VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Smanjen prognozirani ekonomski rast EU u 2026. godini

    Smanjen prognozirani ekonomski rast EU u 2026. godini

    Evropska komisija smanjila je prognozirani ekonomski rast u EU u 2026. godini, usljed rizika povezanih sa američkim carinama i geopolitičkim tenzijama, piše “Raša tudej”.

    U izvještaju Komisije navodi se da se očekuje ekonomski rast u evrozoni za 1,2 odsto, u odnosu na raije prognoziranih 1,4 odsto.

    Osim toga, prognozirani procenat rasta u cjelokupnoj EU smanjen je sa 1,5 na 1,4 odsto.

    Iz Komisije su upozorili da bi bilo kakva eskalacija geopolitičkih tenzija mogla dodatno da utiče na lance snabdijevanja, te da prirodne katastrofe povezane sa klimatskim promjenama i dalje predstavljaju rizik za ekonomski rast.

  • ERS traži korekcije cijena i promjene tarifnih opsega

    ERS traži korekcije cijena i promjene tarifnih opsega

    Elektroprivreda Republike Srpske (ERS) zatražila je od Regulatorne komisije za energetiku (RERS) odobrenje za novo povećanje cijene električne energije od 19,83 odsto, uz izmjene postojećih potrošačkih pragova. Time bi cijena nabavke energije za javno snabdijevanje porasla sa 0,0770 KM na 0,0922 KM po kilovat-času, dok bi mjesečna naknada za uslugu javnog snabdijevanja bila povećana sa 2,48 na 3,25 KM.

    U zahtjevu ERS-a navedeno je i da se prag potrošnje za domaćinstva do 500 kWh smanji na 350 kWh, dok bi drugi opseg bio pomjeren sa dosadašnjih 501–1.500 kWh na 351–1.000 kWh. Takva promjena bi u praksi značila da bi veći broj domaćinstava ušao u skuplje kategorije potrošnje.

    RERS, međutim, upozorava da je trenutak za poskupljenje izrazito nepovoljan, te da javni snabdjevač u zahtjevu nije uzeo u obzir i ranije podnešene zahtjeve operatora distributivnih sistema (ODS) za povećanje mrežarine. Preliminarna analiza pokazuje da bi kombinovano povećanje — ukoliko bi bili usvojeni i zahtjevi ODS-a i zahtjev ERS-a — iznosilo oko 33 odsto.

    Izvor blizak Komisiji navodi da je izvjesno da će građani od naredne godine plaćati više račune, ali ne u obimu koji predlaže ERS. Iako se u javnosti pojavila informacija o zahtjevu za poskupljenje, iz ERS-a poručuju da je riječ o redovnoj proceduri i obavezi izvještavanja prema novom Zakonu o električnoj energiji, pri čemu je zakonski rok za dostavljanje ovakvih podataka 15. novembar.

    Podsjetimo, prošle sedmice održana je posebna sjednica Vlade Republike Srpske posvećena stanju u Elektroprivredi, na kojoj je konstatovano da se ide u poslovnu konsolidaciju preduzeća. Tom prilikom nije bilo govora o poskupljenju struje. Na sjednici su prisustvovali i predstavnici RERS-a, koji su tada predložili uvođenje moratorijuma na izmjene cijena do marta naredne godine, kako bi se sagledalo stanje u sistemu.

    RERS je 14. novembra i zvanično zaprimio zahtjev „Elektroprivrede Republike Srpske“ iz Trebinja, a dalja analiza utvrdiće osnovanost traženih tarifnih promjena koje bi se primjenjivale od 1. januara.

  • Tramp uveo carine od 500 odsto, na udaru zemlje koje trguju sa Rusijom

    Tramp uveo carine od 500 odsto, na udaru zemlje koje trguju sa Rusijom

    Američki predsednik Donald Tramp upozorio je da će svaka zemlja koja trguje sa Rusijom biti “vrlo strogo sankcionisana”, dok njegova administracija i republikanski zakonodavci nastavljaju da sprovode oštre mere usmerene protiv Moskve.

