VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Njemačka privreda stagnira, Evrozoni prijeti recesija

    Njemačka privreda stagnira, Evrozoni prijeti recesija

    Njemačka privreda ne bilježi rast, bruto društveni proizvod između aprila i juna je stagnirao, sada se javlja jasna opasnost od recesije, u kojoj se SAD već tehnički nalaze, a koja prijeti i Evrozoni u drugom polugodištu, pišu njemački mediji.

    Privredni rast Njemačke tokom proleća zamro, a da je u dugom kvartalu bruto društveni proizvod (BDP) u poređenju sa prva tri mjeseca ove godine ostao nepromijenjen, podsjeća Deutsche Welle (DW).

    Riječ je o procjeni Saveznog zavoda za statistiku prema kojoj su privredni razvoj zaustavili eksterni faktori.

    “Teški okvirni uslovi za svjetsku privredu sa dugotrajnom pandemijom korone, poremećenim lancima snabdijevanja, rastućim cijenama i ratom u Ukrajini – sve se to negativno odrazilo na razvoj konjunkture”, citira javni servis ARD statističare iz Vizbadena, prenosi Tanjug.

    ARD navodi i da su ekonomisti računali sa malim plusom od 0,1 procenta.

    Sam početak godine je prošao “bolje nego što se mislilo”, navodi ARD.

    “Statističari su korigovali poboljšanje BDP sa 0,2 na 0,8 odsto. Osim toga, u poređenju sa istim periodom prošle godine, BDP je bolji za 1,5 odsto. Prošle godine je domaća privreda mnogo jasnije osjetila dejstvo trećeg talasa korone”, prenosi javni servis.

    Međunarodni monetarni fond (MMF) je korigovao naniže svoje prognoze njemačkog privrednog rasta za čitavu 2022. godinu i sada očekuje plus od 1,2 procenta.

    To je 0,8 odsto manje nego što je predviđano u martu.

    Rat u Ukrajini, navodi ARD, pogoršava probleme koje je Njemačka privreda imala i pre toga, rast cijena energije i stalne smetnje u snabdijevanju opterećuju industriju.

    Za razliku od njemačke, španska i francuska ekonomija bilježe rast, čak i veći nego što se očekivalo.

    U Španiji je bruto domaći proizvod porastao za 1,1 odsto – zahvaljujući visokom nivou investicija i snažanom porastu potrošnje.

    Francuska je zabeležila blaži rast u istom periodu – za 0,5 odsto, takođe zahvaljući potrošnji, ali i spoljnoj trgovini.

    Ukupno je privreda u evro-zoni je u proljeće i pored rekordne inflacije i rata u Ukrajini “imala bolji rast nego što se očekivalo”.

    Bruto društveni proizvod se u zemljama sa zajedničkom valutom između aprila i juna poboljšao za 0,7 odsto u odnosu na isti period prošle godine, saopštio je Zavod za statistiku Evropske unije Eurostat.

    Javni servis ARD piše da privredu u evro-zoni opterećuje visoka inflacija, koju podstiče rat u Ukrajini, a poslovna klima se pogoršava.

    Inflacija u evro-zoni se u julu popela na rekordnu vrijednost od 8,9 odsto.

    Evropska komisija očekuje za ovu godinu privredni rast od samo 2,6 odsto.

    Ukoliko Rusija kompletno zavrne gasne slavine Evropskoj uniji, u drugoj polovini 2022. preti recesija, upozorio je nedavno evropski komesar Paolo Ðentiloni.

    Ono što su neki ekonomisti i vrhunski bankari nedavno prorekli, sada se dogodilo: ekonomija SAD je u “tehničkoj recesiji”, odnosno BDP opada već drugi kvartal zaredom.

    U periodu od aprila do kraja juna, BDP je opao za 0,9 odsto.

    Ministarstvo trgovine SAD taj pad objašnjava polupraznim stovarištima i smanjenim investicijama preduzeća.

    Izvoz i potrošački izdaci privatnih domaćinstava su se, doduše, povećali, ali nisu mogli da kompenzuju nazadovanje na drugim poljima.

    Negativnom rastu privrede je doprinela i centralna banka Fed sa svojom novčanom politikom.

    Da bi suzbila visoku inflaciju, ona je u martu povisila referentnu kamatnu stopu za 2,25 odsto.

