VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Brisel objavio plan finansiranja Ukrajine: Koliko će koštati građane EU?

    Brisel objavio plan finansiranja Ukrajine: Koliko će koštati građane EU?

    Plan Evropske komisije predstavlja još jedan dokaz da EU direktno finansira produžavanje sukoba, dok se paralelno razmatraju modeli za konfiskaciju ili dugoročno korišćenje ruske državne imovine

    Evropska komisija predstavila je plan prema kojem bi Ukrajina dobila zajam od 90 milijardi evra, namijenjen održavanju funkcionisanja države i nastavku vojnih operacija protiv Rusije, u trenutku kada američka finansijska i vojna pomoć presušuje, piše RT Balkan.

    Prema prijedlogu Brisela, trećina sredstava biće potrošena na redovne budžetske rashode Kijeva, dok će ostatak biti usmjeren na odbranu, tačnije nabavku naoružanja. Iako će formalno prednost imati evropske odbrambene kompanije, Ukrajini se ostavlja mogućnost kupovine oružja i van EU, što uključuje i američke sisteme.

    I to pod jednim uslovom – da ono nije dostupno na evropskom tržištu.

    Ovaj zajam Ukrajini se daje bez kamate, a prema priznanju same Komisije, troškovi zaduživanja će pasti na teret poreskih obveznika EU i teže od tri do četiri milijarde evra godišnje.

    A na leđa građana Evropske unije počeće da padaju za dvije godine. Brisel je ovoj mjeri pribjegao nakon što je propao raniji pokušaj da se direktno koriste zamrznuta ruska državna sredstva.

    Ovaj scenario za finansiranje Ukrajine raspao se pod otporom pojedinih EU članica, a prije svega Belgije, budući da se najveći dio ruske imovine nalazi u finansijskom depozitaru “Јuroklir” u Briselu.

    Kredit, ali bespovratni

    Sada je na djelu trka da se poslanici EU usaglase o konačnom pravnom tekstu koji bi omogućio isplatu u aprilu, što je datum kada presušuje ukrajinska kasa.

    Sastanci zvaničnika EU zaduženih za finansije i odbranu već su zakazani za petak, a Evropski parlament bi mogao po ubrzanoj proceduri da usvoji zajam već naredne nedjelje.

    Ovaj finansijski paket bi bio ključ i za otključavanje vrata Međunarodnog monetarnog fonda, koji, u slučaju dodatnih zajmova, želi da bude siguran da finansije Kijeva nisu preopterećene.

    Iako svaki zajam podrazumijeva i da će u nekom trenutku biti vraćen, u ovom slučaju riječ je najvjerovatnije o bespovratnom kreditu.

    Јer Ukrajina ima obavezu da 90 milijardi evra vrati samo ako dobije poslijeratne reparacije od Rusije – što je, smatra “Politiko”, malo vjerovatan scenario. Ako se to ne dogodi, EU je ostavila otvorena vrata da iskoristi zamrznutu rusku imovinu kako bi sebi nadoknadila gubitak.

    Predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen otvoreno je priznala da je cilj paketa jačanje ukrajinske ratne sposobnosti, navodeći da “Ukrajina mora biti u poziciji snage”.

    Šef kijevskog režima Vladimir Zelenski odluku EU vidi kao “presedan koji će uticati i na mirovne pregovore”.

    Oružje mora biti evropsko, osim…

    Odluka Brisela dolazi u trenutku kada Sjedinjene Američke Države, pod administracijom predsednika Donalda Trampa, obustavljaju novu vojnu i finansijsku pomoć Kijevu, čime se teret finansiranja sukoba sve više prebacuje na Evropu.

    Unutar same EU postoje ozbiljna neslaganja: Češka, Mađarska i Slovačka već su saopštile da neće učestvovati u finansiranju zajedničkog duga.

    Francuska zahteva stroga pravila kako bi se sprečilo da evropski novac završi kod američkih proizvođača oružja, dok Nemačka i severnoevropske zemlje insistiraju na većoj fleksibilnosti, uz obrazloženje da se dio ključnih sistema koje koristi Ukrajina uopšte ne proizvodi u Evropi.

    Da bi udovoljila severnoevropskim prestonicama, EK dozvoljava Ukrajini da kupuje specijalizovano oružje proizvedeno van EU ako je ono od vitalnog značaja za odbranu od ruskih snaga.

    To uključuje i američke dalekometne raketne i protivvazdušne sisteme “patriot”.

    Pravila se mogu dodatno ublažiti u slučajevima “hitne potrebe za određenim odbrambenim proizvodom” koji ne može brzo da se isporuči iz Evrope.

    Prema nacrtu u koji je uvid imao “Politiko”, oružje se ne smatra evropskim ako više od 35 odsto njegovih dijelova potiče van Evrope.

    Tri plana za bolje funkcionisanje plana

    A kako bi plan uopšte mogao da funkcioniše, Evropska komisije je pripremila još tri tehnička mehanizma – dva pravna teksta i novi fond.

