Kategorija: Politika

Centralna izborna komisija BiH objavila je primjer kako će izgledati glasački listići za Narodnu skupštinu Republike Srpske, kao i za Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH i Parlament FBiH.

Najveće izmjene u odnosu na stari način glasanja upravo su na ovim listićima.

Glasački listić za ove nivoe vlasti sastoji se od tri dijela:

A dio – sadrži nazive političkih subjekata i redne brojeve kandidata.

B dio – sadrži uputstvo za glasanje.

C dio – sadrži kandidatsku listu.

Glasački listić je važeći ako obavezno popunite kružić ispred naziva samo jedne političke stranke, ili koalicije, ili imena jednog nezavisnog kandidata i ako obavezno popunite kružić ispred naziva samo jedne političke stranke, ili jedne koalicije, i popunite kružiće jednog, dva ili najviše tri kandidata sa ponuđene liste kandidata.

Foto:CIK

Centralna izborna komisija BiH kaznila je koaliciju Draško Stanivuković – Pokret sigurna Srpska /PSS/ sa ukupno 8.500 KM, jer je utvrđeno da je u dva odvojena predmeta vodila preuranjenu izbornu kampanju, te zloupotrijebila javna sredstva.

U prvom predmetu koalicija je kažnjena sa 3.500 KM jer je pristalica ovog političkog subjekta Nataša Miljanović-Zubac gostujući u televizijskoj emisiji vodila preuranjenu kampanju, a sa 5.000 KM je kažnjena jer je predsjednik jedne od stranaka koalicije Draško Stanivuković gostujući u televizijskoj emisiji vodio preuranjenu kampanju, te zloupotrijebio javna sredstva.

Ova dva predmeta dostavljena su na postupanje i Regulatornoj agenciji za komunikacije BiH.

CIK je na današnjoj sjednici kaznio i SNSD sa 6.000 KM, jer je “utvrđeno da je predsjednik ove stranke Milorad Dodik putem društvenih mreža vodio preuranjenu izbornu kampanju, te zloupotrijebio djecu”.

Kažnjen je i SDP sa 4.000 KM, takođe, za vođenje preuranjene izborne kampanje jer je utvrđeno da je Opštinski odbor ove stranke iz Gornjeg Vakufa-Uskoplja prekršio Izborni zakon objavom na društvenim mrežama.

Predsjednik Ujedinjene Srpske dr Nenad Stevandić izjavio je danas da su male i rubne opštine temelj opstanka Republike Srpske, ističući da će ova politička organizacija nastaviti da ulaže u njihov razvoj i jačanje lokalnih zajednica.

Tokom otvaranja novih kancelarija Ujedinjene Srpske u Kostajnici i Kozarskoj Dubici, Stevandić je naglasio da je podrška manjim sredinama jedan od ključnih programskih prioriteta stranke.

„Male i rubne opštine predstavljaju temelj opstanka Republike Srpske. One nisu njena periferija, već njen oslonac. Zato ćemo nastaviti da radimo na projektima koji će omogućiti njihov razvoj i stvaranje boljih uslova za život građana“, rekao je Stevandić.

On je istakao da Ujedinjena Srpska u brojnim manjim opštinama ima kvalitetne i posvećene ljude, te poručio da upravo iz takvih sredina dolaze najveći pojedinci.

„Svi veliki ljudi, kao i velike rijeke, potiču iz provincije. Male opštine rađaju velike ljude“, poručio je Stevandić.

Govoreći o otvaranju novih prostorija, Stevandić je rekao da će građani u Kostajnici i Kozarskoj Dubici sada imati funkcionalnije i pristupačnije kancelarije, smještene u samim centrima gradova.

Отворили смо нове канцеларије Уједињене Српске у Костајници и Козарској Дубици. Настављамо са бригом о малим, рубним општинама јер су оне темељ опстанка Републике Српске. Мале општине рађају велике људе. pic.twitter.com/BMhv4F7DY4

— Уједињена Српска (@ujedinjenaSR) August 5, 2026

Prema njegovim riječima, rast Ujedinjene Srpske je kontinuiran i ne ogleda se samo u širenju infrastrukture, već prije svega u sve većem broju ljudi koji pristupaju stranci i podržavaju njenu politiku.

