VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Svaki četvrti metak iz BiH ode u Saudijsku Arabiju

    Svaki četvrti metak iz BiH ode u Saudijsku Arabiju

    Kao malo koja druga privredna grana, bh. namjenska industrija i dalje pokazuje čeličnu otpornost na ova krizna vremena, pa je izvoz od januara do jula iznosio 145.491.443 KM.

    Može se to zaključiti iz podataka Spoljnotrgovinske komore (STK) BiH, prema kojima smo u proteklih sedam mjeseci izvezli oružje i municiju te njihove dijelove i pribor u ukupnoj vrijednosti od 116.685.260 KM, od čega je oko četvrtine otišlo u Saudijsku Arabiju – 27.451.831 KM.

    Na drugoj poziciji našle su se Sjedinjene Američke Države (SAD), gdje je vrijednost bh. izvoza iznosila 26.583.307 KM, a na trećem mjestu je Turska, gdje smo prodali oružje i municiju za 15.272.632 KM.

    Kada je u pitanju tarifa u koju spadaju eksplozivi, bh. izvoz je tu od januara do jula iznosio 28.806.183 KM, a najznačajnije tržište bile su SAD (8.211.687 KM).

    Dakle, ukupan izvoz namjenske industrije je za sedam mjeseci iznosio 145.491.443 KM. Ako posmatramo prvo polugodište, izvoz je bio težak 127.927.608 KM, što je nekoliko miliona manje u odnosu na isti period prošle godine, ali znatno više u odnosu na prva polugodišta 2018, 2019. i 2020.

    Mirsad Jašarspahić, predsjednik Privredne komore FBiH, kaže da je vrlo značajno to što namjenska industrija bilježi rast.

    “Ovom djelatnošću se mogu baviti samo one kompanije koje ispunjavaju najviše stepene kvaliteta proizvoda, posebne standarde i slično. Bh. kompanije su time pokazale ozbiljnost u poslu i sposobnost da mogu preuzeti nove ugovore, proširiti kapacitete i tako dalje”, rekao je Jašarspahić za “Nezavisne novine”.

    Sve to, prema Jašarspahićevim riječima, pokazuje da ova industrija ima perspektivu.

    “Ona može biti i vrlo značajan integrativni faktor za ostale kompanije koje mogu da budu podizvođači”, pojasnio je Jašarspahić.

    Podsjetimo, iz Spoljnotrgovinske komore (STK) BiH su nam ranije kazali da uticaj pandemije na namjensku industriju BiH, za razliku od uticaja na većinu ostalih grana privrede, nije bio toliko snažan. Očigledno, ovu privrednu granu nisu potresla ni dešavanja u Ukrajini.

    Prema podacima STK BiH, uz Saudijsku Arabiju, SAD i Tursku, oružje i municiju najviše izvozimo u Egipat, Srbiju, Švajcarsku, Češku, Maroko, Nizozemsku i Njemačku.

    U odnosu na izvoz, uvoz proizvoda namjenske industrije u BiH je višestruko manji, te je za sedam mjeseci ove godine, kada su u pitanju oružje i municija, iznosio 10.732.639 KM. Najviše smo ih uvozili iz Srbije (2.144.107 KM).

  • U BiH moguće pojeftinjenje gasa?

    U BiH moguće pojeftinjenje gasa?

    Ukoliko cijena barela nafte na svjetskom tržištu do kraja ove godine ostane ispod 100 dolara, kao što je trenutno slučaj, potrošači u BiH mogli bi očekivati pojeftinjenje gasa od 1. oktobra.

    To smatraju stručnjaci iz oblasti energetike, koji za “Nezavisne novine” pojašnjavaju da se ovako optimističnoj prognozi mora pristupiti sa oprezom, jer će sve zavisiti od više faktora, prvenstveno od cijene nafte, pa do količine isporuke sa ruske strane, koja je u posljednjih nekoliko mjeseci značajno smanjena.

    Ali, kada je u pitanju gas iz Rusije, cijene obaraju rekorde. Prije nekoliko dana cijena u Evropi dostigla je 2.450 dolara za 1.000 kubika. Pored toga, iz “Gazproma” stiže i najava da bi uz ovakav trend, cijena energenta na zimu mogla prekoračiti čak 4.000 dolara za 1.000 kubika. Takođe, saopštili su i da je izvoz gasa u zemlje van Zajednice nezavisnih država za sedam mjeseci ove godine, pao za čak 34,7 odsto. Pored toga, treba podsjetiti i da gasovod “Sjeverni tok 1” radi sa samo 20 odsto kapaciteta, a da je isporuka smanjena i preko Ukrajine.

