Kategorija: Svijet

Najava da bi Evropska unija mogla kroz dijalog Beograda i Prištine da potraži, kako su naveli, praktična rješenja za formiranje zajednice srpskih opština (ZSO) otvorila je pitanje novog pristupa Brisela tom procesu.

To je pomenuo i bivši ambasador Evropske unije u Prištini Aivo Orav u oproštajnom intervjuu za srpske medije i naglasio da se sa formiranjem ZSO ne može beskonačno čekati.

Predsjednica Skupštinskog odbora za Kosovo i Metohiju Danijela Nikolić istakla je da, kolika je odgovornost Prištine što do sada nije formirana zajednica srpskih opština, tolika je i odgovornost onih koji posreduju u dijalogu.

Berlinski sporazum

“Kako sam ja shvatila, Priština hoće da izbegne nekakve formalne blokade, a to je da se Nacrt statuta ne da Ustavnom sudu na ocenu ustavnosti, da se možda fazno uključe, obrazovanje, zdravstvo, pitanje samog lokala i tako dalje. Znači, jednostavno da deo po deo uđe u nešto što se zove zajednica srpskih opština, kako to oni gledaju. U suštini, to tako generalno ne može. Mi znamo koje su obaveze”, rekla je ona.

Istakla je da je ZSO dio Briselskog sporazuma.

“Ona je deo jednog sporazuma koji se zove Briselski sporazum i ona ima tačno utvrđene nadležnosti. Ona je potpuna i samostalna i kao takva treba da ima svoje nadležnosti i svoju težinu i izvršna ovlašćenja”, objasnila je ona.

Dodala je da je zajednica srpskih opština ono što Aljbin Kurti, premijer privremenih prištinskih institucija, sve vrijeme izbjegava.

“On beži od zajednice srpskih opština. Kad god ima problem sa Evropskom unijom, on kaže: ‘Da, mi tražimo ZSO, ali kakvu’. On traži upravo onu, i sad se vraćam na ovaj Ahtisarijev plan, gde se kaže: ‘Daje se nekakva zajednica manjinskim zajednicama koje mogu da reše svoje probleme kroz nju.’ Ali to je MVO. To nije ono što se 19. aprila potpisalo u Briselu 2013. godine i to nije ono što čini sva izvršna ovlašćenja koja ona ima”, istakla je Nikolićeva.

Osvrnula se i na to kako bi ZSO trebalo da izgleda.

ZSO vraćen za sto

“Zajednica srpskih opština bi trebalo da ima svog predsednika, da ima svoju skupštinu, to je 10 opština sa našom većinom dole i tako dalje, i da ima izvršna ovlašćenja. Pod tom zajednicom bi obrazovanje i zdravstvo bilo deo te Zajednice srpskih opština i jasno je definisano u Nacrtu statuta da naše institucije potpadaju pod budžet Republike Srbije i imaju nesmetano finansiranje”, rekla je Nikolićeva.

Istakla je da je veoma bitno da se o zajednici srpskih opština govori ponovo u Briselu i da je vraćena za sto u punom kapacitetu.

Programski direktor Centra za zastupanje demokratske kulture Aleksandar Rapajić iznio je svoje viđenje toga što je Evropska unija pokrenula pitanje formiranja zajednice srpskih opština.

“Mislim da se Evropskoj uniji žuri, ali Evropskoj uniji se ne žuri da reši problem srpske zajednice na Kosovu ili da poboljša život srpske zajednice na Kosovu. Evropskoj uniji se žuri da reši odnose Beograda i Prištine da bi uvela Prištinu u procese evropskih integracija i da generalno ceo zapadni Balkan malo više približi Evropskoj uniji. Ideja Evropske unije nije da treba da reši problem srpske zajednice, već samo jedna birokratska pobeda”, kazao je Rapajić.

Dodao je da, s druge strane, Kurti i njegova vlada nemaju nikakvu želju da krenu u proces formiranja zajednice srpskih opština.

“To je glavna politika Aljbina Kurtija još od početka, kad je bio u opoziciji, da on ne želi nikakvu zajednicu niti nikakav specijalni status za Srbe”, kazao je on.

Dodao je da, naprotiv, želi da što više pogorša situaciju i život srpske zajednice na Kosovu i Metohiji.

Upozorio je da je pritisak na srpsku zajednicu veliki u posljednje četiri godine, prenosi Euronews.

