dojče vele”.

Direktor Ruskog fonda za direktna ulaganja /RDIF/ Kiril Dmitrijev upozorio je da evropske benzinske pumpe mogu ostati bez goriva već 20. aprila.

Dmitrijev, koji je i specijalni predsjednički izaslanik za ekonomsku saradnju sa inostranstvom, dodao je da će posljednje pošiljke energenata stići preko Ormuskog moreuza u EU 11. aprila i pozvao je sve da “vežu pojaseve”.

Komentarišući izvještaje da se očekuje da će se njemački udio u globalnom BDP-u smanjiti za četiri odsto do 2030. godine, što je najniži nivo u najmanje pola vijeka, Dmitrijev je ocijenio da NJemačka postaje nebitna za globalnu ekonomiju.

Eskalacija sukoba i zatvaranje Ormuskog moreuza, kroz koji prolazi petina svjetske nafte, poremetili su globalno snabdijevanje i izazvali nagli rast cijena nafte, pri čemu je nafta marke “brent” dostigla rekordne nivoe.

Neimenovani iranski bezbjednosni zvaničnik izjavio je ranije danas za iransku televiziju “Pres” da bi trenutna situacija u Ormuskom moreuzu mogla da ostane nepromijenjena još dugo vremena, jer Iran ima kapacitet da godinama održava blokadu.

On je objasnio da se većina opreme koja se koristi za snabdijevanje američkih vojnih baza i garnizona širom Bliskog istoka transportuje morskim rutama.

Njemačka ekonomija je u recesiji, djelimično opterećena visokim troškovima energije nakon prekida isporuke ruskog gasa.Prema podacima saveznog statističkog zavoda Destatis, BDP se smanjio za 0,2 odsto u 2024. godini, što je drugi godišnji pad zaredom.

Sličan pad dvije godine zaredom posljednji put se dogodio 2002-2003. godine.

Stvaranje vakcine protiv raka za određenog pacijenta traje oko tri mjeseca, rekao je zamjenik direktora Nacionalnog centra za epidemiologiju i mikrobiologiju “Gamaleja” Vladimir Guščin.

“Sada nam je potrebno oko tri mjeseca da napravimo lijek. Ovaj period će vremenom postajati kraći”, rekao je on agenciji TASS.

Prvi pacijent u Rusiji primio je 1. aprila personalizovanu domaću vakcinu protiv raka.

Američki predsjednik Donald Tramp izjavio je da su američke snage uspjele rano jutros (5.aprila) da pronađu i spasu i drugog člana posade aviona koji je oboren u petak duboko na teritoriji Irana, za koga je rekao da je zadobio povrede, ali da je “živ i zdrav”.

Tramp je u objavi na društvenoj mreži Truth Social naveo da je “tokom proteklih nekoliko sati vojska Sjedinjenih Država izvela jednu od najsmjelijih operacija potrage i spasavanja u istoriji SAD”, za jednog od američkih “nevjerovatnih oficira, koji je takođe veoma poštovan pukovnik”.

“Ovaj hrabri ratnik bio je iza neprijateljskih linija u opasnim planinama Irana, gdje su ga gonili naši neprijatelji, koji su mu se približavali iz sata u sat, ali nikada nije bio zaista sam jer su njegov vrhovni komandant, ratni sekretar, načelnik Združenog generalštaba i njegovi saborci pratili njegovu lokaciju 24 sata dnevno i marljivo planirali njegovo spasavanje”, istakao je Tramp.

Američki predsjednik je rekao da je, prema njegovom uputstvu, vojska Sjedinjenih Američkih Država “poslala desetine aviona, naoružanih najsmrtonosnijim oružjem na svijetu, da ga izvuku”.

Spasvanje dan ranije

“Zadobio je povrede, ali biće dobro. Ova čudesna operacija potrage i spasavanja uslijedila je uporedo sa uspješnim spasavanjem još jednog hrabrog pilota, juče, što nismo potvrdili, jer nismo željeli da ugrozimo našu drugu operaciju spasavanja. Ovo je prvi put u vojnoj istoriji da su dva američka pilota spasena, odvojeno, duboko na neprijateljskoj teritoriji”, istakao je Tramp.

On je poručio da američka vojska “nikada neće ostaviti” nijednog američkog pilota iza neprijateljskih linija.

“Činjenica da smo uspjeli da izvedemo obje ove operacije, bez ijednog poginulog, ili čak ranjenog Amerikanca, samo još jednom dokazuje da smo postigli ogromnu vazdušnu dominaciju i superiornost nad iranskim nebom. Zaista imamo najbolju, najprofesionalniju i najsmrtonosniju vojsku u istoriji svijeta”, kazao je Tramp, koji je u poruci, takođe, čestitao Uskrs, koji danas slave protestanti i katolici.

Više američkih zvaničnika reklo je za CBS da je američki član posade aviona koji je oboren iznad jugozapadnog područja Irana spasen rano jutros po lokalnom vremenu.

Odgovornost za napad

Za napad na američki avion, u kome su se nalazila dva člana posade, odgovornost je preuzeo iranski Korpus garde islamske revolucije (IRGC).

Pilot F-15E se bezbjedno katapultirao i spasila su ga dva vojna helikoptera, ranije su rekli američki zvaničnici, ali se drugi član posade, oficir za sistem naoružanja, do jutros vodio kao nestao.

Tokom akcija spasavanja u petak, američki helikopter koji je prevozio jednog spasenog pilota pogođen je vatrom iz lakog oružja, a tom prilikom ranjeni su članove posade, ali je helikopter bezbjedno sletio.

Obaranje borbenog aviona F-15E označilo je prvi put da je jedan američki borbeni avion oboren u borbi poslije više od 20 godina, rekao je za AP penzionisani brigadni general vazduhoplovstva Hjuston Kantvel, bivši pilot borbenog aviona F-16.