    Prvi pravni tekst je garancija za dug – EU se zajednički zadužuje, ali ako nešto krene po zlu budžet EU služi kao kolateral i rizik se raspoređuje na sve članice. Osim onih koji su rekli da u ovome neće da učestvuju.

    Drugi ima za cilj izmenu “Fonda za Ukrajinu”, inicijative iz 2023. godine koja uređuje dugoročnu finansijsku podršku Unije Kijevu.

    Komisija će takođe formirati novi fond za pokrivanje troškova zaduživanja prije nego što novi budžet EU stupi na snagu 2028. godine.

    Iako Ukrajina ne plaća kamatu, kamata ipak postoji jer se EU zadužuje na tržištima.

    Dakle, iz tog novog fonda će se plaćati kamate do 2028. Јednostavno rečeno – EU gura trošak u budućnost kako bi izbegla sukobe u sadašnjosti.

  • Auto-put Banjaluka – Prijedor drastično poskupio

    Auto-put Banjaluka – Prijedor drastično poskupio

    Kineska državna kompanija Shandong Hi-Speed International zatražila je povećanje iznosa za izgradnju autoputa Banjaluka–Prijedor u vrijednosti od gotovo 90 miliona evra.

    Na taj način projekat, koji je prvobitno procijenjen na 297 miliona evra, sada dostiže iznos od skoro 388 miliona.

    Vlada Srpske dala je saglasnost na povećanje, dok finansijski detalji i dalje nisu javno dostupni, prenosi Radio Slobodna Evropa.

    Petlja na ulazu u Prijedor dio je autoputa dužine 40 kilometara, kojim bi trebalo da se povežu Banjaluka i ovaj grad na sjeverozapadu BiH.

    Povećanje na zahtjev investitora

    U trenutku kada je posao dogovoren 2018. godine, vrijednost projekta iznosila je 297 miliona evra.

    Tokom 2025. godine cijena je uvećana za 91 milion evra, čime je cijena po kilometru autoputa porasla sa 7,3 na 9,7 miliona evra.

    Na zahtjev investitora, kineske državne kompanije Shandong Hi-Speed International, povećanje je odobrila Vlada Republike Srpske.

    Kako je navedeno, rast troškova izgradnje autoputa posljedica je značajnog poskupljenja osnovnih građevinskih materijala u poređenju s decembrom 2018. godine, kada je koncesionar dostavio početnu ponudu.

    Podaci Zavoda za statistiku RS pokazuju da su cijene građevinskih materijala u odnosu na 2018. godinu, kada je potpisan ugovor o izgradnji autoputa, u prosjeku povećane za 35,8 odsto.

    Ugovor pod velom tajne

    Pored petlje u Prijedoru, planirana je izgradnja još dvije petlje, kao i niza pratećih objekata.

    Ugovor o koncesiji, potpisan u decembru 2018. godine, gotovo šest godina nije bio dostupan javnosti.

    Objavljen je tek nakon sudskih presuda u februaru prošle godine, po tužbi Centra za životnu sredinu, ali bez finansijskog dijela i detaljne strukture troškova.

    Predstavnici nevladinog sektora navode da kineski investitori uglavnom ne objavljuju detalje ugovora, što je praksa na koju se obavezuju i vlade koje učestvuju u kreditiranju ovakvih projekata.

    Na taj način projekat, koji je prvobitno procijenjen na 297 miliona evra, sada dostiže iznos od skoro 388 miliona.

    Vlada Srpske dala je saglasnost na povećanje, dok finansijski detalji i dalje nisu javno dostupni, prenosi Radio Slobodna Evropa.

    Petlja na ulazu u Prijedor dio je autoputa dužine 40 kilometara, kojim bi trebalo da se povežu Banjaluka i ovaj grad na sjeverozapadu BiH.

    Povećanje na zahtjev investitora

    U trenutku kada je posao dogovoren 2018. godine, vrijednost projekta iznosila je 297 miliona evra.

    Tokom 2025. godine cijena je uvećana za 91 milion evra, čime je cijena po kilometru autoputa porasla sa 7,3 na 9,7 miliona evra.

    Na zahtjev investitora, kineske državne kompanije Shandong Hi-Speed International, povećanje je odobrila Vlada Republike Srpske.

    Kako je navedeno, rast troškova izgradnje autoputa posljedica je značajnog poskupljenja osnovnih građevinskih materijala u poređenju s decembrom 2018. godine, kada je koncesionar dostavio početnu ponudu.

    Podaci Zavoda za statistiku RS pokazuju da su cijene građevinskih materijala u odnosu na 2018. godinu, kada je potpisan ugovor o izgradnji autoputa, u prosjeku povećane za 35,8 odsto.

    Ugovor pod velom tajne

    Pored petlje u Prijedoru, planirana je izgradnja još dvije petlje, kao i niza pratećih objekata.

    Ugovor o koncesiji, potpisan u decembru 2018. godine, gotovo šest godina nije bio dostupan javnosti.

