Kategorija: Svijet

Ruske snage oslobodile su grad Časov Jar u Donjeckoj Narodnoj Republici, saopštilo je Ministarstvo odbrane Ruske Federacije.

“Kao rezultat ofanzivnih dejstava grupe trupa ‘Jug’ na pravcu Kramatorsk-Družkovka, oslobođen je grad Časov Jar Donjecke Narodne Republike”, navodi se u saopštenju.

Grad Časov Jar igra važnu ulogu zbog svoje lokacije. Nalazi se u blizini Artemovska, ali je podijeljen na dva dijela kanalom Severski Donjec-Donbas. Njegovo oslobođenje omogućiće ruskim trupama da razviju ofanzivu na potezu Slavjansk-Kramatorsk.

Prije svega, omogućiće ofanzivu do Konstantinovke, kroz koju, zajedno sa Izjumom, prolazi značajan dio snabdijevanja garnizona Slavjanska i Kramatorska.

Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp izjavio je da su SAD i Pakistan postigle trgovinski sporazum koji podrazumijeva saradnju u razvoju pakistanskih naftnih rezervi.

“Upravo smo zaključili sporazum sa zemljom Pakistan, kojim će Pakistan i Sjedinjene Države zajedno raditi na razvoju svojih ogromnih rezervi nafte. U procesu smo izbora naftne kompanije koja će voditi ovo partnerstvo”, napisao je Tramp na društvenim mrežama, prenio je Rojters.

Iako Tramp nije pružio dodatne detalje o sporazumu, pakistanska ambasada u Vašingtonu nije komentarisala ovu vijest.

Prethodno je pakistanski ministar spoljnih poslova, Ishak Dar, rekao da su SAD i Pakistan “veoma blizu” finalizacije trgovinskog dogovora, koji bi mogao da bude postignut u narednim danima.

On je to rekao nakon sastanka sa američkim državnim sekretarom Markom Rubiom.

SAD i Pakistan su tokom prethodnih pregovora naglasili značaj proširenja trgovine, posebno u oblastima kritičnih minerala i rudarstva.

U saopštenju Stejt departmenta i pakistanskog Ministarstva spoljnih poslova, naglašena je važnost saradnje, a Dar je rekao da su obavljeni virtuelni sastanci i da je odbor zadužen da precizira naredne korake.

Evropski sud za ljudska prava u francuskom Strasbourgu (Strazburu) (ESLJP) objavio je na svojoj zvaničnoj internetskoj stranici informaciju o predmetu i apelaciji Fahrudina Solaka, bivšeg direktora Federalne uprave civilne zaštite, i Fadila Novalića, bivšeg premijera Federacije BiH, protiv Bosne i Hercegovine.

Sud podsjeća da je apelacija podnijeta 26. novembra prošle godine i 10. marta ove godine.

Evropski sud za ljudska prava objavio je na što su se konkretno žalili Solak i Novalić, te šta sada Evropski sud očekuje od Bosne i Hercegovine i od apelanata, odnosno njihovih pravnih zastupnika.

Inače, kako se primjećuje u objavi Suda u Strasbourgu, došlo je do greške u dijelu teksta koji se odnosi na presudu izrečenu pred Sudom BiH.

Naime, navedeno je da su podnosioci zahtjeva Solak i Novalić osuđeni na “šest odnosno pet godina zatvora”.

Greška u broju godina zatvora

Greška se odnosi na navod od pet godina zatvora, jer Novalić je osuđen na četiri godine, prenosi Raport..

U nastavku donosimo objavu Evropskog suda za ljudska prava o predmetu Solak i Novalić bez intervencija.

“Zahtjevi se odnose na krivične postupke u kojima su podnosioci zahtjeva proglašeni krivima za krivična djela korupcije i osuđeni na šest, odnosno pet godina zatvora.

U relevantno vrijeme, 2020. godine, prvi podnosilac zahtjeva bio je na čelu Federalne uprave civilne zaštite, a drugi podnosilac zahtjeva premijer Federacije Bosne i Hercegovine.

