Kategorija: Svijet

Portparol iranske jedinice koja koordinira oružane snage Ebrahim Zolfakari izjavio je da će ta zemlja gađati kuće američkih i izraelskih “komandanata i političkih zvaničnika u regionu”.

Zolfakari, koji je portparol Centralnog štaba Hatam al Anbija, rekao je da je to “mera odmazde” zato što, prema njegovim rečima, Sjedinjene Američke Države i Izrael “gađaju stambene kuće iranskih civila u raznim gradovima”, prenosi danas BBC.

Više desetina iranskih vojnih komandanata i zvaničnika ubijeno je tokom američko-izraelskih vazdušnih udara, uključujući pokojnog iranskog vrhovnog vođu ajatolaha Alija Hamneija, koji je poginuo prvog dana rata, 28. februara.

Američki predsjednik Donald Tramp rekao je u intervjuu za “Financial Times” (FT) objavljenom sinoć da želi “uzeti naftu u Iranu” te da bi američke snage mogle zauzeti ostrvo Harg, centar iranskog izvoza nafte, prenose “Reuters” i “BBC”.

“Da budem iskren, najdraže bi mi bilo uzeti naftu u Iranu, ali neki glupi ljudi u SAD-u kažu: ‘Zašto to radite?’. Ali to su glupi ljudi”, rekao je američki predsjednik za FT.

“Možda ćemo zauzeti ostrvo Harg”

Taj bi potez mogao značiti zauzimanje Harga, signalizirao je Tramp. “Možda ćemo zauzeti ostrvo Harg, a možda nećemo. Imamo puno opcija”, kazao je Tramp u intervjuu, istakavši da bi zauzimanje značilo i dugoročniji ostanak američkih snaga na ostrvu, prenosi “BBC”.

Na pitanje o iranskim odbrambenim snagama na ostrvu, američki predsjednik izjavio je da misli da “nemaju nikakvu odbranu”.

“Moglo bismo ga zauzeti vrlo lako”

“Mogli bismo ga (Harg) zauzeti vrlo lako”, kazao je Tramp. Predsjednikovi komentari uslijedili su nakon što je još 3.500 američkih vojnika pristiglo na Bliski istok dok rastu strahovanja da bi dalja eskalacija mogla američke snage izložiti iranskim napadima.

Tramp je dodao da indirektni pregovori između SAD-a i Irana preko pakistanskih “izaslanika” dobro napreduju, ali odbio je komentarisati je li skoro primirje moguće.

Prije dvije sedmice napali Harg iz vazduha

“Dogovor bi mogao biti postignuti prilično brzo”, rekao je američki predsjednik u intervjuu, prema izvještaju BBC-a. Već sredinom marta američke snage izvele su veliki ciljani napad na Harg, pogodivši preko 90 iranskih vojnih meta, izvijestilo je tada Američko centralno zapovjedništvo (CENTCOM).

Ostrvo je od Ormuskog moreuza udaljen oko 500 kilometara prema sjeverozapadu, a na njemu je smješten najveći iranski naftni terminal preko kojeg Teheran izvozi 90 odsto svoje nafte, prenosi “Index“.

Cijene nafte premašile su danas 115 dolara po barelu prilikom otvaranja tržišta u Aziji, dok se nastavljaju vazdušni udari u zemljama na Bliskom istoku, nešto više od mjesec dana nakon početka rata u Iranu.

Cijena sirove nafte marke “brent” je 115,84 dolara, što je povećanje od 2,9 odsto u odnosu na cijenu od petka, prenosi BBC.

Cijena te nafte po barelu bila je oko 72 dolara po barelu prije 28. februara, kada su počeli američki i izraelski napadi na Iran.

Prošle nedjelje cijena nafte marke “brent” dostigla je vrhunac od 118 dolara po barelu 19. marta, a od petka popodne je bila nešto ispod 112 dolara, što je znatno više u odnosu na cijenu prije početka rata.

Indija je dom najzagađenijeg grada na svijetu, prema najnovijem Izvještaju o kvalitetu vazduha za 2025. godinu švajcarske kompanije za praćenje zagađenja “IQAir”.

Samo 14 odsto gradova širom svijeta ima bezbjedan vazduh za disanje, što je pad u odnosu na 17 odsto prethodne godine.

