VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Milijarde bi pogurale vozove u Srpskoj na 160 km/h

    Milijarde bi pogurale vozove u Srpskoj na 160 km/h

    Kinezi žele učestvovati u modernizaciji željezničkog saobraćaja u Republici Srpskoj, a da bi rekonstrukcija kompletnog sektora bila uspješno završena, a vozovi jurili 160 km/h, neophodne su milijarde KM.

    Ovo za “Nezavisne novine” poručuju iz “Željeznica RS”, obrazlažući da je rukovodstvo kompanije “Shandong Hi-Speed International” iz Kine predstavilo Upravi preduzeća mogućnosti koje ova kompanija može pružiti na polju unapređenja željezničkog sektora, a koji, kako su naveli iz “Željeznica”, i dalje trpi posljedice još iz prethodnog rata.

    Željko Radić, direktor “Željeznica RS”, kaže da su sa Kinezima vođeni razgovori tehničke prirode i da su potencijalnog ulagača upoznali s potrebama koje imaju, ali da će svi elementi koji se tiču budućih ulaganja i razgovora s mogućim investitorima zavisiti od finansijske mogućnosti Vlade RS i strategije željezničkog i saobraćajnog sektora.

    “Ovo je bio samo jedan u niza razgovora zainteresovanih kompanija koje ovdje vide potencijal. Oni se upoznaju sa tehničkim potrebama, a sa konkretnim prijedlozima doći će kod resornog ministarstva i Vlade”, pojašnjava Radić.

    On podsjeća da je željezničkom sektoru u Srpskoj tokom devedesetih godina prošlog vijeka nanesena šteta veća od milijardu dolara i da su posljedice vidljive i danas.

    “Od 300 kilometara pruge koju imamo većina nije remontovana duži period, pojedine dionice i preko 50 godina. Neophodno je obnoviti infrastrukturu i dići je na viši tehnički nivo, potrebno je nabaviti i obnoviti vozne kapacitete u teretnom saobraćaju, lokomotive, teretna kola, radionice. Takođe, kada pričamo o putničkom saobraćaju, neophodna je obnova zastarjelog voznog parka, poput nabavke teretno-motornih vozila”, kazao je Radić za “Nezavisne novine”.

    Za ovakav poduhvat, prema njegovim riječima, potrebna su ogromna finansijska sredstva, a to zavisi od nivoa i kvaliteta usluge koja se traži. Radić podsjeća da je za obnovu pruge Beograd – Novi Sad uloženo nekoliko stotina miliona evra, ali da su s tim paralelno nabavljana i vozna sredstva.

    Isti procesi, tvrdi, moraju biti primijenjeni i u Republici Srpskoj.

    “Ne vrijedi prugu obnoviti da vozovi idu 160 km/h, a nemate vučnih jedinica i elektromotornih vozila koji će saobraćati tim brzinama. Isto vrijedi i obrnuto: da nabavite vozila, a niste nabavili infrastrukturu. Konsultanti su nama jasno pojasnili, ako bismo mi tražili da podignemo brzine vozova na 160 km/h, onda to prelazi par milijardi KM. Ako bismo napravili da se brzina zadrži na projektovanoj, a to je do 100 km/h, onda bi to bilo oko milijardu ili milijardu i po maraka. Čist remont, prije ove krize, koštao bi nas oko milion i po evra po kilometru”, pojašnjava Radić, koji navodi da iznosu finansijskih sredstava diriguje i eventualno podizanje brzine kretanja vozova.

    “Rekonstrukcija po jednom kilometru pruge može iznositi šest, sedam, pa čak i do 15 miliona evra. Svako povećanje brzine, kao npr. sa 100 na 160 km/h, dodatno se množi. Ali sve je to ogroman posao u najavi, koji, podsjećam još jednom, zavisi od mogućnosti Vlade RS”, kaže Radić.

    Nedeljko Ćorić, ministar saobraćaja i veza RS, za “Nezavisne novine” nije želio komentarisati sastanak rukovodstva “Željeznica RS” sa Kinezima. Poručio je da je u “Željeznicama” u toku proces restrukturisanja preduzeća, te da je to prvi cilj koji mora biti ispunjen u narednom periodu.

    “Željeznice su vrlo osjetljiva tema, a postupak restrukturisanja koji je u toku praktično znači da su one u jednom vidu stečaja. Zato želimo da taj postupak restrukturisanja dovedemo do kraja i to bi trebalo da bude gotovo u sljedećih osam do devet mjeseci, da se uspostavi jedna nova organizacija”, navodi Ćorić.

    On dodaje da u ovom trenutku “Željeznice” pokušavaju završiti veliki projekat s Evropskom bankom.

    “To je rekonstrukcija pruge od Šamca, preko Doboja do entitetske granice, a vrijednost tog projekta je 200 miliona evra. U planu je rekonstrukcija pruge prema Ljubiji, kao i ulaganje u ostalu infrastrukturu za prevoz robe i usluga za potrebe tržišta”, pojasnio je Ćorić.

  • Banjalučanin rekorder sa platom od 60.000 KM

    Banjalučanin rekorder sa platom od 60.000 KM

    Najveća plata u Republici Srpskoj isplaćena u maju po osnovu radnog odnosa iznosi vrtoglavih 60.584 marke.

    Listu deset najvećih pojedinačnih isplata mjesečnih primanja po osnovu radnog odnosa, koja je u posjedu “Glasa Srpske”, predvodi Banjalučanin, zaposlen u IT sektoru, kojem je u maju na račun leglo više od 60.000 maraka.