    Objavljen je tek nakon sudskih presuda u februaru prošle godine, po tužbi Centra za životnu sredinu, ali bez finansijskog dijela i detaljne strukture troškova.

    Predstavnici nevladinog sektora navode da kineski investitori uglavnom ne objavljuju detalje ugovora, što je praksa na koju se obavezuju i vlade koje učestvuju u kreditiranju ovakvih projekata.

    Prema informacijama dostupnim iz Vlade Republike Srpske, kineska kompanija će nakon potpisivanja ugovora imati pravo da tokom 30 godina naplaćuje putarinu na autoputu dužine 40 kilometara.

    Pripremni radovi u toku

    Iz Vlade RS navode da će, ukoliko prihod od putarina ne dostigne očekivanih 30 miliona evra godišnje, razlika biti nadoknađena iz budžeta Republike Srpske.

    Radovi na izgradnji autoputa zvanično su započeli u novembru 2021. godine, a tada je najavljeno da će projekat biti završen u roku od tri godine.

    Iz Vlade Srpske tvrde da su pripremni radovi trenutno u toku na više dionica, dok su radovi na petlji kod Prijedora u završnoj fazi.

  • Vlada Srpske: 147,7 miliona KM za prioritetne projekte u 2026. godini

    Vlada Srpske: 147,7 miliona KM za prioritetne projekte u 2026. godini

    Vlada Republike Srpske donijela je danas Odluku o određivanju prioritetnih projekata iz Programa javnih investicija Republike Srpske za finansiranje iz Budžeta u 2026. godini sa raspodjelom sredstava.

    U Budžetu Republike Srpske za 2026. godinu u okviru ”Ostale budžetske potrošnje” na poziciji ”Јavne investicije” planirana su sredstva u ukupnom iznosu od 147.740.700,00 KM. Prioritetni projekti za finansiranje iz dijela navedenih budžetskih sredstava u 2026. godini su:

    1) “Realizacija kapitalnih i infrastrukturnih projekata na području grada Laktaši” – nosilac projekta Grad Laktaši, u iznosu od 11.100.000,00 KM;

    2) “Podrška u finansiranju infrastrukturnih projekata na području grada Zvornik” – nosilac projekta Grad Zvornik, u iznosu od 13.000.000,00 KM;

    3) “Podrška u finansiranju infrastrukturnih i kapitalnih projekata na području opštine Bratunac“” – nosilac projekta Opština Bratunac, u iznosu od 6.000.000,00 KM;

    4) “Podrška u finansiranju projekata na području grada Doboj” – nosilac projekta Grad Doboj, u iznosu od 17.000.000,00 KM;

    5)

    “Izgradnja objekta Policijske stanice Srbac”- nosilac projekta Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske, u iznosu od 1.500.000,00 KM;

    6) “Rehabilitacija magistralnog puta prvog reda M-I 102 Srbac – Razboj i regionalnog puta RII 2505, dionica Razboj – Laktaši” – nosilac projekta Јavno preduzeće Putevi Republike Srpske u iznosu od 15.213.193,60 KM;

    Usvajanjem ove odluke u Budžetu Republike Srpske za 2026. godinu u okviru “Ostale budžetske potrošnje” na poziciji “Јavne investicije” ostaće na raspolaganju 83.927.506,40 KM.

    Vlada Republike Srpske usvojila je Informaciju o potrebi za angažovanjem i finansiranjem lica za podršku učenicima sa smetnjama u razvoju, u kalendarskoj 2026. godini.

    Zadužuju se Ministarstvo prosvjete i kulture i Ministarstvo finansija da obezbijede sredstva na potrošačkoj jedinici Osnovne škole na budžetskoj stavci Rashodi za bruto naknade za rad van radnog odnosa, za period januar‐decembar 2026. godine u iznosu od 5.607.950,70 KM, za finansiranje asistenata za učenike sa smetnjama u razvoju.

    Zadužuje se Ministarstvo prosvjete i kulture da u saradnji sa nadležnim institucijama do početka školske 2026/2027. godine izvrši detaljnu analizu efekata angažovanja asistenata za učenike sa smetnjama u razvoju u osnovnim školama i školama za djecu sa smetnjama u razvoju, te da u skladu sa dobijenim rezultatima analize izvrši izmjenu zakonskih i podzakonskih akata koji uređuju ovu oblast.

    Vlada Republike Srpske donijela je Odluku o davanju saglasnosti na Plan utroška sredstava budžetskom korisniku Osnovne škole za period 1.1 – 31.12.2025. godine, u ukupnom iznosu od 355.404,54 KM i to sa pozicije:

    Izdaci za investiciono održavanje, rekonstrukciju i adaptaciju zgrada i objekata u iznosu od 90.372,00 KM i Izdaci za nabavku postrojenja i opreme u iznosu od 265.032,54 KM.

