Kategorija: Svijet

Iranska Revolucionarna garda (IRGC) objavila je da je prije nekoliko sati izvela napade na američke i izraelske ciljeve na Bliskom istoku.

U napadima su, kako navode, korišćeni projektili i bespilotne letjelice, a ovo je odgovor na američko-izraelsku operaciju započetu prošle subote, 28. februara.

“Devetnaesti talas Operacije Istinsko obećanje 4 započeo je snažnim eksplozijama te sveobuhvatnom operacijom projektilima i bespilotnim letjelicama protiv položaja američko-cionističkog neprijatelja duboko u Izraelu i u američkim terorističkim bazama u regionu”, stoji u saopštenju Revolucionarne garde.

IRGC je u srijedu naveče saopštio da je hipersoničnim raketama i dronovima gađao aerodrom Ben Gurion i zgradu izraelskog Ministarstva odbrane u Tel Avivu.

Teheran je poručio kako koristi svoje pravo na samoodbranu te da će nastaviti odgovarati na napade sve dok se agresija ne zaustavi.

S druge strane, Izraelske odbrambene snage (IDF) od početka dana izvode niz napada na ciljeve na iranskoj i libanskoj teritoriji.

Američko-izraelska operacija
Sjedinjene Države i Izrael pokrenuli su u subotu operaciju protiv Irana. Iz Tel Aviva je saopšteno da je cilj spriječiti Teheran u nabavci nuklearnog oružja. SAD je zaprijetio uništenjem iranske flote i odbrambene industrije te pozvao građane Irana na svrgavanje režima.

Vašington je naknadno priznao da bi operacija mogla potrajati duže od prvobitno procijenjenih četiri do pet sedmica.

Španski ministar spoljnih poslova Hoze Manuel Albares negirao je da je Španija pristala na saradnju sa američkom vojskom i istakao da ne zna “otkud im to”.

On je tako reagovao na izjavu portparolke Bijele kuće da je Španija pristala na saradnju sa američkom vojskom.

“Kategorički to poričem. Stav španske vlade o ratu na Bliskom istoku, bombardovanju u Iranu i korišćenju naših baza se uopšte nije promijenio. Iskreno, nemam pojma odakle bi to moglo da dođe”, rekao je

Albares privatnoj radio stanici Kadena Ser, prenosi Pais.

Bijela kuća tvrdi da postoji vojna koordinacija
Naime, da je Španija pristala da sarađuje sa američkom vojskom u proteklih nekoliko sati, rekla je novinarima portparolka Bijele kuće Kerolajn Livit.

Ona je dodala da misli da je Španija glasno i jasno čula poruku američkog predsjednika Donalda Trampa, prenosi NBC njuz.

Livit je rekla i da zna da američka vojska koordinira sa svojim kolegama u Španiji.

Podsjećamo, Španija je ranije odbila da dozvoli SAD da koriste španske baze za pokretanje vojnih operacija protiv Irana, što je juče izazvalo oštre prijetnje Trampa da će prekinuti svu trgovinu sa Španijom. Španski premijer je u obraćanju naciji poručio da je stav te zemlje jasan i da je ona za mir, kao i da Španija neće biti “saučesnik u nečemu što je loše za svijet”, niti će podržati trenutni rat na Bliskom istoku “iz straha od odmazde”, prenosi Tanjug.

Nakon američkog napada na Venecuelu i hvatanja Nikolasa Madura 3. januara 2026., slike akcije objavljene, uglavnom na društvenim mrežama, urezale su se u maštu javnosti. Prema riječima stručnjaka s kojima je “Pública” razgovarala, američki predsjednik Donald Tramp pokazao je na internetu da zna važnost tih poruka za svoj politički narativ.

Za Bruna Pompeua, profesora Kolegijuma oglašavanja na Školi za komunikacije i umjetnost Univerziteta u Sao Paulu (ECA-USP), one ne funkcionišu kao jednostavan zapis činjenica, već kao skup simbola koji oblikuju javnu percepciju o događajima.

Među ovom zbirkom simboličnih slika, Maduro s povezom na očima, lisicama na rukama i neposlušan u kontrastu je s organizovanim američkim sobama, punim ekrana i vlasti u akciji. Ono što je prikazano manje je sama operacija, a više vizuelna naracija o pobjedi, kontroli i legitimizaciji moći.

