VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Šta će biti sa Evropom?

    Šta će biti sa Evropom?

    Najnovije smanjenje isporuka ruskog gasa u Evropu osudilo je, čini se, evropsku privredu na tešku zimu.

    Razlog je moguća racionalizacija potrošnje tog energenta u teškoj industriji narednih meseci, a preti i recesija, upozoravaju analitičari.Samo nekoliko dana nakon što su Evropljani osetili olakšanje zbog najave ruskog gasnog diva Gasproma da će nastaviti isporuke gasa Severnim tokom 1, u ponedeljak je usledio novi udarac budući da je objavio da će od srede isporuke ponovo smanjiti. Saopštenje, u kojem Gasprom kao razlog navodi održavanje turbina duž gasovoda, u Evropi je dočekano sa nevericom i osudom.

    Ukrajinski predsednik Volodimir Zelenski ocenio je taj potez, kojim su tokovi prema Nemačkoj kroz gasovod Severni tok 1 smanjeni na tek 20 odsto njegovog kapaciteta, sa ionako niskog nivoa od 40 odsto, kao ravan “gasnom ratu” sa Evropom.

    Nemački ministar ekonomije Robert Habek utvrdio je da je izgovor Gasproma da je održavanje razlog smanjenja snabdevanja “farsa”. To stavlja Evropu u nezgodnu situaciju dok se bori sa sve većom inflacijom, ratom u Ukrajini i već problematičnim lancima snabdevanja nakon izbijanja pandemije kovida 19.

    Nemačka, najveća evropska ekonomija i tradicionalni motor evropskog rasta, ima poseban razlog za zabrinutost. Uglavnom se oslanja na ruski gas i klizi prema recesiji. Tamošnja vlada je posebno zabrinuta kako će držati upaljena setla tokom zime. Habek je u ponedeljak uveče izjavio kako “je situacija ozbiljna i da je vreme da svi to shvate”, tokom intervjua za televizijsku kuću ARD.

    Takođe je rekao da Nemačka mora da smanji potrošnju gasa, ističući da “rade na tome”. Kazao je kako će u scenariju niskog snabdevanja, isporuke gasa za industriju biti smanjene pre smanjenja domaćinstvima ili ključnoj infrastrukturi kao što su bolnice.

    “Naravno da postoji velika briga, koju takođe delim, da se to može dogoditi. Tada određeni proizvodni lanci u Nemačkoj ili Evropi jednostavno više ne bi prerađivali. To moramo izbeći svom snagom koju imamo”, kazao je.

    Italijanski ministar za ekološku tranziciju Roberto Cingolani, pak, upozorio je u sredu da je Italija suočena s potencijalnim krahom snabdevanja gasom do kraja predstojeće zime ako Rusija u potpunosti prekine isporuku. Na novinskoj konferenciji izjavio je da ako isporuke budu zaustavljene početkom zime, zemlja ima dovoljno gasa samo do februara.

    Teška zima kuca na vrata

    Budući da je Rusija pod nizom međunarodnih sankcija koje su joj nametnute zbog napada na Ukrajinu, gas je oružje koje može koristiti protiv Evrope, piše Index. Evropa je iz Rusije ranije primala oko 45 odsto svog godišnjeg snabdevanja i iako očajnički pokušava da nađe alternative, poput američkog tečnog prirodnog gasa, ne može dovoljno brzo zameniti ruske ugljovodonike.

    Ako se situacija dramatično ne promeni, analitičari Evropi predviđaju tešku zimu. Ekonomisti Džej-Pi Morgana su u sredu objavili da bi preteća gasna kriza, zajedno sa obnovljenim italijanskim političkim problemima, mogla gurnuti evrozonu u recesiju.

    Predviđaju da će u trećem tromesečju rast privrede evrozone usporiti na svega 0,5 odsto godišnje, a u četvrtom ove i prvom tromesečju iduće zabeležiti pad od 0,5 odsto. Dva uzastopna tromesečja pada BDP-a tradicionalno označavaju recesiju.

    “Naša nova projekcija pretpostavlja cenu gasa od 150 evra za MWh”, kažu ekonomisti Džej-Pi Morgana. Trenutno se cene kreću iznad 200 evra za MWh. Nešto ranije, slično je objavio i S&P.

    “Visoki troškovi energije guraju zapadnu Evropu prema recesiji”, navodi se u izveštaju S&P Global market intelidžensa.

    “Naša julska prognoza već uključuje blaga smanjenja realnog BDP-a u drugom tromesečju u Velikoj Britaniji, Italiji, Španiji i Holandiji. Budući da je inflacija u uzlaznom trendu, ventralne banke pojačavaju tempo zaoštravanja monetarne politike. Iako bi oporavak turizma i potrošačkih usluga mogao pružiti regiji blagu podršku u letnom tromesečju, u četvrtom kvartalu verovatno će doći do novog zastoja s obzirom na nepouzdano snabdevanje energijom”, dodaje se u saopštenju.

