Kategorija: Svijet

Administracija predsjednika Sjedinjenih Američkih Država Donalda Tramp ubrzala je odobravanje isporuka naoružanja Izraelu, Kataru, Ujedinjenim Arapskim Emiratima i Kuvajtu, vrijednih više milijardi dolara, saopštio je Stejt department.

Ukupna vrijednost paketa naoružanja premašuje osam milijardi američkih dolara, a obuhvata sisteme protivvazdušne odbrane za Kuvajt i Katar, kao i rakete sa laserskim navođenjem za Katar, UAE i Izrael, prenosi Si-En-En.

U okviru isporuka Kataru nalaze se i projektili za američki sistem protivvazdušne odbrane “patriot”.

Stejt department je naveo da je američki državni sekretar Marko Rubio u više slučajeva procijenio da postoji hitna situacija koja zahtjeva momentalno odobravanje prodaje oružja, čime je zaobiđen standardni postupak kontrole u Kongresu SAD.

Ovo, kako napominje Si-En-En, nije prvi put da se administracija Donalda Trampa poziva na hitnost kako bi ubrzala isporuke oružja od početka sukoba sa Iranom.

Početkom marta, Stejt department je takođe doneo odluku o hitnom odobravanju prodaje 12.000 bombi Izraelu bez prethodne procedure u Kongresu, dok je kasnije istog meseca Rubio odobrio ubrzanu isporuku paketa naoružanja, vrijednog više milijardi dolara, Emiratima i Kuvajtu, kao i vojnu opremu za Јordan.

Snažan pritisak ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog za brzo članstvo u EU stvara tenzije sa evropskim prijestonicama, u vrijeme kada Vašington preispituje dalju podršku Kijevu.

Odbijanje lidera EU da ubrzaju pristupanje Ukrajine izazvalo je frustraciju u Kijevu, a sve izraženija evroskeptična retorika administracije Volodimira Zelenskog otežava napore da se pronađe kompromis, piše Fajnenšel tajms.

Visoki ukrajinski zvaničnici iskoristili su nedavne sastanke sa kolegama iz EU i SAD da kritikuju način na koji Evropska komisija upravlja procesom proširenja i da insistiraju na bržem roku. Prema riječima sedam zvaničnika koji su učestvovali u razgovorima, ukrajinska strana tvrdi da je Briselu Ukrajina potrebna koliko i Kijevu članstvo.
„Članstvo nije poklon“, rekao je jedan od zvaničnika koji je govorio pod uslovom anonimnosti.

„Možda postoji neko nesporazumijevanje u Kijevu oko toga. Kažu: ‘Dužni ste nam’“, naveo je drugi zvaničnik, dodajući da takav pristup „ne pomaže“.

Treći sagovornik ocijenio je da postoji dublji problem. „Zelenski i njegovi saradnici nikada nisu zaista razumjeli kako funkcioniše proširenje“, rekao je.

Lideri EU su ranije ovog mjeseca odobrili zajam od 90 milijardi evra za Kijev kako bi stabilizovao finansije i omogućio dodatnu kupovinu oružja za odbranu od ruske agresije. Zajam je deblokiran nakon izbornog poraza mađarskog premijera Viktora Orbana, koji je ranije blokirao sredstva.

Iako su ovaj sporazum i Zelenskijevo učešće na samitu na Kipru ublažili dio tenzija, ostaje značajan jaz između Kijeva i Brisela oko procesa pristupanja.

Njemački kancelar Fridrih Merc poručio je da nade Ukrajine za brz ulazak „nisu realne“, upozorivši da bi eventualni mirovni sporazum koji bi uključivao članstvo u EU mogao imati cijenu u vidu gubitka dijela teritorije.

Ukrajina je dobila status kandidata za članstvo u EU u junu 2022. godine, četiri mjeseca nakon početka ruske invazije. Zelenski je kao cilj naveo 2027. godinu, ali su evropske prijestonice odbacile tu ideju. Odbijen je i prijedlog tzv. „obrnutog proširenja“, prema kojem bi Kijev formalno postao član, a zatim postepeno sticao prava.

Francuska i Njemačka predložile su model postepenog pristupa, uz „simbolične“ beneficije i fazno uključivanje u mehanizme EU, ali bi punopravno članstvo, prema tom planu, bilo udaljeno najmanje deceniju.