    Na drugom i trećem mjestu nalaze se njegovi sugrađani koji su zaposleni u sektoru ostalo novčano poslovanje (posredovanje), a koji su zaradili oko 20.000 maraka manje. Odnosno drugoplasiranom je na račun leglo 41.916 maraka, a onom na trećem mjestu 41.232 marke.

    Na listi najvećih pojedinačnih isplata po osnovu radnog odnosa za maj najviše je Banjalučana i to njih sedam, a zauzimaju čak prvih pet mjesta.

    Tako je četvoroplasirani i petoplasirani koji su takođe kao i njihove prethodne kolege zaposleni u sektoru posredovanja, za maj dobili platu od 40.814 maraka, odnosno 38.412 maraka. Niz Banjalučana, prekida radnik iz Laktaša.

    • Na šestom mjestu liste nalazi se radnik iz Laktaša koji je zaposlen u oblasti informacionih tehnologija, a kojem je u maju isplaćeno 37.891 marka – kazali su “Glasu Srpske” u Poreskoj upravi RS.

    Na sedmoj poziciji nalazi se Bratunčanin kojem je u istom mjesecu isplaćeno 34.879 maraka, a koji za razliku od prethodnih radi u sektoru vađenje ostalih ruda obojenih metala.

    Banjalučanin zauzima i osmo mjesto liste najvećih primanja i radi takođe u sektoru posredovanja. Odnosno njemu je u maju legla plata od 34.163 marke. Na listi je i jedan radnik iz Broda koji je u maju dobio zaradu od 26.400 maraka, a koji je zaposlen u sektoru proizvodnje ostalih dijelova i pribora za motorna vozila.

    I posljednja pozicija pripada Banjalučaninu koji radi u sektoru djelatnosti upravljanja. Njegova plata u maju iznosila je 25.724 marke.

    Ekonomisti ističu da u Srpskoj postoji velika disproporcija između vrlo atraktivnih zanimanja, a to je prije svega sektor informacionih tehnologija.

    • Određene kompanije imaju milionske poslove koje dobijaju kontinuirano u javnom sektoru i onda ljudi koji tu rade moraju biti i najviše plaćeni. Oduvijek su visoke plate vezane za finansije, odnosno banke, mikrokreditne organizacije te određene kompanije koje imaju stimulativni sistem naknade. To znači da ako neko od menadžera napravi dobar posao onda ima pravo i na procenat od toga posla – rekao je “Glasu Srpske” ekonomista Zoran Pavlović.

    Podvukao je da bi bilo dobro da u Srpskoj postoji više radnika sa velikim zaradama jer bi to bilo dobro i za građane i sam budžet Republike, jer se doprinosi plaćaju na isplaćenu platu.

    Prosjek
    Prema podacima Zavoda za statistiku RS, prosječna mjesečna plata isplaćena u junu u Srpskoj iznosila je 1.157 maraka. Najveća prosječna neto plata isplaćena je u finansijskim i djelatnostima osiguranja i iznosila je 1.537 maraka, a najmanja u građevinarstvu i to 844 KM.

  • Facebookova kompanija “Meta” zabilježila pad prihoda

    Facebookova kompanija “Meta” zabilježila pad prihoda

    Facebookova matična kompanija “Meta” zabilježila je prvi pad prihoda u istoriji kompanije, navodi se u izvještaju o finansijskim rezultatima.
    Prihodi kompanije Meta, koja takođe posjeduje Instagram i WhatsApp, pali su na 28,8 milijardi dolara u periodu april – juni ove godine, što je pad od jedan odsto u odnosu na prihode od 29,1 milijardu dolara iz istog perioda prošle godine.

    Nastavak slabe potražnje za oglašavanjem
    Neto prihod kompanije Meta pao je 36 odsto na 6,6 milijardi, sa 10,4 milijarde dolara.

    “Više energije i fokus stavljamo na naše ključne prioritete kompanije koji pružaju kratkoročne i dugoročne mogućnosti za Metu i ljude i kompanije koje koriste naše usluge”, rekao je osnivač i izvršni direktor Mark Zakerberg.

    Kompanija je objavila da procjenjuje da će ukupan prihod u trećem kvartalu pasti u rasponu od 26 do 28,5 milijardi dolara zbog “nastavka slabe potražnje za oglašavanjem” u drugom kvartalu.

    Ekonomske neizvjesnosti
    Direktor finansija Dejv Vener kao razloge pada navodi usporavanje tržišta internetskog oglašavanja u uslovima ekonomske neizvjesnosti.

    U drugom je tromjesečju broj korisnika koji svaki dan pristupaju barem jednoj od aplikacija grupe porastao s 2,87 na 2,88 milijardi, a broj dnevnih korisnika Facebooka s 1,96 na 1,97 milijardi.

  • Dodik ocijenio: Umjesto domaće pomažemo njemačku privredu

    Dodik ocijenio: Umjesto domaće pomažemo njemačku privredu

    Centralna banka BiH raspolaže sa oko 15 milijardi maraka deviznih rezervi, od kojih građani BiH nemaju apsolutno nikakve koristi i to bi trebalo pod hitno promijeniti, te dio tog novca umjesto u inostrane uložiti u kupovinu domaćih obveznica, što bi značajno doprinijelo sanaciji energetske krize i očuvanju privrede u BiH.
    Istakao je ovo za “Glas Srpske” srpski član Predsjedništva BiH Milorad Dodik, pojašnjavajući kako bi se minimalnim izmjenama postojećeg Zakona o CB BiH moglo doći do ovog rješenja, koje bi umnogome finansijski pomoglo BiH.