„Naš rast je stalan i konstantan. Ne mjere ga samo nove kancelarije, već ljudi koji nam svakodnevno prilaze i vjeruju u politiku koju vodimo. Očekujemo da ćemo u narednom periodu realizovati još više projekata koji će doprinijeti opstanku i razvoju malih opština“, rekao je Stevandić.

On je naglasio da Ujedinjena Srpska smatra da su upravo male sredine danas suočene sa najvećim izazovima, upozorivši da bez njihovog opstanka nema ni dugoročne budućnosti Republike Srpske.

„Republika Srpska ne može da postoji samo kroz nekoliko velikih gradova. Imamo najbolju strategiju za opstanak malih opština, koja podrazumijeva unapređenje zdravstvene i socijalne zaštite, dostupnost javnih institucija, veću bezbjednost i ravnomjerniji razvoj svih krajeva Republike Srpske“, zaključio je Stevandić.

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić izjavio je danas da će Republika Srpska insistirati na poništavanju svih odluka visokog predstavnika u BiH koje su donesene bez prethodne saglasnosti Republike Srpske, ističući da su takvim odlukama legalizovani preglasavanje i nametanje, suprotno izvornim dejtonskim principima.

Stevandić je, nakon sjednice Odbora za ustavna pitanja Narodne skupštine Republike Srpske, rekao da je Odbor utvrdio odgovore Ustavnom sudu BiH u predmetima koji se odnose na Zakon o grobljima, kao i na postupke pokrenute u vezi sa radom Predsjedništva BiH i Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika.

On je naveo da su utvrđeni i odgovori Ustavnom sudu Republike Srpske u predmetima koji se odnose na Zakon o grobljima i Zakon o dopunama Krivičnog zakonika Republike Srpske.

Stevandić je rekao da je Odbor djelovao jedinstveno u gotovo svim pitanjima, navodeći da su svi članovi podržali zaključak kojim Republika Srpska insistira na zaštiti dejtonskih principa.

“Republika Srpska će insistirati na poništavanju svih odluka visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini gdje ne postoji prethodna saglasnost Republike Srpske i gdje je omogućena legalizacija i nametanje preglasavanja kao apsolutno negiranje izvornih dejtonskih principa koji se zasnivaju na saglasnosti entiteta i naroda”, rekao je Stevandić.

Govoreći o zaključcima Odbora, Stevandić je rekao da je podržano i funkcionisanje Radio-televizije Republike Srpske, navodeći da bi blokada računa ove medijske kuće mogla dovesti u pitanje njeno emitovanje i ispunjavanje obaveza prema Regulatornoj agenciji za komunikacije.

On je ocijenio da su, kako je rekao, korištenjem institucije visokog predstavnika i Ustavnog suda BiH narušeni izvorni dejtonski principi.

“Kompletna bošnjačka politička elita je korištenjem ovih mehanizama već uništila Bosnu i Hercegovinu i možemo smatrati da se posljednjim potezima Federacija otcijepila od Republike Srpske, tako da nezavisnost Republike Srpske može doći samo kao posljedica njihovog rada, a ne kao plan naše Narodne skupštine, naših institucija ili političkih partija”, rekao je Stevandić.

On je istakao da će Republika Srpska ostati posvećena očuvanju mira i bezbjednosti svih građana, uz insistiranje na ravnopravnosti i poštovanju Dejtonskog mirovnog sporazuma.

“Nezavisnost Republike Srpske biće posljedica rada onih koji su kršili dejtonske principe, a ne naša namjera. Mi želimo da sačuvamo mir i bezbjednost svih građana i da insistiramo na ravnopravnosti i izvornim dejtonskim principima”, poručio je Stevandić.