    Kada je riječ o izdacima za investiciono održavanje, rekonstrukciju i adaptaciju zgrada sredstva se raspodjeljuju na sljedeći način: OŠ “Stefan Dušanić” Teslić, sanacija krova – 60.372,00 KM i OŠ “Petar Mećava” Kostajnica, sanacija škole – 30.000,00 KM.

    Izdaci za nabavku postrojenja i opreme u iznosu odnose se na: OŠ “Branislav Nušić”, Banjaluka – nabavka kotla – 69.468,75 KM, OŠ “Vuk Karadžić”, Novi Grad – nabavka kotla – 65.250,00 KM, OŠ „Georgios A. Papandreu“, Aleksandrovac – nabavka kotla – 51.008,58 KM, OŠ “Јosif Pančić”, Oštra Luka, Kozice – 43.305,21 KM i OŠ “Aleksa Šantić”, Ugljevik – nabavka kotla – 36.000,00 KM.

    Vlada je donijela Odluku o davanju saglasnosti na Plan utroška sredstava Ministarstvu porodice, omladine i sporta za period 1.1 – 31.12.2025. godine, u ukupnom iznosu od 400.000,00 KM, za subvenciju kamatne stope za stambeno kreditiranje mladih i mladih bračnih parova.

    Vlada Republike Srpske donijela je Odluku o odobravanju sredstava ЈU Poljoprivredna i medicinska škola Bijeljina, u iznosu od 49.300,00 KM, na ime ostvarivanja prava na podsticajna sredstva za unapređenje eksperimentalno-edukativnih i razvojnih centara u poljoprivredi.

    ЈU Poljoprivredna i medicinska škola Bijeljina, posjeduje Školsku ekonomiju na kojoj učenici poljoprivredne struke obavljaju praktičnu nastavu. Ekonomija posjeduje farmu goveda od 30 grla, gdje se obavlja praktična nastava za veterinarske tehničare od prve do treće godine.

    Učenici aktivno učestvuju u svim segmentima poljoprivredne i stočarske proizvodnje, muže krava, njege i ishrane stoke, te na taj način, kroz praktičan rad stiču potrebna znanja iz raznih oblasti poljoprivredne proizvodnje.Ovaj praktični obrazovni proces služi i za obezbjeđivanje dovoljnih količina kvalitetne stočne hrane i sijena za ishranu krava.

    Međutim, priključne mašine, koje su trenutno u upotrebi, su stare i u veoma lošem stanju, a upotreba postojeće prese za sijeno zahtijeva angažovanje dodatne radne snage za utovar i skladištenje bala sijena, što dodatno poskupljuje proizvodnju.

    – Nabavkom silo kombajna i drljače omogućilo bi unapređenje proizvodnog procesa i priliku da se učenici upoznaju sa radom savremenije mehanizacije u poljoprivrednoj proizvodnji – saopšteno je iz Vlade Srpske.

    Nabavkom navedene mehanizacije ostvarili bi se višestruki pozitivni efekti u radu ЈU Poljoprivredna i medicinska škola Bijeljina.

  • Da li su direktori javnih preduzeća zaslužili povećanje plata od 500 KM?

    Da li su direktori javnih preduzeća zaslužili povećanje plata od 500 KM?

    Rekonstrukcija rada javnih preduzeća u Republici Srpskoj zbog izuzetno lošeg stanja u brojnim firmama bila je jedna od najčešćih najava Radovana Viškovića, bivšeg predsjednika Vlade RS, do trenutka do kada je bio premijer, a istim koracima od septembra 2025. nastavio je i njegov nasljednik Savo Minić.

    “Nisam zadovoljan stanjem u javnim preduzećima, prije svega u ‘Elektroprivredi Republike Srpske’. Nekako sam mislio da onaj ko ima energiju ima sve, ali tamo će se morati sada najviše raditi. Sa kapacitetom koji imamo morali smo uraditi više”, kazao je Minić, 17. decembra 2025, tokom pres-konferenciji povodom 100 dana od rada njegove vlade.

    Svega nekoliko dana kasnije, Minić je još jednom ponovio da su problemi složeni.

    “Kada su u pitanju ‘Željeznice RS’, ‘Šume Srpske’, ‘Pošte’, ERS, aktivno smo uključeni u rješavanje te problematike koja je izuzetno složena i nijednog momenta ne bježim od suštine i istine kada su u pitanju problemi”, rekao je Savo Minić, 23. decembra 2025.

    Preduzeća grcaju u dugovima

    Nakon ove dvije izjave, sve je vodilo ka tome da će Vlada RS u 2026. ući sa konkretnim mjerama za ozdravljenje brojnih javnih preduzeća koja grcaju u dugovima od više stotina miliona KM zbirno, pa čak i kaznama za odgovorne.

    To se moglo pretpostaviti i nakon što je Narodna skupština RS, krajem decembra prošle godine, u Zakonu o javnim preduzećima predvidjela novi sistem kontrole poslovanja, a koji, između ostalog, podrazumijeva i da u nadzornim odborima preduzeća budu imenovani nezavisni članovi.