Zelenski je odbacio takav pristup. „Ukrajini ne treba simbolično članstvo u EU“, rekao je, pozivajući Uniju da „bude fer“.
„Ukrajina se brani i time definitivno brani Evropu. Ljudi zaista ginu… Branimo zajedničke evropske vrijednosti. Vjerujem da zaslužujemo punopravno članstvo“, poručio je.

Prema riječima dvojice ukrajinskih zvaničnika, Zelenski je naložio diplomatama da ne ulaze u razgovore o alternativnim modelima i da insistiraju isključivo na punopravnom članstvu.
„Nećemo ni razgovarati o tome“, rekao je jedan od njih.

Na samitu na Kipru pojedini lideri EU pokušali su da ublaže očekivanja Kijeva. „Morao je da čuje neke teške istine“, naveo je jedan zvaničnik, dodajući da „neće biti tako lako kao što misli“.

Uprkos tome, ukrajinsko rukovodstvo ostaje pri maksimalističkom stavu, uz uvjerenje da će EU vremenom promijeniti pristup.

Diplomate EU navode da razumiju pritisak pod kojim se nalazi Zelenski nakon višegodišnjeg rata, ali insistiraju da proces proširenja mora ostati zasnovan na zaslugama. U kontekstu smanjene podrške SAD, EU se smatra ključnim partnerom Ukrajine.

„Mi smo mu jedini prijatelji, pa bi možda bilo bolje da drži jezik za zubima“, rekao je jedan zvaničnik.

Istovremeno, evropski zvaničnici upozoravaju da su reformski napori Ukrajine usporeni, posebno u oblasti vladavine prava i borbe protiv korupcije. Ukazuju i na propuštene rokove za usvajanje zakona koji bi omogućili veći pristup tržištima EU.

Kijev se takođe protivi zahtjevu Brisela da poveća porez na dobit preduzeća kao uslov za dio kredita, navodeći da bi to dodatno opteretilo ekonomiju pogođenu ratom.

„Njihov unutrašnji reformski zamah je zastao. To nije dobro i svi to znaju“, rekao je jedan od sagovornika.

Slovački premijer Robert Fico nalazi se među samo nekoliko svjetskih lidera koji će prisustvovati paradi povodom Dana pobjede u Moskvi 9. maja, javila je ruska državna televizija.

Bjeloruski predsjednik Aleksandar Lukašenko takođe će biti u Moskvi na paradi 9. maja.

Vojna parada predstavlja vrhunac ruskog kalendara, u okviru obilježavanja pobjede Sovjetskog Saveza nad nacističkom NJemačkom u Drugom svjetskom ratu, sukobu u kojem je izgubila 27 miliona ljudi.

Iz Kremlja je ranije saopšteno da će ove godine parada biti donekle redukovana bez uobičajenog velikog prikazivanja naoružanja.

Ruske snage polako se približavaju Kostjantinjivki, strateški važnom gradu u istočnoj ukrajinskoj regiji Donjeck, u pokušaju da uspostave uporište u blizini tog snažno branjenog područja, rekao je najviši ukrajinski vojni komandant.

Kostjantinjivka, zajedno s drugim gradovima, čini takozvani “pojas tvrđava” na istoku zemlje – područje koje je ukrajinska vojska dobro utvrdila, piše Reuters.

“Uporno odbijamo pokušaje ruskih okupatora da se infiltriraju i učvrste u predgrađu Kostjantinjivke. U samom gradu sprovode se protivdiverzantske mjere”, objavio je načelnik ukrajinske vojske Oleksandr Sirski putem aplikacije Telegram.

Siva zona
Prema ukrajinskom projektu za mapiranje fronta DeepState, ruske snage kontrolišu područje udaljeno tek oko kilometar od južnih predgrađa grada, a manji dijelovi Kostjantinjivke označeni su kao siva zona bez potpune kontrole ijedne strane.

Rusko ministarstvo odbrane u srijedu je saopštilo da su njegove snage zauzele Novodmitrivku, sjeverno od Kostjantinjivke, dok je najviši moskovski general Valerij Gerasimov još u aprilu izjavio da snage napreduju sjeverno i južno od grada.