U semiotičkoj analizi objava Bijele kuće, Pompeu procjenjuje fotografije ne kao neutralne činjenice, već kao “skup simbola” koji gradi značenja i ističe nejednak tretman među njima.

Amerika predstavlja oštrinu, kontrast i “toplije” osvjetljenje

Slike američkog osoblja pokazuju veću oštrinu, kontrast i “toplije” osvjetljenje, povezano s filmskom dramom. Madurove slike, s druge strane, djeluju jednostavnije, s “grubljim” završetkom, što pojačava osjećaj nesigurnosti i poraza.

Pompeu je rekao:

“Maduro se pojavljuje s povezom na očima, odveden negdje, prevezen bez znanja gdje ide. Bez ikakve vidljive budućnosti, bez ikakve kontrole nad onim što će doći, bez mogućnosti razumijevanja šta se događa. Donald Tramp, međutim, pojavljuje se na nekoliko slika okružen znakovima moći.”

Novinari “Agência Pública” analizirali su sve slike koje je Bijela kuća objavila na Iksu između 20. oktobra 2025. i 8. januara 2026. U tom periodu bilo je 639 objava sa slikama, koje su u prosjeku imale 19.200 lajkova i 3.700 dijeljenja po objavi.

Madurova fotografija visoko iznad prosjeka

Objava s najvećim brojem interakcija bila je upravo ona koja je koristila sliku hapšenja Nikolasa Madura – ponovna objava s Trampovog računa na platformi Truth Social. Imala je više od 416.000 lajkova, više od 21 puta više od prosjeka u analiziranom periodu. Takođe je imala 81.000 dijeljenja, praktično 22 puta više od prosjeka na kanalu.

“Dijeljene te fotografije su bile usmjerene na to. Oduzimate mu vid, oduzimate mu sluh, teško hoda jer je vezan lisicama. Sav senzorni dio ljudskog bića je uklonjen”, primijetila je profesorica i istraživačica semiotike na Odjelu za odnose s javnošću ECA-USP, Klotilde Perez.

Hulio Pinto, gostujući profesor na Federalnom univerzitetu Paraiba (UFPB), istakao je još jedan važan element: vizuelni prikaz logike policije i kriminala. Podsjetio je da je u SAD-u širok raspon popularnih kriminalističkih serija i filmova postao zajednički skup kulturnih referenci, navodi “GlobalVoices“.

Iranski bombarderi bili su “dva minuta” udaljeni od napada na američku vazduhoplovnu bazu Al-Udeid i katarsko postrojenje Ras Lafan prije nego što su ih katarski avioni oborili u svojoj prvoj borbenoj misiji, saopštili su izvori upoznati sa operacijom.

Dva iranska taktička bombardera Su-24 poslata su ka bazama u ponedjeljak ujutru, noseći bombe i navođenu municiju, dok su pokušavala da izbjegnu radarsko otkrivanje leteći na visini od 24 metra, prennio je CNN.

Katarci su ih identifikovali kao “neprijateljske” i poslali ratne avione, a katarski F-15 je u vazdušnoj borbi oborio oba bombardera, koja su se srušila u teritorijalne vode Katara.

Potraga za posadama

Portparol katarskog Ministarstva spoljnih poslova, Madžed el Ansari, saopštio je da je u toku potraga za posadama.

Američki general Den Kejn potvrdio je incident, ističući da je ovo prvi put da su katarski lovci oborili iranske bombardere u vazduhoplovnoj borbi.

Katar je opisao incident kao “eskalaciju” i upozorio je da Iran nema istinsku želju za deeskalacijom, dok je Iran ranije ispalio stotine raketa i bespilotnih letjelica na arapske države u Zalivu u znak odmazde zbog američko-izraelskih napada.

Iranski režim je od američko-izraelskog napada u subotu ispalio više od 400 balističkih raketa i više od 1.000 dronova na arapske države duž zaliva, prema podacima regionalnih vlada.

Nastavljaju se vazdušni udari na Bliskom istoku. SAD i Izrael nastavljaju da gađaju Iran, dok iranske snage uzvraćaju napadima na izraelske gradove. Izrael gađa i Liban, u kojem su od početka napada stradale najmanje 72 osobe.