    Realna pretnja od recesije
    Izuzetno visoke cene prirodnog gasa i električne energije naštetiće industrijskoj konkurentnosti u Nemačkoj i drugim proizvodnim centrima. S&P je upozorio da će se destruktivni rat Rusije i Ukrajine verojatno odužiti tokom 2022. godine, narušavajući poverenje potrošača i kompanija širom Evrope.

    Stoga predviđaju usporavanje rasta realnog BDP-a u evrozoni sa 5,4 odsto u 2021, na 2,5 odsto u 2022. i na 1,2 odsto u 2023, nakon čega bi 2024. trebalo da ubrza na dva odsto.

    Vlade EU složile su se u utorak da ograniče potrošnju prirodnog gasa tokom predstojeće zime u pokušaju da se zaštite od daljih smanjenja snabdevanja iz Rusije, a ministri energetike Unije odobrili su nacrt uredbe čiji je cilj smanjenje potražnje za gasom za 15 odsto tokom jeseni i do proleća iduće godine.

    Hoće li se uštede gasa moći postići, ostaje za videti, a članice EU nisu jedinstvene u gledišrima po pitanju racionalizacije korišćenja gasa, prenosi Index.

    “Smanjenje potrošnje može učiniti puno. U osnovi, u Evropi postoji velika potražnja za prirodnim gasom, a posebno za tečnim prirodnim gasom (LNG). Racionalizacija, koje će posebno uticati na energetski intenzivne industrije poput proizvođača automobila, hemijskih firmi i rudarenja kriptovaluta, ne može se isključiti”, rekao je Sajmon Taker, globalni rukovodilac energetike, komunalija i resursa u Infosis konsaltingu (Infosys Consulting), u komentarima poslatim e-poštom u utorak.

    “Zemlje EU i Ujedinjeno Kraljevstvo moraju učiniti sve što mogu da popune skladišta gasa pre nego što nastupi zima, a to znači da se traže svi mogući načini za smanjenje potrošnje energije i poboljšanje snabdevanja. Već svedočimo velikom porastu isporuka LNG-a s Bliskog istoka i iz Severne Amerike. Ali zemlje moraju ubrzati modernizaciju sopstvene infrastrukture. Masovna implementacija domaćih energetskih alternativa s niskim udelom ugljenika kao što su mini nuklearni reaktori i obnovljivi izvori energije nije samo ‘poželjna’, to je imperativ ako želimo da iz ove krize izađemo jači”, navodi Taker.

    Budući da će takav program modernizacije infrastrukture vjerojatno potrajati, Europa će vjerojatno osjetiti veće ekonomske probleme u bliskoj budućnosti.

    “Mogućnost recesije u Europi sada se čini očiglednom”
    Ovo su procenili su ekonomisti i analitičari Sitija u belešci od utorka, s tim da bi eventualna odluka Rusije da prekine dotok gasa verovatno za “posledicu imala klizanje Evrope u dublju recesiju”.

    “Budući da se planovi za racionalizaciju potrošnje energije za zimu usaglašavaju, očekujemo da će stroži finansijski uslovi u Evropi izazvati mnogo goru reakciju u realnoj ekonomiji, s obzirom na stanje štednje, zaduženost domaćinstava i bilanse kompanija. Zima kuca na vrata Evrope”, zaključio je Siti.

    Postoji, naravno, šansa da Rusija ponovo pojača svoje gasne tokove prema Evropi nakon što se završi najavljeno održavanje druge turbine na gasovodu Severni tok 1.

    “Pomalo zbunjuje hoće li ovo biti kratkotrajno ograničenje snabdevanja dok se popravljena turbina vrati u funkciju ili se papirologija nikada neće sasvim rešiti, a mi se moramo pomiriti sa samo 20 odsto snabdevanja kroz duže vreme”, naveli su analitičari Dojče banke na čelu s Džimom Reidom u svojoj belešci klijentima, dodajući da Rusija verovatno traži jasnije garancije o budućim izuzećima od sankcija za održavanje Severnog toka 1 i povezana pitanja.

    “To će verovatno biti teško postići i Rusi će to znati. Čini se da će ruska politika ovde zasad imati kontrolu”, rekli su.

    Analitičari su verovali da bi Nemačka, s 40 odsto iskorišćenosti kapaciteta gasovoda, mogla preživeti zimu čak i ako bude potrebna blaža racionalizacija. “Na 20 odsto verojatno bi vam bila potrebana određena značajna racionalizovanja, osim ako se ne smanji izvoz gasa, što bi bila politički vrlo delikatna stvar”, kazali su analitičari.

    U međuvremenu, potencijalno nametnuto smanjenje potrošnje od 15 odsto o kojem su se upravo dogovorile sve države članice EU, moglo bi biti teško sprovodljivo u stvarnosti. “Očekujte puno izuzeća i kompromisa”, poručili su.