    Prema njegovim riječima, sada je na sceni nevjerovatna situacija da BiH ne može da koristi novac iz vlastitih rezervi, a to može da radi Njemačka.

    Tvrdi da BiH trenutno ima pokriće za štampanje blizu milijardu maraka, koje bi sigurno dobro došle u energetskim i ekonomskim izazovima koji slijede, ali i da je to prema pomenutim zakonu zabranjeno.

    “Istovremeno, mi ovdje imamo Kristijana Šmita, imamo Johana Satlera, imamo dvoje sudija Ustavnog suda, jedno iz Njemačke, drugo je Njemica iz Švajcarske, koji su ovdje očigledno došli da troše naše pare, a nas da drže u getu”, kaže Dodik.

    Pojašnjava da je od 7,5 milijardi evra deviznih rezervi, koliko BiH trenutno ima, 5,5 milijardi upotrijebljeno za kupovinu obveznica njemačkih pokrajina, pojedinih provincija u Francuskoj, a nešto je iskorišćeno i za njemačke obveznice na saveznom nivou.

    “U posljednjih četiri, pet godina za to što držimo u depozitima mi plaćamo kamatu. umjesto da se taj novac iskoristi za kupovinu obveznica entiteta, kantona ili Brčko distrikta. Oni nam to ne dozvoljavaju. Zašto? Zato da bi se Njemačka jeftino finansirala našim parama, a mi uzimali kredite kod komercijalnih banaka. Ne znam ko je ovdje lud. Ili sam lud ja, ili su svi drugi poludjeli”, kaže Dodik.

    Navodi i da je šokantno da ne postoji politička volja da se to promijeni, te da kada je to prije nekoliko godina prvi put pomenuo, njemačka ambasadorka je zvala njegovog šefa kabineta da mu kaže da to što govori nije korektno.

    “Dakle, nije rekla da je netačno, već da nije korektno”, rekao je Dodik, dodajući da je sada pravo vrijeme da se ovo pitanje ponovo aktuelizuje.

    S Dodikom se slaže i dekan Ekonomskog fakulteta u Banjaluci i predsjednik Fiskalnog savjeta Srpske Milenko Krajišnik, naglašavajući da bi dio novca od postojećih deviznih rezervi CB BiH, kojim se u stvari “pokriva” marka, kako to propisuje “karensi bord”, sigurno trebalo iskoristiti i za kupovinu obveznica na domaćem tržištu. Da bi do toga došlo, neophodno je prije toga pristupiti izmjenama postojećeg Zakona o CB BiH.

    “Da li je to i politički izvodljivo, to je drugo pitanje. Obveznice su razvojnog karaktera i namijenjene su za saniranje posljedica kriza. Ni BiH nije imuna na to, te je ovo pitanje potrebno što prije otvoriti kako se ne bi stalo sa privrednim razvojem u okolnostima kada ne znamo šta sutra nosi. Sve zemlje koriste razne monetarne instrumente za prevazilaženje raznih finansijskih nedaća. To je BiH onemogućeno jer trenutno ima zakon koji to ne dozvoljava. I na tome se i dalje insistira, iako te devizne rezerve BiH koje su uložene u pojedine obveznice ne donose nikakav prihod, a nekada je čak i negativan”, kaže Krajišnik.

    Opasnosti
    Prema riječima srpskog člana Predsjedništva BiH Milorada Dodika, devizne rezerve služe kao pokriće za konvertibilnu marku i ukoliko bi neka od inostranih zemalja odlučila da blokira sredstva koja je dobila od BiH u vidu njenih deviznih rezervi, to bi gotovo izvjesno moglo dovesti do “rušenja” monetarnog sistema BiH.

  • Srpskoj se smiješi odlična turistička sezona

    Srpskoj se smiješi odlična turistička sezona

    Na ulicima svih gradova i opština širom Srpske primjetan je veliki broj turista, kako domaćih, tako i stranih iz svih zemalja svijeta.

    Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, broj turista koji su u prvoj polovini tekuće godine posjetili Srpsku je 193.677, te tom prilikom ostvarili 473.153 noćenja.

    Na osnovu ovih podataka registrovano je 59 odsto dolazaka više, odnosno 43 odsto više noćenja za isti period prethodne godine.

    “Od ukupnog broja turista 99.351 su domaći, dok je nešto manji broj stranih, odnosno 94.326” navodi se u podacima Zavoda.

    Kada je riječ o noćenjima, domaći turisti su ostvarili 245.519, dok su stranci ostvarili 227.634 noćenja.

    Za prvih šest mjeseci najveći broj turista u posjetu Srpskoj došao je iz zemalja regiona, ali tu su i turisti širom svijeta.

    “Najviše je turista iz Srbije – 42.882, zatim Hrvatske 13.914, Slovenije 9.364, Crne Gore 3.672, Njemačke 3.204, Turske 2.239 te SAD 1.015.

    “Pored njih, stižu i turisti iz Malte, Irana, Kipra, Irske, Finske, Češke, Kuvajta, Izrela, Japana, Egipta, Brazila i ostalih mnogobrojnih država svijeta”, navode iz Zavoda.

    Kada je riječ o junu tekuće godine, bilježi se veća posjećnost u odnosu na isti mjesec prošle godine.

