Kategorija: Svijet

Centralna komanda američke vojske zatražila je od Pentagona dodatne ljudske resurse za rad u njihovoj centrali u Tampi na Floridi, kako bi podržali operacije protiv Irana za najmanje sto dana, a moguće i do septembra, saznaje Politico.

Iako ovaj zahtjev ne predstavlja dokaz o tome koliko bi rat mogao trajati, riječ je o prvom indikatoru da se u američkim vojnim i obavještajnim strukturama računa na mogućnost višemjesečnog sukoba. To je znatno duže od procjena koje je nedavno iznio predsjednik SAD Donald Tramp, koji je rekao da bi rat mogao trajati do četiri sedmice.

Pentagon prilagođava strategiju

Prema pisanju Politica, ovi potezi sugerišu da američka administracija možda nije bila potpuno spremna za širi rat koji se sada razvija.

Pentagon pokušava rasporediti dodatne sisteme protivvazdušne odbrane, posebno jeftinije sisteme za borbu protiv dronova. Iran raspolaže velikim brojem dronova tipa Šahid, koji često lete ispod radarskog dometa, dok američka vojska za njihovo obaranje koristi znatno skuplje rakete.

Istovremeno se razmatra i mogućnost da kurdske vojne formacije, uz podršku SAD i Izraela, budu angažovane u operacijama protiv Irana, čime bi se izbjeglo slanje američkih kopnenih snaga, koje je politički teško opravdati zbog protivljenja američke javnosti novom ratu.

Strah od ekonomskih posljedica

Tramp i drugi zapadni zvaničnici strahuju da bi sukob koji bi trajao duže od mjesec dana mogao imati ozbiljne globalne ekonomske posljedice. Posebna zabrinutost odnosi se na mogućnost blokade Ormuškog moreuza, jedne od najvažnijih svjetskih trgovinskih arterija, što bi moglo dovesti do naglog rasta cijena energenata.

Američka administracija brine i da bi rast inflacije i cijena goriva mogao dodatno oslabiti šanse republikanaca da zadrže kontrolu nad Predstavničkim domom na izborima koji se održavaju u novembru.

Brzi završetak sukoba odgovarao bi i Evropi i Kini, čije ekonomije zavise od stabilnih logističkih ruta u blizini Irana, ključnih za globalnu trgovinu.

Mađarska je uvela mjere predostrožnosti zbog mogućnosti aktiviranja terorističkih ćelija u Zapadnoj Evropi, izjavio je mađarski premijer Viktor Orban.

– Nakon početka rata, u koji je umješan Iran, moguće je da će se aktivirati terorističke ćelije u Zapadnoj Evropi. To direktno utiče na bezbjednost Mađarske, zbog čega smo uveli mjere predostrožnosti – rekao je Orban u video-poruci na Iksu.

On je saopštio da je sazvao čelnike antiterorističkih organizacija i da je podigao nivo uzbune u državi.

Hungary on alert❗️

In the wake of the war involving Iran, terrorist cells in Western Europe may be activated. This directly affects Hungary’s security, which is why we have introduced precautionary measures.

We will protect the security of Hungary and the Hungarian people! pic.twitter.com/2x0TQOTh8P

— Orbán Viktor (@PM_ViktorOrban) March 5, 2026

Ministarstvo inostranih poslova Ruske Federacije ponovo je uputilo poziv Rusima da se uzdrže od putovanja na Kosovo i Metohiju i da prilikom posjete Balkanu biraju alternativne maršrute.

Portparol Ministarstva Marija Zaharova napomenula je da Moskva ne priznaje nezavisnost samoproglašenog Kosova i da nema s njim zvanične kontakte zbog čega je otežana efikasna zaštita interesa i bezbjednosti ruskih državljana koji mogu biti izloženi neprijateljskim i nezakonitim akcijama.

Ona je podsjetila na hapšenje državljanina Rusije i dva državljana Bjelorusije 10. februara na Kosovu i Metohiji, autonomnoj pokrajini Srbije, zbog navodnog ilegalnog prelaska granice, saopšteno je iz ruskog Ministarstva inostranih poslova.

Prema njenim riječima, Kancelarija Ambasade Rusije u Srbiji koja je smještena u Prištini stupila je u kontakt sa zarobljenim ruskim državljaninom i ukazuje mu neophodnu pomoć.