Analizirano 9.446 gradova

Švajcarska kompanija za praćenje zagađenja “IQAir” analizirala je podatke iz 9.446 gradova u 143 zemlje, regiona i teritorije.

Utvrđeno je da se kvalitet vazduha globalno pogoršava, uglavnom zbog klimatskih promjena izazvanih ljudskim djelovanjem. Dim od šumskih požara posebno je doprinio lošem kvalitetu vazduha u 2025. godini, zajedno sa pješčanim olujama i drugim ekstremnim vremenskim pojavama koje su pojačane sagorijevanjem fosilnih goriva.

U najgoroj sezoni požara u istoriji EU, vatrene stihije su zahvatile Evropu i dostigli vrhunac u avgustu, uništavajući farme, šume i domove. Ekstremni vremenski uslovi izazvali su najmanje 43 milijarde eura kratkoročnih ekonomskih gubitaka širom kontinenta, usljed smrtonosnih toplotnih talasa, poplava i suša.

Gdje su granice

Svjetska zdravstvena organizacija postavlja bezbjedne granice za PM2.5 (fine čestice) zbog njihovog uticaja na zdravlje. Zbog svoje male veličine – manje od 2,5 mikrometara – ove čestice mogu da prodru duboko u pluća i uđu u krvotok. Povezuju se sa problemima disajnih organa, kardiovaskularnim bolestima i dugoročnim oboljenjima poput raka.

Ko je među 13

Samo tri evropske zemlje su 2025. ispunjavale bezbjedne smjernice, Andora, Estonija i Island. One su ispunile preporučenu godišnju granicu PM2.5 od 5 mikrograma po kubnom metru (µg/m³).

One su među samo 13 zemalja i teritorija na svijetu koje su ostale u bezbjednim granicama. Među ostalima su Australija, Barbados, Bermuda, Francuska Polinezija, Grenada, Nova Kaledonija, Panama, Portoriko, Reunion i Američka Djevičanska Ostrva.

To znači da 130 od 143 analizirane zemlje – odnosno 91 odsto – ne ispunjava bezbjedne standarde.

Lista najzagađenijih

Pet najzagađenijih zemalja su Pakistan (67,3 µg/m³), Bangladeš (66,1 µg/m³), Tadžikistan (57,3 µg/m³), Čad (53,6 µg/m³) i Demokratska Republika Kongo (50,2 µg/m³).

Svih 25 najzagađenijih gradova na svijetu nalazi se u Indiji, Pakistanu i Kini, pri čemu Indija ima tri od četiri najzagađenija grada – uključujući i prvo mjesto.

Grad Loni u sjevernoj indijskoj državi Utar Pradeš imao je prosječnu godišnju koncentraciju PM2.5 od 112,5 µg/m³ – skoro 23 odsto više nego 2024. i više od 22 puta iznad smjernica Svjetske zdravstvene organizacije. Istraživanje iz 2024. pokazalo je da su najveći izvori zagađenja saobraćaj, industrijske emisije, prašina sa puteva i nelegalno odlaganje otpada.

Najčistije mjesto na listi bio je Nivautvil u Južnoj Africi, sa prosječnom godišnjom koncentracijom PM2.5 od samo 1,0 µg/m³. Nalazi se u prostranom i surovom području Namakvaland u regionu Karoo i poznat je među ljubiteljima cvijeća po svom godišnjem cvetanju.

Gdje je najgori kvalitet vazduha u Evropi?

Tokom 2025. godine u Evropi, 23 zemlje zabilježile su porast prosječnih godišnjih koncentracija PM2.5, 18 pad, a jedna je novododata u izvještaj.

Zagađenje PM2.5 poraslo je za više od 30 odsto u Švajcarskoj i Grčkoj, Malta je zabilježila najveće smanjenje – skoro 24 odsto – djelimično zahvaljujući prelasku sa teških lož ulja na obnovljive izvore energije i mjerama za smanjenje saobraćajnog zagađenja.

U realnom vremenu

“IQAir” takođe objavljuje rang-liste u realnom vremenu. Prije nekoliko dana, Pariz je bio među pet najzagađenijih gradova na svijetu, zajedno sa Pekingom, Dakom, Vuhanom i Seulom. London je takođe bio u prvih 10.

Pozadinsko zagađenje od sagorijevanja fosilnih goriva – posebno u djelovima istočne Evrope i Balkana – takođe konstantno doprinosi lošem kvalitetu vazduha.