    Ali, dok se iščekivao epilog svega, rukovodiocima javnih preduzeća, konkretno, direktorima i izvršnim direktorima, sa Trga Republike stigla je novogodišnja čestitka u vidu povećanja plata, na način da je ograničenje na njihove plate podignuto za 500 KM.

    Kako je objavio portal “Capital”, Vlada RS je na sjednici, održanoj 28. decembra 2025, donijela odluku kojom se mijenja zaključak Vlade Srpske od 3. marta 2011. godine, a prema kojem su plate direktora javnih preduzeća bile ograničene na maksimalno 3.000 KM, dok su plate izvršnih direktora bile ograničena na 2.500 KM. Prema novoj odluci, direktori i izvršni direktori ne mogu imati platu veću od 3.500 KM, odnosno 2.500 KM.

    Za mnoge ova mjera nije dobra, niti je njena poruka dobra, naročito kada se u obzir uzme da u gotovo svim najvećim javnim preduzećima u Srpskoj, od rudnika i termoelektrana, “Željeznica”, “Elektroprivrede RS”, sjede aktuelni narodni poslanici ili odbornici, što dalje vodi ka tome da ta dva primanja njima mjesečno donose nerijetko i 5.000 KM.

    Minić: Ne mijenjamo plate, nego limit

    Međutim, premijer Savo Minić tvrdi da Vlada RS nije povećala plate direktorima.

    “Nismo povećali plate, samo je promijenjen limit sa 3.000 na 3.500 KM. To uopšte ne podrazumijeva bilo kakvo povećanje, već je samo data takva mogućnost”, rekao je Minić.

    Prema riječima ekonomiste Zorana Pavlovića, saglasnost za povećanje plata nije van pameti, ali ako se radi o rukovodiocima koji firmi donose dobit, što kod nas i nije slučaj.

    Najveći problem u radu javnih preduzeća, dodaje on, jeste što su ona politički plijen.

    “Mi smo doveli javna preduzeća na ivicu propasti, jer smo loše upravljali ili ih u značajnoj mjeri oštetili na račun privatnog interesa. Javna preduzeća postala su centri zapošljavanja ljudi, a menadžeri, odnosno direktori, tamo su najčešće na poziciji vršioca dužnosti i nisu u mogućnosti da upravljaju procesima, jer su najčešće uslovljeni nalozima koji dolaze od šefova partija. Izlaz iz ove situacije je da se partije potpuno izbace iz operativnog upravljanja firmama. Po mom mišljenju, one mogu biti članovi upravnih odbora, nadzornih odbora, mogu da daju naloge, ali operativni posao moraju raditi profesionalci i zato moraju dobiti veće plate”, kaže Pavlović za “Nezavisne novine”.

    Momić: Platu direktora vezati uz minimalac

    Srđan Mazalica, predsjednik Kluba poslanika SNSD-a, navodi da odluka Vlade RS da podigne ograničenje na iznos plate direktora, ne znači nužno da će te plate biti povećane za 500 KM.

    “Svako preduzeće donijeće odluku da li će povećati platu u skladu sa svojim mogućnostima. Staro ograničenje je usvojeno još 2011. i tada je ta plata bila velika, ali danas 3.500 KM za menadžment nekog javnog preduzeća nije ni plata kojom možete privući nekoga da dođe na to mjesto. Za 14 godina je došlo i do povećanja prosječnih plata, od 2018. je prosječna plata u Srpskoj porasla oko 80 odsto”, kaže Mazalica za “Nezavisne”.

    Novinar Darko Momić kaže da je zaključak Vlade Aleksandra Džombića iz 2011. godine kojim su ograničene plate direktora javnih preduzeća na 3.000 KM imao smisla tada kada je donesen, iako je to i tada predstavljalo populističku mjeru.

    “Pri tom je nesumnjivo neustavan, samo što niko od direktora iz razumljivih razloga nije potezao to pitanje pred Ustavnim sudom RS. Pored toga, taj zaključak nije striktno ni poštovan, ali se prećutno prelazilo preko toga”, kaže Momić.

    Za razliku od tog zaključka, ocjenjuje on, odluka aktuelnog premijera Save Minića nije čak ni populistička i nisu jasni motivi za njeno donošenje, osim ako nije htio da izazove neopravdano negativne reakcije na društvenim mrežama.

    “Negativne reakcije su neopravdane i populističke zato što povećanje plata direktorima za 500 KM nakon 15 godina suštinski nije problem, jer se mora uzeti u obzir inflacija, kao i činjenica da su u tom periodu rasle i plate svih zaposlenih u Srpskoj. To pitanje treba riješiti na drugi način, odnosno tako što će plate direktora biti vezane za minimalnu platu u omjeru npr. tri prema jedan, ali i stimulacijom menadžerskim bonusima koji će zavisiti od poslovnog rezultata”, kaže Momić.

