VRBAS Media

Kategorija: Svijet

  • SAD i Danska pojačavaju vojno prisustvo na Grenlandu

    SAD i Danska pojačavaju vojno prisustvo na Grenlandu

    Severnoamerička komanda vazdušne odbrane (NORAD) saopštila je da šalje avione u bazu američkog vazduhoplovstva na severozapadu Grenlanda. Avioni će uskoro stići u svemirsku bazu Pitufik radi sprovođenja “raznih, dugo planiranih aktivnosti NORAD-a”, navedeno je u saopštenju na društvenim mrežama. Ova aktivnost je koordinisana sa Kraljevinom Danskom, uz sva neophodna diplomatska odobrenja, a Vlada Grenlanda je takođe obaveštena o planovima. NORAD je podsetio da redovno sprovodi operacije u interesu odbrane Severne Amerike.

    U međuvremenu, Danska je poslala dodatne trupe na Grenland, gde su u toku zajedničke vojne vežbe sa nekoliko evropskih zemalja usmerene na zaštitu kritične infrastrukture. Danska vojska je saopštila da će operacija “Arktička izdržljivost” trajati tokom cele godine, sa fokusom na obuku vojnika za zaštitu luka, aerodroma i naftnih postrojenja. Prema rečima general-majora Sorena Andersena iz danske vojske, aktivnosti će se menjati tokom godine, ali su neophodne za odbranu Grenlanda i severnog boka NATO-a. On je naglasio da trenutno ne postoji vojna pretnja Grenlandu i da ne vidi mogućnost sukoba između zemalja NATO-a. Američki vojnici su takođe pozvani da se pridruže operaciji, budući da su deo NATO saveza.

    Ovi događaji dolaze u kontekstu izjava američkog predsednika Donalda Trumpa, koji je više puta izrazio nameru da traži pripajanje Grenlanda SAD zbog nacionalne bezbednosti. Trump je ranije saopštio da Danska nije bila u stanju da ukloni “rusku pretnju” po Grenland, dodajući da će to “sada biti urađeno”. On je ocenio da SAD moraju da poseduju Grenland radi bezbednosti Arktika, jer bi u suprotnom Rusija ili Kina mogle da preuzmu kontrolu nad ostrvom.

  • Španija: Broj žrtava u željezničkoj nesreći porastao na 40, proglašena trodnevna žalost

    Španija: Broj žrtava u željezničkoj nesreći porastao na 40, proglašena trodnevna žalost

    U Španiji je danas proglašena trodnevna žalost dok spasioci nastavljaju da pretražuju uništene vagone kako bi pronašli žrtve nakon sudara vozova u kojem je poginulo najmanje 40 ljudi, a desetine povrijeđeno.

    Prema posljednjim informacijama, broj žrtava željezničke nesreće u Adamuzu u Kordobi povećao se na 40, dok je 41 osoba hospitalizovana, od kojih je 12 na intenzivnoj nezi, saopštile su andaluzijske službe za hitne slučajeve.

    Policija je saopštila da je otvorila nekoliko kancelarija gdje ljudi mogu da podnesu prijave i “predaju uzorke DNK radi identifikacije žrtava”, prenosi Gardijan.

    Premijer Pedro Sančez, govoreći sa mjesta nesreće, najavio je da će biti proglašena trodnevna žalost.

    On je garantovao da će vlada objaviti informacije čim budu poznati detalji nesreće.

    Skoro 500 ljudi putovalo je u dva voza koja su učestvovala u nesreći.

    U vozu na liniji Malaga-Madrid bilo je 294 ljudi, dok se u vozu koji je išao iz Madrida za Uelvu nalazilo 184 putnika.

    Ministar saobraćaja Oskar Puente rekao je da će linija Madrid-Andaluzija vjerovatno ponovo biti otvorena 2. februara.

    Kada je riječ o mogućnosti da je uzrok iskliznuća voza iz šina kvar na pruzi, ministar je kazao da se mora utvrditi da li je to uzrok ili posljedica.

    Puente je objasnio da šine na pruzi gdje se dogodila nesreća u Adamuzu nisu pukle samo na jednoj dionici, već na nekoliko mjesta, duž dionice pruge duge 200 ili 300 metara.