    Upravo zbog smanjene isporuke i činjenice da je cijena barela nafte ispod 100 dolara, Almir Bečarević, stručnjak za energetiku, smatra da će cijena ruskog gasa imati pad u posljednjem kvartalu 2022. godine.

    “U slučaju da ove cijene nafte ostanu do kraja godine, možemo očekivati značajniji pad ruske cijene prirodnog gasa, i to u procentu od 10-20 odsto”, poručuje Bečarević i dodaje da će to biti dobre vijesti za potrošače u BiH.

    “Ova cijena nafte koja je ispod 100 dolara, nesumnjivo će doprinijeti da za vrlo mali procenat, koji je neznatan, od 1. oktobra budu niže cijene gasa. To će zavisiti i od kursa dolara, ali bitno je da prema sadašnjim cijenama nafte, ruska cijena prirodnog gasa nema projekcije za dalji rast, a sve će se dalje gledati prema barelu nafte”, kaže Bečarević i pojašnjava da se u BiH ne treba gledati na cijene koje su na berzi.

    “Ponavljam hiljaditi put. Naša regija nikakve veze nema sa cijenama gasa na berzama, jer još imamo zaključene ugovore na bazi naftne formule. Ta formula bi omogućila, ako cijene nafte ostanu do kraja godine ispod 100 dolara, jedno značajnije smanjenje cijene gasa od 1. januara”, naglašava Bečarević.

    Ipak, pošto ugovori sa “Gazpromom” važe do kraja godine, BiH na stolu ima i novi ugovor, koji podrazumijeva promjenu cjenovne formule.

    “Da li će doći do promjene cjenovne formule, a samim tim ne do pada, nego sigurno do rasta cijene gasa, to ćemo vidjeti u narednom periodu. Ali bez obzira na sve, ne smijemo isključiti da bismo sa sezonom grijanja mogli ući u turbulencije na naftnom tržištu”, ističe Bečarević.

    Nihad Harbaš, stručnjak za ovu oblast, kaže za “Nezavisne” da prirodni gas više nije samo strateško, već nažalost, i političko pitanje. On podsjeća na tvrdnje nadležnih u BiH da cijene gasa neće mnogo skočiti, ali da se na kraju ipak to desilo. I on smatra da može doći do pojeftinjenja gasa ukoliko ruski “Gazprom” nađe način da veće količine prebaci na evropsko tržište. Međutim, mišljenja je da će prije doći do poskupljenja nego do pojeftinjenja.

    “Mislimo da će doći do blagog poskupljenja, ali ne naravno onoliko koliko u EU, što predstavlja problem za bh. građane i privredu. Ali, bitno je reći da bi snabdjevenost trebala ostati stabilna”, navodi Harbaš, koji kaže da BiH nedostaje Zakon o prirodnom gasu na državnom nivou, koji bi omogućio da i drugi snabdjevači dođu na ovo tržište, što bi svakako uticalo na cijenu gasa.

    “BiH nedostaju mjere koje nadležni treba da donesu. Treba da definišu gdje ćemo napraviti skladišta, šta će se desiti ako dođe do poskupljenja, ko će prvi ostati bez gasa ako to bude pod moranjem i šta su alternative i po kojim cijenama se one mogu nabaviti (poput mazuta npr.)”, zaključuje Harbaš.

    Iz preduzeća “Gas-Res”, koje distribuiše gas za tržište Srpske, poručuju za “Nezavisne novine” da pretpostavku o cijeni prirodnog gasa u IV kvartalu mogu dati tek krajem septembra, ali i oni očekuju da će ipak doći do poskupljenja.

    “Očekujemo da bi moglo doći do blagog povećanja cijene prirodnog gasa u odnosu na treći kvartal”, kazali su iz “Gas-Resa”.

  • Inspektori u Srpskoj otkrili skoro 43 miliona KM neplaćenog poreza

    Inspektori u Srpskoj otkrili skoro 43 miliona KM neplaćenog poreza

    Inspektori su češljanjem poslovnim knjiga više od 2.400 preduzeća u Srpskoj otkrili neplaćene poreske obaveze u vrijednosti od skoro 43 miliona maraka.
    U izvještaju o radu Poreske uprave RS za prošlu godinu navedeno je da su inspektori te institucije u kontrolama kod 2.409 poreskih obveznika utvrdili nove obaveze sa kamatom u iznosu od čak 42,93 miliona maraka.

    “Za utvrđene obaveze inspektori su, nakon izvršenih kontrola, donijeli rješenja za plaćanje na ukupan iznos obaveza od 38,69 miliona KM. Na ta rješenja uloženo je 167 žalbi”, navedeno je u izvještaju Poreske uprave.