    To je najbrže povećanje kamata za tako kratko vrijeme još nezabilježeno u istoriji SAD.

  • Inflacija u BiH rekordnih 15,8%, prevoz poskupio 34,5%, a hrana 23,4%

    Inflacija u BiH rekordnih 15,8%, prevoz poskupio 34,5%, a hrana 23,4%

    Inflacija u Bosni i Hercegovini, na godišnjem nivou, mjerena indeksom potrošačkih cijena, u junu je dostigla rekordnih 15, 8 odsto.

    Hrana i bezalkoholni napici na godišnjem nivou poskupjeli su za 23,4%, alkoholna pića i duvan za 2,1%, stanovanje i režijski izdaci za

    14,1%, a namještaj, kućanski uređaji i redovno održavanje kuće za 9,1%.

    Zdravstvo je skuplje za 1,4%, prevoz 34,5%, komunikacije za 0,8%, rekreacija i kultura za 8,1%, obrazovanje za 0,8%, restorani i hoteli za 9,8% te ostala dobra i usluge za 5,6%.

    Prosječni godišnji pad cijena odjeće i obuća dostigao je 5,9%.

    Cijene proizvoda i usluga koje se koriste za ličnu potrošnju u BiH u junu su odnosu na prethodni mjesec, u prosjeku zabilježile rast nivoa za 1,4%, pokazuju podaci Agencije za statistiku BiH.

    Na mjesečnom nivou hrana i bezalkoholni napici poskupjeli za 0,5%, a alkoholna pića i duvan za 1,4%, dok su izdaci za stanovanje i režije veći za 2,6%.

    Cijene namještaja i kućanskih uređaja veće su za 1,4%, zdravstvo je poskupjelo za 0,2%, prevoz za 4,2%, rekreacija i kultura za 2%, obrazovanje za 0,1%, restorani i hoteli za 1,3% a ostala dobra i usluge za 0,6%.

    Pad cijena zabilježen je samo u sektoru odjeće i obuće i to za 2,1 odsto.

  • U kase se slio 591 milion KM više nego 2021. godine

    U kase se slio 591 milion KM više nego 2021. godine

    Prihodi od indirektnih poreza u periodu januar – jul iznosili su pet milijardi i 530 miliona KM i za 935 miliona KM su veći u odnosu na isti period 2021. godine kada su iznosili četiri milijarde i 595 miliona KM.

    Samo u julu prikupljeno je 827 miliona KM indirektnih poreza, što je za 87 miliona KM više u odnosu na jul 2021. godine.

    Iz Uprave za indirektno oporezivanje BiH saopštili su da su u periodu januar – jul privredi vratili milijardu i 180 miliona KM, što je za 344 miliona KM više u odnosu na isti period prošle godine.

    “Neto prikupljeni prihodi koji su otišli u raspodjelu korisnicima u periodu januar – jul 2022. godine, a to su država, entiteti i Brčko distrikt iznosili su četiri milijarde i 350 miliona KM i veći su za 591 milion KM u odnosu na prihode koje su sa jedinstvenog računa korisnici dobili za isti period 2021. godine”, saopštili su iz UIO.

    Za finansiranje državnih institucija u periodu januar – jul 2022. godine raspoređen je iznos od 496 miliona KM, dok je višak prihoda završio kod entiteta i Brčko distrikta pa je tako Federaciji BiH raspoređeno dvije milijarde i 371 miliona KM, Republici Srpskoj milijardu i 311 miliona KM i Brčko distriktu 133 miliona KM.

    Osim raspoređenih prihoda od PDV-a, po osnovu posebne putarne za izgradnju auto-puteva i izgradnju i rekonstrukciju drugih puteva, Federacija BiH dobila je dodatnih 119 miliona KM, Republika Srpska 79 miliona KM i distrikt Brčko četiri miliona KM.

  • Rusi optimistični: Oporavak proizvodnog sektora na putu

    Rusi optimistični: Oporavak proizvodnog sektora na putu

    Ruski proizvodni sektor ostao je stabilan u julu.

    Međutim, i dalje se bori s opadanjem izvoza i logističkim problemima usled zapadnih sankcija, pokazuju rezultati poslovne ankete objavljeni danas.

    Indeks menadžera nabavke (PMI) koji izračunava američka analitička kompanija S&P Global zanemarljivo je skliznuo sa 50,9 bodova u junu na 50,3 poena u julu, ostajući i dalje iznad cifre od 50 bodova koja razdvaja rast od pada, izveštava Rojters.

