Kategorija: Politika

CIK je na sjednici danas u Sarajevu usvojio izvještaj o izvršenim provjeravama podnesenih kandidatskih listi za kompezacijske mandate za izbore 2026. godine.

Krajnji rok istekao je 5. avgusta, a do navedenog roka 36 ovjerenih političkih stranaka podnijeli su CIK-u 64 kandidatske liste za dodjelu kompenzacijskih mandata na kojoj se nalazi 773 kandidata.

Ovjereno je 14 listi za kompenzacione mandate iz Republike Srpske i 17 listi iz FBiH za Parlamentarnu skupštinu BiH.

Za kompenzacione mandate za Narodnu skupštinu Republike Srpske ovjereno je 16 kandidatskih listi, a za Predstavnički dom Parlamenta FBiH 17.

Postoje trenuci u političkoj istoriji kada se više ne postavlja pitanje da li nešto treba otvoriti kao temu, već zašto je to pitanje toliko dugo izbjegavano. Izjava  predsjednika Narodne skupštine Republike Srpske Nenada Stevandića da Republika Srpska insistira na poništavanju svih odluka visokih predstavnika donesenih bez njene saglasnosti upravo je jedno od takvih pitanja.

Više od dvije decenije Bosna i Hercegovina funkcioniše pod dvostrukim političkim standardom. S jedne strane govori se o suverenitetu domaćih institucija, evropskim integracijama i odgovornosti izabranih predstavnika. S druge strane, ostavljen je prostor da jedan međunarodni zvaničnik, bez demokratskog legitimiteta građana BiH, nameće zakone, mijenja ustavni i politički okvir i smjenjuje izabrane funkcionere.

Ako je cilj da Bosna i Hercegovina bude demokratska država, onda takva praksa ne može biti trajno rješenje. Ona je mogla biti zamišljena kao izuzetak u poslijeratnom periodu, ali nikako kao model upravljanja koji će trajati decenijama.

Upravo zato prijedlog koji je inicirao Nenad Stevandić predstavlja logičan pokušaj da se politički sistem vrati na temelje Dejtonskog sporazuma. Dejton nije zamišljen kao dokument koji daje neograničenu vlast međunarodnim predstavnicima, već kao sporazum dva entiteta i tri konstitutivna naroda koji su prihvatili da zajednički uređuju odnose na osnovu saglasnosti.

Poništavanje odluka koje su nametnute mimo tog principa nije napad na Dejton, ono je pokušaj njegovog vraćanja u izvorni okvir. U suprotnom ostaje paradoks da se Dejton formalno brani, dok se njegova osnovna načela godinama potiskuju.

Protivnici ove ideje tvrdiće da je takav zahtjev nerealan. Međutim, gotovo svaka velika politička promjena u istoriji prvo je proglašavana nemogućom, da bi kasnije postala predmet pregovora ili konačnog dogovora. Političke okolnosti se mijenjaju, međunarodni odnosi se mijenjaju, a ono što je juče izgledalo nedostižno danas može postati sasvim legitimna tema za razgovor.

Posebno je važno što Stevandić insistira da se ova pitanja rješavaju institucionalno. Umjesto jednostranih poteza ili politike svršenog čina, inicijativa dolazi kroz zaključke najviših institucija Republike Srpske. Time se šalje poruka da se politička borba vodi argumentima, odlukama institucija i pozivanjem na međunarodni sporazum koji je okončao rat.

Naravno, politička scena neće biti jedinstvena. Opozicija će i dalje osporavati motive vlasti, dok će dio međunarodne zajednice vjerovatno braniti dosadašnju praksu OHR-a. Ali to ne mijenja suštinu – pitanje legitimiteta nametnutih odluka više se ne može gurati pod tepih.

Stevandićeva izjava da Republika Srpska čuva mir i da će istrajavati u svojim političkim stavovima bez odustajanja od institucionalne borbe pokazuje da cilj nije stvaranje novih kriza, već otvaranje ozbiljnog procesa preispitivanja odnosa koji postoje gotovo tri decenije.

Na kraju, nije najvažnije hoće li ovaj proces biti završen za godinu ili pet godina. Mnogo je važnije da je pitanje konačno postavljeno. Jer nijedno društvo ne može graditi trajnu stabilnost ako istovremeno prihvata da dio njegovog pravnog i političkog sistema počiva na odlukama koje nisu donesene voljom domaćih institucija.

