Kategorija: Svijet

Bezbjednosni štit iznad nuklearnog reaktora u Černobilj, u Ukrajini, koji je u februaru pogođen dronom, više ne može da obavlja svoju primarnu funkciju blokiranja radijacije, saopštila je Međunarodna agencija za atomsku energiju (IAEA).

Prema njenim navodima objavljenim u petak, 5. decembra, konstrukcija zahtijeva ozbiljnu restauraciju.

Inspekcija čelične strukture, koja je završena 2019. godine i koja je koštala oko 1,5 milijardi evra (u okviru šireg projekta vrijednog oko 2,1 milijardi evra), utvrdila je prošle sedmice da je udar drona u februaru degradirao zaštitni “novi sigurni sarkofag” (New Safe Confinement) — to jest konstrukciju koja je postavljena da spriječi širenje radioaktivnog materijala poslije katastrofe iz 1986. godine.

Generalni direktor IAEA, Rafael Grossi, upozorio je sada da je štit „izgubio svoje primarne bezbjednosne funkcije, uključujući sposobnost zadržavanja radijacije“, ali je istakao da noseće strukture i sistemi za praćenje nisu trajno oštećeni.

On je dodao da su već izvršene neke hitne popravke, ali da je potrebno sprovesti sveobuhvatnu restauraciju radi dugoročne nuklearne bezbjednosti.

Štit je bio postavljen da bi se zadržao radioaktivni materijal koji je ostao nakon katastrofe iz 1986. godine, ali sada njegova sposobnost da to efikasno radi dolazi u pitanje.

Ukrajina tvrdi da je udar dronom izvršila Rusija, dok Moskva negira umiješanost.

Prema izvještaju UN-a od 14. februara, ukrajinske vlasti su saopštile da je dron sa visokoeksplozivnom bojevom glavom pogodio elektranu, izazvao požar i oštetio zaštitnu oblogu reaktora broj 4, koji je bio uništen 1986. godine.

Iako je struktura pretrpjela oštećenja, nivoi radijacije su, prema UN-u, ostali normalni i stabilni, bez izvještaja o curenju radijacije.

Ruske snage su tokom više od mjesec dana, na početku rata u februaru 2022. godine, zauzele elektranu i okolno područje, navodi Rojters.

Eksplozija u Černobilju iz 1986. godine izazvala je širenje radijacije širom Evrope, a posljednji funkcionalni reaktor elektrane zatvoren je 2000. godine.

IAEA je inspekciju sprovela paralelno sa istraživanjem štete na električnim trafostanicama tokom skoro četvorogodišnjeg rata između Ukrajine i Rusije.

Rusija je odlučila da raskine sporazume o vojnoj saradnji sa tri zapadne zemlje – Francuskom, Kanadom i Portugalijom.

Ova odluka označava kraj decenijama trajanih sporazuma o odbrani.

– Raskida se sporazum između vlade Saveza Sovjetskih Socijalističkih Republika i vlade Kanade o posjetama po vojnoj liniji, sporazum između vlade Ruske Federacije i vlade Republike Francuske o saradnji u oblasti odbrane i sporazum između vlade Ruske Federacije i vlade Republike Portugalije o saradnji u vojnoj oblasti – navodi se u naredbi koju je izdao ruski premijer Mihail Mišustin.

Dokumenti su potpisani u Moskvi 1989, 1994. i 2000. godine.

Prema ovom nalogu, rusko Ministarstvo spoljnih poslova će obavijestiti kanadsku, francusku i portugalsku stranu o donijetoj odluci.

Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država pristao je da razmotri slučaj koji se tiče toga da li djeca rođena na teritoriji ove zemlje imaju ustavno pravo na državljanstvo.

Prvog dana mandata, predsjednik Donald Tramp potpisao je naredbu kojom se ukida sticanje državljanstva po rođenju za djecu čiji se roditelji nezakonito nalaze u zemlji. Međutim, taj potez su blokirali niži sudovi.

Datum iznošenja argumenata pred Vrhovnim sudom još nije određen, a presuda se očekuje za nekoliko mjeseci, prenosi britanski javni servis.