Rok za predaju kompenzacionih lista za predstojeće opšte izbore koji se održavaju u oktobru ističe danas (5.avgusta), međutim, imena kandidata sa tih lista neće biti zvanično objavljivana, iako preko njih veliki broj kandidata koji ne dobiju dovoljan broj mandata na redovnim listama, osvoji mandat.

Šta kaže Izborni zakon?

“Lista kandidata za kompenzacione mandate sadrži samo imena kandidata koji se već nalaze na redovnim kandidatskim listama koje je podnijela politička stranka ili koalicija za jednu ili više višečlanih izbornih jedinica”, piše u Izbornom zakonu Bosne i Hercegovine.

Favoriti političkih partija

U praksi, na prva mjesta na kompenzacionim listama stavljaju se oni kandidati koji su favoriti političkih partija, a koji su na redovnim listama uglavnom pri dnu. Dakle tu idu kandidati koji su na određen način “zadužili” političku partiju ili dobro kotiraju unutar same partije, a realno, nemaju kapacitet da dobiju dovoljan broj glasova neophodan za ulazak u jedan od parlamenata.

Narodna skupština RS

Kod Narodne skupštine Republike Srpske od 83 poslanika, direktno iz izbornih jedinica bira se 63 poslanika, a 20 ih se bira preko kompenzacionih lista. To znači da niko od tih 20 poslanika koji se biraju nije osvojio dovoljan broj glasova.

Predstavnički dom FBiH i Parlamentarna skupština BiH

U Federaciji BiH od 98 članova Predstavničkog doma njih 73 bira se direktno iz 12 izbornih jedinica, a 25 ih mandat dobije kroz kompenzaciju dok u Parlamentarnoj skupštini BiH koja ima 42 poslnanika, putem kompenzacije mandate dobije 12 poslanika, pet iz Republike Srpske i sedam iz Federacije Bosne i Hercegovine.

“U raspodjeli kompenzacionih mandata mogu učestvovati samo političke stranke i koalicije koje su osvojile više od tri odsto od ukupnog broja važećih listića za područje entieta za koje je sačinjena kompenzaciona lista”, navedeno je u Izbornom zakonu Bosne i Hercegovine.

Matematika za kompenzacioni mandat

To u praksi znači da političke partije mogu da ne osvoje nijedan direktan mandat, ali ako su osvojile više od tri posto od ukupnog broja glasova ulaze u matematiku za kompenzacioni mandat.

Međutim, ni ta tri posto ne garantuje kompenzacioni mandat jer recimo na posljednjim opštim izborima za nivo Predstavničkog doma parlamentarne skupštine BiH, Demokratski narodni savez (DNS), Socijalistička partija – Petar Đokić osvojili su više od tri posto glasova, ali nisu dobili mandat dok su Ujedinjna Srpska i Lista za pravdu i red dobili po jedan kompenzacioni mandat iako nisu usvojili nijedan direktni mandat.

Zanimljivo je i to da je recimo SDP koji je osvojio pet direktnih mandata jedini koji nije dobio nijedan kompenazacioni dok su Narod i pravda koji su osvojili jedan direktni mandat dobili još dva kompenzaciona mandata.

Šta je kompenzacioni mandat

U principu kompenzacioni mandat je mehanizam u izbornom sistemu kojim se ispravlja nesrazmjer između ukupnog broja glasova koje je jedan stranka osvojila i broja direktnih mandata koje je dobila u jedinačnim izbornim jedinicama.

Svrha tog mandata je da se osigura proporcionalnost, odnosno da se mandati raspodjele što vjernije i da to što je moguće više odražava ukupno volju birača na nivou entieta ili države.

Ovi kompenzacioni mandati omogućavaju da i “manje” partije uđu u poslaničke klupe jer su osvojili određen broj glasova, često malo više od tri posto, a što je uslov za učestvovanje u raspodjeli kompenzacionih mandata. To se najbolje oslikava kod entitetskih skupština pa tako recimo ima stranaka koje su osvojile 13 direktnih mandata (SDS), a nisu dobile nijedan mandat, dok DNS nije osvojio nijedan direktan mandat, ali je dobio četiri kompenzaciona jer je osvojio više od 28 hiljada glasova.