    On je ukazao da se još ne zna da li je to uzrok ili posljedica nesreće.

    Ministar je napomenuo da je ovo prva velika nesreća na brzim prugama, izuzev sudara u Galiciji.

    Takođe je precizirao da su 20 minuta prije nesreće, tri druga voza prošla kroz tu dionicu pruge bez incidenata.

    Italijanska kompanija Irio je saopštila da je njihov voz, koji je učestvovao u nesreći, prošao posljednji pregled četiri dana ranije.

    Oko 40 pripadnika Јedinice za vanredne situacije (UME) radi na mjestu nesreće u Adamuzu, naveli su izvori iz španskog Ministarstva odbrane.

    U međuvremenu, broj hospitalizovanih nakon nesreće u Adamuzu smanjen je na 41, pošto su dvoje povrijeđenih otpušteni iz bolnice, dok se 12 pacijenata nalazi na intenzivnoj njezi.

  • Orban: Evropu trenutno vodi “nemačka ratna trojka”

    Orban: Evropu trenutno vodi “nemačka ratna trojka”

    Mađarski premijer Viktor Orban kritikovao je “ratne pripreme Brisela”, i rekao da Evropu sada “vodi nemačka ratna trojka”, misleći na nemačkog kancelara Fridriha Merca, predsednicu Evropske komisije Ursulu fon der Lajen i šefa Evropske narodne partije (EPP) Manfreda Vebera, prenose mađarski mediji.

    Govoreći na stranačkom događaju Fidesa u glavnom gradu Budimpešti, Orban je juče optužio nemačke lidere da su “najveći ratni huškači”, prenosi Index.hu.

    “Evropu sada vodi nemačka ratna trojka: predsednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen je Nemica. Nemački kancelar Fridrih Merc, očigledno. I lider najveće frakcije u Evropskom parlamentu, predsednik Evropske narodne partije (EPP), Manfred Veber, takođe je Nemac”, rekao je mađarski premijer

    Orban je naveo da troje nemačkih lidera “oblikuju današnju ratnu politiku u Evropi” i upozorio da moraju da zaustave svoje ratne pripreme ili će “naši unuci morati da plate cenu”.

    On je dodao da su Mađari “izgubili dva rata”, misleći na Prvi i Drugi svetski rat.

    “Jedva smo preživeli, jedva smo izdržali, mislim da ne bismo mogli da izdržimo treći. Ne bi trebalo da rizikujemo treći”, izjavio je Orban.

  • Tramp poslije razgovora sa Ruteom: Nema povratka

    Tramp poslije razgovora sa Ruteom: Nema povratka

    Predsjednik Sjedinjenih Država Donald Tramp izjavio je da je imao “veoma dobar” telefonski razgovor sa generalnim sekretarom NATO-a Markom Ruteom o pitanju Grenlanda i da je pristao da održi još sastanaka na tu temu u Davosu, na marginama Svetskog ekonomskog foruma.

     Imao sam veoma dobar razgovor sa Markom Ruteom, generalnim sekretarom NATO-a, u vezi sa Grenlandom. Složio sam se da se sastanem sa različitim stranama u Davosu, u Švajcarskoj. Kao što sam svima jasno stavio do znanja, Grenland je od ključne važnosti za nacionalnu i globalnu bezbjednost. Nema povratka — i svi se slažu oko toga – napisao je Tramp na društvenoj mreži Istina

    Izjava američkog predsjednika dolazi u vrijeme pojačanih tenzija i različitih reakcija unutar Evropske unije i NATO-a na sve otvorenije pretenzije Vašingtona prema Grenlandu, a očekuje se da će ova tema biti jedna od centralnih tema tokom predstojećeg Svjetskog ekonomskog foruma u ​​Davosu.

  • Tramp: Moramo da imamo Grenland

    Tramp: Moramo da imamo Grenland

    Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je da će Sjedinjene Američke Države razgovarati o sticanju Grenlanda na ovogodišnjem Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu, jer Danska ne može da zaštiti tu teritoriju.

    “Moramo da ga imamo. Moraju to da urade. Ne mogu da ga zaštite, Danska, oni su divni ljudi”, rekao je Tramp novinarima na Floridi, prenosi Rojters.