Bez obzira na ishod, odluka bi mogla imati velike posljedice po Trampovu politiku pooštravanja imigracije i na samo tumačenje pojma američkog državljanina.

Već gotovo 160 godina, Četrnaesti amandman na Ustav SAD propisuje da je svako ko je rođen na tlu ove zemlje državljanin, osim djece diplomata i pripadnika stranih oružanih snaga.

Tekst amandmana glasi: „Sve osobe rođene ili naturalizovane u Sjedinjenim Američkim Državama i koje potpadaju pod njihovu nadležnost, jesu državljani Sjedinjenih Američkih Država.“

Trampova izvršna naredba usmjerena je na uskraćivanje državljanstva djeci osoba koje borave u SAD bez odobrenja ili sa privremenim vizama.

Naredba je dio šire politike administracije koja nastoji da izmijeni imigracioni sistem i suoči se, kako navode, sa „ozbiljnim prijetnjama po nacionalnu i javnu bezbjednost“.

Predstavnici administracije tvrde da odredba amandmana o „podložnosti nadležnosti“ isključuje djecu onih koji nisu stalno ili zakonito nastanjeni u zemlji.

Sjedinjene Države su jedna od oko tridesetak zemalja koje automatski dodjeljuju državljanstvo svakome ko je rođen unutar njihovih granica.

Četrnaesti amandman usvojen je nakon Američkog građanskog rata kako bi se riješilo pitanje državljanstva nad bivšim robovima rođenim u Sjedinjenim Državama.

Francuski predsednik Emanuel Makron negirao je izveštaje da je upozorio ukrajinskog lidera Volodimira Zelenskog na izdaju SAD.

“Odbacujem sve. Potrebne su nam Sjedinjene Države za mir. A Sjedinjenim Državama smo potrebni mi da bi taj mir bio jak i trajan”, rekao je Makron.

Objasnio je da je jedinstvo između Evrope i SAD ključno za podršku Ukrajini i da između njih “nema nepoverenja”.

“Ponavljam ovo iznova i iznova: moramo da radimo zajedno”, zaključio je Makron.

Dan ranije, Der Spiegel je objavio članak o poverljivom razgovoru između lidera EU o Ukrajini. Prema pisanju publikacije, Makron je upozorio Zelenskog da bi SAD mogle da izdaju Kijev. Jelisejska palata je prokomentarisala da francuski lider “nije upotrebio te reči”.

Nemački kancelar Fridrih Merc je takođe navodno izjavio da Zelenski treba da bude “izuzetno oprezan u narednim danima” sa američkim pregovaračima. Finski predsednik Aleksandar Štub i generalni sekretar NATO-a Mark Rute takođe su upozorili Kijev da ne učestvuje u pregovorima, prema pisanju Špigla.

Kao odgovor na ovu objavu, zamenik predsednika Saveta bezbednosti Rusije Dmitrij Medvedev predložio je da Vašington pošalje svoje podmornice na obalu Francuske . A specijalni predstavnik ruskog predsednika Kiril Dmitrijev, komentarišući Mercove izjave o tome kako se SAD “igraju” sa EU, izjavio je da je nemački političar “van igre” jer se diskreditovao “sabotiranjem mira” .

Sredinom novembra, SAD su predstavile svoj mirovni plan za Ukrajinu od 28 tačaka. Makron je odmah izjavio da inicijativa mora biti koordinisana sa EU. Nakon nekoliko rundi pregovora, dokument je izmenjen i skraćen.

Ko želi da odstupi od Dejtonskog sporazumu, mora se zapitati šta je alternativa. Ili drugačije rečeno, ko pokušava da održi mir, a ko dolijeva ulje na vatru? Ovo je u njemačkom Bundestagu, na raspravi o 30 godina Dejtonskog sporazuma za mir, upitao Aleksandr Volf, poslanik Alternative za Njemačku.

BiH, bez principa Dejtona, kaže, ne može da opstane.