“Zajednica srpskih opština treba da zaštiti srpsku zajednicu, da se ne dešava ovo što trenutno vlada Aljbina Kurtija radi srpskoj zajednici, a to je jedan institucionalni pritisak, pritisak kroz navodno sprovođenje zakona, pritisak kroz neke administrativne mere”, rekao je  Rapajić.

Primirje između Sjedinjenih Američkih Država i Irana sve je krhkije, dok situacija na Bliskom istoku ponovo prijeti da izmakne kontroli.

U jeku tenzija, predsjednik SAD Donald Trump (Tramp) postavio je Evropi jasan ultimatum – očekuje konkretno vojno angažovanje u Ormuskom moreuzu.

Amerika traži brodove, ne podršku
Prema informacijama njemačkog „Spiegela“, NATO generalni sekretar Mark Rute obavijestio je evropske prijestonice da Vašington u narednim danima očekuje konkretne poteze – slanje ratnih brodova ili drugih vojnih kapaciteta.

Politička podrška, kakva je postojala od početka sukoba, više nije dovoljna.

Diplomatski izvori navode da ovaj zahtjev praktično predstavlja ultimatum, jer se od Evrope traži jasan izbor – ili vojno angažovanje ili posljedice.

Prijetnje saveznicima: Ko nije uz SAD – ostaje bez zaštite?
Trump dodatno pojačava pritisak na NATO partnere.

Prema američkim medijima, u toku je izrada liste evropskih zemalja koje su podržale SAD u sukobu sa Iranom, ali i onih koje su odbile saradnju.

Postoji mogućnost da američke trupe budu povučene iz zemalja koje ne ispune očekivanja Vašingtona, što bi predstavljalo ozbiljan bezbjednosni i politički potres unutar NATO saveza.

Liban gori, primirje puca
Istovremeno, sukob na terenu ne jenjava.

Izrael je izveo masovne napade na Liban, u kojima je poginulo više od 200 ljudi, dok je preko 1.000 ranjeno. Hezbolah je potom obnovio raketne napade na Izrael.

Ključni problem leži u različitom tumačenju primirja.

Iran i Pakistan tvrde da sporazum obuhvata i Liban, dok SAD i Izrael insistiraju da taj dio nije uključen.

Ova razlika u tumačenju dodatno podiže tenzije i dovodi u pitanje opstanak primirja.

Ormuski moreuz: Tačka koja može zapaliti svijet
U centru pažnje nalazi se Ormuski moreuz – jedna od najvažnijih svjetskih ruta za transport nafte.

Iran upozorava brodove da za prolazak moraju imati dozvolu, a u opticaju su i informacije o mogućim minama u tom području.

„Svaki brod koji pokuša proći bez odobrenja može biti uništen“, navodi se u upozorenjima.

Ovakve prijetnje dodatno povećavaju rizik za globalnu trgovinu i energetsku stabilnost.

Evropa podijeljena, kritike na račun Izraela
Dok Vašington traži vojni angažman, evropske zemlje sve otvorenije kritikuju izraelske napade.

Zvaničnici Evropske unije i Velike Britanije ocjenjuju da su napadi na Liban prekomjerni i traže da se ta zemlja uključi u primirje.

Španija je otišla i korak dalje – odbila je saradnju sa SAD i zabranila prelet američkih vojnih aviona.

Ovakve podjele dodatno komplikuju odnose unutar zapadnog saveza.

Rusija najveći dobitnik krize
Dok Zapad raspravlja, Rusija već ubire plodove krize.

Zbog rasta cijena nafte, očekuje se da će prihodi Moskve od prodaje energenata značajno porasti, što dodatno mijenja globalni balans snaga.

Iran ne popušta: Nuklearni program ostaje
Uoči mogućih pregovora, Iran je jasno poručio da ne odustaje od obogaćivanja uranijuma.

Teheran odbacuje američke zahtjeve i naglašava da neće odustati od svog nuklearnog programa.

To dodatno otežava postizanje trajnog sporazuma.

Zaključak: Svijet između primirja i novog rata
Iako primirje formalno postoji, realnost na terenu pokazuje drugačiju sliku.

Sukobi u Libanu, pritisak na Evropu i prijetnje u Ormuskom moreuzu ukazuju da je region i dalje na ivici nove eskalacije.

Trumpov ultimatum Evropi dodatno podiže ulog – jer odluka o angažovanju može značiti razliku između stabilizacije i širenja sukoba.

Sve sada zavisi od narednih poteza velikih sila.