Dana 14. novembra 2024. godine Ustavni sud je djelimično presudio u korist podnosilaca zahtjeva i utvrdio da je prekršen princip pretpostavke nevinosti u vezi s izjavama koje je dalo nekoliko javnih zvaničnika tokom krivičnog postupka.

Nadalje, odbacio je kao neosnovane njihove preostale žalbe.

Podnosioci zahtjeva se žale Sudu na opću pravičnost krivičnog postupka protiv njih. Obojica se pozivaju na član 6. stav 1. Konvencije, dok se prvi podnosilac zahtjeva u tom smislu poziva i na član 6. stav 3.

Nadalje se žale da Ustavni sud nije uzeo u obzir sve javne izjave date u vezi s njihovim krivičnim postupkom, a koje su prekršile princip pretpostavke nevinosti, zagarantovan članom 6. stav 2. Konvencije.

Očitovanje stranaka
Konačno, drugi podnosilac zahtjeva se žali da je proglašen krivim za djelo koje u vrijeme počinjenja nije predstavljalo krivično djelo, što je kršenje člana 7. Konvencije”, stoji u objavi Evropskog suda za ljudska prava u Strasbourgu.

Dalje je pojašnjeno i na koje okolnosti Evropski sud za ljudska prava u Strasbourgu traži očitovanje od stranaka u postupku, odnosno Solaka i Novalića, te države Bosne i Hercegovine.

‘Da li su podnosioci zahtjeva imali pravično saslušanje prilikom odlučivanja o krivičnim optužbama protiv njih, u skladu sa članom 6 §§ 1 i 3 Konvencije (vidi, između mnogih drugih izvora, Murtazaliyeva protiv Rusije [Vv], br. 36658/05, 18. decembar 2018, i Moreira Ferreira protiv Portugala (br. 2) [Vv], br. 19867/12 , 11. jul 2017.)?

Mogu li se podnosioci zahtjeva i dalje smatrati žrtvama kršenja načela pretpostavke nevinosti, zagarantovanog članom 6. stav 2. Konvencije, s obzirom na nalaze Ustavnog suda u njegovoj odluci od 14. novembra 2024. godine? Ako je tako, da li je došlo do kršenja ove odredbe Konvencije?

Da li je djelo za koje je drugi podnosilac zahtjeva osuđen predstavljalo krivično djelo prema nacionalnom zakonu u vrijeme kada je počinjeno, kako je predviđeno članom 7. Konvencije (vidi, na primjer, Vasiliauskas protiv Litvanije [GC], br. 35343/05 , ECHR 2015, s daljnjim referencama)?”, završni je dio kompletnog teksta objavljenog na stranici Evropskog suda za ljudska prava u Strasbourgu.

Predmet kod zastupnika Bojana Bajića
Faktički, aduti odbrane Novalića i Solaka su to što su političari govorili da su oni krivi i prije presude.

Zatim, žale se na to što Ustavni sud BiH nije pobrojao sve političare koji su to izjavljivali, nego samo pojedine.

Novalić još uz to tvrdi da ono što je on učinio u vrijeme kada je on to uradio nije predstavljalo krivično djelo.

Novalić se osuđen za zloupotrebu položaja, pa bi trebalo značiti da toga djela nije bilo u Krivičnom zakonu FBiH 2020. godine, ali ti detalji će vjerovatno biti poznati naknadno, ukoliko se otvori proces u ovom predmetu.

Sada se Solak i Novalić, odnosno njihovi pravni zastupnici, kao i Ured zastupnika Savjeta ministara Bosne i Hercegovine pred Evropskim sudom za ljudska prava u Strasbourgu, trebaju očitovati o pitanjima koje im je uputio Sud.

Raport saznaje da je u ovom predmetu zastupnik Savjeta ministara BiH pred Evropskim sudom za ljudska prava Bojan Bajić.

Takođe, treba pojasniti da je činjenica da su mnogi političari prije nego što su Novalić i Solak pravosnažno presuđeni za korupciju govorili o njihovoj krivici, u stvari, najviše pomogli da Ustavni sud BiH uvaži dio Solakove i Novalićeve apelacije da im je povrijeđeno pravo na pravično suđenje, zbog povrijeđenog principa presumpcije nevinosti.