Zbog toga inicijativa Nenada Stevandića nije samo politička poruka jedne stranke ili jednog parlamenta. Ona predstavlja zahtjev da se odgovornost za budućnost Bosne i Hercegovine konačno vrati onima kojima i pripada – demokratski izabranim predstavnicima i institucijama koje proizlaze iz Dejtonskog sporazuma.

Centralna izborna komisija BiH objavila je primjer kako će izgledati glasački listići za Narodnu skupštinu Republike Srpske, kao i za Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH i Parlament FBiH.

Najveće izmjene u odnosu na stari način glasanja upravo su na ovim listićima.

Glasački listić za ove nivoe vlasti sastoji se od tri dijela:

A dio – sadrži nazive političkih subjekata i redne brojeve kandidata.

B dio – sadrži uputstvo za glasanje.

C dio – sadrži kandidatsku listu.

Glasački listić je važeći ako obavezno popunite kružić ispred naziva samo jedne političke stranke, ili koalicije, ili imena jednog nezavisnog kandidata i ako obavezno popunite kružić ispred naziva samo jedne političke stranke, ili jedne koalicije, i popunite kružiće jednog, dva ili najviše tri kandidata sa ponuđene liste kandidata.

Foto:CIK

Centralna izborna komisija BiH kaznila je koaliciju Draško Stanivuković – Pokret sigurna Srpska /PSS/ sa ukupno 8.500 KM, jer je utvrđeno da je u dva odvojena predmeta vodila preuranjenu izbornu kampanju, te zloupotrijebila javna sredstva.

U prvom predmetu koalicija je kažnjena sa 3.500 KM jer je pristalica ovog političkog subjekta Nataša Miljanović-Zubac gostujući u televizijskoj emisiji vodila preuranjenu kampanju, a sa 5.000 KM je kažnjena jer je predsjednik jedne od stranaka koalicije Draško Stanivuković gostujući u televizijskoj emisiji vodio preuranjenu kampanju, te zloupotrijebio javna sredstva.

Ova dva predmeta dostavljena su na postupanje i Regulatornoj agenciji za komunikacije BiH.

CIK je na današnjoj sjednici kaznio i SNSD sa 6.000 KM, jer je “utvrđeno da je predsjednik ove stranke Milorad Dodik putem društvenih mreža vodio preuranjenu izbornu kampanju, te zloupotrijebio djecu”.

Kažnjen je i SDP sa 4.000 KM, takođe, za vođenje preuranjene izborne kampanje jer je utvrđeno da je Opštinski odbor ove stranke iz Gornjeg Vakufa-Uskoplja prekršio Izborni zakon objavom na društvenim mrežama.

Predsjednik Ujedinjene Srpske dr Nenad Stevandić izjavio je danas da su male i rubne opštine temelj opstanka Republike Srpske, ističući da će ova politička organizacija nastaviti da ulaže u njihov razvoj i jačanje lokalnih zajednica.

Tokom otvaranja novih kancelarija Ujedinjene Srpske u Kostajnici i Kozarskoj Dubici, Stevandić je naglasio da je podrška manjim sredinama jedan od ključnih programskih prioriteta stranke.

„Male i rubne opštine predstavljaju temelj opstanka Republike Srpske. One nisu njena periferija, već njen oslonac. Zato ćemo nastaviti da radimo na projektima koji će omogućiti njihov razvoj i stvaranje boljih uslova za život građana“, rekao je Stevandić.

On je istakao da Ujedinjena Srpska u brojnim manjim opštinama ima kvalitetne i posvećene ljude, te poručio da upravo iz takvih sredina dolaze najveći pojedinci.

„Svi veliki ljudi, kao i velike rijeke, potiču iz provincije. Male opštine rađaju velike ljude“, poručio je Stevandić.

Govoreći o otvaranju novih prostorija, Stevandić je rekao da će građani u Kostajnici i Kozarskoj Dubici sada imati funkcionalnije i pristupačnije kancelarije, smještene u samim centrima gradova.