    Odgovarajući na pitanja novinara u nedelju o tome da li je vreme da Kongres usvoji mere usmerene na vršenje pritiska na Rusiju i predsednika Vladimira Putina, Tramp je rekao: “Čujem da oni to rade, i to je u redu za mene. Oni usvajaju zakon… Republikanci uvode zakon… veoma stroge sankcije… za svaku zemlju koja posluje s Rusijom. Možda će tome dodati i Iran… ja sam to predložio”, rekao je.

    Printscreen

    “Dakle, svaka zemlja koja posluje s Rusijom biće vrlo strogo sankcionisana. Možda ćemo u tu formulu dodati Iran”, ponovio je Tramp.

    Trampova administracija uvela je carine od 50 odsto Indiji, među najvišim u svetu, uključujući i 25 odsto carina na njene kupovine ruske energije.

    Predlog zakona koji je predstavio senator Lindzi Grejem predviđa carinu od 500 odsto na sekundarnu kupovinu i preprodaju ruske nafte. Predlog ima skoro jednoglasnu podršku u Senatskom komitetu za spoljne odnose.

    Grejem i senator Ričard Blumental zajednički su predstavili Zakon o sankcionisanju Rusije iz 2025. godine, koji nastoji da uvede sekundarne carine i sankcije “zemljama koje nastavljaju da finansiraju Putinov varvarski rat u Ukrajini”.

    Predloženi zakon ima 85 kosponzora u Senatu.

    “Predsednik Tramp i njegov tim napravili su snažan potez, primenjujući novi pristup okončanju ovog krvoprolića između Rusije i Ukrajine… Međutim, ključni udarac koji bi doveo do kraja ovog rata biće carine protiv zemalja poput Kine, Indije i Brazila, koje podržavaju Putinovu ratnu mašinu kupovinom jeftine ruske nafte i gasa”, naveli su Grejem i Blumental u zajedničkom saopštenju u julu.

    Najavljene sankcije će, kako i druge zemlje, tako pogoditi i Srbiju, te će posledice biti dalekosežne, nakon američkog odbijanja predloga o NIS-u

  • Amerikanci kupuju imovinu Lukoila?

    Amerikanci kupuju imovinu Lukoila?

    Američka kompanija za finansijske usluge Karlajl istražuje opcije za kupovinu imovine ruskog naftnog giganta Lukoila u inostranstvu, javio je danas Rojters, pozivajući se na izvore upoznate sa situacijom.

    Prema rečima izvora, Karlajl je u ranim fazama istraživanja kupovine imovine ruske firme.

    Kompanija za upravljanje privatnim kapitalom razmatra da najpre podnošenje zahteva za američku licencu koja bi mu omogućila kupovinu imovine, rekao je jedan izvor i dodao da još uvek postoji mogućnost da dođe do odustajanja.

    Drugi izvor naveo je da je Karlajl obavestio Lukoil o svojim namerama.

    Decenijama je Lukoil bio najaktivnija ruska naftna kompanija širom sveta i pomagala Moskvi da projektuje meku ekonomsku moć u inostranstvu, napominje Rojters.

    Sjedinjene Američke Države su uvele sankcije protiv Lukoila u sklopu pritisaka na Moskvu da pristane na mirovne pregovore o Ukrajini.

    Nedugo zatim Vašington je blokirao pokušaj Lukoila da proda imovinu kompaniji sa sedištem u Švajcarskoj Gunvor pre roka za sprovođenje sankcija 21. novembra.

    Lukoil je nedavno saopštio da traži kupce za svoju međunarodnu imovinu, a procenjuje se da njegova imovina vredi oko 22 milijarde dolara, prema izveštajima iz 2024. godine.

  • Penzionere čeka povišica

    Penzionere čeka povišica

    Penzioneri u Republici Srpskoj od početka sljedeće godine mogu da očekuju povećanje penzija, a to pokazuje zakonska formula na osnovu koje se računa i određuje redovno godišnje usklađivanje primanja najstarije populacije.