Volf je poslanicima rekao da bez nacionalnog kretanja nema moderne demokratije i da etnički narodi igraju ključnu ulogu u BiH.

Napad na Dejtonski sporazm je, čulo se u Bundestagu, raspirivanje eskalacije u regionu.

– Hrišćani, Srbi i Hrvati, u BiH ne žele da budu manjina u svojoj zemlji. Ne žele da podliježu muslimanskoj vlasti koja želi da odlučuje o njihovom životu i budućnosti. Srbi i Hrvati to redovno pokazuju na izborima i referendumima. To moramo poštovati. To je demokratija – rekao je Volf.

On je rekao da je stranka Milorada Dodika – SNSD prije dve nedjelje pobijedila na predsjedničkim izborima u Republici Srpskoj i da Kristijan Šmit mora priznati da njegova strategija nije uspjela, jer da Srbi neće promijeniti svoj izbor pod međunarodnim pritiskom.

– Dok je Njemačka, tada još aktuelnom predsjedniku Dodiku zabranila ulazak, SAD su se opredijelile za deeskalaciju. Sankcije nisu dale rezultat i sankcije uvedene pod /DŽozefom/ Bajdenom protiv Dodika su ukinute. Podrška visokom predstavniku prešla je prema ograničavanju njegove loge. To je korak u pravom smjeru – istakao je Volf.

Zamenik šefa Saveta bezbednosti Rusije i predsednik stranke Jedinstvena Rusija, Dmitrij Medvedev, izjavio je da bi pokušaji EU da koristi zamrznutu rusku imovinu mogli da imaju ozbiljne posledice.

Prema njegovim rečima, ruska sredstva bi mogla da budu vraćena kroz “stvarne reparacije”.

“Ako Evropska unija pokuša da ukrade rusku imovinu blokiranu u Belgiji izdavanjem takozvanog reparacionog kredita, takve akcije bi mogle da se klasifikuju kao posebna vrsta ‘casus belli’, sa svim posledicama po Brisel i zemlje EU. Povraćaj sredstava mogao bi da se desi ne putem suda, već kroz stvarne reparacije koje bi neprijatelji Rusije platili u naturi”, naveo je Medvedev na platformi “Maks”, prenela je agencija Ria novosti.

Evropska komisija razmatra korišćenje ruske imovine u iznosu između 185 i 210 milijardi evra kao zajam za Ukrajinu, uz uslov da bude vraćen po završetku sukoba.

Rusko Ministarstvo spoljnih poslova odbacilo je ideju da Rusija plaća reparacije, nazvavši je “nerealnom”.

Od početka rata u Ukrajini, zemlje EU i G7 zamrznule su oko 300 milijardi evra ruskih zlatnih i deviznih rezervi, od čega se više od 200 milijardi evra drži u EU, uključujući 180 milijardi evra u belgijskom “Euroclearu”.

Evropska komisija je od januara do novembra prebacila 18,1 milijardu evra Ukrajini od prihoda od zamrznute imovine Rusije.

Belgija je, međutim, više puta istakla da neće koristiti zamrznutu imovinu bez garancija EU.

Premijer Belgije Bart de Vever i ministar odbrane i spoljne trgovine Teo Franken naglasili su da su potrebne konkretne i pouzdane garancije pre sprovodjenja plana Evropske komisije.

Broj sankcija uvedenih protiv Rusije od 2014. godine približio se 31.000, a najviše su ih donijele Sjedinjene Američke Države, Kanada i Švajcarska, prema proračunima RIA Novosti zasnovanim na dostupnim informacijama i podacima nezavisnog analitičkog portala Castellum.

Od 3. decembra 2025. godine, druge zemlje su protiv Rusije uvele više od 30.700 netrgovinskih sankcija (ne uključujući sankcije na trgovinu određenom robom). Od toga, nešto više od 92 odsto su sankcije uvedene od kraja februara 2022. godine.

Sjedinjene Američke Države i dalje Rusiji nameću najveći broj ograničenja, sa 24,1 odsto od svih mjera koje su uvedene, odnosno 7.420, objavila je agencija RIA Novosti.