    On je dodao da poznaje danske lidere i da su oni “veoma dobri ljudi”, ali da “čak ni ne idu tamo (na Grenland)”.

    Predsjednik SAD izjavio je da je imao “veoma dobar” telefonski razgovor sa generalnim sekretarom NATO Markom Ruteom u vezi sa Grenlandom i da je postignuta saglasnost o sastanku različitih strana tokom Svjetskog ekonomskog foruma u Davosu u Švajcarskoj.

    Tramp je na mreži “Truth Social” naveo da je Grenland “imperativ za nacionalnu i svjetsku bezbjednost” i dodao da “nema povratka”, uz tvrdnju da se svi oko toga slažu.

    On je istakao da su Sjedinjene Američke Države “ubjedljivo najmoćnija zemlja na svijetu”, što je, kako je rekao, rezultat obnove američke vojske tokom njegovog prvog mandata, procesa koji se, prema njegovim riječima, nastavlja ubrzanim tempom.

  • Tramp: Uvešću carine od 200 odsto

    Tramp: Uvešću carine od 200 odsto

    Predsednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je da namerava da uvede carine od 200 odsto na francuska vina i šampanjce.

    To je izjavio u okviru šire pretnje carinama evropskim zemljama koje se protive njegovom planu u vezi sa Grenlandom.

    “Uvešću carine od 200 odsto na francuska vina i šampanjce, a (francuski predsednik Emanuel) Makron će se pridružiti mirovnom savetu”, rekao je Tramp novinarima, prenosi Rojters.

    Makron je juče poručio da Francuska “u ovoj fazi ne namerava da pozitivno odgovori” na ponudu da učestvuje u tom mirovnom savetu.

    Tramp je više puta rekao da, prema njegovom mišljenju, Evropljani “neće pružiti veliki otpor” njegovom planu da preuzme Grenland.

    Makron tražio aktiviranje “bazuke”

    Francuski predsednik Emanuel Makron tražio je od Evropske unije da aktivira svoj Instrument protiv prisile, tzv. trgovinsku “bazuku”, kao odgovor na pretnje carinama predsednika SAD Donalda Trumpa zbog Grenlanda.

    Makron je još u subotu odgovorio na pretnje, poručivši kako su – neprihvatljive. “Nikakvo zastrašivanje ili pretnja neće uticati na nas”, naveo je Makron u objavi na Tviteru (X). “Evropljani će odgovoriti na ujedinjen i koordinisan način… Osiguraćemo da se evropski suverenitet održi”, dodao je.

  • Da li će globalne igre u vezi sa Grenlandom uticati i na BiH?

    Da li će globalne igre u vezi sa Grenlandom uticati i na BiH?

    Države Evropske unije razmatraju mogućnost uvođenja carina Sjedinjenim Američkim Državama od 93 milijarde evra zbog pretenzija američkog predsjednika Donalda Trampa da preuzme Grenland.

    “Financial Times” piše da druga opcija uključuje ograničavanja američkih kompanija na tržištu EU.

    Kako se navodi u njihovom izvještaju, mjere odmazde se pripremaju kako bi evropski lideri imali pregovaračku snagu na ključnim sastancima sa Trampom tokom Svjetskog ekonomskog foruma u Davosu ove sedmice.

    Planirane mjere uključuju ranije pripremljenu listu carina, koja je bila obustavljena do 6. februara radi sprečavanja eskalacije, kao i EU instrument protiv prinude koji bi mogao da ograniči američke investicije i usluge, uključujući velike tehnološke kompanije.

    Paket odmazde je obustavljen u avgustu kada je EU postigla trgovinski sporazum sa SAD.

    Ambasadori EU sastali su se u Briselu kako bi pripremili zajednički odgovor na Trampovu najavu da će od 1. februara uvesti carine u iznosu od 10 odsto na proizvode iz osam evropskih zemalja zbog njihovih aktivnosti na Grenlandu.

    Podsjećamo, Donald Tramp je zaprijetio uvođenjem carina od 10 odsto od 1. februara na robu iz Velike Britanije, Norveške i šest država EU uključenih u arktičke vojne vježbe na Grenlandu.