Novaliću najviše pomogli njegovi politički protivnici
Paradoks je, u stvari, da su ključni osuđenici dobili novu šansu da traže pravdu pred višim instancama I omogućili da se otvori prostor za žalbu pred Ustavnim sudom BiH, a sada i pred Evropskim sudom za ljudska prava u Strasbourgu, zato što su drugi političari govorili da su Solak i Novalić krivi prije nego što je to dokazano pred Sudom BiH.

Političke izjave, koje su prejudicirale krivicu, iako oni koji su pratili suđenje u ovom predmetu znaju kakvi su dokazi izvedeni i koliko je svjedoka govorilo o ovom slučaju, te da te izjave nikako nisu mogle uticati na konačnu presudu, pravo i pravila su takva da se niko ne može smatrati krivim dok mu se ne dokaže.

Pravo na nepristrasno i pošteno suđenje, koje garantuju i Ustav BiH i Evropska konvencija o ljudskim pravima, može biti ozbiljno narušeno upravo kada političari komentarišu sudske postupke na način koji ne ostavlja prostor za pretpostavku nevinosti.

A, je li se to uistinu odrazilo na suđenje Solaku I Novaliću, Evropski sud za ljudska prava tek će odlučivati i u tom slučaju, naložiti dalje, eventualne mjere Ustavnom sudu BiH koji će ih proslijediti Sudu BiH.

Ne može direktno preinačiti presudu
Svakako, treba ponoviti da Evropski sud za ljudska prava ne može direktno preinačiti ili poništiti postojeću domaću presudu, jer taj sud ne odlučuje o nečijoj nevinosti ili krivici, već o tome jesu li osuđenima tokom postupka povrijeđena osnovna prava iz Evropske konvencije o ljudskim pravima.

Dakle,čak i ako ESLJP utvrdi da im je bilo prekršeno neko pravo, što ne znači da su nevini , već da, na primjer, nisu imali fer suđenje, ili da su zvaničnici javno prejudicirali ishod postupka i u tom slučaju Sud u Strasbourgu nalaže mjere domaćem pravosuđu da to ispravi.

I, naravno da domaće pravosuđe mora i treba ispoštovati sve što zatraži Evropski sud za ljudska prava.

Snažan zemljotres jačine 8,8 stepeni koji je pogodio Daleki istok Rusije izazvao je cunami, a Јapan i Havaji naredili su evakuaciju.

Zemljotres jačine 8,8 stepeni Rihterove skale pogodio je grad Petropavlovsk na Kamčatki, a prema prvim izvještajima ima i povrijeđenih, objavili su ruski mediji.

Prvi talas cunamija pogodio je Kurilska ostrva, a cunami visine od tri do četiri metra udario je u poluostrvo Kamčatka.

Guverner Sahalinske oblasti Valerij Limarenko saopštio je da su stanovnici evakuisani na viša područja dok prijetnja od novih talasa ne prestane u potpunosti.

Upozorenja na cunami i za evakuaciju izdata su i za Јapan, Havaje, zapadnu obalu SAD i druge pacifičke zemlje, objavila je agencija AP.

Američki sistem za upozoravanje na cunami takođe je izdao upozorenje na “opasne talase cunamija”u naredna tri sata. Talasi visine preko tri metra mogući su duž nekih obala Rusije i Ekvadora, dok su talasi visine od metar do tri metra mogući u Јapanu, na Havajima, u Čileu i Solomonskim Ostrvima, navodi se.

Tlo se ne smiruje, pa je nakon ovog zemljotresa u istoj oblasti zabilježena serija jakih potresa.

Zvanični Peking je u ponedjeljak pozvao Kijev da “odmah ispravi svoju grešku” nakon što je Ukrajina najavila nove sankcije usmjerene protiv Kine i drugih zemalja.Kina se snažno protivi “jednostranim sankcijama koje nemaju osnovu u međunarodnom pravu” i koje nije odobrio Savjet sigurnosti UN-a, rekao je portparol Ministarstva vanjskih poslova Guo Jiakun na konferenciji za novinare u Pekingu.