Sirski je rekao da su se ruski ofanzivni pokušaji osjetno pojačali u aprilu. Dodao je da su od ponedjeljka ruske snage u ovom sektoru izvele 83 napada koristeći male pješadijske grupe.

Zahtjev Moskve
Moskva zahtijeva da se Ukrajina povuče s područja u regionima Donjeck i Lugansk, koje Rusija nije uspjela da zauzme tokom četvorogodišnjeg rata. Mirovni pregovori pod posredništvom SAD-a zapeli su na tom pitanju jer ukrajinski zvaničnici poručuju da Kijev neće ustupiti teritoriju koju još uvijek kontroliše.

Posljednjih nekoliko godina ruske snage nisu uspjele da zauzmu nijedan veći grad u Ukrajini, već sporo napreduju i objavljuju zauzimanje manjih gradova i sela.

Mali grad Pokrovsk, iz kojeg je prije rata pobjegla većina od preko 60.000 stanovnika, bio je najznačajniji ruski uspjeh u protekloj godini.

Moskovskim snagama bili su potrebni mjeseci da napreduju, a Kijev tvrdi da još uvijek drži neke položaje u gradu.

Zašto je Kostjantinjivka važna?
Kostjantinjivka je industrijski grad u Donjeckoj oblasti na istoku Ukrajine, smješten u blizini važnih saobraćajnih pravaca koji povezuju veće gradove poput Kramatorska i Slovjanska.

Prije rata bila je poznata po metalurškoj i mašinskoj industriji, a danas ima ključnu vojnu ulogu jer se nalazi na liniji odbrane koja štiti ostatak ukrajinske teritorije pod kontrolom Kijeva.

Važna tačka
Zbog svoje pozicije i infrastrukture, grad je postao važna logistička i odbrambena tačka u istočnom dijelu fronta, dio šireg sistema utvrđenih gradova koji čine posljednju liniju odbrane prije većih urbanih centara.

Kostjantinjivka je od početka rata više puta bila na udaru ruskih napada, najviše zbog blizine fronta i važnih pravaca za snabdijevanje.

Nakon bitke za Bahmut grad je postao ključna pozadinska baza za ukrajinske snage koje su branile to područje, ali i meta čestih raketnih i artiljerijskih udara. Tokom 2023. i 2024. ruske snage postepeno su napredovale kroz okolna mjesta, pokušavajući da presijeku logističke linije prema Kramatorsku i Slovjansku.

Iako se u samom gradu nisu vodile dugotrajne ulične borbe poput onih u Bahmutu, Kostjantinjivka je kontinuirano trpjela napade na infrastrukturu, skladišta i saobraćajne čvorove, što je dodatno naglasilo njenu važnost kao dijela odbrambenog “pojasa tvrđava” na istoku Ukrajine, prenosi Telegraf.

Rusko ministarstvo odbrane u subotu je saopštilo da je zauzelo selo Miropilja u sjevernoj ukrajinskoj regiji Sumi, gdje Moskva tvrdi da želi da uspostavi tampon-zonu.

Međutim, Kurska grupa ukrajinske vojske na Facebooku odbacila je taj izvještaj kao “potpunu laž”, navodeći da njene trupe kontrolišu to područje.

Takođe u Sumskoj oblasti, regionalni guverner je saopštio da je u ruskom vazdušnom napadu u blizini grada Krolevec povrijeđeno šest osoba, od kojih su dvije u teškom stanju.

Portparol Kremlja Dmitrij Peskov izjavio je danas da cijeli svijet čeka govor ruskog predsjednika Vladimira Putina na paradi 9. maja u Moskvi i da će to biti veoma važno obraćanje.

– Očekujemo veoma važan govor predsjednika na paradi, kao i uvijek. Cijeli svijet ga čeka, i to s pravom – dodao je Peskov u izjavi ruskim medijima.

Putin će održati više bilateralnih sastanaka sa gostima povodom Dana pobjede, 9. maja, saopštio je portparol Kremlja, prenosi agencija RIA Novosti.

– Predsjednik će imati naporan radni dan – naglasio je Peskov.

Parada pobjede će se tradicionalno održati na Crvenom trgu u Moskvi 9. maja.

Američki predsednik Donald Tramp je izjavio da će Sjedinjene Američe Države povući i više od 5.000 američkih vojnika iz Njemačke.