    To je treći uzastopni mesec s pozitivnim pokazateljem stanja u proizvodnom sektoru koji je teško pogođen zapadnim sankcijama prema Moskvi zbog njene akcije u Ukrajini, usled kojih je međunarodno poslovanje ruske privrede presušilo jer strani klijenti zaobilaze tržište Rusije.

    Istraživanje S&P Globala je takođe otkrilo probleme sa kojima se ruske kompanije suočavaju, uključujući smanjenje nivoa proizvodnje, nestašicu sirovina, konkurenciju među radnicima u pogledu plata i slabu potražnju.

    Nove izvozne narudžbine su ponovo opale u julu šesti mesec zaredom, saopštio je S&P Global. Međutim, ruske kompanije su uspele da zamene izgubljene strane poslove domaćim klijentima, pri čemu je nivo novih domaćih narudžbina porastao najbržim tempom u poslednjih više od tri godine, pokazalo je istraživanje.

    Takođe, proizvodne cene su pale po najvišoj stopi od januara 2009.

    Sankcije su zatvorile mnoge tradicionalne ruske lance snabdevanja i mehanizme plaćanja, primoravajući proizvođače u zemlji da nađu alternative za ključne zapadne delove, opremu i materijale.

    Odvojeni podaci ruske federalne službe za statistiku pokazuju da je proizvodnja u mnogim industrijama koje se oslanjaju na uvoznu opremu ili delove pala od februara.

    Proizvodnja automobila je, na primer, u junu pala za 89 posto na godišnjem nivou.

    Uprkos svemu, prisutna je velika vera da je oporavak na putu, pri čemu su preduzeća izrazila najveći optimizam u poslednjih pet meseci i “nadanja u stabilizaciju ekonomskih prilika“, saopštio je S&P Global.

  • Cijena nafte pada dva mjeseca zaredom, prvi put od 2020. godine

    Cijena nafte pada dva mjeseca zaredom, prvi put od 2020. godine

    U ponedjeljak su cijene nafte na svjetskim berzama doživjele novi pad nakon što su podaci o industrijskoj proizvodnji u Kini i Japanu pokazali da nisu na zadovoljavajućem nivou. Investitori se spremaju i za odluke ovosedmičnog sastanka OPEC-a.

    Cijena barela Brent nafte koja se crpi iz Sjevernog mora je u ranim jutarnjim satima u ponedjeljak doživjela pad od 1,1 posto i trgovalo se cijenom od 102,78 dolara za barel. Cijena američke WTI nafte je pala za 1,5 posto i trgovalo se za 97,19 dolara po barelu.

    Nove restrikcije zbog covida-19 poništile su oporavak industrijske proizvodnje koji je Kina ostvarila u junu, dok je japanska industrija ostvarila najmanji rast u proteklih deset mjeseci.

    Po prvi put od 2020. godine, cijena nafte Brent i WTI je u dva mjeseca zaredom padala. Inflacija i visoke kamatne stope probudili su strahove kod investitora da bi recesija mogla umanjiti potražnju sa naftom.

    U srijedu će se održati sastanak OPEC-a i Rusije na kojem će se odlučiti o proizvodnji nafte u septembru.

  • Bivši američki ministar i univerzitetski profesor: Korporacije su odgovorne za inflaciju

    Bivši američki ministar i univerzitetski profesor: Korporacije su odgovorne za inflaciju

    Bivši američki ministar rada i profesor na Univerzitetu California Berkeley Robert Reich smatra da su korporacije stvarni krivac za globalnu inflaciju.

    Ovo je napisao u kolumni za britanski list Guardian, konstatujući da se radnici kažnjavaju za inflaciju. Među onima je koji vjeruju da korporacije, konglomerati kontroliraju tržište, i to tako što između njih postoji koordinacija za rast cijena, a kako bi profit bio veći. Reich je poručio da im je inflacija samo izgovor.

    “Da su tržišta konkurentna, kompanije bi snizile cijene kako bi spriječile konkurente da im otmu kupce. No, one podižu cijene kako bi ostvarivale rekordne profite”, ukazao je.

    Reich je naglasio da će se najavljenim povećanjem poreza bogatima u Sjedinjenim Američkim Državama doprinijeti smanjenju potražnje, a da će se time sniziti i stopa inflacije.