Kanada se takođe našla među prva tri mjesta sa udjelom od 12,9 odsto (3.980) i Švajcarska sa udjelom od 11,8 odsto (3.615).

EU je slijedila ovaj niz i nalazi se na četvrtom mjestu – uključujući 19. paket, Unija je uvela 3.141 ograničenje protiv Rusije (10,2 odsto).

Slijede Norveška sa 2.838 ograničenja (9,2 odsto) i Island sa 2.482 ograničenja (8,1 odsto), koje, poput Švajcarske, dupliraju neke sankcije EU.

Među prvih deset bile su i Velika Britanija sa 2.204 sankcije (7,2 odsto), Novi Zeland sa 1.896 sankcija (6,2 odsto), Australija, koja je uvela oko 1.694 ograničenja (5,5 odsto), i Japan sa 1.441 (4,7 odsto).

Agencija podsjeća i da je u junu ove godine Generalna skupština UN proglasila 4. decembar Međunarodnim danom protiv jednostranih sankcija.

Dokument poziva na uzdržavanje od bilo kakvih jednostranih ekonomskih, finansijskih i trgovinskih mjera koje su nespojive sa međunarodnim pravom i Poveljom UN i koje ometaju puno postizanje ekonomskog i društvenog razvoja, navodi se na veb-sajtu organizacije, prenosi Tanjug.

Britanski kralj Čarls izjavio je da su Velika Britanija i Njemačka spremne da “podrže Evropu pred prijetnjom dalje ruske agresije”.

Govoreći na državnom banketu u čast njemačkog predsjednika Franka-Valtera Štajnmajera, kralj je pohvalio zajednički odbrambeni sporazum dvije zemlje, nazvavši ga “jedinstvenim partnerstvom u srcu NATO”, piše Skaj njuz.

Na početku trodnevne državne posete, Štajnmajer je poručio da dvije zemlje “rade zajedno na promociji bezbjednosti i odbrane, jedan pored drugog za slobodnu, mirnu Evropu… uz podršku Ukrajini”, prenosi Tanjug.

Ovo je prva državna posjeta njemačkog lidera Velikoj Britaniji u 27 godina, a oko 160 gostiju prisustvovalo je banketu u dvorani Svetog Đorđa u Vindzoru, gdje je sa strane stajala božićna jelka ukrašena sa 3.000 lampica.

Tokom večeri, kralj se našalio o zajedničkoj ljubavi prema fudbalu, navodeći da “na kraju Nijemci pobjeđuju”.

Štajnmajera i njegovu suprugu Elke Budenbender dočekali su kralj Čarls i kraljica Kamila u Vindzoru.

Njemački predsjednik se takođe sastao sa britanskim premijerom Kirom Starmerom na okruglom stolu poslovnih lidera dvije zemlje, u okviru projekta električnih vozila vrijednog više od 20 miliona evra koji predvodi “Mercedes” i koji će otvoriti 150 radnih mjesta u Northemptonširu i Oksfordširu.

U julu su Njemačka i Velika Britanija potpisale Kensingtonski sporazum, a Starmer je rekao da će zemlje “sarađivati još tešnje”.

On je rekao da su odnosi dvije države u “veoma, veoma jakom položaju” i da je partnerstvo ključno za pitanja poput Ukrajine, migracija, ekonomskog rasta i trgovine.

Štajnmajer će danas položiti cvijeće na grob kraljice Elizabete II u kapeli Svetog Đorđa u Vindzoru, a kasnije će se obratiti parlamentu.

Štajnmajer je doputovao juče u zvaničnu posjetu Velikoj Britaniji.

Na početku trodnevne posjete njemačkog predsjednika britanski kraljevski par je za goste iz Njemačke organizovao svečani vojni doček praćen počasnim plotunom iz 41 artiljerijskog oruđa i vožnju kraljevskom kočijom ulicama gradića Vindzor do ruševine katedrale u Koventriju, bombardovane tokom Drugog svjetskog rata, prenosi londonski Gardijan.