Republikanci u američkom Senatu podržali su vojnu kampanju SAD protiv Irana, blokirajući rezoluciju o ratnim ovlašćenjima predsjednika Donalda Trampa, koja je imala za cilj da se onemogući nastavak napada bez odobrenja Kongresa.

Od ukupno 100 senatora, 52 su glasala protiv rezolucije.

Zvaničnici SAD najavili su šire napade i postepene udare dublje na iransku teritoriju, kako bi stvorili dodatnu slobodu manevra za američke snage.

Američki predsjednik Donald Tramp govoreći o ratu u Iranu na okruglom stolu u Bijeloj kući, rekao je da bi Teheran imao nuklearno oružje, da SAD nije izvršio udar u roku od dvije sedmice.

Iran je zaprijetio da će napasti izraelski nuklearni reaktor u Dimoni, ukoliko Izrael i Sjedinjene Države pokušaju da svrgnu vladu u Teheranu.

Ruski predsjednik Vladimir Putin saopštio je danas da je izdao naređenje o evakuaciji ruskih turista iz zemalja Bliskog istoka zbog obustave vazdušnog saobraćaja, prouzrkovane eskalacijom situacije u regionu.

On je izjavio da je “već izdao odgovarajuća naređenja Ministarstvu za vanredne situacije, ruskom Ministarstvu spoljnih poslova i drugima” i zatražio je povratne informacije o tome kako evakucija funkciniše, tokom sastanka sa članovima ruske vlade, prenosi Interfaks.

Ruski ministar za ekonomski razvoj Maksim Rešetnjikov je izvestio da su od 2. marta ruski i međunarodni avio-prevoznici obavili više od 30 letova po alternativnim rutama.

On je naveo da se 6.000 ljudi sada vratilo u Rusiju, od kojih je više od 3.000 organizovanih turista.

Napomenuo je da se približno 20.000 organizovanih turista trenutno nalazi u UAE, a 230 u drugim zemljama Bliskog istoka, navodi Interfaks.

U iranskim napadima tokom vikenda i u ponedeljak, 2. marta, oštećene su strukture u blizini komunikacionih i radarskih sistema na najmanje sedam američkih vojnih lokacija na Bliskom istoku.

Iako su društvene mreže preplavljene slikama zalazaka sunca, ti divni tonovi zapravo donose tihi zdravstveni rizik.

Ko živi u Španiji, Portugalu ili Francuskoj, ovih dana bi trebalo da sačeka sa pranjem automobila.

Ogroman oblak saharske prašine trenutno se kreće preko Mediterana i bliži se zapadnoj Evropi, donoseći sa sobom narandžaste zalaske sunca, zamućene horizonte i fini sloj pustinjskog peska koji će prekriti sve, od vjetrobrana do solarnih panela.

Prema najnovijim prognozama Servisa za praćenje atmosfere Kopernikus (CAMS), očekuje se da će se oblak u narednim danima pomjerati ka sjeveru, značajno utičući na kvalitet vazduha širom Pirinejskog poluostrva, prije nego što stigne čak do Ujedinjenog Kraljevstva i Skandinavije.

Te čestice u vazduhu dolaze iz Sahare i prešle su hiljade kilometara do Evrope.

“To samo pokazuje da smo preko atmosfere povezane širom granica i kontinenata”, rekao je Mark Parington, viši naučnik u CAMS-u.

Koji su zdravstveni rizici PM10 prašine?

Iako su društvene mreže preplavljene slikama zalazaka sunca, ti divni tonovi zapravo donose tihi zdravstveni rizik. Nacionalne meteorološke službe, uključujući AEMET u Španiji, IPMA u Portugalu i Météo-France, izdale su upozorenja zbog pogoršanog kvaliteta vazduha.

Glavna briga se odnosi na PM10 čestice, prečnika manjeg od 10 mikrometara.

To su relativno krupne čestice, ali su dovoljno sitne da dospiju u pluća, gdje mogu da nadraže disajne puteve, pogoršaju astmu i ugroze osjetljive grupe poput starijih osoba i male djece.

Ako živite u evropskom gradu, vjerovatno ste više upoznati sa zagađenjem PM2.5 česticama, koje su znatno sitnije i potiču iz izduvnih gasova, industrijskih procesa i sagorijevanja drveta. Pošto su PM2.5 čestice manje, mogu da prodru dublje u pluća, pa čak i u krvotok.