  • Crno tržište cigareta se smanjuje

    Crno tržište cigareta se smanjuje

    Od početka kampanje “Stop švercu”, za malo manje od dva mjeseca, na info-broj i putem Vibera bilo je 189 poziva i prijava nelegalne prodaje duvana i cigareta, s tim da je značajno porastao i broj izdatih akciznih markica, što jasno govori da polako dolazi do smanjenja crnog tržišta u BiH.

    “U prijavama i porukama bilo je dosta korisnih informacija. Vrijednost oduzetog duvana i cigareta procjenjuje se na oko 750.000 KM. Međutim, ono što je najvažnije jeste da je u prvih šest mjeseci 2022. godine došlo do porasta broja izdatih akciznih markica za nešto više od 33 odsto. To definitivno govori u prilog činjenici da polako dolazi do smanjenja crnog tržišta u Bosni i Hercegovini”, rekao je Ratko Kovačević, načelnik Odjeljenja za komunikacije Uprave za indirektno oporezivanje BiH.

    Inače, kampanja “Stop švercu” ponovo je pokrenuta krajem maja ove godine, a građani pored poziva na info-broj, na Viber broj 065/355-155 mogu prijaviti nelegalnu prodaju duvana i cigareta, a i poslati fotografiju lokacije gdje se vrši nelegalna prodaja ovih akciznih proizvoda.

    Koliko akcije Uprave za indirektno oporezivanje BiH daju rezultate možda se najbolje vidi po izdatim akciznim markicama.

    Od 2009. godine, kada je Bosna i Hercegovina krenula u proces usklađivanja oporezivanja akcizom duvana i duvanskih proizvoda, broj izdatih akciznih markica konstantno je bio u padu svih prethodnih godina.

    Međutim, 2021. godine, kada je Uprava za indirektno oporezivanje sprovela prvu javnu kampanju “Stop švercu” u cilju suzbijanja crnog tržišta duvana i duvanskih proizvoda u BiH, desilo se da je broj izdatih akciznih markica UIO za duvan i duvanske prerađevine zabilježio rast.

    Tokom 2021. godine UIO je ukupno izdao 208 miliona komada akciznih markica, a, recimo, 2020. godine 185 miliona.

    “Rezultati zapljena, koje je objavila Uprava za indirektno oporezivanje, nedvosmisleno govore u prilog uspješnosti akcija, a o uspješnosti još više govori činjenica o puno većem broju izdatih markica u odnosu na prethodne godine, kada je bio pad. Trend povećanja broja izdatih akciznih markica nastavio se i u ovoj godini, i to najbolje govori koliko su akcije kao što je ova ‘Stop švercu’ efikasne”, rekao je Saša Grabovac, izvršni direktor Udruženja ekonomista Republike Srpske SWOT.

    Kada je riječ o samoj kampanji “Stop švercu”, ona podrazumijeva i pojačan rad, kao i saradnju SIPA, Granične policije, UIO i entitetskih inspekcija.

    U proteklih nekoliko mjeseci sprovedene su najmanje tri velike akcije, i to “Derbi”, “Sektor” i “Korset”. U akciji “Derbi” pripadnici SIPA na području Modriče, Šamca, Pelagićeva, Posušja, Gruda i Zenice pretresli su 15 lokacija i uhapsili 11 lica zbog sumnje da su počinili nekoliko krivičnih djela.

    U toj akciji privremeno je oduzeto oko 20.000 KM i 6.000 evra, oko 20 tona različitih vrsta duvana, velika količina razne kartonske ambalaže za cigarete, zatim oko 17.000 praznih filtera za punjenje cigareta, veća količina kartonske ambalaže za cigarete s oznakom FM te dvije mašine za rezanje duvana, mašine za punjenje cigareta, sedam digitalnih vaga, mobilni telefon i razna poslovna dokumentacija. Takođe, u akciji “Sektor” službenici UIO na putu Tuzla – Kalesija kod dva lica su pronašli 3.800 paklica cigareta koje nisu bile obilježene na zakonom propisanim markicama UIO, niti su imali zakonom propisanu dokumentaciju.

    Kada je riječ o akciji “Korset”, pripadnici UIO pretresli su pet lokacija i uhapsili tri osobe, kod kojih su pronađene 30.563 paklice cigareta bez akciznih markica, čija je tržišna vrijednost 152.815 KM, zatim rezani duvan te novac u iznosu od 8.260 evra, 3.996 KM, 2.790 dinara, 880 kuna, 50 dolara, 1.200 norveških kruna i 500 švedskih kruna.

    Stručnjaci ističu da su ove akcije pokazatelj da je šverc duvana i duvanskih proizvoda još isplativ i da posao još nije završen te da svi nivoi vlasti treba da podrže borbu protiv šverca i preispitaju akciznu politiku na duvan.