Kancelarija je, kako je navela, kao posrednik kolega iz Bjelorusije zatražila i susret sa uhapšenim državljanima te zemlje.

Portparol Kremlja Dmitrij Peskov izjavio je danas, u četvrtak, 5. marta, da prijedlog ruskog predsjednika Vladimira Putina o mogućem povlačenju Rusije sa evropskog tržišta gasa nije konačna odluka, već nalog vladi da razmotri to pitanje.

Putin je juče rekao da će vlada zajedno sa ruskim kompanijama analizirati mogućnost preusmjeravanja isporuka prirodnog gasa sa evropskog na druga, perspektivna tržišta, prenijela je Ria novosti.

Rusija razmatra preusmjeravanje gasa na nova tržišta

Prema njegovim riječima, Rusiji bi moglo da bude povoljnije da obustavi isporuke Evropi prije nego što stupe na snagu ograničenja Evropske unije i da se usmjeri na nova tržišta.

“Predsjednik (Putin) je naglasio da ovo nije odluka, već prijedlog, odnosno uputstvo vladi da radi na ovom pitanju”, poručio je Peskov novinarima, prenosi Tanjug.

EU donijela plan za ukidanje uvoza ruskog gasa

Savjet EU je u januaru odobrio uredbu o postepenom ukidanju uvoza ruskog tečnog prirodnog gasa i gasovodnog gasa.

Zabrana uvoza TPG-a po kratkoročnim ugovorima stupiće na snagu 25. aprila, dok će za dugoročne ugovore važiti od 1. januara 2027. godine.

Za gas iz gasovoda zabrana po kratkoročnim ugovorima počinje 17. juna 2026., a po dugoročnim 1. novembra 2027. godine.

“Rat u Iranu ne smije uticati na cijene goriva u Rusiji”

Peskov je takođe rekao da međunarodna situacija povezana sa ratom u Iranu ne bi trebalo da izazove fluktuacije cijena goriva u Rusiji.

“Međunarodna situacija vezana za rat u Iranu ne može i ne bi trebalo da bude razlog za bilo kakve promijene cijena naših goriva”, rekao je on.

Podsjećamo, ruski predsjednik Vladimir Putin izjavio je u srijedu, 4.marta, da bi ta zemlja mogla da obustavi isporuke gasa evropskom tržištu odmah, a ne za mjesec dana, odnosno 25. aprila kada stupa na snagu uredba Evropske unije kojom se zabranjuje uvoz ruskog gasa.

“Sada se otvaraju i druga tržišta. I možda bi nam bilo povoljnije da prestanemo da snabdijevamo evropsko tržište upravo sada. Da uđemo na tržišta koja se otvaraju i tamo se učvrstimo. Svakako ću naložiti vladi da radi na ovom pitanju zajedno sa našim kompanijama”, kazao je Putin u programu “Moskva. Kremlj. Putin”, prenose RIA Novosti.

On je dodao da će Rusija nastaviti da isporučuje energetske resurse zemljama koje su pouzdani partneri, kao što su Slovačka i Mađarska.

Ucjene iz Kijeva se moraju odbiti silom, blokada protoka nafte se mora prekinuti, a mađarski interesi se moraju sprovesti, izjavio je premijer Mađarske Viktor Orban.

On je podsjetio da je u Sporazumu Ukrajine sa EU jasno navedeno da postupci Kijeva ne smiju narušiti energetsku bezbjednost članica Unije.

“To je zapisano i oni su tu garanciju potpisali”, naveo je Orban u video-poruci na “Iksu”.

On je istakao da bi, u slučaju pristanka Unije da se Sporazum revidira i vrati na pregovarački sto, Kijev nastavio da ih ucjenjuje.

“To je pitanje zakona – naše pravo i njihova obaveza”, rekao je mađarski premijer.

On je dodao da postupke Kijeva smatra “besramnom i pokvarenom ucjenom” i da želi da natjera Kijev da se povuče da bi “jednom zasvagda naučili da to ne mogu raditi Mađarskoj”.

Predsjednik SAD Donald Tramp izjavio je da Sjedinjene Države veoma dobro rade u svojoj vojnoj kampanji protiv Irana i operaciju je ocijenio sa 15 od mogućih 10.