    Tako bi prosječna januarska penzija u Srpskoj, koja trenutno iznosi 652,63 KM, trebala biti za oko 40 maraka veća od 1. januara.

    Ova brojka utvrđena je zakonskom formulom, na osnovu koje se procjenjuje usklađivanje penzija. Računica izgleda ovako – procenat povećanja penzija dobije se kada se sabere procenat promjene prosječne neto plate i procenat promjene potrošačkih cijena na godišnjem nivou u Srpskoj u prethodnoj godini, nakon čega se dobijeni procenat podijeli sa dva.

    Dakle, ukupna prosječna plate u Srpskoj za period od januara do septembra ove godine iznosi oko 1.515 maraka, dok je prosječna plata u 2024. godini iznosila 1.404 make.

    S obzirom na ove brojke, bilježi se prosječno povećanje plate od 7,91 odsto. Drugi uslov za usklađivanje je rast godišnje inflacije, a prema dostupnim podacima Republičkog zavoda za statistiku inflacija u septembru ove godine veća je za 4,4 odsto u odnosu na septembar protekle godine.

    Zbirom ove dvije cifre, i nakon toga dijeljenjem sa dva, dobija se broj 6,15. Ova cifra iznosiće približan procenat rasta penzija za narednu godinu, a tačan iznos biće jasan nakon što budu poznati podaci za četvrti kvartal, odnosno tri preostala mjeseca.

  • “Ne želimo da se RiTE rasproda”

    “Ne želimo da se RiTE rasproda”

    Miloš Stevanović, iz advokatske kancelarije Stevanović, kazao je za “Nezavisne novine”, da u predmetu pokretanja postupka stečaja Rudnika i termoelektrane (RiTE) Ugljevik, ne traže sam stečaj, već restruktuiranje preduzeća, da bi zaštitili radnike i kako ne bi dozvolili da se ovaj gigant rasproda tek tako.

    On pojašnjava da dug koji RiTE ima prema ovoj advokatskoj kancelariji još uvijek nije dospio na naplatu, ali da su po zakonu iskoristili mogućnost da unaprijed reaguju jer smatraju da termoelektrana nema novac da im taj dug isplati.

    “U pitanju je naš ugovor koji smo imali sa RiTE Ugljevik u kojem još uvijek uopšte nije dospio naš dug na plaćanje. Međutim, mi smo iskoristili naše pravo i zakone o stečajnom postupku da tražimo unaprijed otvaranje stečaja, jer smatramo da Termoelektrana Ugljevik neće biti u mogućnosti da izmiri svoja dugovanja”, poručio je Stevanović, te dodao:

    “Istovremeno što je najvažnije, mi smo tražili restrukturiranje, a ne sam stečaj. To je vrlo važno. Želimo da zaštitimo ljude a ne da se firma rasproda za bud zašto”.

    Na pitanje koliko im duguje RiTE Ugljevik, Stevanović nije želio da otkrije.

    “Nije veliki dug”, rekao je kratko za “Nezavisne”.

    Podsjetimo, iz advokatske kancelarije Stevanović rečeno je u četvrtak, 13. novembra, da su predali prijedlog za otvaranje stečajnog postupka nad ZP “Rudnik i Termoelektrana” Ugljevik, jer im RiTE duguje novac za advokatske usluge.

  • Budžeti entiteta “žive” od doprinosa

    Budžeti entiteta “žive” od doprinosa

    Budžeti Republike Srpske i Federacije BiH velikom većinom se popunjavaju iz doprinosa, pokazuju zvanični podaci poreskih uprava oba entiteta.

    U saopštenju Poreske uprave FBiH piše da su poreski obveznici Federacije BiH u periodu januar-oktobar 2025. godine uplatili 7.303.193.463 KM javnih prihoda, što je u odnosu na isti period 2024. godine više za 739.681.377 KM, ili za 11,27%.

    Od ovog iznosa doprinosi su učestvovali sa više od pet milijardi KM, tačnije 5.063.578.074 KM.