    Upozorio je da odluka američke Centralne banke da povisi kamatne stope isključivo pogađa radnike, ali ne i korporacije. Ponovio je da su one odgovorne za visoke cijene.

  • Smanjuje se broj nezaposlenih, mnogi posao ne pronalaze u BiH

    Smanjuje se broj nezaposlenih, mnogi posao ne pronalaze u BiH

    U posljednjih pet godina na evidencijama službi i zavoda za zapošljavanje BiH broj prijavljenih nezaposlenih osoba smanjen je za oko 90.000, ali zvanični podaci govore da u istom periodu gotovo polovina njih nije našla zaposlenje u BiH.

    Prema podacima dostupnim na sajtu Agencije za rad i zapošljavanje BiH, zaključno sa 30. junom ove godine, bilo je prijavljeno 359.607 nezaposlenih, dok je na kraju juna 2018. godine broj registrovanih nezaposlenih osoba u BiH iznosio 448.071. Samo od početka ove godine, sa evidencije nezaposlenih skinuto je oko 18.000.

    Međutim, sudeći po podacima nadležnih službi, od 90.000 odjavljenih sa zavoda za zapošljavanje u prethodnih pet godina, više od 38.000 nije prijavilo zaposlenje u BiH.

    Naime, dostupni podaci govore da je junu 2018. godine u BiH bio zaposlen 806.031 građanin, dok je u maju ove godine (podaci za jun još nisu dostupni) broj zaposlenih osoba u BiH iznosio 844.792.

    Ekonomista Milenko Stanić za “Nezavisne novine” kaže da je ovo trend koji traje već duži niz godina i da je nesporno da većina onih koji se odjave sa zvaničnih zavoda za zapošljavanje ne nalazi posao u BiH.

    “Nije otvoren prostor za nova zapošljavanja. Ti radnici ili su otišli u inostranstvo na stalne poslove ili su otišli na privremeni rad”, smatra Stanić.

    Ipak, on pojašnjava da su se u Republici Srpskoj ranijih godina mnogi radnici prijavljivali na Zavod za zapošljavanje samo po osnovu potrebe za neka socijalna davanja.

    “S obzirom na to da je ovo sada prebačeno na FZO RS, nakon toga došlo je do značajnog smanjena broja radnika na Zavodu za zapošljavanje. To je osnovni faktor koji se ogleda u smanjenju broja prijavljenih na Zavod za zapošljavanje”, ističe Stanić.

    Ali, kako dodaje za “Nezavisne novine”, nedostatak radne snage u BiH toliko je evidentan da poslodavci već traže radnike iz inostranstva.

    “Polako ostajemo bez kritične radne snage i to direktno ide na štetu države”, naglašava Stanić.

    Da je odliv kvalifikovane radne snage prema inostranstvu, prvenstveno zemljama Evropske unije, kontinuiran i pojačan, potvrđuju i poslodavci. Saša Aćić, direktor Unije udruženja poslodavaca RS, kaže da je to posebno izraženo nakon popuštanja pandemije virusa korona.

    “Naši podaci ukazuju na to da je negdje oko 260.000 ljudi već do sada dobilo status boravišta, odnosno boravišnu dozvolu u zemljama EU”, navodi Aćić za “Nezavisne novine i poručuju da bi se trend mogao nastaviti i u narednim godinama.

    On naglašava da se odlazak građana iz BiH prema EU direktno odražava na demografske pokazatelje, a što dalje utiče na tržište rada.

    “To u konačnici rezultira i našim zahtjevima za angažovanje stranaca. U suštini, mi u nekom narednom periodu možemo očekivati da će broj onih ljudi koje ćemo angažovati, a da nisu rezidenti BiH, biti sve veći i veći”, zaključuje Aćić.

  • Regulatorna komisija za energetiku zakazala raspravu o cijeni mrežarine

    Regulatorna komisija za energetiku zakazala raspravu o cijeni mrežarine

    Regulatorna komisija za energetiku RS pokrenula je tarifni postupak na osnovu zahtjeva distributivnih preduzeća iz sistema ERS o povećanju cijene mrežarine.

    Članovi Komisije su istovremeno odredili datume i vrijeme održavanja formalnih rasprava po zahtjevima operatora distributivnog sistema, a one će biti održane od 29. avgusta do 2. septembra.