Отворили смо нове канцеларије Уједињене Српске у Костајници и Козарској Дубици. Настављамо са бригом о малим, рубним општинама јер су оне темељ опстанка Републике Српске. Мале општине рађају велике људе. pic.twitter.com/BMhv4F7DY4

— Уједињена Српска (@ujedinjenaSR) August 5, 2026

Prema njegovim riječima, rast Ujedinjene Srpske je kontinuiran i ne ogleda se samo u širenju infrastrukture, već prije svega u sve većem broju ljudi koji pristupaju stranci i podržavaju njenu politiku.

„Naš rast je stalan i konstantan. Ne mjere ga samo nove kancelarije, već ljudi koji nam svakodnevno prilaze i vjeruju u politiku koju vodimo. Očekujemo da ćemo u narednom periodu realizovati još više projekata koji će doprinijeti opstanku i razvoju malih opština“, rekao je Stevandić.

On je naglasio da Ujedinjena Srpska smatra da su upravo male sredine danas suočene sa najvećim izazovima, upozorivši da bez njihovog opstanka nema ni dugoročne budućnosti Republike Srpske.

„Republika Srpska ne može da postoji samo kroz nekoliko velikih gradova. Imamo najbolju strategiju za opstanak malih opština, koja podrazumijeva unapređenje zdravstvene i socijalne zaštite, dostupnost javnih institucija, veću bezbjednost i ravnomjerniji razvoj svih krajeva Republike Srpske“, zaključio je Stevandić.

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić izjavio je danas da će Republika Srpska insistirati na poništavanju svih odluka visokog predstavnika u BiH koje su donesene bez prethodne saglasnosti Republike Srpske, ističući da su takvim odlukama legalizovani preglasavanje i nametanje, suprotno izvornim dejtonskim principima.

Stevandić je, nakon sjednice Odbora za ustavna pitanja Narodne skupštine Republike Srpske, rekao da je Odbor utvrdio odgovore Ustavnom sudu BiH u predmetima koji se odnose na Zakon o grobljima, kao i na postupke pokrenute u vezi sa radom Predsjedništva BiH i Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika.

On je naveo da su utvrđeni i odgovori Ustavnom sudu Republike Srpske u predmetima koji se odnose na Zakon o grobljima i Zakon o dopunama Krivičnog zakonika Republike Srpske.

Stevandić je rekao da je Odbor djelovao jedinstveno u gotovo svim pitanjima, navodeći da su svi članovi podržali zaključak kojim Republika Srpska insistira na zaštiti dejtonskih principa.

“Republika Srpska će insistirati na poništavanju svih odluka visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini gdje ne postoji prethodna saglasnost Republike Srpske i gdje je omogućena legalizacija i nametanje preglasavanja kao apsolutno negiranje izvornih dejtonskih principa koji se zasnivaju na saglasnosti entiteta i naroda”, rekao je Stevandić.

Govoreći o zaključcima Odbora, Stevandić je rekao da je podržano i funkcionisanje Radio-televizije Republike Srpske, navodeći da bi blokada računa ove medijske kuće mogla dovesti u pitanje njeno emitovanje i ispunjavanje obaveza prema Regulatornoj agenciji za komunikacije.

On je ocijenio da su, kako je rekao, korištenjem institucije visokog predstavnika i Ustavnog suda BiH narušeni izvorni dejtonski principi.

“Kompletna bošnjačka politička elita je korištenjem ovih mehanizama već uništila Bosnu i Hercegovinu i možemo smatrati da se posljednjim potezima Federacija otcijepila od Republike Srpske, tako da nezavisnost Republike Srpske može doći samo kao posljedica njihovog rada, a ne kao plan naše Narodne skupštine, naših institucija ili političkih partija”, rekao je Stevandić.

On je istakao da će Republika Srpska ostati posvećena očuvanju mira i bezbjednosti svih građana, uz insistiranje na ravnopravnosti i poštovanju Dejtonskog mirovnog sporazuma.

“Nezavisnost Republike Srpske biće posljedica rada onih koji su kršili dejtonske principe, a ne naša namjera. Mi želimo da sačuvamo mir i bezbjednost svih građana i da insistiramo na ravnopravnosti i izvornim dejtonskim principima”, poručio je Stevandić.