Na predstojećim izborima građane neće dočekati samo elektronska identifikacija i skeneri glasačkih listića. Jedna od najvećih promjena biće sam izgled glasačkog listića i način na koji će birači iskazivati svoju izbornu volju.

Dok jedni vjeruju da će nove tehnologije konačno suzbiti izborne zloupotrebe, drugi upozoravaju da bi upravo izmijenjeni način glasanja mogao dovesti do većeg broja grešaka, posebno među biračima koji su decenijama navikli na isti obrazac glasanja.

Najveća razlika biće u tome što na glasačkom listiću više neće biti ispisana imena kandidata. Politički subjekti biće raspoređeni prema redoslijedu utvrđenom žrijebanjem Centralne izborne komisije BiH, a uz naziv svake stranke nalaziće se kružić koji birač treba označiti.

Još nije potpuno razjašnjeno hoće li listić biti proglašen nevažećim ukoliko građani, po staroj navici, umjesto popunjavanja kružića stave znak “X” ili neku drugu oznaku.

Nakon izbora političke stranke slijedi drugi korak. Umjesto zaokruživanja imena kandidata, birač će moći označiti najviše tri broja koja odgovaraju kandidatima sa izabrane liste. To znači da će prije dolaska na biračko mjesto morati znati ili zapamtiti pod kojim se rednim brojem nalaze kandidati kojima želi dati preferencijalni glas.

Pravila su pritom veoma jasna. Označavanje više od tri kandidata čini listić nevažećim, baš kao i situacija u kojoj birač označi samo brojeve kandidata, a prethodno ne odabere politički subjekt.

Upravo zbog ovakvih izmjena mnogi smatraju da će građanima biti potrebno vrijeme da se naviknu na novi sistem. Ukoliko edukacija ne obuhvati dovoljan broj birača prije izbora, postoji mogućnost da broj nevažećih listića bude veći nego ranije.

Na Opštim izborima 2022. godine zabilježeno je 6,65 odsto nevažećih glasačkih listića, dok se u ranijim izbornim ciklusima taj procenat uglavnom kretao između pet i deset odsto.

Centralna izborna komisija BiH najavila je informativnu kampanju o novom načinu glasanja, ali ostaje otvoreno pitanje hoće li sve informacije na vrijeme stići do svakog birača.

Poseban izazov mogao bi predstavljati starijim građanima koji su godinama glasali po gotovo identičnom modelu. Umjesto dosadašnjeg jednostavnog pronalaska kandidata i označavanja njegovog imena, sada će morati voditi računa o izboru političkog subjekta, rednim brojevima kandidata i pravilima popunjavanja listića.

Zbog toga mnogi smatraju da uspjeh izborne reforme neće zavisiti samo od nove opreme, već i od toga koliko će građani biti upoznati sa svim koracima koje moraju napraviti na biračkom mjestu.

### Šehić: Građani će se brzo prilagoditi

Predsjednik Strateškog odbora Koalicije „Pod lupom“ Vehid Šehić smatra da se u javnosti pretjeruje kada je riječ o složenosti novog načina glasanja.

Prema njegovim riječima, najveći dio nedoumica proizlazi iz činjenice da se građani prvi put susreću s novim pravilima, a ne zato što je sam postupak komplikovan.

Objašnjava da će svaki birač po dolasku na biračko mjesto najprije proći elektronsku identifikaciju, kojom će se potvrditi njegov identitet. Ukoliko neko pokuša glasati koristeći tuđi identitet ili na drugi način zloupotrijebiti sistem, uređaj će na to odmah upozoriti.

Kako navodi, upravo bi takva provjera trebalo da onemogući višestruko glasanje, koje je godinama bilo jedna od primjedbi na izborni proces.

Šehić vjeruje da ni korištenje skenera neće predstavljati ozbiljan problem, posebno nakon što Centralna izborna komisija provede planiranu edukaciju birača.

On očekuje da bi novi sistem čak mogao smanjiti broj nevažećih glasačkih listića.