    Ovo znači da je više od dvije trećine ukupno prikupljenih sredstava koje je prikupila Poreska uprava FBiH došlo od doprinosa za PIO, doprinosa za zdravstveno osiguranje te doprinosa za osiguranje od nezaposlenosti.

    Prema podacima Poreske uprave Republike Srpske, za devet mjeseci ove godine na račun javnih prihoda Srpske prikupljeno je 3,261 milijarda KM, što je za 235,2 miliona KM ili osam odsto više u odnosu na isti period prethodne godine.

    “Najviše javnih prihoda prikupljeno je po osnovu doprinosa socijalnog osiguranja, koji su za tri kvartala ove godine već premašili dvije milijarde maraka, odnosno naplaćeno je za 181,4 miliona KM više nego u istom periodu prethodne godine”, stoji u saopštenju.

     

    Ističe se da je po osnovu doprinosa za Fond PIO i Zavod za zapošljavanje u prvih devet mjeseci prikupljeno po 10 procenata više prihoda, dok je za Fond zdravstvenog osiguranja i Fond dječje zaštite prikupljeno po devet procenata više.

    “S obzirom na to da se vrlo velika sredstva prikupljaju i iz drugih izvora – indirektnih poreza (PDV, carine, akcize), direktnih poreza (na prihode i dobit) i drugih dažbina, jasno je da ovoliki udio prihoda od doprinosa pokazuje neracionalno trošenje i pogrešnu poresku politiku”, smatra ekonomista Igor Gavran.

    On za “Nezavisne novine” kaže da previsoki doprinosi, odnosno naknade po osnovu rada, znače i visoku cijenu rada, nekonkurentnost i relativno niske neto plate, što dugoročno vodi ka nižim prihodima, jer destimuliše zaposlenost i ekonomski razvoj.

    “Posebno veliki problem je što se sredstva od doprinosa neracionalno i neefikasno troše, pa bez obzira na visoke prihode, imamo niske penzije, loše zdravstvene usluge i socijalni sistem”, dodao je Gavran.

    Admir Čavalić, ekonomista i predsjednik odbora za ekonomsku i finansijsku politiku Predstavničkog doma Parlamenta FBiH, istakao je za “Nezavisne novine” da je ovo praksa već decenijama.

    “Prihvatili smo i nismo reformisali fiskalni sistem i isti u značajnom dijelu zavisi od doprinosa. Razumijevajući da dolazi do pada broja zaposlenih, konkretno u FBiH, ali i strukturalnih kriza, na tržištu rada u BiH zbog odlaska radno sposobnog stanovništva, nedostatka radne snage, nedovoljnog dolaska strane radne snage, kladiti se samo na doprinose je relativno riskantno u današnjim ekonomskim okolnostima”, istakao je Čavalić.

    Prema njegovim riječima, vjerovatno će se morati reformisati ovaj sistem u pravcu da se više oslanjamo na indirektne poreze, a manje na doprinose.

    “Generalno, sistem doprinosa i međugeneracijske solidarnosti trebao bi prije svega da se omogući da se vrši socijalni transfer od onih koji trenutno doprinose onima koji su ranije doprinosili, a ne da se na bazi navedenog indirektno finansira državni aparat, odnosno država”, zaključio je Čavalić.

  • Njemačka priznala istinu: Kompanije trpe

    Njemačka priznala istinu: Kompanije trpe

    Njemačke kompanije trpe zbog rasta cijena energije, izjavio je njemački kancelar Fridrih Merc.

    “Rast u Njemačkoj je već godinama prenizak, ne ostvarujemo svoj potencijal, a produktivnost naše ekonomije nije toliko visoka koliko bi mogla i trebalo da bude”, rekao je Merc.

    Prema riječima kancelara, vlasti “aktivno rade” na rješavanju problema, prenosi “b92”.

  • Doboj i Bijeljina spustili cijene stanova u Republici Srpskoj

    Doboj i Bijeljina spustili cijene stanova u Republici Srpskoj

    Trebinje prednjači po cijenama stanova u Republici Srpskoj, a prosječna cijena novog završenog stana u ovom gradu tokom trećeg tromjesečja ove godine iznosila je 4.123 KM po kvadratnom metru, što je najviše u Srpskoj, pokazuju najnoviji podaci Zavoda za statistiku Republike Srpske.