    “Broj dolazaka turista u junu tekuće godine u odnosu na isti mjesec prethodne veći je za 40,4 odsto, a broj noćenja veći je za 27,6 odsto”, navodi se u podacima Zavoda.

    Turisti su najviše boravili u banjskim centrima, mnogobrojim planinama te ostalim manjim turističkim mjestima.

    “Kada je riječ o smještaju, i domaći i strani turisti su najviše birali hotelski, ali i manje kuće za kraći odmor, tu su i lječilišta, kao i mjesta za kampovanje”, navode iz Zavoda.

    Miodrag Lončarević, direktor Turističke organizacije Republike Srpske, rekao je za “Nezavisne novine” da će ova godina biti veoma posjećena.

    “To je sve zahvaljući turističkim organizacijama gradova i opština u Srpskoj, kao i Vladi Srpske i turističkim radnicima, koji su na najbolji način oporavili turizam poslije pandemije”, rekao je Lončarević.

    Kako je dodao, prethodni vaučeri koje je odobrila Vlada su doprinijeli tome da domaći turisti prepoznaju domaća turistička mjesta.

    “U ovoj godini prosjek zadržavanja je 2,4 dana, što je najviše dosad. Po našim procjenama, ova godina bi trebalo da da dostigne 2019, ako sve bude išlo po planu”, rekao je Lončarević.

  • Amerika u recesiji?

    Amerika u recesiji?

    Američka ekonomija je pala za 0,9 posto na godišnjem nivou u drugom tromesečju 2022. godine.A to je drugi kvartalni pad zaredom, prema današnjoj preliminarnoj proceni Biroa za ekonomske analize.Ovaj pad, prema najčešće korišćenoj, mada nezvaničnoj definiciji, označava prag nastupanja recesije, koja nastaje kada se tokom dva uzastopna kvartala zabeleži negativan ekonomski rast, prenosi tv stanica Si-En-En (CNN).

    U prvom tromesečju, privredni pad je iznosio 1,6 procenata.

    Mada današnja preliminirna procena predstavlja oštar pad u odnosu na privrednu ekspanziju od 6,7 odsto zabeleženu u drugom kvartalu 2021. godine, Bela kuća je nepokolebljiva u stavu da najveća svetska ekonomija, uprkos tome što se nosi sa višedecnijski visokom inflacijom i stalnim problemima u ponudi, ostaje u osnovi zdrava, napominje ovaj američki medij.

    Dalje dodaje da je administracija SAD-a čak preduzela neuobičajen korak objavljivanjem svojevrsnog objašnjenja, tvrdeći da dva uzastopna kvartala ekonomskog pada, sama po sebi, ne predstavljaju recesiju.

    Bela kuća je, prema navodima CNN-a, prošle nedelje objavila na blogu da pored BDP-a, podaci koji se odnose na tržište rada, na korporativnu i ličnu potrošnju, proizvodnju i prihode ulaze u zvaničnu odluku kojom bi bila proglašena recesija.

    Neprofitna organizacija Nacionalni biro za ekonomska istraživanja je zvanični arbitar koji proglašava recesiju, objašnjava se u tekstu i ocenjuje da je malo verovatno da će u skorije vreme doneti sud po ovom pitanju.

    Ekonomisti kažu da je glavni razlog zbog kojeg bi bilo prerano nazivati sadašnju situaciju recesijom na temelju današnjih podataka, taj što se konačni podaci mogu promeniti, što će se verovatno i dogoditi.

  • Minimalac u Srpskoj veći nego kod Bugara sa duplo jačim BDP, izbori razlog za novo povećanje

    Minimalac u Srpskoj veći nego kod Bugara sa duplo jačim BDP, izbori razlog za novo povećanje

    Suprotno svim ekonomskim zakonima, Ekonomsko-socijalni savjet Republike Srpske sutra će razmatrati još jedno povećanje minimalne plate i pored činjenice da je u ovom trenutku bruto minimalna plata u Republici Srpskoj veća nego u Bugarskoj, Srbiji, Federaciji BiH, Makedoniji i Albaniji.

     Najniža bruto plata BDP per capita

    Republika Srpska 481,65 evra 5.027 evra
    Bugarska 467,79 evra 11.321 evra
    Srbija 406,73 evra 8.748 evra
    Federacija BiH 402,36 evra 5.208 evra
    Istovremeno, u odnosu na ove zemlje Republika Srpska ima najmanji BDP po glavi stanovnika, što je, kako kažu stručnjaci, još jedan od razloga zbog kojih u ovom trenutku minimalnu platu ne treba povećavati.

    Primjera radi, najniža bruto plata u Republici Srpskoj iznosi 481,65 evra, a BDP po glavi stanovnika 5.027 evra, dok je najniža bruto plata u Bugarskoj 467,79 evra, a BDP po glavi stanovnika u ovoj zemlji iznosi duplo više, ili 11.321 evro. Slično je i kada je u pitanju Srbija, gdje najniža bruto plata iznosi 406,73 evra, a BDP per kapita 8.748 evra, što je znantno više nego u Republici Srpskoj. I u Federaciji BiH najniža bruto plata manja je nego u Republici Srpskoj i iznosi 402,36 evra, dok je BDP per kapita viši i iznosi 5.208 evra.

    Inače, poslovna zajednica u Republici Srpskoj već danima negoduje zbog namjere Vlade Republike Srpske da izađe u susret sindikatu i poveća minimalnu platu, pitajući se koji je to ekonomski parametar na osnovu kojeg se želi podići minimalac.