Rok za predaju kompenzacionih lista za predstojeće opšte izbore koji se održavaju u oktobru ističe danas (5.avgusta), međutim, imena kandidata sa tih lista neće biti zvanično objavljivana, iako preko njih veliki broj kandidata koji ne dobiju dovoljan broj mandata na redovnim listama, osvoji mandat.

Šta kaže Izborni zakon?

“Lista kandidata za kompenzacione mandate sadrži samo imena kandidata koji se već nalaze na redovnim kandidatskim listama koje je podnijela politička stranka ili koalicija za jednu ili više višečlanih izbornih jedinica”, piše u Izbornom zakonu Bosne i Hercegovine.

Favoriti političkih partija

U praksi, na prva mjesta na kompenzacionim listama stavljaju se oni kandidati koji su favoriti političkih partija, a koji su na redovnim listama uglavnom pri dnu. Dakle tu idu kandidati koji su na određen način “zadužili” političku partiju ili dobro kotiraju unutar same partije, a realno, nemaju kapacitet da dobiju dovoljan broj glasova neophodan za ulazak u jedan od parlamenata.

Narodna skupština RS

Kod Narodne skupštine Republike Srpske od 83 poslanika, direktno iz izbornih jedinica bira se 63 poslanika, a 20 ih se bira preko kompenzacionih lista. To znači da niko od tih 20 poslanika koji se biraju nije osvojio dovoljan broj glasova.

Predstavnički dom FBiH i Parlamentarna skupština BiH

U Federaciji BiH od 98 članova Predstavničkog doma njih 73 bira se direktno iz 12 izbornih jedinica, a 25 ih mandat dobije kroz kompenzaciju dok u Parlamentarnoj skupštini BiH koja ima 42 poslnanika, putem kompenzacije mandate dobije 12 poslanika, pet iz Republike Srpske i sedam iz Federacije Bosne i Hercegovine.

“U raspodjeli kompenzacionih mandata mogu učestvovati samo političke stranke i koalicije koje su osvojile više od tri odsto od ukupnog broja važećih listića za područje entieta za koje je sačinjena kompenzaciona lista”, navedeno je u Izbornom zakonu Bosne i Hercegovine.

Matematika za kompenzacioni mandat

To u praksi znači da političke partije mogu da ne osvoje nijedan direktan mandat, ali ako su osvojile više od tri posto od ukupnog broja glasova ulaze u matematiku za kompenzacioni mandat.

Međutim, ni ta tri posto ne garantuje kompenzacioni mandat jer recimo na posljednjim opštim izborima za nivo Predstavničkog doma parlamentarne skupštine BiH, Demokratski narodni savez (DNS), Socijalistička partija – Petar Đokić osvojili su više od tri posto glasova, ali nisu dobili mandat dok su Ujedinjna Srpska i Lista za pravdu i red dobili po jedan kompenzacioni mandat iako nisu usvojili nijedan direktni mandat.

Zanimljivo je i to da je recimo SDP koji je osvojio pet direktnih mandata jedini koji nije dobio nijedan kompenazacioni dok su Narod i pravda koji su osvojili jedan direktni mandat dobili još dva kompenzaciona mandata.

Šta je kompenzacioni mandat

U principu kompenzacioni mandat je mehanizam u izbornom sistemu kojim se ispravlja nesrazmjer između ukupnog broja glasova koje je jedan stranka osvojila i broja direktnih mandata koje je dobila u jedinačnim izbornim jedinicama.

Svrha tog mandata je da se osigura proporcionalnost, odnosno da se mandati raspodjele što vjernije i da to što je moguće više odražava ukupno volju birača na nivou entieta ili države.

Ovi kompenzacioni mandati omogućavaju da i “manje” partije uđu u poslaničke klupe jer su osvojili određen broj glasova, često malo više od tri posto, a što je uslov za učestvovanje u raspodjeli kompenzacionih mandata. To se najbolje oslikava kod entitetskih skupština pa tako recimo ima stranaka koje su osvojile 13 direktnih mandata (SDS), a nisu dobile nijedan mandat, dok DNS nije osvojio nijedan direktan mandat, ali je dobio četiri kompenzaciona jer je osvojio više od 28 hiljada glasova.

Na predstojećim izborima građane neće dočekati samo elektronska identifikacija i skeneri glasačkih listića. Jedna od najvećih promjena biće sam izgled glasačkog listića i način na koji će birači iskazivati svoju izbornu volju.