    Međutim, nakon pritiska inspekcije i sve većih zapljena duvana i duvanskih proizvoda, prodaja ilegalnih cigareta, rezanog duvana i ručno punjenih cigareta preselila se na internet, uglavnom na Facebook i online oglase.

    Iako ne postoje tačni podaci, virtuelnih trgovaca ilegalnim duvanskim proizvodima je sve više, a šverc se vrši uglavnom kroz razgovore u zatvorenim grupama na društvenim mrežama, preko ličnih profila ili portala za online trgovinu. Online platforme privlačne su za švercere jer omogućavaju anonimnost i ono što je poseban problem je da nisu zakonski tretirane na pravi način.

    Sve to ukazuje da borba protiv crnog tržišta duvana i duvanskih proizvoda još nije gotova, ali da kampanje, kao što je ova, utiču na svijest građana, kao i nadležnih da se preduzmu aktivnije mjere.

  • Odlazak na odmor misaona imenica

    Odlazak na odmor misaona imenica

    S obzirom na velika poskupljenja, mnogi građani Srpske ne mogu sebi da priušte odmor na moru, te spas od vrućina pronalaze u hladovini svojih dvorišta, u koje postavljaju montažne bazene, a to potvrđuju i u tržnim centrima, gdje ističu da su im zalihe pri kraju.

    Trgovci kažu da su cijene bazena u odnosu na prošlu godinu skočile za oko 30 odsto, ali da to nije uticalo na potražnju, jer svake godine u toplim danima nastupa prava pomama za ovom vrstom robe.

    U “Centrumu” su za Glas Srpske potvrdili da za bazenima vlada velika potražnja, te naglasili da se oni traže više nego ranijih godina.

    – Potražnja je velika, zalihe su pri kraju, a prodaju se jednako dobro i manji i veliki bazeni – kazali su u “Centrumu”.

    Kod njih je, kako kažu, aktuelna akcijska ponuda u kojoj imaju popuste na velike bazene, pa tako onaj najskuplji sa najvećim dimenzijama košta 3.199 KM.

    – Sve se više ljudi odlučuje za kupovinu većih bazena i njihovih instalacija u dvorištu, ali ipak se najviše prodaju bazeni srednje vrijednosti, u iznosu od 700 do 800 KM – rekli su u “Centrumu”.

    Ruke zadovoljno trljaju i u FIS, gdje su kazali da svake godine vlada pomama za bazenima.

    – Od 15. jula je krenuo sezonski popust i uvijek se u tom periodu rasprodaju bazeni, ali i sve što je na akciji – kazali su u FIS, dodajući da najveći bazen od devet metara košta nešto malo više od 3.000 KM, a sada mu je cijena snižena na oko 2.700 KM. Podjednako se traže, kažu, i dječji bazeni, samo njih manjka na stanju.

    – Najviše se prodaju bazeni od tri metra, koji koštaju oko 200 maraka i oni nešto malo veći od 4,5 metara – rekli su u FIS.

    U “Vernu” kažu da svake godine bilježe porast potražnje za bazenima. Objasnili su da, bez obzira na to što su cijene ove godine otišle gore za oko 30 odsto, građani ipak kupuju montažne bazene.

    – Lakše se odlučuju za jeftinije varijante i manje bazene kada su velike vrućine, a za one velike od pet do deset metara odlučuju se u svim mjesecima, jer je to ipak investicija koja je malo skuplja, pa se ranije pripreme – kazali su u “Vernu”.

    U udruženjima za zaštitu potrošača kažu da je kupovina bazena dugoročna investicija u kojoj kupci mogu da uživaju tokom cijelog ljeta, jer je za mnoge odlazak na more postao misaona imenica.

    – Ljudi kupuju bazene najčešće zbog djece, ali je ovo pokazatelj i da mnogi ne mogu da odu na more. Većina porodica nema dovoljno novca da porodično ode na neki od gradskih bazena, zbog čega se odlučuju za plastične bazene koji su relativno jeftini i trajni – kazali su u Udruženju za zaštitu potrošača “ToPeeR” iz Doboja.

    Povećana kupovina bazena, kako kažu, nije ništa drugo do odraz ekonomskog stanja.

    Banjalučanka Jelena Stanić kaže da je odlučila ove godine da ostane kod kuće i za novac koji bi izdvojila za ljetovanje kupiće bazen.

    – Kupiću veliki bazen i postaviti u dvorište, tako ću moći umjesto pet dana na moru uživati tokom cijelog ljeta, ali i narednih sezona – kazala je Stanićeva.

    Hercegovina
    Izvršna direktorica Udruženje građana “Oaza” Trebinje Nedeljka Neška Ilić kaže da Hercegovcima more nije daleko, ali zbog poskupljenja goriva i velikih gužvi na granicama, građani se nerijetko odlučuju da investiraju u bazene.