    Kako ističu, u ovom trenutku nema nijednog opravdanog razloga da minimalna plata bude veća, osim populizma i predstojećih izbora.

    U poslovnoj zajednici nekoliko puta su naglasili da isključivu korist od podizanja minimalne plate ima država, koja će po osnovu poreza i doprinosa na višu minimalnu platu ubrati desetine i stotine miliona KM, koje će na kraju platiti privreda i sami radnici.

    “U ovom trenutku nema makroekonomskih elemenata za bilo kakvo povećanje plate. Ako je inflacija bila deset posto to je pratila minimalna plata koja je porasla. U ovom trenutku Republika Srpska ima najveće učešće bruto minimalne plate u prosječnoj plati, a najmanji BDP po glavi stanovnika. Radi se o čistom populizmu”, rekao je Saša Aćić, direktor Unije udruženja poslodavaca Republike Srpske.

    Ono što je zanimljivo jeste da u ovom trenutku, osim Crne Gore, Republika Srpska u odnosu na okruženje ima najviše učešće najniže plate u prosječnoj plati. Učešće najniže plate u prosječnoj plati u Republici Sprskoj iznosi čak 60,1 posto, dok je to u Hrvatskoj recimo 50,6 posto, u Srbiji 48,8 posto, Federaciji BiH 51 posto itd.

    “Najniža plata u Republici Srpskoj u zadnje dvije godine povećana je četiri puta sa 266 evra u 2021. godini na 332 evra od maja 2022. godine. Takođe, bitno je napomenuti da se najniža plata koja se isplaćuje radniku uvećava po osnovu radnog staža. U Federaciji BiH od juna 2016. godine pa sve do kraja 2021. godine najniža plata iznosila je 1,18 evra po satu, odnosno 208 evra. Nakon pet i po godina, odnosno od početka 2022. godine došlo je do povećanja najniže plate, koja sada iznosi 278 evra”, navodi se, između ostalog, u materijalima za sutrašnju sjednicu Ekonomsko-socijalnog savjeta Republike Srpske.

    U materijalima se navodi i to da se očekuje usporavanje inflacije koja bi krajem godine iznosila 10 posto, što je još jedan od razloga zbog kojih minimalnu platu ne bi trebalo podizati.

  • Šta će biti sa Evropom?

    Šta će biti sa Evropom?

    Najnovije smanjenje isporuka ruskog gasa u Evropu osudilo je, čini se, evropsku privredu na tešku zimu.

    Razlog je moguća racionalizacija potrošnje tog energenta u teškoj industriji narednih meseci, a preti i recesija, upozoravaju analitičari.Samo nekoliko dana nakon što su Evropljani osetili olakšanje zbog najave ruskog gasnog diva Gasproma da će nastaviti isporuke gasa Severnim tokom 1, u ponedeljak je usledio novi udarac budući da je objavio da će od srede isporuke ponovo smanjiti. Saopštenje, u kojem Gasprom kao razlog navodi održavanje turbina duž gasovoda, u Evropi je dočekano sa nevericom i osudom.

    Ukrajinski predsednik Volodimir Zelenski ocenio je taj potez, kojim su tokovi prema Nemačkoj kroz gasovod Severni tok 1 smanjeni na tek 20 odsto njegovog kapaciteta, sa ionako niskog nivoa od 40 odsto, kao ravan “gasnom ratu” sa Evropom.

    Nemački ministar ekonomije Robert Habek utvrdio je da je izgovor Gasproma da je održavanje razlog smanjenja snabdevanja “farsa”. To stavlja Evropu u nezgodnu situaciju dok se bori sa sve većom inflacijom, ratom u Ukrajini i već problematičnim lancima snabdevanja nakon izbijanja pandemije kovida 19.

    Nemačka, najveća evropska ekonomija i tradicionalni motor evropskog rasta, ima poseban razlog za zabrinutost. Uglavnom se oslanja na ruski gas i klizi prema recesiji. Tamošnja vlada je posebno zabrinuta kako će držati upaljena setla tokom zime. Habek je u ponedeljak uveče izjavio kako “je situacija ozbiljna i da je vreme da svi to shvate”, tokom intervjua za televizijsku kuću ARD.

    Takođe je rekao da Nemačka mora da smanji potrošnju gasa, ističući da “rade na tome”. Kazao je kako će u scenariju niskog snabdevanja, isporuke gasa za industriju biti smanjene pre smanjenja domaćinstvima ili ključnoj infrastrukturi kao što su bolnice.

    “Naravno da postoji velika briga, koju takođe delim, da se to može dogoditi. Tada određeni proizvodni lanci u Nemačkoj ili Evropi jednostavno više ne bi prerađivali. To moramo izbeći svom snagom koju imamo”, kazao je.

    Italijanski ministar za ekološku tranziciju Roberto Cingolani, pak, upozorio je u sredu da je Italija suočena s potencijalnim krahom snabdevanja gasom do kraja predstojeće zime ako Rusija u potpunosti prekine isporuku. Na novinskoj konferenciji izjavio je da ako isporuke budu zaustavljene početkom zime, zemlja ima dovoljno gasa samo do februara.

    Teška zima kuca na vrata

    Budući da je Rusija pod nizom međunarodnih sankcija koje su joj nametnute zbog napada na Ukrajinu, gas je oružje koje može koristiti protiv Evrope, piše Index. Evropa je iz Rusije ranije primala oko 45 odsto svog godišnjeg snabdevanja i iako očajnički pokušava da nađe alternative, poput američkog tečnog prirodnog gasa, ne može dovoljno brzo zameniti ruske ugljovodonike.