    Ipak, postavlja se pitanje da li će globalne igre uticati ponovo i na Bosnu i Hercegovinu?

    Ekonomista Igor Gavran smatra da direktnih posljedica ne bi trebalo da bude, jer SAD su već praktično onemogućile izvoz na ovo tržište još ranije, kada su uvele nerazumno visoku carinsku stopu, tako da na ovom tržištu mi više nemamo šta izgubiti.

    “Kada je riječ o eventualnim američkim dodatnim carinama na uvoz iz EU, one bi svakako mogle imati posredne negativne efekte na naš izvoz u EU u slučajevima kada kupci naših proizvoda tamo ugrađuju komponente iz BiH u svoje proizvode za izvoz u SAD. Ako njihov izvoz prestane ili se smanji, pa se smanji i proizvodnja i tražnja za našim proizvodima, to bi imalo posljedične negativne efekte na bh. izvoznike.

    S druge strane, ako bi EU uvela kontramjere za američki izvoz u EU, to bi moglo imati pozitivne efekte u smislu otvaranja prostora na EU tržištu za više bh. proizvoda, ako u bilo kojoj oblasti na koju bi se ove mjere odnosile mi imamo konkurentne proizvode”, objašnjava Gavran za “Nezavisne novine”.

    Prema njegovim riječima, u svakom slučaju bilo kakvi carinski ratovi i destabilizacija svjetske trgovine generalno imaju negativne efekte na sve u određenoj mjeri.

    “Ali bi dugoročni efekti za cijeli svijet bili najgori ako bi EU ponovo popustila američkoj agresivnoj imperijalističkoj politici. Najbolji scenarij za cijeli svijet je uvezivanje ‘normalnih’ država širom svijeta i jačanje međusobne trgovine i ekonomske saradnje kako bi se zaobišla i izbjegla neurotična politika SAD i njihove ucjene i pritisci. Kanada je dobar primjer kako se treba ponašati: umjesto da prihvate ropski odnos prema SAD, oni sada jačaju saradnju s Kinom, a i EU bi mogla učiniti isto ako prevladaju mudrost i ispravna ekonomska politika umjesto ideologije. Odnos EU prema Kini je nerazumno negativan, umjesto da jačaju veze u interesu obje strane. Povezivanje s ekonomijama Južne Amerike i Indije je pozitivno, ali bez jače saradnje s Kinom nemoguće je ostvariti maksimalnu korist za evropsku ekonomiju”, ističe Gavran i dodaje da bi aktuelna situacija u vezi sa Grenlandom trebalo da bude signal za buđenje i mnogih bh. političara koji zaslijepljeno fantaziraju o strateškom partnerstvu sa SAD.

  • Žestok ruski napad na Kijev

    Žestok ruski napad na Kijev

    Rusija je sinoć, u noći sa 19. na 20. januar, napala Kijev, glavni grad Ukrajine, balističkim raketama i dronovima, zbog čega su izbili požari na infrastrukturnim objektima, saopštile su ukrajinske vlasti.

    Kličko: Nestalo struje i vode
    Vitalij Kličko, gradonačelnik Kijeva, da je kao rezultat ruskog napada na lijevoj obali grada, došlo je do prekida u snabdijevanju strujom i vodom, prenosi Unian.

    “Objekti društvene infrastrukture prelaze na autonomno napajanje”, napomenuo je Kličko.

    Ima žrtava
    Prema ukrajinskim vlastima, postoje informacije o jednoj žrtvi u Dnjeprovskom okrugu.

    Pored toga, u Dnjeprovskom okrugu pogođene su nestambene zgrade. Na drugoj lokaciji, dron se srušio na otvorenom prostoru i tamo gore automobili, navodi ukrajinski sajt.

    Požar u skladištu
    Šef gradske vojne administracije Kijeva Timur Tkačenko prijavio je da je izbio požar u skladištu u Dnjeprovskom okrugu.

    Napad je došao u vrijeme dok se zemlja suočava s temperaturama ispod nule i sve dubljom energetskom krizom, piše The Kyiv Independent.

    Najteža zima
    Za Kijev je ovo najteža zima od početka rata, uzrokovana ruskim napadima na gradska energetska postrojenja.