    – Građani bazene najčešće kupuju zbog male djece, te ih stavljaju ispred kuće, kako bi se mogli rashladiti u miru svog dvorišta – kazala je Ilićeva.

  • Zatvorena vrata za Otvoreni Balkan

    Zatvorena vrata za Otvoreni Balkan

    Projekat “Otvorenog Balkana” i dalje je zatvoren za BiH zbog snažnog otpora toj inicijativi u Sarajevu, ali i nepovjerenju koje prema navedenom projektu ima Evropska unija.

    Iako je “Otvoreni Balkan” jedna od rijetkih stvari koje svesrdno podržavaju i vlast i opozicija u Srpskoj, vjerovatno iz razloga što je jedan od tvoraca te ideje predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, stručnjaci za međunarodne odnose i politički analitičari tvrde da su male šanse da BiH pristupi tom projektu, bez obzira na optimistične poruke i predizborna obećanja ovdašnjih političara.

    – Otvoreni Balkan je jedan od mojih ključnih prioriteta i učiniću sve da postanemo dio ove regionalne priče. To je projekat od interesa za cijeli region, a BiH može značajno da profitira punopravnim članstvom. Uvjeriću partnere iz cijele zemlje da krenemo tim putem – obećao je nedavno Mirko Šarović, predsjednik SDS i kandidat te stranke za srpskog člana Predsjedništva BiH.

    Otpor u FBiH
    On je, između ostalog, rekao da će “raditi na tome da BiH prihvati Otvoreni Balkan već u proljeće 2023, kako bi postali dio projekta u punom kapacitetu već od ljeta”.

    Međutim, o raspoloženju koje u Sarajevu vlada prema navedenom projektu govori i to da je prije nekoliko dana Predsjedništvo BiH odbilo da o tome uopšte i raspravlja, budući da su bošnjački i hrvatski član tog tijela, Šefik Džaferović i Željko Komšić, preglasali srpskog člana Predsjedništva Milorada Dodika.

    Politički analitičar Tanja Topić za Srpskainfo kaže da je jasno vidljivo da u BiH, prvenstveno u političkim partijama iz Federacije BiH, postoji veliki otpor prema projektu “Otvorenog Balkana”.

    Tanja Topić
    – Dosta skepse dolazi iz razloga što se negdje ta inicijativa izjednačava s idejom o “srpskom svijetu”, a samim tim, između redova, provlači se teza o “velikosrpskoj težnji” koja je postojala devedesetih godina prošlog vijeka. Zato se u tom dijelu političkih struktura iz FBiH ideja “Otvorenog Balkana” a priori odbija – kaže Topićeva.

    Ona, međutim, dodaje da određene sumnje prema navedenom projektu ne postoje samo unutar BiH, već i u dijelu međunarodne zajednice.

    – Mislim da se nalazimo u trenutku gdje će se lomiti podrška za taj projekat, odnosno izjašnjavanje za Otvoreni Balkan ili Berlinski proces. To je pitanje političke nadmoći i preslaganja političkih karata koje se neće rješavati u BiH, a koje će, svakako, uticati na to da se iskristališe koja od tih ideja ima podršku međunarodne zajednice. Postoje određeni nagovještaji da će se Berlinskom procesu posvetiti mnogo više pažnje, a to onda isključuje podršku Otvorenom Balkanu – smatra Topićeva.

    Berlinski proces
    Inače, o temi “Otvorenog Balkana”, odnosno inicijativi koju su svojevremeno zajednički pokrenuli predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, premijer Albanije Edi Rama i bivši premijer Sjeverne Makedonije Zoran Zaev, a koja predviđa slobodan protok ljudi i robe, nedavno je u Banjaluci raspravljano i na naučnom seminaru kojem su prisustvovali gosti iz cijele regije.

    Za razliku od srpskih učesnika na seminaru, koji su uglavnom iznosili pozitivne ocjene o toj ideji, pojedini gosti iz regije smatrali su da “Otvoreni Balkan” neće doprinijeti stabilizaciji prilika u ovom dijelu svijeta.

    Momčilo Radulović, predstavnik Evropskog pokreta Crne Gore, između ostalog rekao je da je „Otvoreni Balkan“ pun „manipulacija i netačnosti“ i da je njegov tok „krivotvorenje regionalne saradnje“.

    – To je koncept koji je smislio Aleksandar Vučić kao odgovor na inertnost Brisela. Vučić tako pokazuje kojim bi putem Srbija i Albanija mogle povesti Zapadni Balkan – ocijenio je Radulović.