    Ako se situacija dramatično ne promeni, analitičari Evropi predviđaju tešku zimu. Ekonomisti Džej-Pi Morgana su u sredu objavili da bi preteća gasna kriza, zajedno sa obnovljenim italijanskim političkim problemima, mogla gurnuti evrozonu u recesiju.

    Predviđaju da će u trećem tromesečju rast privrede evrozone usporiti na svega 0,5 odsto godišnje, a u četvrtom ove i prvom tromesečju iduće zabeležiti pad od 0,5 odsto. Dva uzastopna tromesečja pada BDP-a tradicionalno označavaju recesiju.

    “Naša nova projekcija pretpostavlja cenu gasa od 150 evra za MWh”, kažu ekonomisti Džej-Pi Morgana. Trenutno se cene kreću iznad 200 evra za MWh. Nešto ranije, slično je objavio i S&P.

    “Visoki troškovi energije guraju zapadnu Evropu prema recesiji”, navodi se u izveštaju S&P Global market intelidžensa.

    “Naša julska prognoza već uključuje blaga smanjenja realnog BDP-a u drugom tromesečju u Velikoj Britaniji, Italiji, Španiji i Holandiji. Budući da je inflacija u uzlaznom trendu, ventralne banke pojačavaju tempo zaoštravanja monetarne politike. Iako bi oporavak turizma i potrošačkih usluga mogao pružiti regiji blagu podršku u letnom tromesečju, u četvrtom kvartalu verovatno će doći do novog zastoja s obzirom na nepouzdano snabdevanje energijom”, dodaje se u saopštenju.

    Realna pretnja od recesije
    Izuzetno visoke cene prirodnog gasa i električne energije naštetiće industrijskoj konkurentnosti u Nemačkoj i drugim proizvodnim centrima. S&P je upozorio da će se destruktivni rat Rusije i Ukrajine verojatno odužiti tokom 2022. godine, narušavajući poverenje potrošača i kompanija širom Evrope.

    Stoga predviđaju usporavanje rasta realnog BDP-a u evrozoni sa 5,4 odsto u 2021, na 2,5 odsto u 2022. i na 1,2 odsto u 2023, nakon čega bi 2024. trebalo da ubrza na dva odsto.

    Vlade EU složile su se u utorak da ograniče potrošnju prirodnog gasa tokom predstojeće zime u pokušaju da se zaštite od daljih smanjenja snabdevanja iz Rusije, a ministri energetike Unije odobrili su nacrt uredbe čiji je cilj smanjenje potražnje za gasom za 15 odsto tokom jeseni i do proleća iduće godine.

    Hoće li se uštede gasa moći postići, ostaje za videti, a članice EU nisu jedinstvene u gledišrima po pitanju racionalizacije korišćenja gasa, prenosi Index.

    “Smanjenje potrošnje može učiniti puno. U osnovi, u Evropi postoji velika potražnja za prirodnim gasom, a posebno za tečnim prirodnim gasom (LNG). Racionalizacija, koje će posebno uticati na energetski intenzivne industrije poput proizvođača automobila, hemijskih firmi i rudarenja kriptovaluta, ne može se isključiti”, rekao je Sajmon Taker, globalni rukovodilac energetike, komunalija i resursa u Infosis konsaltingu (Infosys Consulting), u komentarima poslatim e-poštom u utorak.

    “Zemlje EU i Ujedinjeno Kraljevstvo moraju učiniti sve što mogu da popune skladišta gasa pre nego što nastupi zima, a to znači da se traže svi mogući načini za smanjenje potrošnje energije i poboljšanje snabdevanja. Već svedočimo velikom porastu isporuka LNG-a s Bliskog istoka i iz Severne Amerike. Ali zemlje moraju ubrzati modernizaciju sopstvene infrastrukture. Masovna implementacija domaćih energetskih alternativa s niskim udelom ugljenika kao što su mini nuklearni reaktori i obnovljivi izvori energije nije samo ‘poželjna’, to je imperativ ako želimo da iz ove krize izađemo jači”, navodi Taker.

    Budući da će takav program modernizacije infrastrukture vjerojatno potrajati, Europa će vjerojatno osjetiti veće ekonomske probleme u bliskoj budućnosti.

    “Mogućnost recesije u Europi sada se čini očiglednom”
    Ovo su procenili su ekonomisti i analitičari Sitija u belešci od utorka, s tim da bi eventualna odluka Rusije da prekine dotok gasa verovatno za “posledicu imala klizanje Evrope u dublju recesiju”.

    “Budući da se planovi za racionalizaciju potrošnje energije za zimu usaglašavaju, očekujemo da će stroži finansijski uslovi u Evropi izazvati mnogo goru reakciju u realnoj ekonomiji, s obzirom na stanje štednje, zaduženost domaćinstava i bilanse kompanija. Zima kuca na vrata Evrope”, zaključio je Siti.

    Postoji, naravno, šansa da Rusija ponovo pojača svoje gasne tokove prema Evropi nakon što se završi najavljeno održavanje druge turbine na gasovodu Severni tok 1.