    On ističe da je nerealno očekivati da neko rukovodi sistemima kao što su “Pošte”, “Šume” i posebno “Elektroprivreda RS” za platu od 3.000 KM zato što danas dobar električar ili keramičar može da zaradi toliku platu.

    “To ne znači da direktorima treba dati blanko astronomske plate, već da na kraju godine, ako ta javna preduzeća iskažu višemilionsku dobit, imaju pravo na menadžerske bonuse kakve bi imali u privatnim preduzećima u kojima bi svojim vlasnicima donijeli višemilionsku dobit”, zaključuje Momić.

  • Nafta pojeftinila zbog mogućeg izvoza iz Venecuele

    Nafta pojeftinila zbog mogućeg izvoza iz Venecuele

    Cijene nafte su opale, jer je mogućnost obnavljanja izvoza venecuelanske nafte nadvladala zabrinutost zbog poremećaja u snabdijevanju usljed eskalacije protesta u Iranu.

    Sirova brent nafta prodavala se za oko 63 dolara po barelu, dok je američka zapadnoteksaška nafta tokom dana koštala oko 59 dolara po barelu, objavio je Trejding ekonomiks.

    Građanski nemiri u Iranu su navodno odnijeli stotine života, a američki predsjednik Donald Tramp razmatra intervenciju, što bi moglo da utiče na isporuke nafte kroz Ormuski moreuz.

    Iran izvozi gotovo dva miliona barela dnevno i trenutno je četvrti najveći proizvođač u Organizaciji zemalja izvoznica nafte.

    Očekuje se da će Venecuela uskoro nastaviti izvoz nafte, a Tramp je prošle sedmice rekao da bi Karakas mogao da isporuči Americi do 50 miliona barela sirove nafte.

  • Bitkoin blago pao, slab obim trgovine na berzi

    Bitkoin blago pao, slab obim trgovine na berzi

    ​Vrijednost bitkoina (BTC) je danas u 15.00 časova na najvećoj svjetskoj berzi kriptovaluta Bajnens pala za 0.23 odsto na 77.543,25 evra.

    Ukupan obim trgovine bitkoinima u posljednja 24 sata iznosi 27.06 milijardi evra, što predstavlja nisku vrijednost.

    Indeks straha i pohlepe za bitkoin se danas nalazi na nivou 27 u kategoriji “strah”, što je praktično nepromijenjeno u odnosu na jučerašnji nivo 29.

    Vrijednost itirijuma (ETH) pala je za 0.06 odsto na 2.659,01 evro, a vrijednost bajnens koina (BNB) za 1.46 odsto na 769.65 evra.

    Kriptovaluta solana (SOL) je porasla za 1.72 odsto na 119.63 evra, a avalanš (AVAX) pala za 1.88 odsto na 11.62 evra.

    Telegramova kriptovaluta tonkoin (TON) se danas prodaje za 1.47 evra, što je za 2.44 odsto manje nego juče.

    Danas se najviše trguje bitkoinom, itirijumom i solanom.

    Najveći rast trenutno bilježe kriptovalute FXS, DUSK i PROM, navodi Tanjug.

  • Zlato na novom rekordu, evropske berze uglavnom u padu

    Zlato na novom rekordu, evropske berze uglavnom u padu

    Evropski berzanski indeksi danas su se uglavnom kretali u minusu, dok je cijena zlata premašila 4.580 dolara po unci i dostigla novu rekordnu vrijednost. U fokusu investitora su pojačane geopolitičke tenzije u vezi s Iranom, kao i otvaranje istrage protiv predsjednika američkih Federalnih rezervi.

    Američki predsjednik Donald Tramp razmatra moguće mjere protiv Irana, uključujući i opciju vojnih udara, što dodatno povećava zabrinutost na finansijskim tržištima, prenose mediji.

    Istovremeno, američki savezni tužioci pokrenuli su krivičnu istragu protiv predsjednika Federalnih rezervi Džerouma Pauela, u vezi s njegovim svjedočenjem u junu pred Bankarskim odborom Senata. Pauel je tom prilikom optužio Trampovu administraciju da vrši pritisak na centralnu banku kako bi se uskladila s političkim stavovima Bijele kuće, prenosi CNBC.

    Na evropskim berzama, indeks Frankfurtske berze DAX u 9.30 časova zabilježio je blag rast od 0,03 odsto, na 25.262,31 poen. Francuski CAC 40 pao je za 0,37 odsto, na 8.331,01 poen, britanski FTSE 100 oslabio je za 0,21 odsto, na 10.103,65 poena, dok je moskovski MOEX zabilježio pad od 0,15 odsto, na 2.720,88 poena.

    Američki berzanski indeksi pred današnje otvaranje berzi bili su u plusu. Indeks Dow Jones porastao je za 0,48 odsto, na 49.504,07 poena, S&P 500 za 0,65 odsto, na 6.966,28 poena, dok je Nasdaq ojačao za 0,81 odsto, na 23.671,35 poena, prenosi Tanjug.