Dok jedni vjeruju da će nove tehnologije konačno suzbiti izborne zloupotrebe, drugi upozoravaju da bi upravo izmijenjeni način glasanja mogao dovesti do većeg broja grešaka, posebno među biračima koji su decenijama navikli na isti obrazac glasanja.

Najveća razlika biće u tome što na glasačkom listiću više neće biti ispisana imena kandidata. Politički subjekti biće raspoređeni prema redoslijedu utvrđenom žrijebanjem Centralne izborne komisije BiH, a uz naziv svake stranke nalaziće se kružić koji birač treba označiti.

Još nije potpuno razjašnjeno hoće li listić biti proglašen nevažećim ukoliko građani, po staroj navici, umjesto popunjavanja kružića stave znak “X” ili neku drugu oznaku.

Nakon izbora političke stranke slijedi drugi korak. Umjesto zaokruživanja imena kandidata, birač će moći označiti najviše tri broja koja odgovaraju kandidatima sa izabrane liste. To znači da će prije dolaska na biračko mjesto morati znati ili zapamtiti pod kojim se rednim brojem nalaze kandidati kojima želi dati preferencijalni glas.

Pravila su pritom veoma jasna. Označavanje više od tri kandidata čini listić nevažećim, baš kao i situacija u kojoj birač označi samo brojeve kandidata, a prethodno ne odabere politički subjekt.

Upravo zbog ovakvih izmjena mnogi smatraju da će građanima biti potrebno vrijeme da se naviknu na novi sistem. Ukoliko edukacija ne obuhvati dovoljan broj birača prije izbora, postoji mogućnost da broj nevažećih listića bude veći nego ranije.

Na Opštim izborima 2022. godine zabilježeno je 6,65 odsto nevažećih glasačkih listića, dok se u ranijim izbornim ciklusima taj procenat uglavnom kretao između pet i deset odsto.

Centralna izborna komisija BiH najavila je informativnu kampanju o novom načinu glasanja, ali ostaje otvoreno pitanje hoće li sve informacije na vrijeme stići do svakog birača.

Poseban izazov mogao bi predstavljati starijim građanima koji su godinama glasali po gotovo identičnom modelu. Umjesto dosadašnjeg jednostavnog pronalaska kandidata i označavanja njegovog imena, sada će morati voditi računa o izboru političkog subjekta, rednim brojevima kandidata i pravilima popunjavanja listića.

Zbog toga mnogi smatraju da uspjeh izborne reforme neće zavisiti samo od nove opreme, već i od toga koliko će građani biti upoznati sa svim koracima koje moraju napraviti na biračkom mjestu.

### Šehić: Građani će se brzo prilagoditi

Predsjednik Strateškog odbora Koalicije „Pod lupom“ Vehid Šehić smatra da se u javnosti pretjeruje kada je riječ o složenosti novog načina glasanja.

Prema njegovim riječima, najveći dio nedoumica proizlazi iz činjenice da se građani prvi put susreću s novim pravilima, a ne zato što je sam postupak komplikovan.

Objašnjava da će svaki birač po dolasku na biračko mjesto najprije proći elektronsku identifikaciju, kojom će se potvrditi njegov identitet. Ukoliko neko pokuša glasati koristeći tuđi identitet ili na drugi način zloupotrijebiti sistem, uređaj će na to odmah upozoriti.

Kako navodi, upravo bi takva provjera trebalo da onemogući višestruko glasanje, koje je godinama bilo jedna od primjedbi na izborni proces.

Šehić vjeruje da ni korištenje skenera neće predstavljati ozbiljan problem, posebno nakon što Centralna izborna komisija provede planiranu edukaciju birača.

On očekuje da bi novi sistem čak mogao smanjiti broj nevažećih glasačkih listića.

Podsjeća da je u prethodnim izbornim ciklusima bilo slučajeva u kojima su pojedini članovi biračkih odbora, prema njegovim tvrdnjama, važeće listiće pretvarali u nevažeće, te smatra da će nove tehnologije takve mogućnosti značajno ograničiti.

Ističe da bi jedina poteškoća mogla biti nešto sporiji tok glasanja, naročito u prvim satima izbornog dana, ali smatra da će brzina zavisiti prije svega od toga koliko će birači unaprijed biti upoznati s novim pravilima.