    “Pomalo zbunjuje hoće li ovo biti kratkotrajno ograničenje snabdevanja dok se popravljena turbina vrati u funkciju ili se papirologija nikada neće sasvim rešiti, a mi se moramo pomiriti sa samo 20 odsto snabdevanja kroz duže vreme”, naveli su analitičari Dojče banke na čelu s Džimom Reidom u svojoj belešci klijentima, dodajući da Rusija verovatno traži jasnije garancije o budućim izuzećima od sankcija za održavanje Severnog toka 1 i povezana pitanja.

    “To će verovatno biti teško postići i Rusi će to znati. Čini se da će ruska politika ovde zasad imati kontrolu”, rekli su.

    Analitičari su verovali da bi Nemačka, s 40 odsto iskorišćenosti kapaciteta gasovoda, mogla preživeti zimu čak i ako bude potrebna blaža racionalizacija. “Na 20 odsto verojatno bi vam bila potrebana određena značajna racionalizovanja, osim ako se ne smanji izvoz gasa, što bi bila politički vrlo delikatna stvar”, kazali su analitičari.

    U međuvremenu, potencijalno nametnuto smanjenje potrošnje od 15 odsto o kojem su se upravo dogovorile sve države članice EU, moglo bi biti teško sprovodljivo u stvarnosti. “Očekujte puno izuzeća i kompromisa”, poručili su.

  • Crno tržište cigareta se smanjuje

    Crno tržište cigareta se smanjuje

    Od početka kampanje “Stop švercu”, za malo manje od dva mjeseca, na info-broj i putem Vibera bilo je 189 poziva i prijava nelegalne prodaje duvana i cigareta, s tim da je značajno porastao i broj izdatih akciznih markica, što jasno govori da polako dolazi do smanjenja crnog tržišta u BiH.

    “U prijavama i porukama bilo je dosta korisnih informacija. Vrijednost oduzetog duvana i cigareta procjenjuje se na oko 750.000 KM. Međutim, ono što je najvažnije jeste da je u prvih šest mjeseci 2022. godine došlo do porasta broja izdatih akciznih markica za nešto više od 33 odsto. To definitivno govori u prilog činjenici da polako dolazi do smanjenja crnog tržišta u Bosni i Hercegovini”, rekao je Ratko Kovačević, načelnik Odjeljenja za komunikacije Uprave za indirektno oporezivanje BiH.

    Inače, kampanja “Stop švercu” ponovo je pokrenuta krajem maja ove godine, a građani pored poziva na info-broj, na Viber broj 065/355-155 mogu prijaviti nelegalnu prodaju duvana i cigareta, a i poslati fotografiju lokacije gdje se vrši nelegalna prodaja ovih akciznih proizvoda.

    Koliko akcije Uprave za indirektno oporezivanje BiH daju rezultate možda se najbolje vidi po izdatim akciznim markicama.

    Od 2009. godine, kada je Bosna i Hercegovina krenula u proces usklađivanja oporezivanja akcizom duvana i duvanskih proizvoda, broj izdatih akciznih markica konstantno je bio u padu svih prethodnih godina.

    Međutim, 2021. godine, kada je Uprava za indirektno oporezivanje sprovela prvu javnu kampanju “Stop švercu” u cilju suzbijanja crnog tržišta duvana i duvanskih proizvoda u BiH, desilo se da je broj izdatih akciznih markica UIO za duvan i duvanske prerađevine zabilježio rast.

    Tokom 2021. godine UIO je ukupno izdao 208 miliona komada akciznih markica, a, recimo, 2020. godine 185 miliona.

    “Rezultati zapljena, koje je objavila Uprava za indirektno oporezivanje, nedvosmisleno govore u prilog uspješnosti akcija, a o uspješnosti još više govori činjenica o puno većem broju izdatih markica u odnosu na prethodne godine, kada je bio pad. Trend povećanja broja izdatih akciznih markica nastavio se i u ovoj godini, i to najbolje govori koliko su akcije kao što je ova ‘Stop švercu’ efikasne”, rekao je Saša Grabovac, izvršni direktor Udruženja ekonomista Republike Srpske SWOT.

    Kada je riječ o samoj kampanji “Stop švercu”, ona podrazumijeva i pojačan rad, kao i saradnju SIPA, Granične policije, UIO i entitetskih inspekcija.

    U proteklih nekoliko mjeseci sprovedene su najmanje tri velike akcije, i to “Derbi”, “Sektor” i “Korset”. U akciji “Derbi” pripadnici SIPA na području Modriče, Šamca, Pelagićeva, Posušja, Gruda i Zenice pretresli su 15 lokacija i uhapsili 11 lica zbog sumnje da su počinili nekoliko krivičnih djela.

    U toj akciji privremeno je oduzeto oko 20.000 KM i 6.000 evra, oko 20 tona različitih vrsta duvana, velika količina razne kartonske ambalaže za cigarete, zatim oko 17.000 praznih filtera za punjenje cigareta, veća količina kartonske ambalaže za cigarete s oznakom FM te dvije mašine za rezanje duvana, mašine za punjenje cigareta, sedam digitalnih vaga, mobilni telefon i razna poslovna dokumentacija. Takođe, u akciji “Sektor” službenici UIO na putu Tuzla – Kalesija kod dva lica su pronašli 3.800 paklica cigareta koje nisu bile obilježene na zakonom propisanim markicama UIO, niti su imali zakonom propisanu dokumentaciju.

    Kada je riječ o akciji “Korset”, pripadnici UIO pretresli su pet lokacija i uhapsili tri osobe, kod kojih su pronađene 30.563 paklice cigareta bez akciznih markica, čija je tržišna vrijednost 152.815 KM, zatim rezani duvan te novac u iznosu od 8.260 evra, 3.996 KM, 2.790 dinara, 880 kuna, 50 dolara, 1.200 norveških kruna i 500 švedskih kruna.