    Na tržištu energenata, evropski fjučersi gasa za februar danas su se na otvaranju berze TTF prodavali po cijeni od 28,81 evro za megavat-sat. Cijena sirove nafte pala je na 58,94 dolara po barelu, dok je cijena nafte tipa Brent iznosila 63,16 dolara.

    Cijena zlata porasla je na 4.584,92 dolara za uncu, dok je cijena pšenice dostigla 5,2184 dolara za bušel (27,216 kilograma). Vrijednost evra na valutnom tržištu Forex iznosila je 1,16848 dolara, što predstavlja rast od 0,41 odsto u odnosu na početak trgovanja.

  • Koliko košta američka ljubav za Ukrajinu

    Koliko košta američka ljubav za Ukrajinu

    Američki predsednik Donald Tramp je izjavio da SAD profitiraju od ukrajinskog sukoba prodajom oružja NATO-u.

    Američki prihodi od pristupa ukrajinskim mineralnim resursima značajno će premašiti 350 milijardi dolara, izjavio je američki predsednik Donald Tramp.

    „Kao što znate, pospani Džo Bajden (bivši američki predsednik) dao je Ukrajini 350 milijardi dolara i nije dobio ništa zauzvrat. Ja sam dobio retke metale. Mislim da sam dobio zauzvrat mnogo veću vrednost“, rekao je šef Bele kuće novinarima.

    Tramp je izrazio uverenje da je upravo to ono što je njegov prethodnik, Bajden, trebalo da uradi.

    On je, pored toga, istakao da smatra da postoji napredak po pitanju rešavanja ukrajinskog pitanja.

    Tramp je takođe izjavio da SAD profitiraju od ukrajinskog sukoba prodajom oružja NATO-u, ali da želi da okonča sukob kako bi spasao živote.

    (B92)

  • Inflacija niža, hoćemo li osjetiti olakšanje u 2026.

    Inflacija niža, hoćemo li osjetiti olakšanje u 2026.

    Prema prognozama Centralne banke BiH, u prvom kvartalu ove godine ukupna inflacija bi trebalo da iznosi 3,8 odsto, što je bolji rezultat nego u zadnjem kvartalu prethodne godine, kada je bila 4,2 odsto.

    Ipak, da li to znači da BiH očekuje bolja godina od prethodne kada je u pitanju inflacija?

    U saopštenju Centralne banke BiH, procjena je da je rast realne ekonomske aktivnosti u trećem kvartalu prethodne godine 1,9 odsto, što je gotovo identično procjeni iz septembra kada je bila dva odsto.

    “Preliminarna procjena godišnje stope rasta realnog BDP-a za zadnji kvartal tekuće godine iznosi 2,1% i temelji se prvenstveno na aktivnostima u sektoru usluga, uz ograničen doprinos proizvodnih djelatnosti. U četvrtom kvartalu 2025. ukupnu inflaciju procjenjujemo na 4,2%, a temeljnu inflaciju na  4,3%. Ukupna inflacija blago je revidirana naviše (0,3 procentnih poena) u odnosu na brze procjene iz septembra, zbog snažnog rasta cijena hrane, te režijskih troškova prvenstveno zbog rasta cijena električne energije”, naveli su iz Centralne banke BiH.

    Dodali su da trenutno procjenjuju da će inflacija postepeno usporavati u kratkom roku, prvenstveno zbog baznog efekta.

    “Naša preliminarna procjena ukupne inflacije u prvom kvartalu 2026. godine iznosi 3,8%, a temeljne 3,5%. Ove procjene se zasnivaju na  pretpostavkama trenutnih informacija s tržišta rada o minimalnim platama u 2026. godini. Naše procjene ekonomske aktivnosti i inflacije u kratkoročnom periodu su i dalje u skladu s onim iz jesenjeg kruga srednjoročnih makroekonomskih projekcija”, istakli su iz Centralne banke BiH.

    Ekonomista Igor Gavran rekao je za “Nezavisne novine” da ovako neznatan pad očekivane stope inflacije ne nagovještava nikakva osjetna poboljšanja.

    “Razlog tome je što su cijene prethodnih godina toliko povećane da ovih 3,8% ima sličan ili još veći efekat nego što bi puno viša stopa imala prije nekoliko godina. Osnovica cijena je puno viša, pa tako i poskupljenja u apsolutnom smislu”, naglasio je Gavran.

    Prema njegovim riječima, ovo takođe nikako ne znači bilo kakav pad stope rasta cijena najvažnijih esencijalnih proizvoda i usluga poput hrane.

    “Građani ne mogu očekivati nikakva poboljšanja životnog standarda. Jedino bi imalo efekta ozbiljno djelovanje vlasti na kontroli cijena i ograničenjima maksimalnih cijena u skladu sa stvarnim troškovima. Nama treba pad cijena, a ne pad stope njihovog rasta”, zaključio je Gavran.