    On je, takođe, ukazao na to da zemlje regije već imaju CEFTA sporazum i Berlinski proces, da postoje međunarodni ugovori koji omogućavaju regionalnu saradnju, a da „Otvoreni Balkan“, prema njegovim riječima, ne nudi nijedan međunarodni ugovor, nego nešto sasvim drugo, a to je, kako tvrdi, političku dominaciju Srbije i Albanije i u kojoj bi sve druge zemlje regije “bile kolateral”.

    – Ova inicijativa može izazvati nestabilnost u BiH i Crnoj Gori. Ta inicijativa nije jasno definisana ni regulisana i može poslužiti kao švedski sto Aleksandru Vučiću i Ediju Rami, da se sa tog stola posluže prema potrebi i onda to prodaju svijetu kao nešto novo i dobro – tvrdi Radulović.

    Limiti
    Bivši karijerni diplomata i član Foruma za međunarodne odnose Evropskog pokreta u Srbiji, Srećko Đukić, za Srpskainfo kaže da nije iznenađen time što u BiH ne postoji konsenzus kad je u pitanju projekat “Otvorenog Balkana”.

    – Oko svih važnijih pitanja u BiH ne postoji jedinstveno mišljenje, pa tako ni oko ovog. Iskreno, ne sjećam se kada su zadnji put vaši nacionalni lideri zajednički stali iza neke ideje, projekta ili strategije koja bi mogla da bude od koristi za cijelu zemlju. Što se tiče “Otvorenog Balkana”, moje mišljenje je da ga treba podržati u mjeri u kojoj taj projekat neće predstavljati smetnju bržim integracijama u EU – kaže Đukić.

    Takođe ističe da oko te ideje ne postoji jedinstven stav čak ni u međunarodnoj zajednici.

    – Kad se izašlo u javnost s tom idejom, SAD su je donekle podržale, dok je u Evropskoj uniji to primljeno s priličnom rezervom, jer mnogi smatraju da je takva inicijativa suvišna ako već postoji Berlinski proces. Limit “Otvorenog Balkana” je i brzina pridruživanja Albanije i Sjeverne Makedonije EU. Čim tamo uđu, u “Otvorenom Balkanu” ostaje samo Srbija. Zbog toga nisam siguran u budućnost te ideje – zaključuje Đukić.

  • Ide li gorivo u Srpskoj ispod tri marke?

    Ide li gorivo u Srpskoj ispod tri marke?

    Na benzinskim pumpama u Srpskoj litra benzina uskoro bi mogla da košta tri marke, a biće nastavljen i trend pada cijena dizela.
    Predsjednik Grupacije za promet naftom i naftnim derivatima RS Dragan Trišić rekao je da je nastavljena tendencija pada cijena na svim benzinskim stanicama u Republici Srpskoj.
    “Cijene benzina svakako će na nekim pumpama biti blizu tri marke, što je čak 40 feninga niže u odnosu na početak mjeseca, a to je svakako značajno pojeftinjenje. Već danas imamo na nekim benzinskim pumpama cijene od 3,06 maraka na benzinima” rekao je Trišić za “Glas Srpske“.
    Naglasio je da su cijene dizela takođe u padu.
    “Sve benzinske stanice koriguju cijene na dnevnom nivou” dodao je Trišić.

  • “Doktor Propast” ponovo ima crne prognoze

    “Doktor Propast” ponovo ima crne prognoze

    Ekonomista Nurijel Rubini, poznatiji kao “Doktor Propast”, ponovo ima crne prognoze, koje se ovoga puta odnose na Sjedinjene Države.

    Naime, on je upozorio na predstojeću tešku recesiju, u trenutku kada američka vlada pokušava da se izbori sa najvišom stopom inflacije u poslednje četiri decenije, prenosi RT.

    “Mislim da postoji mnogo razloga zašto ćemo imati opaku recesiju, kao i dužničku i finansijsku krizu”, rekao je Rubini za Blumberg.

    Američka ekonomija je u periodu stagflacije (nizak rast i visoka inflacija), dok su odnosi duga “istorijski visoki”, objasnio je Rubini, sugerišući da se isto odnosi i na druge razvijene zemlje širom sveta.

    “Ideja da će ovo biti kratko i plitko je potpuno varljiva”, dodao je on.

    Rubinija, profesora Univerziteta u Njujorku i izvršnog direktora kompanije “Roubini Macro Associates”, Volstrit je nazvao “Doktor Propast” zbog predviđanja finansijske krize iz 2008. i 2009. godine.

    Ekonomisti raspravljaju o tome da li će recesija pogoditi američku ekonomiju ove godine, dok Federalne rezerve pokušavaju da obuzdaju rastuću inflaciju povećanjem referentne kamatne stope.

    Inflacija u SAD je u junu dostigla 9,1 odsto, što je najviša stopa u više od 40 godina.

    Američka ministarka finansija Dženet Jelen ranije je demantovala da je američka ekonomija u recesiji, rekavši da nacija umesto toga prolazi kroz “neophodno i odgovarajuće” usporavanje.