    Naime, prema njihovim podacima tokom trećeg tromjesečja ove godine u Republici Srpskoj prodato je 912 završenih novih stanova, što je za 170 stanova ili 22,9 odsto više nego u istom periodu 2024. godine.

    U odnosu na prosječan broj prodatih novih stanova tokom 2024. godine, zabilježen je rast od 141 stan ili 18,3 odsto.

    “Najviše novih stanova prodato je u Doboju 212 stanova, po prosječnoj cijeni od 2.572 KM po kvadratnom metru. Slijedi Bijeljina sa 201 prodanim stanom i prosječnom cijenom od 2.600 KM, dok je na Palama prodato 111 stana po prosječnoj cijeni od 2.395 KM”, navodi se u podacima ovog zavoda.

    Ova tri grada zajedno čine više od 57 odsto ukupnog broja prodaja kupoprodaja u trećem tromjesečju 2025. godine, zbog čega je i došlo do pada cijena na nivou Republike Srpske.

    “U Banjaluci je prodato 168 novih završenih stanova, odnosno 18 odsto od ukupnog broja. Prosječna cijena prodatog novog završenog stana u Banjaluci tokom trećeg tromjesečja iznosila je 3. 922 KM po metru kvadratom, što je za 8,4 odsto više u odnosu na treće tromjesečje lani, kažu iz Zavoda za statistiku.

    Dodaju da najveća prosječna cijena novog završenog prodatog stana zabilježena je u Trebinju, gdje su u trećem tromjesečju prodata 22 stana po prosječnoj cijeni od 4.123 KM.

    “Ukupna vrijednost prometovanih stanova u Republici Srpskoj u trećem tromjesečju više od 131 milion KM, od čega su građevinski investitori najviše naplatili u Banjaluci 38 miliona KM, odnosno 29 odsto, u Bijeljini 27,6 miliona KM, odnosno 21 odsto, te u Doboju 24,5 miliona KM, odnosno 18,6 odsto”, istakli su iz ovog zavoda.

    Ističu da je prosječna veličina prodatih novih stanova, prema podacima o korisnoj površini, u Republici Srpskoj u trećem tromjesečju 50 metara kvadratnih.

  • Kina ukinula posebne lučke takse za američke brodove

    Kina ukinula posebne lučke takse za američke brodove

    Kina je ukinula posebne lučke takse za brodove iz SAD na godinu dana, kao odgovor na sličan potez Vašingtona, saopštilo je danas kinesko Ministarstvo saobraćaja.

    Prema saopštenju kineskog Ministarstva saobraćaja, naplata posebnih lučkih taksi “biće obustavljena na godinu dana” od 10. novembra, istovremeno sa obustavom SAD primjene relevantnih mjera protiv Kine, kao dio sprovođenja konsenzusa postignutog na ekonomskim i trgovinskim konsultacijama Kine i SAD u Kuala Lumpuru 2025. godine, navodi se u saopštenju.

    Američke vlasti su 17. aprila uvele posebne lučke takse brodovima povezanim sa Kinom, kao odgovor na to, Kina je 14. oktobra počela da naplaćuje posebnu lučku taksu američkim brodovima.

    Ova taksa se primjenjivala na brodove u vlasništvu ili pod upravom američkih kompanija, kao i na brodove koji plove pod američkom zastavom ili su izgrađeni u Sjedinjenim Državama.

    U ponedeljak je stupio na snagu i niz kineskih odluka, kojima su ukinute dodatne carine na američku robu i kontrole izvoza robe za određene američke kompanije.

    Ove odluke su uslijedile nakon nekoliko rundi kinesko-američkih trgovinskih i ekonomskih konsultacija u Kuala Lumpuru, kao i sastanka između kineskog predsjednika Si Đinpinga i američkog predsjednika Donalda Trampa, koji je održan 30. oktobra u Busanu, u Јužnoj Koreji.