    (Nezavisne)

  • Prihodi od indirektnih poreza rekordni

    Prihodi od indirektnih poreza rekordni

    Prihodi od indirektnih poreza u prošloj godini (2025) iznosili su 12 milijardi i 177 miliona KM i veći su za 633 miliona KM ili 5,51 odsto u odnosu na isti period 2024. godine, kada su iznosili 11 milijardi i 541 milion KM, navedeno je u podacima Uprave za indirektno oporezivanje BiH (UIO).

    Naši sagovornici ističu da indirektni porezi rastu zbog inflacije i uvoza.

    Iz UIO BiH su kazali da su prošle godine prikupili najveći iznos indirektnih poreza od uspostavljanja institucije.

    “U 2025. godini nije bilo povećanja stopa indirektnih poreza, već je rast prihoda bio uslovljen dijelom inflatornim kretanjima, a dijelom aktivnostima koje je preduzimao UIO”, saopšteno je iz UIO BiH.

    Navode i da je kroz povrat PDV-a poreskim obveznicima u 2025. godini vraćeno dvije milijarde i 202 miliona KM, dok je ostatak prikupljenih prihoda otišao u raspodjelu korisnicima.

    “Tako su neto prikupljeni prihodi koji su otišli u raspodjelu korisnicima u periodu januar – decembar 2025. godine, a to su država, entiteti i Brčko distrikt, iznosili devet milijardi i 974 miliona KM i veći su za 525 miliona KM u odnosu na prihode koje su sa Jedinstvenog računa korisnici dobili za isti period 2024. godine”, kažu iz UIO.

    Što se tiče finansiranja državnih institucija, iz UIO kažu da je u 2025. godini raspoređen iznos od jedne milijarde i 20 miliona KM. Federaciji BiH je ukupno raspoređeno pet milijardi i 510 miliona KM, Republici Srpskoj tri milijarde i 86 miliona KM i Brčko distriktu 310 miliona KM.

    Pored ovih sredstava, po osnovu posebne putarine za izgradnju auto-puteva i izgradnju i rekonstrukciju drugih puteva (0,25 KM), Federacija BiH je dobila dodatnih 249 miliona KM, Republika Srpska 165 miliona KM i Brčko distrikt osam miliona KM.

    Predrag Mlinarević, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, kazao je u razgovoru za “Nezavisne novine” da je rast indirektnih poreza neposredno vezan za obim prometa i njegovu vrijednost.

    “Imajući u vidu da je rast potrošnje, koji je proizašao iz rasta plata i doznaka iz inostranstva, rezultirao većim prometom, došlo je i do rasta oporezive osnovice”, kazao je Mlinarević.

    Dodao je da je, sa druge strane, uticaj na rast prihoda od indirektnih poreza imala i inflacija.

    “Sa rastom opšteg nivoa cijena rastu prihodi od opšteg i pojedinačnog poreza na promet, to jest PDV-a i akciza. Ono što u određenom smislu relativizuje podatak o većem obimu prikupljenih prihoda kao dobru vijest je spoznaja da je veći dio tog prometa rezervisan za uvoz proizvoda, što ne podstiče domaću proizvodnju, i da je finansiranje potrošačkog modela privrede vezano za zaduživanje privatnog i javnog sektora”, ističe Mlinarević.

    Dodaje da takođe dio potrošnje koji je bio kroz doznake generisan ukazuje na visoku zavisnost od ekonomskih kretanja u zemljama odakle doznake dolaze, prevashodno zemljama EU.

    “Za formiranje optimističkog stava u vezi sa tendencijama u određenoj ekonomiji potrebna je promjena strukture javnih prihoda u pravcu povećanja učešća direktnih poreza. Rast prihoda od poreza na dobit, poreza na dohodak i poreza na imovinu značilo bi da raste profitabilnost privrede i dohodak i bogatstvo građana”, pojašnjava Mlinarević.

    Zaključio je da bi na taj način rast javnih prihoda odražavao trend poboljšanja konkurentnosti i održivosti same ekonomije zemlje.

    Ekonomista Igor Gavran smatra da je rast indirektnih poreza u najvećoj mjeri posljedica inflacije, zatim rasta potrošnje, a najmanje ili gotovo nimalo povećanja ekonomske aktivnosti.

    “Najveći problem ovog rasta prihoda je što građani i privreda osjećaju samo jednu njegovu stranu, da plaćaju više poreza, a nimalo ne osjete da se taj novac koristi za poboljšanje javnih usluga ili na bilo koji način ‘vraća’ poreskim obveznicima”, kazao je Gavran.

    On dodaje da se zbog rasta prihoda od indirektnih poreza ne smanjuju direktni porezi.

    “Posebno je iracionalno što se vlasti i dalje sve više zadužuju, a u novim budžetima planiraju još veća zaduženja. Neracionalna javna potrošnja, čini se, nema granica, a rast prihoda vlasti samo ih ohrabruje da budu još rastrošniji, umjesto da smanje ili potpuno obustave zaduženja i prilagode rashode prihodima”, zaključio je Gavran.

    (Nezavisne)