Naglašava da se suština glasanja ne mijenja, jer će građani i dalje sami odlučivati kojem političkom subjektu i kojim kandidatima žele dati podršku.

Prema njegovim riječima, u narednom periodu biće organizovana široka edukacija u kojoj će, osim Centralne izborne komisije BiH, učestvovati lokalne izborne komisije, političke stranke i Koalicija „Pod lupom“.

Dodaje da će biračima na samim biračkim mjestima biti pružena potrebna objašnjenja ukoliko im bilo koji dio postupka bude nejasan, te poručuje da nema razloga za strah od novog sistema glasanja.

Evropski put BiH sve je klizaviji – o evrointegracijama malo ko i priča, a i zvanični Brisel je promijenio pristup prema nama.

Štaviše, stiče se utisak i da se zvaničnici u BiH tek sporadično bave ovom tematikom, a o napretku je suvišno i govoriti.

“Ključni iskoraci”

U Sarajevu je, podsjetimo, početkom juna održan sastanak predsjedavajuće Savjeta ministara BiH Borjane Krišto i predsjednika Evropskog savjeta Antonija Košte, kada je iz Savjeta ministara BiH saopšteno da je Krišto “upoznala Koštu sa svim preduzetim aktivnostima od posljednje posjete u maju i ključnim iskoracima u proteklih godinu dana”.

“Na sastanku je razgovarano o aktuelnim prilikama u BiH i izazovima proširenja EU, integracionim procesima, regionalnoj saradnji, kao i pitanjima koja osiguravaju stabilnost i napredak naše zemlje”, saopštili su iz Savjeta ministara BiH.

Košta: BiH da se odluči

Košta je naveo da BiH treba odlučiti da li će uraditi ono što je potrebno kako bi dijelila istu budućnost u Evropskoj uniji.

“Od naredne konkretne faze u otvaranju pristupnih pregovora dijeli vas još samo nekoliko koraka”, naglasio je Košta.

Međutim, niko sa sigurnošću ne može reći kada ćemo te korake napraviti. Novinar Dejan Šajinović navodi da je Brisel promijenio način na koji se odnosi prema BiH i bh. političarima.

“Od vučenja za rukav ranijih godina i decenija i moljenja da se nešto uradi na evropskom putu, došli smo u fazu u kojoj evropske diplomate poručuju da smo dobrodošli, ali ako ne želimo u EU, biće to naš izbor. Što se tiče domaćih političara, njima je to naravno dobro došlo jer kao što smo uvijek ranije isticali i u našim tekstovima, evropske integracije znače više reda, a to znači manje moći za lokalne političke moćnike, a oni se te moći ne žele odreći”, ističe Šajinović.

Put na čekanju

Došli smo, dodaje on, u situaciju da ćemo sačekati da Crna Gora uđe u EU, što će se najvjerovatnije uskoro desiti, pa ćemo onda vidjeti hoće li se javnost oko toga uznemiriti ili će i dalje biti ravnodušna.

“Sve je do nas, mi sami odlučujemo hoćemo li ići ili ne”, naglasio je Šajinović.

Politikolog Nikolina Lozo smatra da je evropski put BiH u ovoj godini – na čekanju.

“U posljednjoj godini različiti predstavnici i funkcioneri Evropske unije bili su u posjeti Bosni i Hercegovini, ali nikakav pomak nije načinjen. Bosna i Hercegovina je izgubila značajna sredstva iz Plana rasta za zapadni Balkan, ali čini se da to nije nikoga mnogo potreslo”, rekla je Lozo.

Prema njenim riječima, evropski put BiH je u fokusu posljednji put bio u junu na konferenciji Evropske narodne partije u Sarajevu i o njemu su govorili predstavnici EPP-a, dok su domaći političari koji su učestvovali deklarativno bili opredijeljeni za evropski put.

Ne postoji saglasnost

“U Evropskoj uniji ne postoji saglasnost u vezi sa politikom proširenja i vjerujem da nisu sve države članice spremne da podrže BiH na njenom putu jer mnogo je problema sa kojima se BiH susreće, a koji su nepojmljivi za većinu razvijenih evropskih država”, ocijenila je Lozo za “Nezavisne novine”.