Podsjeća da je u prethodnim izbornim ciklusima bilo slučajeva u kojima su pojedini članovi biračkih odbora, prema njegovim tvrdnjama, važeće listiće pretvarali u nevažeće, te smatra da će nove tehnologije takve mogućnosti značajno ograničiti.

Ističe da bi jedina poteškoća mogla biti nešto sporiji tok glasanja, naročito u prvim satima izbornog dana, ali smatra da će brzina zavisiti prije svega od toga koliko će birači unaprijed biti upoznati s novim pravilima.

Naglašava da se suština glasanja ne mijenja, jer će građani i dalje sami odlučivati kojem političkom subjektu i kojim kandidatima žele dati podršku.

Prema njegovim riječima, u narednom periodu biće organizovana široka edukacija u kojoj će, osim Centralne izborne komisije BiH, učestvovati lokalne izborne komisije, političke stranke i Koalicija „Pod lupom“.

Dodaje da će biračima na samim biračkim mjestima biti pružena potrebna objašnjenja ukoliko im bilo koji dio postupka bude nejasan, te poručuje da nema razloga za strah od novog sistema glasanja.

Evropski put BiH sve je klizaviji – o evrointegracijama malo ko i priča, a i zvanični Brisel je promijenio pristup prema nama.

Štaviše, stiče se utisak i da se zvaničnici u BiH tek sporadično bave ovom tematikom, a o napretku je suvišno i govoriti.

“Ključni iskoraci”

U Sarajevu je, podsjetimo, početkom juna održan sastanak predsjedavajuće Savjeta ministara BiH Borjane Krišto i predsjednika Evropskog savjeta Antonija Košte, kada je iz Savjeta ministara BiH saopšteno da je Krišto “upoznala Koštu sa svim preduzetim aktivnostima od posljednje posjete u maju i ključnim iskoracima u proteklih godinu dana”.

“Na sastanku je razgovarano o aktuelnim prilikama u BiH i izazovima proširenja EU, integracionim procesima, regionalnoj saradnji, kao i pitanjima koja osiguravaju stabilnost i napredak naše zemlje”, saopštili su iz Savjeta ministara BiH.

Košta: BiH da se odluči

Košta je naveo da BiH treba odlučiti da li će uraditi ono što je potrebno kako bi dijelila istu budućnost u Evropskoj uniji.

“Od naredne konkretne faze u otvaranju pristupnih pregovora dijeli vas još samo nekoliko koraka”, naglasio je Košta.

Međutim, niko sa sigurnošću ne može reći kada ćemo te korake napraviti. Novinar Dejan Šajinović navodi da je Brisel promijenio način na koji se odnosi prema BiH i bh. političarima.

“Od vučenja za rukav ranijih godina i decenija i moljenja da se nešto uradi na evropskom putu, došli smo u fazu u kojoj evropske diplomate poručuju da smo dobrodošli, ali ako ne želimo u EU, biće to naš izbor. Što se tiče domaćih političara, njima je to naravno dobro došlo jer kao što smo uvijek ranije isticali i u našim tekstovima, evropske integracije znače više reda, a to znači manje moći za lokalne političke moćnike, a oni se te moći ne žele odreći”, ističe Šajinović.

Put na čekanju

Došli smo, dodaje on, u situaciju da ćemo sačekati da Crna Gora uđe u EU, što će se najvjerovatnije uskoro desiti, pa ćemo onda vidjeti hoće li se javnost oko toga uznemiriti ili će i dalje biti ravnodušna.

“Sve je do nas, mi sami odlučujemo hoćemo li ići ili ne”, naglasio je Šajinović.

Politikolog Nikolina Lozo smatra da je evropski put BiH u ovoj godini – na čekanju.

“U posljednjoj godini različiti predstavnici i funkcioneri Evropske unije bili su u posjeti Bosni i Hercegovini, ali nikakav pomak nije načinjen. Bosna i Hercegovina je izgubila značajna sredstva iz Plana rasta za zapadni Balkan, ali čini se da to nije nikoga mnogo potreslo”, rekla je Lozo.