Američki predsednik Donald Tramp izneo je ideju da Sjedinjene Američke Države zarađuju na brodovima koji budu prolazili kroz Ormuski moreuz tako što će naplaćivati dozvolu za prolazak, izjavila je portparolka Bele kuće Kerolajn Livit, dodajući da je to tema o kojoj će se razgovarati u narednim danima.

“Trampov neposredni prioritet je otvaranje moreuza bez ikakvih ograničenja. Iran je uverio Sjedinjene Američke Države da je Ormuski moreuz otvoren, uprkos navodima medija da je Teheran ponovo zatvorio tu plovnu rutu”, izjavila je Livit u sredu na brifingu za medije u Beloj kući.

Istakla je da su deblokada Ormuza i predaja iranskog obogaćenog uranijuma “na vrhu liste prioriteta Trampovog pregovaračkog tima”, kao i da je zvanični Teheran nagovestio da će predati svoj uranijum.

Prema njenim rečima, predaja obogaćenog uranijuma za Trampa predstavlja crvenu liniju. Upitana kako to da Tramp može da polaže pravo na moralnu nadmoć nakon pretnji da će “uništiti iransku civilizaciju”, Livit je odgovorila da je Iran “otpadnički režim koji decenijama skandira smrt Americi”.

“Predsednik apsolutno ima moralnu nadmoć, a tvrditi drugačije je iskreno uvredljivo”, rekla je ona.

Navela je da je Iran uverio SAD da je Ormuski moreuz otvoren, uprkos navodima medija da je Teheran ponovo zatvorio taj plovni prolaz. “Ovo je slučaj kada je ono što govore javno drugačije od onoga što se dešava.

Danas smo videli porast saobraćaja u moreuzu”, rekla je Livit. Kako je navela, plan od 10 tačaka koji su Iranci prvobitno predložili bio je “fundamentalno neozbiljan, neprihvatljiv i potpuno odbačen”, nakon čega je Iran ponudio “razumniji i potpuno drugačiji i sažet plan”.

“Ideja da će predsednik Tramp jednostavno prihvatiti iransku listu želja kao sporazum je potpuno apsurdna”, rekla je Livit, dodavši da ono što Iran govori javno često je “veoma drugačije” od onoga na šta pristane u privatnim razgovorima.

Ona je istakla da Trampove crvene linije po tom pitanju, odnosno okončanje obogaćivanja Uranijuma u Iranu, nisu promenjene.

Potvrdila je da Liban nije deo sporazuma o prekidu vatre, kao i da je to bilo predočeno svim stranama.

Iranski Korpus islamske revolucionarne garde izdao je uputstva brodovima za prolazak kroz Ormuski moreuz, preporučujući alternativne rute kako bi se izbjegla opasnost od mina.

„Brodovi koji planiraju prolazak kroz ovaj moreuz trebalo bi da koriste alternativne rute kako bi „poštovali principe pomorske bezbjednosti i bili zaštićeni od mogućeg kontakta s morskim minama“, stoji u njihovom saopštenju koje prenose iranski državni mediji, prenosi Index.hr.

Navedene su i alternativne rute, uz kartu koja ih prikazuje.

Brodovi koji ulaze iz Omanskog mora treba da plove sjeverno od ostrva Larak, a zatim nastave prema Persijskom zalivu.

🇮🇷⚡IRGC Announces Alternative Hormuz Routes, Warns Ships Over Sea Mine Risk

Iran’s IRGC has issued a statement directing commercial vessels to use alternative routes through the Strait of Hormuz due to sea mines deployed during the war with Israel and the United States.

The… pic.twitter.com/RoFTRwaCaR

— BigBreakingWire (@BigBreakingWire) April 9, 2026

Brodovi koji plove u suprotnom smjeru treba da izađu iz Persijskog zaliva, prođu južno od ostrva Larak i nastave prema Omanskom moru.

Bijela kuća: Tramp bi da SAD naplaćuju prolaz

Američki predsjednik Donald Tramp iznio je ideju da Sjedinjene Američke Države zarađuju na brodovima koji budu prolazili kroz Ormuski moreuz tako što će naplaćivati dozvolu za prolazak, izjavila je portparolka Bijele kuće Kerolajn Livit, dodajući da je to tema o kojoj će se razgovarati u narednim danima.

“Trampov neposredni prioritet je otvaranje moreuza bez ikakvih ograničenja. Iran je uvjerio Sjedinjene Američke Države da je Ormuski moreuz otvoren, uprkos navodima medija da je Teheran ponovo zatvorio tu plovnu rutu”, izjavila je Livit u srijedu na brifingu za medije u Bijeloj kući.