– Veoma dobro radimo na frontu – rekao je Tramp.

Tramp je istakao da je postignut ogroman napredak nakon manje od sedam dana rata.

Iran se našao u središtu otvorenog vojnog sukoba nakon napada Izraela i Sjedinjenih Američkih Država, a sve je više upozorenja da bi posljedice tog konflikta mogle zahvatiti i Evropu. Napad dronom na britansku vojnu bazu na Kipru, kao i balistički projektili ispaljeni prema Turskoj, pokazali su da vojni objekti zapadnih država više nisu potpuno sigurni ni daleko od glavnih linija fronta.

U trenutku dok se kriza na Bliskom istoku rapidno produbljuje, nameću se ključna pitanja: gdje su raspoređene američke snage u Evropi, koje baze postoje na Balkanu i da li bi one mogle postati potencijalne mete iranskih raketa.

Rat u Iranu i strah od širenja sukoba

Iran je 28. februara bio meta velike vojne operacije Izraela i Sjedinjenih Američkih Država, koju je američka strana nazvala „Epski bes“. Sukob se potom proširio na širi region Bliskog istoka, nakon što je Teheran pokrenuo napade na američke vojne objekte i diplomatske misije u znak odmazde.

Zbog toga se sve češće postavlja pitanje da li bi američke vojne instalacije u Evropi mogle postati sljedeća meta eventualnih iranskih napada.

Sjedinjene Američke Države već decenijama imaju snažno vojno prisustvo na evropskom kontinentu. Procjenjuje se da je oko 70.000 američkih vojnika raspoređeno širom Evrope, a više od polovine njih nalazi se u Njemačkoj. Ipak, posljednjih godina težište vojnog rasporeda sve više se pomjera prema istoku i jugoistoku kontinenta, pa Balkan dobija sve veći strateški značaj.

Američke baze na Balkanu

Iako je Njemačka i dalje centralno uporište američke vojske u Evropi, vojna infrastruktura na Balkanu i u istočnom Mediteranu ima veliku operativnu važnost.

Kosovo – Bondstil:
Najveća američka baza na Balkanu nalazi se kod Uroševca i predstavlja glavno sjedište KFOR-a za sektor Istok. Kompleks se prostire na oko 955 hektara i može da primi približno 7.000 vojnika. Baza funkcioniše kao samostalan kompleks sa bolnicom, helikopterskim aerodromom i razvijenim logističkim sistemom.

Grčka – Suda, Larisa i Aleksandropolis:
Pomorsko-vazduhoplovna baza Suda na Kritu smatra se jednim od najvažnijih američkih centara u istočnom Mediteranu. Pored nje, SAD koriste i bazu Larisa, iz koje operišu izviđački dronovi MQ-9, zatim bazu Stefanovikio, kao i luku Aleksandropolis koja je postala ključno logističko čvorište za transport vojne opreme prema istočnom krilu NATO-a. Analitičari navode da bi Grčka mogla biti među osjetljivijim tačkama zbog svoje strateške pozicije.

Rumunija:
U Deveselu je instaliran sistem protivraketne odbrane „Aegis Ashore“, čija je namjena zaštita Evrope od balističkih projektila. Ovaj štit je dio šireg američkog sistema koji uključuje i sličnu bazu u Poljskoj. Važan vojni objekat u Rumuniji je i vazduhoplovna baza Mihail Kogalničanu.

Bugarska:
Američke snage koriste logistički centar Ajtos, vazduhoplovnu bazu Bezmer i vojni poligon Novo Selo, koji služe za obuku i raspoređivanje snaga NATO-a u regionu.

Gdje su američke baze u ostatku Evrope

Pored Balkana, ključne američke vojne instalacije nalaze se i u nekoliko zapadnoevropskih zemalja.

Njemačka – centralno uporište:
Njemačka je domaćin najvećeg broja američkih vojnika u Evropi, sa oko 38.000 pripadnika oružanih snaga SAD. U Štutgartu se nalazi sjedište Evropske komande američke vojske (EUCOM), koja koordinira operacije u više od 50 država. Tu je i poznata vazduhoplovna baza Ramštajn, kao i veliki vojni kompleks u Bavarskoj kod Grafenvera.