Iako se saharska prašina uglavnom sastoji od većih mineralnih PM10 čestica, njihova koncentracija tokom ovakvih događaja može biti toliko velika da ukupan nivo čestica u pojedinim oblastima znatno premašuje bezbjednosne granice koje je postavila Svjetska zdravstvena organizacija.

Da li su klimatske promjene krive za zagađenje saharskom prašinom?

Saharska prašina nas podsjeća na vrela i sušna područja, ali treba biti oprezan kada se dovezuje u direktnu vezu sa zagrijavanjem planete.

Prema riječima Paringtona, nauka još nema konačan odgovor.

“Ne postoji jasna slika o tome kako tačno dezertifikacija utiče na izvor prašine”, objašnjava on, misleći na širenje Sahare ka jugu, podstaknuto klimatskim promjenama i ljudskim aktivnostima.

Parington ističe da veliki dio ove prašine potiče sa specifičnih žarišta, poput depresije Bodele u Čadu, gdje je dovoljno lagana da se pod određenim uslovima pritiska podigne u atmosferu.

Više temperature, suše i pojačano isparavanje dovode do smanjenja vlažnosti zemljišta, a ako se ti efekti kombinuju sa lošim upravljanjem zemljištem, stvaraju se uslovi pogodni za češće pješčane i prašinske oluje.

Pored toga, postoje nagađanja da promjene u atmosferskoj cirkulaciji povezane sa klimatskim promjenama mogu da povećaju učestalost saharskih prašinskih oluja u Evropi.

Ipak, naučnici su oprezni kada je riječ o direktnom povezivanju ova dva fenomena, jer nema dovoljno istorijskih podataka koji bi omogućili jasno uočavanje takvog trenda.

“Koliko je meni poznato, ne postoje konačne studije koje povezuju dezertifikaciju, krčenje šuma i druge procese sa količinom mineralne prašine u atmosferi, tako da je to i dalje prilično otvoreno pitanje”, rekao je Parington za Euronjuz.

Kako se oblak bude kretao dalje, stanovnici pogođenih područja mogli bi da primijete da se čestice miješaju sa kišom, ostavljajući karakterističan mutan talog na površinama nakon što voda ispari.

Zdravstvene vlasti preporučuju da ljudi u zonama sa visokim nivoom zagađenja izbjegavaju naporne fizičke aktivnosti na otvorenom dok se izmaglica ne raziđe.

Mađarska ne želi da izvrši ekonomsko samoubistvo odbacivanjem ruskih energetskih resursa i zahtijeva da Ukrajina prestane da blokira naftovod “Družba”, izjavio je premijer Viktor Orban.

“Sa moje tačke gledišta, istiskivanje ruske nafte i gasa sa evropskih tržišta u uslovima rata na Bliskom istoku je ekonomsko samoubistvo”, rekao je Orban u video-obraćanju koje je prenosila televizija M1.

Orban je napomenuo da će Mađarska upravo zato nastaviti da koristi jeftinije ruske energetske resurse.

“Ukrajinci će morati prije ili kasnije da odustanu i ponovo pokrenu tranzit ruske nafte preko svoje teritorije. Činjenice će na kraju postati javne. Nema prepreka za rad naftovoda, to je samo politička odluka ukrajinskog predsjednika Vladimira Zelenskog”, naglasio je Orban.

Na Siciliji je danas registrovan zemljotres jačine 4,5 stepeni Rihterove skale, saopštio je Evropsko-mediteranski seizmološki centar (EMSC).

Epicentar zemljotresa bio je na vulkanu Etna, severozapadno od Ragalne, na dubini od četiri kilometra, javlja RAI.

Zemljotres, koji je registrovan jutros u 7.05 časova, osjetio se u najmanje tri provincije istočne Sicilije – Kataniji, Mesini i Sirakuzi.

Gradonačelnik Katanije, Enriko Trantino, naredio je da se organizuju inspekcije kako bi se pregledale školske zgrade kao mjera predostrožnosti nakon zemljotresa, zbog čega su škole u ​​tom gradu danas obustavile nastavu.

Lokalna vatrogasna služba je saopštila da građani nisu tražili pomoć ni za jednu intervenciju povezanu sa zemljotresom, a lokalne vlasti su rekle da do sada nije bilo izvještaja o šteti ili povređenima u zemljotresu.