    Stručnjaci ističu da su ove akcije pokazatelj da je šverc duvana i duvanskih proizvoda još isplativ i da posao još nije završen te da svi nivoi vlasti treba da podrže borbu protiv šverca i preispitaju akciznu politiku na duvan.

    Međutim, nakon pritiska inspekcije i sve većih zapljena duvana i duvanskih proizvoda, prodaja ilegalnih cigareta, rezanog duvana i ručno punjenih cigareta preselila se na internet, uglavnom na Facebook i online oglase.

    Iako ne postoje tačni podaci, virtuelnih trgovaca ilegalnim duvanskim proizvodima je sve više, a šverc se vrši uglavnom kroz razgovore u zatvorenim grupama na društvenim mrežama, preko ličnih profila ili portala za online trgovinu. Online platforme privlačne su za švercere jer omogućavaju anonimnost i ono što je poseban problem je da nisu zakonski tretirane na pravi način.

    Sve to ukazuje da borba protiv crnog tržišta duvana i duvanskih proizvoda još nije gotova, ali da kampanje, kao što je ova, utiču na svijest građana, kao i nadležnih da se preduzmu aktivnije mjere.

  • Odlazak na odmor misaona imenica

    Odlazak na odmor misaona imenica

    S obzirom na velika poskupljenja, mnogi građani Srpske ne mogu sebi da priušte odmor na moru, te spas od vrućina pronalaze u hladovini svojih dvorišta, u koje postavljaju montažne bazene, a to potvrđuju i u tržnim centrima, gdje ističu da su im zalihe pri kraju.

    Trgovci kažu da su cijene bazena u odnosu na prošlu godinu skočile za oko 30 odsto, ali da to nije uticalo na potražnju, jer svake godine u toplim danima nastupa prava pomama za ovom vrstom robe.

    U “Centrumu” su za Glas Srpske potvrdili da za bazenima vlada velika potražnja, te naglasili da se oni traže više nego ranijih godina.

    – Potražnja je velika, zalihe su pri kraju, a prodaju se jednako dobro i manji i veliki bazeni – kazali su u “Centrumu”.

    Kod njih je, kako kažu, aktuelna akcijska ponuda u kojoj imaju popuste na velike bazene, pa tako onaj najskuplji sa najvećim dimenzijama košta 3.199 KM.

    – Sve se više ljudi odlučuje za kupovinu većih bazena i njihovih instalacija u dvorištu, ali ipak se najviše prodaju bazeni srednje vrijednosti, u iznosu od 700 do 800 KM – rekli su u “Centrumu”.

    Ruke zadovoljno trljaju i u FIS, gdje su kazali da svake godine vlada pomama za bazenima.

    – Od 15. jula je krenuo sezonski popust i uvijek se u tom periodu rasprodaju bazeni, ali i sve što je na akciji – kazali su u FIS, dodajući da najveći bazen od devet metara košta nešto malo više od 3.000 KM, a sada mu je cijena snižena na oko 2.700 KM. Podjednako se traže, kažu, i dječji bazeni, samo njih manjka na stanju.

    – Najviše se prodaju bazeni od tri metra, koji koštaju oko 200 maraka i oni nešto malo veći od 4,5 metara – rekli su u FIS.

    U “Vernu” kažu da svake godine bilježe porast potražnje za bazenima. Objasnili su da, bez obzira na to što su cijene ove godine otišle gore za oko 30 odsto, građani ipak kupuju montažne bazene.

    – Lakše se odlučuju za jeftinije varijante i manje bazene kada su velike vrućine, a za one velike od pet do deset metara odlučuju se u svim mjesecima, jer je to ipak investicija koja je malo skuplja, pa se ranije pripreme – kazali su u “Vernu”.

    U udruženjima za zaštitu potrošača kažu da je kupovina bazena dugoročna investicija u kojoj kupci mogu da uživaju tokom cijelog ljeta, jer je za mnoge odlazak na more postao misaona imenica.

    – Ljudi kupuju bazene najčešće zbog djece, ali je ovo pokazatelj i da mnogi ne mogu da odu na more. Većina porodica nema dovoljno novca da porodično ode na neki od gradskih bazena, zbog čega se odlučuju za plastične bazene koji su relativno jeftini i trajni – kazali su u Udruženju za zaštitu potrošača “ToPeeR” iz Doboja.

    Povećana kupovina bazena, kako kažu, nije ništa drugo do odraz ekonomskog stanja.

    Banjalučanka Jelena Stanić kaže da je odlučila ove godine da ostane kod kuće i za novac koji bi izdvojila za ljetovanje kupiće bazen.

    – Kupiću veliki bazen i postaviti u dvorište, tako ću moći umjesto pet dana na moru uživati tokom cijelog ljeta, ali i narednih sezona – kazala je Stanićeva.

    Hercegovina
    Izvršna direktorica Udruženje građana “Oaza” Trebinje Nedeljka Neška Ilić kaže da Hercegovcima more nije daleko, ali zbog poskupljenja goriva i velikih gužvi na granicama, građani se nerijetko odlučuju da investiraju u bazene.

    – Građani bazene najčešće kupuju zbog male djece, te ih stavljaju ispred kuće, kako bi se mogli rashladiti u miru svog dvorišta – kazala je Ilićeva.