    Predsjednik Volodimir Zelenski proglasio je 14. januara vanredno stanje u energetskom sektoru zbog pojačanih napada.

    Situaciju pogoršavaju dugogodišnji problemi s infrastrukturom, što je dovelo do humanitarne krize u kojoj stanovnici ostaju bez grijanja, tople vode i struje.

    Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici, kao i na X nalogu.

  • EU rješava gužve “digitalnim pasošem”, šta to znači za BiH?

    EU rješava gužve “digitalnim pasošem”, šta to znači za BiH?

    Evropska unija priprema digitalnu uslugu koja će državljanima trećih zemalja, uključujući i Bosnu i Hercegovinu, omogućiti brži i lakši prelazak šengenske granice.

    Ovo pitanje posebno je postalo aktuelno nakon brojnih žalbi građana BiH da su se zadržavanja na hrvatskoj granici EU značajno produžila nakon što je počelo uvođenje EES-a krajem prošle godine, novog sistema digitalne evidencije putnika koji ulaze u šengenski prostor, uoči uvođenja ETIAS-a, onlajn formulara koji će građani trećih zemalja morati popunjavati ako žele ući u EU.

    “Digitalni pasoš”
    Digitalna usluga, koja će se zvati “digitalna aplikacija za putovanje” biće određena vrsta “digitalnog pasoša”, odnosno mogućnost skladištenja biometrijskih podataka građana u digitalnom obliku. Kako nam je rečeno u Evropskoj komisiji, ova usluga će biti ponuđena i građanima trećih zemalja, koji ispunjavaju uslove. Najvažniji uslov je odgovarajući biometrijski pasoš, a potrebno je ispuniti i druge tehničke uslove, od kojih je najvažniji uspostavljanje digitalnog identiteta.

    Armina Musa, savjetnica direktora za bezbjednost informacionih sistema u Agenciji za identifikacione dokumente, evidenciju i razmjenu podataka BiH, za “Nezavisne” je potvrdila da IDDEAA zna za ovu uslugu koju EU priprema i tvrdi da će za njenu primjenu biti tehnički spremna, ali upozorava da bi se ponovo, kao i mnogo puta do sada, u sve mogla uplesti politika.

    “Dok se na državnom nivou ne usvoji novi zakon o elektronskoj identifikaciji i uslugama povjerenja, u potpunosti usklađen sa eIDAS 2.0, građani BiH ovu vrstu evropskih usluga neće moći formalno koristiti. Upravo kroz taj zakon, kao i kroz prateće podzakonske akte, mora se jasno i dosljedno urediti ova oblast po vertikali i horizontali svih nivoa vlasti, kako bi se osigurala pravna sigurnost, interoperabilnost i međunarodno priznanje digitalnog identiteta BiH”, rekla nam je ona.

    Kako je istakla Musa, IDDEEA je u proteklom periodu uspješno završila prvu fazu razvoja državnog digitalnog novčanika, čime je BiH ušla u krug država koje već imaju operativne temelje za savremeni digitalni identitet usklađen sa evropskim praksama. Ovaj posao je, kako je naglasila, realizovan zahvaljujući podršci i uz blisku koordinaciju s Delegacijom EU i njemačkom agencijom za razvoj GIZ.

    Dodala je da se uskoro očekuje i završetak druge faze, nakon čega će građanima BiH biti dostupan potpuno EU usklađen digitalni novčanik u skladu sa eIDAS 2.0.

    “Ključni naredni korak je donošenje savremenog zakonskog okvira na državnom nivou, čime bi se građanima BiH omogućilo da u punom kapacitetu koriste buduće evropske digitalne identitete i usluge koje iz njih proizlaze”, rekla je Musa.

    Kako nam je pojašnjeno u Evropskoj komisiji, “digitalni pasoš” će imati sve potrebne podatke koji se nalaze na fizičkom pasošu, a usluga bi trebalo da počne da funkcioniše od 2030. godine, nakon što se EES i ETIAS u potpunosti uspostave i počnu normalno da rade.