On je rekao novinarima na Floridi da će Vašington značajno smanjiti broj vojnika u Njemačkoj i da će smanjenje biti “mnogo više od 5.000”, prenosi Rojters.

Pentagon je ranije objavio da će SAD povući 5.000 vojnika iz Njemačke.

Glavni portparol Pentagona Šon Parnel izjavio je u petak da se očekuje da će povlačenje biti završeno u narednih šest do dvanaest mjeseci, prenio je Rojters.

Ova odluka je donijeta u trenutku sve većeg razdora između američkog predsjednika Donalda Trampa i Evrope kada je u pitanju rat u Iranu, navodi agencija.

Tramp je ranije ove sedmice zaprijetio smanjenjem broja američkih vojnika u Njemačkoj nakon sukoba sa njemačkim kancelarom Fridrihom Mercom, koji je u ponedjeljak rekao da Iranci ponižavaju SAD u pregovorima o okončanju rata.

Tramp je u srijedu izjavio da Pentagon razmatra mogućnost povlačenja dijela američkih vojnika od ukupno 40.000 koliko ih je stacionirano u Njemačkoj.

On je naveo na društvenim mrežama da se preispituje raspored američkih snaga u Njemačkoj, gdje se nalazi i sjedište Evropske komande SAD.

Više od polovine tinejdžerki u Јapanu koristi generativnu vještačku inteligenciju tražeći savjete od o ličnim problemima i dilemama, pokazalo je nedavno istraživanje japanske vlade, koje ističe rastuću ulogu tehnologije među mladim ženama.

Prema istraživanju koje je obuhvatilo korisnice vještačke inteligencije, a koje je sproveo panel potrošača pri vladi Јapana, 52,4 odsto tinejdžerki je potvrdilo da se konsultuje sa vještačkom inteligencijom o svojim dilemama i brigama što je najveći udio među svim starosnim i polnim grupama, prenosi dnevnik Јapan Today.

Više od 30 odsto žena između 20 i 40 godina koristi vještačku inteligenciju u istu svrhu, dok manje od 30 odsto muškaraca to čini među svim starosnim grupama.

Onlajn anketa je sprovedena u februaru među korisnicima generativne vještačke inteligencije od tinejdžerskih godina do onih u 70-im i starijima, anketirano je ukupno 1.442 ljudi, po 103 muškarca i 103 žene u svakoj starosnoj grupi.

Istraživanje je takođe pokazalo da je 38,6 odsto ispitanika reklo da u velikoj mjeri ili donekle vjeruje savjetima vještačke inteligencije o ličnim odnosima i društvenim interakcijama.

Takav trend je bio primjetan među mlađim korisnicima oba pola, pri čemu je ta brojka iznosila 63,1 odsto među tinejdžerkama, navodi japanski dnevnik.

Moderna Evropa postala je sponzor terorizma nakon što je zažmurila na smrtonosni požar 2014. godine u Domu sindikata u Odesi i nespremnost Ukrajine da istraži ovu tragediju, ocijenila je portparol ruskog Ministarstva spoljnih poslova Marija Zaharova.

“Ovo ni na koji način ne utiče na finansijsku ili moralnu podršku Kijevu. Očigledno je da je podsticanje nacizma i finansiranje terorizma postalo tradicija u modernoj Evropi”, istakla je Zaharova u komentaru povodom 12 godina od tragedije u Odesi.

Ona je upozorila da ukrajinska Vlada nastavlja da odugovlači sa istragom o masakru uprkos svim obećanjima da će je završiti.

Ukrajinski nacionalisti su 2. maja 2014. godine zatvorili profederalne demonstrante u Domu sindikata u Odesi i zapalili zgradu. U ovom zločinu poginulo je 48 ljudi, a oko 250 je povrijeđeno u sukobima sa ukrajinskim radikalima.

Evropski sud za ljudska prava je u martu 2015. godine proglasio Ukrajinu krivom zbog neuspjeha u sprečavanju nasilja u Odesi 2014. godine.

Sud je presudio da vlasti nisu preduzele mjere za sprečavanje i zaustavljanje nasilja i da nisu blagovremeno sprovele operacije spasavanja ljudi zarobljenih u požaru, podsjeća RIA Novosti.