Njemačka, Francuska, Holandija, Belgija, Velika Britanija i Irska bile su među zemljama koje su mogle biti pogođene u narednim danima, prenosi RTCG.

Otvaranje estetske ordinacije u tržnom centru u Duizburgu izazvalo je polemike nakon što je ta ordinacija ponudila besplatne botoks tretmane u prva dva sata rada, dok ljekari upozoravaju na rizike i nedovoljnu informisanost pacijenata.

Akcija je privukla više stotina ljudi, koji su satima čekali u redovima, a među zainteresovanima je bilo mnogo mladih i žena, prenose njemački mediji.

Akcija je intenzivno promovisana na društvenim mrežama, uključujući i nagradne igre, ali prema navodima njemačkih medija, nije jasno ko je sprovodio tretmane niti kako je izgledalo informisanje pacijenata.

Prema navodima kompanije, pregled obavlja “iskusan ljekar” koji analizira mimiku, aktivnost mišića i strukturu kože, ali na upite medija nije odgovoreno, prenio je Tanjug.

Iako kompanija kao moguće nuspojave navodi blago crvenilo, otok ili modrice, stručnjaci ističu da zahvate treba da obavljaju isključivo kvalifikovani ljekari.

Pojedini građani izrazili su nezadovoljstvo organizacijom, navodeći da su redovi bili predugi i da su neki odustali, dok su drugi ocijenili da su ljekari radili pod pritiskom vremena i da su konsultacije trajale svega nekoliko minuta.

Neurolog Detlev Šnajder, koji radi u specijalizovanoj ambulanti u Duizburgu, ocijenio je da su ovakve akcije problematične i da postoji rizik od komplikacija, poput pojave razrokosti ukoliko se injekcija daje u blizini oka.

“Potrebno je dugogodišnje iskustvo za primenu botulinum toksina”, naveo je on, dodajući da tretmane “između kupovine i ispijanja kafe” smatra veoma spornim.

Botoks, odnosno botulinum toksin, koristi se u estetskoj medicini u razblaženom obliku za opuštanje mišića i uklanjanje bora, poput onih na čelu ili oko očiju, ali stručnjaci upozoravaju da njegova primjena zahtijeva veliko iskustvo.

Izraelski premijer Benjamin Netanjahu izjavio je da je naredio vojsci da proširi postojeću zonu bezbjednosti na jugu Libana.

“Upravo sam dao nalog da se dodatno proširi postojeća bezbjednosna tampon zona. Odlučni smo da fundamentalno promijenimo situaciju na sjeveru /Izraela/”, rekao je Netanjahu u video-snimku.

On je dodao da je cilj odluke jačanje bezbjednosnog položaja Izraela duž sjeverne granice.

Izraelski zvaničnici ranije su rekli da je kopnena zona bezbjednosti uspostavljena u Libanu radi zaštite stanovništva na sjeveru Izraela od napada militantne libanske grupe Hezbolah.

Rat na Bliskom istoku dodatno se proširio u posljednja 24 časa, uz napade na ključnu infrastrukturu u zemljama Zaliva, raketne udare na Izrael i nastavak izraelskih operacija u Iranu i Libanu.

Napadi na ključnu infrastrukturu u Zalivu

U Ujedinjenim Arapskim Emiratima zabilježen je najveći broj balističkih napada u posljednjih nekoliko sedmica. Kompanija Emirates Global Aluminium saopštila je da je njihovo veliko postrojenje u Abu Dabiju pogođeno i značajno oštećeno, a više zaposlenih je povrijeđeno.

Napad je potvrđen i u Bahreinu, gdje je kompanija Aluminium Bahrain (Alba), jedan od najvećih svjetskih proizvođača aluminijuma, saopštila da su dva radnika zadobila lakše povrede. Istovremeno, vlasti Kuvajta navode da je radarski sistem na međunarodnom aerodromu ozbiljno oštećen.

Ministarstva odbrane UAE i Kuvajta saopštila su da su tokom noći aktivirani sistemi protivvazdušne odbrane, koji su presretali balističke i krstareće rakete, kao i dronove, prenosi BBC.