  • Namjenska industrija RS zatrpana narudžbama, proizvodi idu kao alva

    Namjenska industrija RS zatrpana narudžbama, proizvodi idu kao alva

    Preduzeća koja se bave namjenskom industrijom u Republici Srpskoj zadovoljno trljaju ruke, jer je interes za proizvodima iz ovog sektora sve veći, a svi poslovni segmenti rade punim kapacitetom.

    To za “Nezavisne novine” potvrđuju predstavnici banjalučkog “Kosmosa” i Tehničkog remonta iz Bratunca TRB, koji pojašnjavaju da je za ovakvu situaciju djelimično odgovoran i sukob u Ukrajini, jer se proizvodnja i potražnja za namjenskom industrijom s Istoka prebacila na tržište Balkana.

    Dušan Vještica, direktor Vazduhoplovnog zavoda “Kosmos” iz Banjaluke, kaže da sve tri organizacione jedinice ovog preduzeća rade punom parom.

    “Imamo u potpunosti popunjene organizacione kapacitete. Oni su uposleni i više nego što možemo da organizujemo da stignemo od posla za robu koju mi proizvodimo”, navodi Vještica za “Nezavisne novine”.

    Interesovanje za proizvodima nekadašnjeg lidera u remontu radarskih i raketnih sistema stiže sa svih strana.

    “Zapadno tržište svakim danom iskazuje sve veći interes za robu različite namjene. Sve više posla je i s istočnog tržišta, čak i iz zemalja EU, poput Poljske, Rumunije itd. Razlog je što se prebacuje proizvodnja zbog problema u Ukrajini prema našem balkanskom tržištu”, pojašnjava Vještica.

    U “Kosmosu” ne staju ni kada je u pitanju mašinska proizvodnja.

    “Što se tiče mašinstva, to su različite metalne konstrukcije, evo sada završavamo i to. Npr. naš partner, jedna njemačka kompanija, šalje ih u SAD. Što se kaže, čudni su putevi biznisa, protoka robe i usluga”, kaže Vještica i naglašava da je Srbija i dalje vodeći partner po pitanju tržišta.

    “Već četiri godine imamo program sa Srbijom, to su stalno potpisani ugovori. Srbija je naš biznis i naše poslovno područje koje je najprofitabilnije”, ističe Vještica.

    Uz navedeno, rukovodstvo “Kosmosa” tvrdi i da je smanjen dug koji su naslijedili pri preuzimanju kompanije i koji je iznosio 25 miliona KM.

    “Mi smo servisirali skoro 10 miliona KM obaveza iz prethodnog perioda. Plan restrukturiranja je do 2030. godine. Do tada imamo obavezu da servisiramo sav dug”, kazao je Vještica. Kada je u pitanju ranije pominjana zainteresovanost Srbije da preuzme Vazduhoplovni zavod, Vještica kaže da je to na čekanju i da od tog posla niko nije odustao.

    “U trenutku ovako kompleksnih geopolitičkih dešavanja svako se bavi sobom. Dok se ne stavi pod kontrolu kompletno tržište namjenske industrije, kao i situacija u Ukrajini, niko u dijelu namjenske industrije neće ulaziti u bilo kakve aranžmane, bez obzira na namjeru. Svakako da i Srbija ima namjeru da svoju industriju stavi u puni kapacitet, a za iskorake se čeka stabilizacija tržišta, ne samo u smislu ekonomije i geopolitike, već i u političkom smislu”, istakao je Vještica.

    Novi poslovni ugovori i povećana proizvodnja karakterišu i rad Tehničkog remonta iz Bratunca (TRB), iz koga navode da zbog toga zapošljavaju i dodatnu radnu snagu. Ipak, kako kažu, postoje određeni problemi, počevši od cijene repromaterijala, pa do opet nezaobilaznog sukoba u Ukrajini.

    “Potražnja za našom robom je u porastu, uz sve probleme koje imamo. Prije svega, cijene čelika i drugih materijala su značajno porasle i nisu stabilne iz dana u dan”, poručuje za “Nezavisne novine” Slavenko Ristić, direktor TRB.

    To će, prema njegovim riječima, potrajati i teško da će se na tom polju nešto promijeniti.

    “Zbog toga moramo osigurati zaštitu za svoje radnike, svoju državu. Industrija kojom se bavimo dijelom je i pod velom tajne i naravno da ne smijemo dozvoliti da napravimo neku grešku u ovim izazovnim vremenima. Mi imamo samo regionalni značaj i ne možemo da utičemo na tu situaciju”, rekao je Ristić.

    Naši sagovornici uvjereni su da namjenska industrija Republike Srpske može uspješno da prebrodi svjetsku krizu i da ima šansu da obezbijedi i opstanak radnika i njihove zarade.