Italija:
Italija ima više od 12.000 američkih vojnika. U Napulju je smješteno komandno sjedište američkih pomorskih snaga za Evropu i Afriku, kao i baza Šeste flote. Među važnim vazduhoplovnim instalacijama izdvajaju se baze Avijano i Sigonela na Siciliji.

Velika Britanija:
Na teritoriji Ujedinjenog Kraljevstva nalazi se oko 9.000 američkih vojnika. Strateški značajne baze uključuju RAF Lejkenhit, RAF Majldenhol i RAF Ferford, koje se koriste za raspoređivanje naprednih borbenih aviona, uključujući i F-22 „Raptor“.

Poljska:
Zbog rastućih tenzija sa Rusijom, Poljska ima sve važniju ulogu u američkoj vojnoj strategiji. U Poznanju se nalazi štab rotacionih snaga u okviru misije „Atlantic Resolve“. U bazi Redžikovo raspoređen je i protivraketni sistem „Aegis Ashore“.

Španija:
Pomorska baza Rota predstavlja jedno od ključnih sidrišta američke mornarice u Evropi. U njoj su stacionirani razarači opremljeni sistemom „Aegis“, koji su dio šireg evropskog protivraketnog štita.

Turska:
Turska je domaćin za oko 1.600 američkih vojnika. Najpoznatiji objekti su vazduhoplovna baza Indžirlik, gdje se nalazi strateško naoružanje, i radarska stanica Kurečik.

Manje logističke baze ili pomoćni vojni objekti SAD postoje i u Belgiji, Holandiji, Španiji i Portugalu.

Ruski predsjednik Vladimir Putin izjavio je danas, u srijedu, 4.marta, da bi ta zemlja mogla da obustavi isporuke gasa evropskom tržištu odmah, a ne za mjesec dana, odnosno 25. aprila kada stupa na snagu uredba Evropske unije kojom se zabranjuje uvoz ruskog gasa.

“Sada se otvaraju i druga tržišta. I možda bi nam bilo povoljnije da prestanemo da snabdijevamo evropsko tržište upravo sada. Da uđemo na tržišta koja se otvaraju i tamo se učvrstimo. Svakako ću naložiti vladi da radi na ovom pitanju zajedno sa našim kompanijama”, kazao je Putin u programu “Moskva. Kremlj. Putin”, prenose RIA Novosti.

Saradnja sa “pouzdanim partnerima” u istočnoj Evropi
On je dodao da će Rusija nastaviti da isporučuje energetske resurse zemljama koje su pouzdani partneri, kao što su Slovačka i Mađarska.

“Upravo na ovaj način ćemo sarađivati sa onim partnerima koji su i sami pouzdani kontragenti, kao što su oni u istočnoj Evropi, poput Slovačke i Mađarske. Snabdijevamo ih našim energetskim resursima, i naftom i gasom. I namjeravamo da to činimo i u budućnosti, pod uslovom, naravno, da rukovodstvo ovih zemalja vodi istu politiku kao i danas, naime, da budu naši pouzdani partneri”, istakao je Putin.

Zašto rastu cijene gasa u Evropi?
Putin je ocijenio da rast cijena gasa na evropskom tržištu nije direktno povezan sa isporukama, jer ih niko ih nije smanjio, već je uzrokovan opštom situacijom na globalnim tržištima gasa, kao i situacijom na Bliskom istoku, gdje su u toku napadi Sjedinjenih Američkih Država i Izraela na Iran, i iranski udari na ciljeve u okolnim zemljama za koje se navodi da su povezani sa prisustvom SAD.

“Niko nije smanjio isporuke, ali cijene su već skočile na 700 dolara. Zašto? Zbog cjelokupne situacije na globalnim tržištima, uključujući tržišta nafte, a u ovom slučaju i tržišta gasa, zbog cjelokupne situacije.

Zato što su se pojavili kupci koji su spremni da kupe isti prirodni gas po višim cijenama, u ovom slučaju, zbog događaja na Bliskom istoku”, rekao je Putin.

Putin je rekao da je rast cijena gasa u EU rezultat višegodišnje pogrešne politike evropskih vlasti.

Putin kritikuje energetsku politiku Evropske unije
“Što se tiče Evrope, ono što se danas dešava na evropskim tržištima je, naravno, prije svega rezultat pogrešne energetske politike evropskih vlasti… Takva politika nema ništa zajedničko sa interesima naroda tih zemalja”, kazao je Putin, prenosi Tanjug.