    Digitalna putna isprava
    Kao što smo više puta pisali do sada, EES bi trebalo da počne da funkcioniše od 10. aprila, do kada bi podaci većine građana trebalo da budu uneseni u sistem. Potom će do kraja ove godine početi primjena ETIAS-a, koji će važiti tri godine ili do isteka važećeg pasoša, a biće potrebno platiti taksu od 21 evro.

    “Digitalna putna isprava može se zatražiti prilikom dobijanja novog pasoša ili lične karte, bez dodatnih troškova. Kada aplikacija EU Digital Travel bude dostupna, putnici će moći i sami da putem aplikacije kreiraju digitalnu putnu ispravu na osnovu svoje postojeće putne isprave. Putnici takođe mogu odlučiti da ne zatraže digitalnu putnu ispravu i da nastave koristiti isključivo svoj fizički pasoš ili ličnu kartu. Nakon što aplikacija EU Digital Travel bude dostupna, državljani trećih zemalja moći će sami da putem aplikacije kreiraju ‘digitalni pasoš’, na osnovu svog postojećeg fizičkog pasoša”, pojašnjeno nam je u Komisiji.

    Putnici će moći kreirati digitalnu putnu ispravu tako što će pomoću aplikacije na svom mobilnom telefonu skenirati svoju fizičku putnu ispravu.

    “Aplikacija će provjeriti da li je dokument autentičan i da li odgovara licu putnika, upoređujući ga s biometrijskom fotografijom pohranjenom u putnoj ispravi, kako bi se osiguralo da samo legitimni nosilac može kreirati digitalnu putnu ispravu na osnovu tog fizičkog dokumenta. Nakon što je digitalna putna isprava kreirana, i prije prelaska granice, putnici je mogu dostaviti graničnim organima na prethodnu provjeru. Granične vlasti će obaviti iste provjere kao i u slučaju kada putnik fizički predoči svoju putnu ispravu na kontrolu. Time će se prelazak granice učiniti bržim i jednostavnijim”, pojašnjeno je.

  • Peskov: Tramp će ispisati svjetsku istoriju ako se Grenland pridruži SAD

    Peskov: Tramp će ispisati svjetsku istoriju ako se Grenland pridruži SAD

    – Predsednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp će nesumnjivo ući u svetsku istoriju ako se Grenland pridruži SAD, izjavio je danas na brifingu za novinare portparol ruskog predsednika Dmitrij Peskov komentarišući Trampove izjave u vezi sa Grenlandom.

    “Ovde verovatno možemo da ostavimo po strani da li je to dobro ili loše, da li je u skladu sa parametrima međunarodnog prava ili ne. Ali postoje međunarodni stručnjaci koji veruju da bi, realizacijom pitanja aneksije Grenlanda, Tramp nesumnjivo ušao u istoriju. Ne samo u istoriju SAD, već i u svetsku istoriju. Teško je ne složiti se sa ovim stručnjacima”, izjavio je portparol Kremlja, prenosi agencija TASS.

    Tramp je više puta izrazio želju da Grenland postane deo SAD i tokom svog prvog mandata predložio je da Amerika kupi Grenland.

    U martu 2025. godine izrazio je uverenje da bi Grenland mogao biti anektiran, a 17. januara Tramp je u objavi na svojoj društvenoj mreži TruthSocial objavio da će SAD početi sa uvođenjem carina od 10 odsto za Veliku Britaniju, Nemačku, Dansku, Holandiju, Norvešku, Finsku, Francusku i Švedsku koje će ostati na snazi dok sve strane ne postignu saglasnost “o potpunoj i kompletnoj američkoj akviziciji Grenlanda”.

    Ova Trampova odluka stupa na snagu 1. februara, a 1. juna carinska stopa će se povećati na 25 odsto.
    Predsednik SAD je izjavio da je posedovanje ostrva neophodno za jačanje nacionalne bezbednosti SAD i efikasno raspoređivanje američkog sistema protivraketne odbrane Zlatna kupola.

    Grenland je autonomna teritorija Danske, a Vašington i Kopenhagen su 1951. godine, pored svojih obaveza prema NATO savezu, potpisali poseban sporazum o odbrani Grenlanda kojim su se SAD obavezale da će braniti ovo arktičko ostrvo od moguće agresije.