  • U porastu cijena nafte na svjetskom tržištu

    U porastu cijena nafte na svjetskom tržištu

    Cijene nafte na svjetskom tržištu danas su porasle za dva dolara usljed bojazni od prekida isporuka i pada dolara.
    U Londonu je cijena sirove nafte “brent” iz Sjevernog mora veća za 1,95 dolara i sada je 105,15 dolara po barelu.

    U NJujorku je cijena svijetle sirove nafte porasla za dva dolara i iznosi 96,70 dolara po barelu.

    “Blagi pad dolara i poboljšanje situacije na tržištu kapitala utiču na rast cijene nafte”, rekao je analitičar tržišta iz kompanije “UBS” Đovani Staunovo.

  • Njemačka na pragu recesije?

    Njemačka na pragu recesije?

    Njemačku privredu čekaju teška vremena, ukazao je najvažniji indikator privrednog rasta, indeks poslovne klime minhenskog ekonomskog instituta Ifo.

    Ekonomisti govore o mogućoj recesiji.Raspoloženje nemačkih preduzetnika u julu se znatno pokvarilo i percepcija poslovne klime je u odnosu na prethodni mesec pala za 3,6 poena, na 88,6, saopštio je u ponedeljak Ifo. To je najniže od juna 2020.

    Stručnjaci u očekivali pad, ali su u proseku računali da će se zaustaviti na 90,1 poen.

    “Nemačka je na pragu recesije”, prokomentarisao je rezultat ankete predsednik Ifo Klemens Fist. “Visoke cene energenata i nestašica gasa opterećuju konjunkturu”, rekao je Fist.

    Raspoloženje preduzetnika pokvarilo se u svim privrednim granama, i to vidno. U industriji je pesimizam najveći od vrhunca pandemije u aprilu 2020.

    “Taj trend se provlači kroz skoro sve privredne grane”, rekao je Fist, dodajući da se u usložnim delatnostima raspoloženje ponovo preokrenulo posle nedavnog velikog optimizma, kao i u turizmu i ugostiteljstvu.

    Nemačku privredu trenutno pritiska nekoliko problema. Najteži su po svoj prilici opasnost krize sa gasom, problemi sa isporukom u spoljnoj trgovini i visoka inflacija. Uz to dolaze i visoke kamate na tržištu kapitala, koje dižu cenu kredita za preduzeća i potrošače i tako guše investicije i ličnu potrošnju.

    Evropska centralna banka je prošle nedelje prvi put za 11 godina podigla referentnu kamatnu stopu u zoni evra. Mnoge druge centralne banke u svetu još ranije su počele da dižu kamatne stope.

    Ekonomisti iz bankarskog sektora nalaze Ifo komentarišu sa pesimizmom.

    “Teško ćemo izbeći recesiju”, rekao je Tomas Gicel, glavni ekonomista VP Banke.

    Teret visoke inflacije, preteće energetske krize i problema sa lancima snabdevanja je, prema njegovoj oceni, prevelik.

    Jerg Kremer, glavni ekonomista Komercbank takođe je naveo da je nemačka privreda već u opadanju, a da u prvom redu od ruskog predsednika Vladimira Putina zavisi koliko će situacija na kraju biti teška.

    “Ako bude potpune obustave isporuka gasa, duboka recesija je neizbežna”, rekao je Kremer.

  • Za sindikalnu potrošačku korpu potrebne dvije prosječne plate

    Za sindikalnu potrošačku korpu potrebne dvije prosječne plate

    Sindikalna potrošačka korpa za jun ove godine iznosila je 2.248 KM i prosječna plata ju je pokrivala sa skoro 51,5 odsto.

    Prosječna neto plata u Republici Srpskoj isplaćena u junu 2022. Iznosila je 1.157 KM i veća je za 52 KM u odnosu na prosječnu neto platu isplaćenu u maju.

    Kako kažu u Savezu sindikata RS, prosječna plata u junu je povećana zbog povećanja plata budžetskim korisnicima za 10 odsto.

    – Porodice u Republici Srpskoj su najviše novca u junu mjesecu trošile na prehranu – 990 KM, za stanovanje i komunalne usluge – 584 KM, te za tekuće održavanje domaćinstva 116 KM. Nabavka obuće i odjeće u junu mjesecu koštala je 158 KM – saopštili su iz ovog sindikata.

    U Republici Srpskoj, najveća prosječna plata u junu je isplaćena u oblasti informacije i komunikacije i iznosi 1.541 KM, a najnižu isplaćenu platu dobili su radnici u građevinarstvu, čija je prosječna plata iznosila 844 KM.

    – Niske prosječne plate u junu 2022. primili su radnici zaposleni u djelatnosti saobraćaja i skladištenja – 881 KM, trgovini 927, djelatnosti umjetnosti, zabave i rekreacije 938, poljoprivredi i šumarstvu 929, te prerađivačkoj industriji 949 KM – navodi se u saopštenju.