Ruski predsjednik je dodao da je povećanje cijena nafte posljedica ograničenja kupovine ruske nafte i najavio je da će naložiti vladi da sarađuje sa kompanijama kako bi se riješilo pitanje snabdijevanja perspektivnih tržišta ruskim gasom.

On je rekao da će evropsko energetsko tržište izgubiti neke tradicionalne dobavljače, a da će se američke energetske kompanije preseliti na tržišta gdje je veća potražnja, što je po njegovoj ocijeni diktirano isključivo poslovnim interesima.

Napad na ruski tanker u Sredozemnom moru
Putin je kazao da je napad na ruski tanker u Sredozemnom moru teroristički napad.

Ranije je rusko Ministarstvo saobraćaja saopštilo da je ruski tanker za gas napadnut dan ranije u Sredozemnom moru od strane bespilotnih ukrajinskih čamaca, u neposrednoj blizini teritorijalnih voda Malte.

“Ovo je teroristički napad. Ovo nije prvi put da se susrećemo sa nečim ovakvim”, kazao je Putin.

Republikanci u američkom Senatu u srijedu su podržali vojnu kampanju američkog predsjednika Donalda Trampa protiv Irana, glasajući za blokiranje dvostranačke rezolucije čiji je cilj zaustavljanje vazdušnog rata i zahtjev da Kongres odobri svako neprijateljstvo protiv Irana.

Senat je glasao 53 protiv i 47 protiv da se rezolucija ne usvoji, uglavnom po stranačkoj liniji, pri čemu su svi osim jednog republikanca glasali protiv proceduralnog prijedloga, a svi osim jednog demokrata podržali su ga.

Rezolucija o ratnim ovlastima, najnoviji pokušaj demokrata i nekoliko republikanaca da obuzdaju ponovljeno raspoređivanje stranih trupa predsjednika Donalda Trampa, opisana je od strane sponzora kao pokušaj preuzimanja odgovornosti Kongresa za objavu rata, kako je navedeno u američkom Ustavu.

Protivnici su to odbacili, insistirajući da je Trampova akcija bila legalna i u okviru njegovog prava kao vrhovnog zapovjednika da zaštiti SAD naređivanjem ograničenih napada. Optužili su pristalice rezolucije da ugrožavaju američke snage.

“Ovo nije vječni rat, zapravo nije ni blizu tome. Ovo će vrlo brzo završiti”, rekao je republikanski senator Džim Riš iz Ajdaha, predsjednik Odbora za vanjske odnose Senata, u govoru protiv rezolucije.

Nije se očekivalo da će mjera uspjeti. Trampove kolege republikanci imaju tijesnu većinu i u Senatu i u Zastupničkom domu te su blokirali prethodne rezolucije kojima se pokušava ograničiti njegove ratne ovlasti.

Oni koji podržavaju rezoluciju rekli su da neće odustati, a čak su i neki republikanci koji su glasali za njeno blokiranje rekli da će vršiti pritisak za javno svjedočenje Trampovih pomoćnika o iranskoj strategiji administracije, posebno ako sukob traje tjednima, kako je Tramp predvidio.

Rasprava o Trampovom gomilanju vojne imovine na Bliskom istoku i američkim i izraelskim napadima na Iran fokusirala se na to uvlači li Tramp zemlju u još jedan “vječni rat” poput dugih sukoba u Iraku i Avganistanu.

“Danas se senatori suočavaju s izborom, stati uz američki narod koji je umoran od rata na Bliskom istoku ili stati na stranu Donalda Trampa, koji je uvukao Ameriku u još jedan rat kojem se većina Amerikanaca žestoko protivi”, rekao je demokratski vođa Čak Šumer iz Njujorka, supokrovitelj rezolucije.

S obzirom na to da bi kontrola nad Kongresom potencijalno mogla preći na demokrate na međuizborima u oktobru, dugotrajni rat u Iranu mogao bi zabrinuti birače. Anketa “Reutersa/Ipsosa” objavljena u utorak pokazala je da samo jedan od četiri Amerikanca odobrava američke napade na Iran, a otprilike polovina vjeruje da je Tramp previše spreman upotrijebiti vojnu silu, prenosi “KoreaHerald”.