Guo je pozvao Ukrajinu da “odmah ispravi svoju grešku i poništi negativni učinak”, rekavši da će Peking “čvrsto štititi legitimna i zakonita prava i interese kineskih kompanija”.

Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski u nedjelju je najavio nove sankcije za 53 pojedinca i pravne subjekte iz Kine, Rusije, Irana i drugih zemalja.

“Ograničenja su uvedena za više od 90 kompanija koje se bave vađenjem rijetkih minerala i kritičnih metala bitnih za proizvodnju elektronike, sistema navođenja, motora i dronova”, rekao je.

U aprilu je Zelenski tvrdio da je uhapsio kineske građane koji se bore uz ruske snage u istočnoj regiji Donjeck, prenosi “Anadolija”.

Mjesecima su ukrajinske snage zadržavale rusko napredovanje ka strateški važnom gradu Pokrovsku, ubivši hiljade ruskih vojnika. Ali, posljednjih nedjelja, plima se okrenula i ruske snage su probile odbranu i prvi put ušle u grad, javlja “Rojters”.

“Nastavili su da pokušavaju da napreduju, ali smo ih dobro odbili”, rekao je ukrajinski vojnik sa pozivnim znakom “Vogak”.

Uprkos uništavanju neprijateljskih grupa, Rusija se prilagođava korišćenjem nove tehnologije – dronova sa optičkim kablovima koji su otporni na elektronsko ratovanje – za napade ukrajinskih položaja do 25 kilometara dubine, prema analitičarima Majkla Kofmana i Romana Pogoreljog iz “DipStejta”.

Uprkos gubicima, Rusija je nastavila napredovanje.
U junu je zauzela više od 556 kilometara kvadratnih ukrajinske teritorije, od čega se više od četvrtine nalazilo u Pokrovskom pravcu, izvještava “DipStejt”.

Prema procjenama britanskih obavještajnih službi, ukupni gubici Rusije u ratu dostigli su više od milion poginulih i ranjenih.

Ukrajina se oslanja na dronove, minska polja i obučene jedinice. Ali adaptacija ruske vojske i teškoće održavanja logistike pod vatrom dronova otežavaju odbranu.

Predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski je činjenicu ulaska neprijatelja u Pokrovsk nazvao beznačajnom. Rekao je: “Svi su bili uništeni”.

Međutim, analitičari upozoravaju da bi čak i manji ruski napredak u Pokrovsku mogao da otvori put dubljoj ofanzivi u regionu. Agencija “Rojters” napominje i da je Rusija efikasno “na pragu” Pokrovska.

Premijer Kambodže Hun Manet i tajlandski lider Pumtam Večajačai saopštili su da je postignut dogovor o primirju, odnosno o prekidu vatre.

Primirje je dogovoreno uz posredstvo Malezije, a lider ove zemlje Anvar Ibrahim zahvalio je obojici lidera.

“Ovo je ključni prvi korak ka deeskalaciji i ponovnom uspostavljanju mira i sigurnosti”, rekao je.

Anvar, koji je predsedavao pregovorima kao šef regionalnog bloka ASEAN-a, rekao je da su obe strane postigle zajednički dogovor o preduzimanju koraka za povratak u normalu.

Kambodžanski premijer Hun Manet i vršilac dužnosti tajlandskog premijera Fumtam Večajačai složili su se oko “neposrednog i bezuslovnog prekida vatre sa stupanjem na snagu od ponoći 28. jula”, rekao je Anvar dok je čitao zajedničko saopštenje.

Prvi koji se obratio medijima bio je Hun Manet se zahvalio se američkom predsedniku Donaldu Trampu, kao i kineskoj vladi na posredovanju.

Podsetimo, lideri Tajlanda, Kambodže i Malezije sastali su se danas u malezijskoj administrativnoj prestonici Putradžaji.

Ambasadori Sjedinjenih Američkih Država i Kine takođe su bili prisutni na sastanku koji je održan u zvaničnoj rezidenciji malezijskog premijera Anvara Ibrahima, predsedavajućeg regionalnog bloka ASEAN.