    Ako Regulatorna komisija za energetiku prihvati zahtjeve distributivnih preduzeća, to znači da će računi za električnu energiju biti uvećani iako struja neće poskupjeti. Uz utrošenu električnu energiju građani i privreda plaćaju i mrežarinu. Riječ je o mrežnoj tarifi u koju su uključeni troškovi prenosne i distributivne mreže.

    Još nije saopšteno za koliko je zatraženo povećanje, ali je učešće mrežarine na računima za električnu energiju najveće.

    Ona se obračunava po utrošenim kilovatima i za dvotarifno brojilo kod domaćinstava iznosi 0,0624 KM i 0,0312 KM, te je određen fiksni iznos od 5,66 KM za obračunsku snagu, a iznosi su isti kod svih operatora.

    Tako je jedno domaćinstvo iz Banjaluke, koje je dobilo račun za april u iznosu od 44,67 KM, za troškove mrežarine platilo 25,66 KM (bez PDV).

    – Dostavljeni zahtjevi operatora distributivnih sistema za odobrenje distributivne mrežne tarife temelje se na zahtjevu za povećanja odobrenog potrebnog prihoda zbog povećanja troškova rada i održavanja, uključujući troškove proizvodnih usluga i troškova zarada, povećanja troškova distributivnih gubitaka izazvanih rastom cijena električne energije i povećanjem zahtijevanog povrata na kapital – obrazlažu u Regulatornoj komisiji za energetiku.

    Konačna odluka po zahtjevima operatora distributivnog sistema biće donesena do kraja godine.

  • Koriste priliku: Značajno povećali izvoz u Rusiju

    Koriste priliku: Značajno povećali izvoz u Rusiju

    Izvoz turske robe u Rusiju u junu je porastao 46 odsto u odnosu na isti mesec 2021. i 52 odsto u odnosu na maj, saopštio je juče turski Institut za statistiku.

    Prema objavljenim podacima, turske kompanije su u junu zaradile oko 791,4 miliona dolara, dok je u maju ovaj iznos bio 518,8 miliona dolara, prenela je agencija RIA Novosti.

    Među najpopularnijim izvoznim proizvodima su voće i orasi, vredni 168 miliona dolara.

    Značajno je porasla i prodaja automobila, opreme i delova.

    Prema ekspertima, ako evropske zemlje nastave da smanjuju isporuke zbog sankcija, Turska bi mogla zauzeti četvrto ili peto mesto na listi najvećih zemalja izvoznica u Rusiju, iza Kine, Belorusije, Nemačke i Kazahstana.

    Osim toga, Rusija je između januara i juna bila lider u isporukama Turskoj – one su dostigle 27,7 milijardi dolara, što je skoro 16 odsto ukupnog ruskog uvoza.

  • Cijena benzina ponegdje u BiH pala ispod 3 KM

    Cijena benzina ponegdje u BiH pala ispod 3 KM

    Trend blagog pada cijena hrane zahvatio je Bosnu i Hercegovinu, a ono što raduje građane sigurno je i niža cijena benzina i dizela na benzinskim pumpama širom BiH.
    Inače, prema podacima Agencije za hranu i poljoprivredu UN-a (FAO), cijene hrane na svjetskom tržištu već treći mjesec su u padu zahvaljujući prvenstveno pojeftinjenju palminog, suncokretovog i sojinog ulja, ali i pšenice, kukuruza i šećera.

    Prema podacima aplikacije Federalnog ministarstva trgovine, u Sarajevu cijena litra dizela kreće se od 3,16 do 3,46 KM, dok je litar benzina moguće nasuti za 3,01 KM.

    U Bihaću litar benzina se kreće od 3,01 do 3,36, dok je dizel od 3,26 do 3,46. U Mostaru najniža cijena dizela iznosi 3,21, a litar benzina je i ispod 3 KM – trenutno ga je moguće pronaći i po cijeni od 2,96 KM.

    Po istoj cijeni moguće je pronaći benzin i u Tuzli. U gradu soli cijena litra dizela se kreće od 3,26 KM do 3,66 KM. U Zenici je najniža cijena dizela takođe 3,26 KM, ali najviša je 3,46. Litar benzina je od 2,96 do 3,36 KM.

    Vrijedi istaći da su cijene od sredine mjeseca jula manje i za 40 feninga. Naravno da su građani odahnuli, jer mnogi od njih moraju voziti do svog posla.