Istakla je da su deblokada Ormuza i predaja iranskog obogaćenog uranijuma “na vrhu liste prioriteta Trampovog pregovaračkog tima”, kao i da je zvanični Teheran nagovijestio da će predati svoj uranijum.

Prema njenim riječima, predaja obogaćenog uranijuma za Trampa predstavlja crvenu liniju.

Upitana kako to da Tramp može da polaže pravo na moralnu nadmoć nakon prijetnji da će “uništiti iransku civilizaciju”, Livit je odgovorila da je Iran “otpadnički režim koji decenijama skandira smrt Americi”.

“Predsjednik apsolutno ima moralnu nadmoć, a tvrditi drugačije je iskreno uvredljivo”, rekla je ona.

Navela je da je Iran uvjerio SAD da je Ormuski moreuz otvoren, uprkos navodima medija da je Teheran ponovo zatvorio taj plovni prolaz.

“Ovo je slučaj kada je ono što govore javno drugačije od onoga što se dešava. Danas smo vidjeli porast saobraćaja u moreuzu”, rekla je Livit.

Kako je navela, plan od 10 tačaka koji su Iranci prvobitno predložili bio je “fundamentalno neozbiljan, neprihvatljiv i potpuno odbačen”, nakon čega je Iran ponudio “razumniji i potpuno drugačiji i sažet plan”.

“Ideja da će predsjednik Tramp jednostavno prihvatiti iransku listu želja kao sporazum je potpuno apsurdna”, rekla je Livit, dodavši da ono što Iran govori javno često je “veoma drugačije” od onoga na šta pristane u privatnim razgovorima.

Ona je istakla da Trampove crvene linije po tom pitanju, odnosno okončanje obogaćivanja uranijuma u Iranu, nisu promijenjene.

Potvrdila je da Liban nije dio sporazuma o prekidu vatre, kao i da je to bilo predočeno svim stranama.

Rusija pozdravlja prekid vatre i od prvih dana sukoba Irana i SAD zagovara diplomatsko rješenje, rekla je portparol ruskog Ministarstva spoljnih poslova Marija Zaharova.

Ona je istakla da je Rusija dosljedno radila na pronalaženju rješenja za krizu na Bliskom istoku, uključujući u UN.

Zaharova je navela da predstoji ozbiljan pregovarački rad na konačnom rješenju sukoba zasnovanom na poštovanju legitimnih prava i interesa svih država u regionu.

“Dugoročni mir i bezbjednost na Bliskom istoku moraju biti osigurani”, naglasila je Zaharova.

Američki ministar odbrane Pit Hegset izjavio je da su napadi na vojne ciljeve na ostrvu Karg poslali jasnu poruku Iranu o njegovoj trenutnoj situaciji i budućnosti.

Govoreći na konferenciji za novinare, Hegset je istakao da su ti potezi imali strateški značaj u pritisku na Teheran.

“Napadi na vojne ciljeve na ostrvu Karg pokazali su Irancima njihovu situaciju i budućnost”, rekao je Hegset.

On je dodao da je sposobnost Irana da proizvodi energiju bila pod kontrolom Sjedinjenih Američkih Država i predsjednika Donalda Trampa.

“Sposobnost režima da proizvodi energiju bila je u našim rukama. Bila je u rukama predsjednika Trampa. Zato su došli za pregovarački sto”, napomenuo je Hegset.

Prema njegovim riječima, Iran je pristao na prekid vatre nakon što je shvatio da bi mogao izgubiti mogućnost izvoza energije.

“Ovakav pritisak doveo ih je do tačke u kojoj su zapravo rekli: ‘U redu, želimo sklopiti ovaj dogovor’,” objasnio je Hegset, a prenosi “Apa”.

SAD će uvesti carine svakoj zemlji koja bude isporučivala oružje Iranu, upozorio je američki predsjednik Donald Tramp.

On je u objavi na svojoj mreži napisao da će carine od 50 odsto biti uvedene na svu robu koja se prodaje SAD.

– Neće biti izuzetaka – dodao je Tramp.

Ukrajinski predsjednik Vladimir Zelenski pozdravio je prekid vatre između SAD i Irana i dodao da je Kijev spreman da “uzvrati istom mjerom” u sukobu sa Rusijom.

Zelenski je objavio na Iksu da je njegova zemlja “uvijek pozivala na prekid vatre sa Rusijom” i da je spreman na to “ako Moskva obustavi napade”.

On je dodao da dogovor SAD i Irana otvara put diplomatskim naporima.