Prema njenim riječima, evropski put BiH je u fokusu posljednji put bio u junu na konferenciji Evropske narodne partije u Sarajevu i o njemu su govorili predstavnici EPP-a, dok su domaći političari koji su učestvovali deklarativno bili opredijeljeni za evropski put.

Ne postoji saglasnost

“U Evropskoj uniji ne postoji saglasnost u vezi sa politikom proširenja i vjerujem da nisu sve države članice spremne da podrže BiH na njenom putu jer mnogo je problema sa kojima se BiH susreće, a koji su nepojmljivi za većinu razvijenih evropskih država”, ocijenila je Lozo za “Nezavisne novine”.

Prvi kontingent specifične izborne tehnologije potrebne za biometrijsku identifikaciju birača tokom izbora trebao bi stići danas, 3. avgusta.

Do 25. septembra trebala bi doći kompletna oprema za Opšte izbore u Bosni i Hercegovini.

Na glasačkom listiću za Predstavnički dom Parlamenta BiH, birači u potpunosti moraju ispuniti bojom kružić pored naziva stranke za koju žele glasati, a onda biraju tri kandidata iz te stranke.Umjesto imena kandidata na listiću su brojevi.

Pod kojim brojem je kandidat za kojeg želi glasati, birač se mora informisati ranije.

Slično bi trebali izgledati listići za entitetske i kantonalne skupštine i parlamente.

S obzirom na kratko vrijeme do izbora, postavlja se pitanje ima li ga dovoljno za edukaciji birača.

“Najveća promjena za građane je redizajn glasačkog listića. Iako ćemo imati i skenere i elekronsku identifkaciju, građani će biti upućeni gdje stave otisak prsta, gdje skeniraju listić, ali kada uđu u kabinu, oni ostaju sami s glasačkim listićem i glasački listić kako je sada redizajniran, bez imena, zaista je ogromna promjena”, navodi Dario Jovanović iz Koalicije za poštene izbore Pod lupom.

Promjena koja je, dodaje Jovanović, gotovo nepotrebna i dolazi kasno.

Ističe da će konačni dizajn listića biti poznat 15. avgusta, tako da za edukaciju ostaje mjesec i po.

Nema pomoći jedne osobe za više drugih osoba

U Centralnoj izbornoj komisiji pojašnjavaju da edukacija slijedi, ali i da će, ukoliko bude potrebno, biračima biti omogućena pomoć tokom glasanja.

“Jedno fizičko lice može pomoći samo jednom biraču i lice koje pomaže će biti identifikovano, i nema pomoći jedne osobe za više lica, tako ćemo otkloniti porodično glasanje”, pojašnjava Irena Hadžiabdić.

U CIK-u pojašnjavaju da bi ovakvi listići trebali doprinijeti većoj tajnosti glasanja i njihovom bržem skeniranju.

U Transparency Internationalu BiH podsjećaju da je na posljednjim Opštim izborima bilo više od 110.000 nevažećih listića, pa apeluju na što širu kampanju.

41 odsto stanovništva BiH nepismeno

“I dalje se glasa na tradicionalan način u nešto izmijenjenom obliku. Listići će biti manji da bi mogli proći kroz skener, CIK je trebao otpočeti edukaciju glasača, ali mislim da vremena ima dovoljno”, kaže Damjan Ožegović iz Transparency International BiH.

Treba podsjetiti da je 41 odsto stanovništva u BiH elektronski nepismeno, da osobe starije od 65 godina uglavnom ne koriste digitalne tehnologije. Hoće li nešto više od mjesec dana edukacije biti dovoljno, vidjeće se poslije 4. oktobra, piše BHRT.

Podsjetimo, Opšti izbori u BiH zakazani su za 4. oktobar ove godine, i po mnogo čemu neće biti isti u odnosu na sve prethodne, a ključna stvar je uvođenje novih izbornih tehnologija, poput biometrijske identifikacije birača i skeniranja glasačkih listića.