Sukob se širi: Huti napali Izrael

Istovremeno, sukob se proširio i na druge dijelove regiona. Pobunjenici Huti iz Jemena izveli su raketne napade prema Izraelu, što dodatno povećava rizik od šire destabilizacije, posebno ukoliko bi napadi bili usmjereni i na brodove u Crvenom moru.

Izraelski udari na Teheran i aktivirana odbrana

Izraelska vojska saopštila je da je izvela novi talas udara na Teheran, gađajući komandne centre i lokacije za proizvodnju oružja. Prema navodima izraelskih snaga, dio tih centara bio je premješten u mobilne jedinice nakon ranijih napada, ali su i oni sada uništeni.

U Izraelu su aktivirani sistemi protivvazdušne odbrane nakon detekcije projektila lansiranih iz Irana, dok su građani u pogođenim područjima upozoreni da potraže skloništa.

Poginuo izraelski vojnik, veliki broj civilnih žrtava

Na jugu Libana potvrđena je pogibija jednog izraelskog vojnika tokom kopnenih operacija koje traju skoro dvije sedmice. U istom incidentu povrijeđena su još tri vojnika.

Prema podacima libanskog Ministarstva zdravlja, u dosadašnjem toku sukoba u toj zemlji poginulo je više od 1.100 civila, među njima i 120 djece.

Stotine napada u Iranu, najveći broj u Teheranu

Prema podacima organizacije Hrana, samo tokom jednog dana zabilježeno je najmanje 701 napad širom Irana, što je među najvećim brojevima od početka rata prije nešto više od mjesec dana.

Većina udara, oko 74 odsto, dogodila se u Teheranu. Ukupan broj poginulih civila u Iranu procjenjuje se na 1.551, uključujući najmanje 236 djece.

Život pod napadima: Građani gube osjećaj za vrijeme

Život u iranskoj prijestonici dodatno je otežan. Zbog ograničenja interneta, stanovnici teško komuniciraju, a svakodnevicu obilježavaju eksplozije, podrhtavanje prozora i poremećaji sna.

Neki navode da gube osjećaj za vrijeme i dane u sedmici.

SAD razmatra kopnene operacije

U međuvremenu, „Washington Post“ navodi da Pentagon razmatra višenedjeljne kopnene operacije u Iranu, iako još nije jasno da li će američki predsjednik Donald Tramp odobriti takav potez.

Prema tim navodima, riječ bi bila o ograničenim operacijama specijalnih i regularnih snaga, a ne o potpunoj invaziji.

Napetosti rastu širom regiona

Napetosti rastu i u širem regionu. Saudijska Arabija saopštila je da je presrela dronove i balističku raketu usmjerene prema Rijadu, dok Katar tvrdi da je bio meta napada dronovima lansiranim iz Irana, koji su presretnuti bez žrtava.

Zemlje Zaliva poručuju da, s obzirom na prijetnje njihovoj ekonomiji i svakodnevnom životu, moraju imati ulogu u eventualnim mirovnim pregovorima, ali su podijeljene oko budućih odnosa sa Iranom i Sjedinjenim Američkim Državama.

Iran je pristao da dozvoli prolazak dodatnih 20 brodova pod pakistanskom zastavom kroz Ormuski moreuz, pri čemu će dva broda moći dnevno da prođu kroz moreuz, izjavio je danas pakistanski ministar spoljnih poslova Išak Dar.

“Ovo je dobrodošao i konstruktivan gest Irana i zaslužuje pohvale. To je predznak mira i pomoći će u uspostavljanju stabilnosti u regionu”, napisao je Dar na platformi X, prenosi Tanjug.

Prema njegovim riječima, ova pozitivna najava predstavlja značajan korak ka miru i ojačaće zajedničke napore u tom pravcu.

“Dijalog, diplomatija i takve mjere za izgradnju povjerenja jedini su put naprijed”, istakao je on.

Strateški moreuz
Ormuski moreuz je strateški moreuz između Persijskog i Omanskog zaliva, kroz koji prolazi oko 20 odsto svetske pomorske trgovine sirovom naftom i tečnim gasom.

Iran je tokom sukoba sa Sjedinjenim Američkim Državama i Izraelom praktično zatvorio moreuz za većinu stranih brodova, što je gotovo prekinulo normalan brodski saobraćaj kroz ovo područje.

Veliki udarac
Blokada Ormuskog moreuza izazvala je veliki udarac za globalnu energetsku trgovinu.