    Pojasnili su da se razlika između novoutvrđenih obaveza i obaveza naloženih rješenjima inspektora odnosi na preplate i obaveze za koje poreski obveznici nisu podnijeli poreske prijave, a iste su platili.

    “U zadatom roku uplaćeno je 8,43 miliona KM ili 22 odsto od ukupnih obaveza naloženim rješenjima za plaćanje. Takođe, na osnovu kontrola utvrđeno je da je plaćeno još 1,97 miliona KM maraka tih obaveza”, naveli su poreznici.

    Zbog utvrđenih nepravilnosti inspektori su izdali i 424 prekršajna naloga na ukupan iznos od 1,42 miliona KM zbog uočenih nepravilnosti u radu kontrolisanih poreskih obveznika. Pored toga, inspektori su podnijeli i osam zahtjeva za pokretanje prekršajnog postupka.

    Ekonomisti ističu da poređenjem ukupnih poreskih prihoda koje prikupi Poreska uprava RS na godišnjem nivou utvrđene dodatne obaveze i nisu iskazane u velikom iznosu.

    “Ono što je zabrinjavajuće jeste da se poslovna situacija i klima komplikuje i da nije više tako lako zaraditi novac kao što je to bilo ranije. U tom smislu postoje dva pravca, jedan predstavljaju oni koji mudro pokušavaju da izbjegnu ili odgode plaćanje nekih poreskih obaveza, dok su drugi oni koji se još nisu prilagodili digitalnom radu i razmjeni informacija koji se svakodnevno unapređuju”, rekao je “Glasu Srpske” ekonomista Zoran Pavlović.

    Podvukao je da se danas preko elektronskog sistema komuniciranja s jedne strane posao olakšava onima koji rade sa elektronskim programima i softverima, a sa druge strane to je komplikovano privrednicima u malim sredinama koji nemaju te vještine dovoljno savladane.

    “Programi koje koriste Poreska uprava RS su napravljeni tako da oni sami daju indikaciju potrebe plaćanja obaveza koje nisu izmirene. Popred toga, inspektori rade kao produžena ruka softvera”, rekao je Pavlović.

    Prinudna naplata
    U izvještaju Poreske uprave RS navedeno je i da su u 2021. godini pokrenuli 73.373 postupaka prinudne naplate na iznos duga od 156,62 miliona KM.

    “Ukupno je lani naplaćeno 91,62 miliona maraka obaveza kroz prinudnu naplatu”, navedeno je u izvještaju Poreske uprave.

  • Putin će moći da poveća plate – uprkos inflaciji?

    Putin će moći da poveća plate – uprkos inflaciji?

    Prihodi od izvoza ruske energije ove godine će, prema predviđanjima Rusije, porasti za oko 98 milijardi evra jer su veće cene robe nadoknadile smanjenu tražnju.

    Rusko Ministarstvo ekonomije očekuje da će prihodi od izvoza energije dostići 331 milijardu evra u 2022. godini, što je za trećinu više u odnosu na 239 milijardi evra u 2021. godini, prenosi Beta.

    Skok u prihodima, ako se ostvari, pomoći će jačanju ruske ekonomije koja je pogođena sankcijama Zapada zbog rata u Ukrajini, piše Radio Slobodna Evropa. Veći prihodi od izvoza omogućiće predsedniku Rusije Vladimiru Putinu da podigne plate i penzije u trenucima recesije i inflacije koja ugrožava životni standard.Izvoz energije čini oko polovinu prihoda federalnog budžeta Rusije. Ministarstvo ekonomije predviđa da će se prosečna izvozna cena prirodnog gasa od 1.000 kubnih metara u ovoj godini više nego udvostručiti, pre nego što će postepeno padati do kraja 2025. godine, navodi se u dokumentima vlade.

    Ruski izvoz gasa će ove godine pasti za oko 15 odsto tokom pogoršanja odnosa između Brisela i Moskve zbog rata u Ukrajini.

    Evropska unija je objavila da namerava da smanji zavisnost od ruskog gasa, budući da joj je Rusija godinama bila najveći dobavljač goriva. Smanjenje ruskog izvoza u EU samo će delimično biti nadoknađeno povećanim izvozom u Kinu.

    Rusko Ministarstvo ekonomije očekuje zaradu od izvoza energije u iznosu od 251 milijarde evra u 2023. godini, više nego u 2021. godini, budući da cene nafte i plina padaju. Sveukupno gledano, ruska ekonomija se bolje drži nego što se očekivalo zbog sankcija, jer porast prihoda od energije daje vladi u Moskvi više moći da podrži sektore pogođene sankcijama.

  • Industrijska proizvodnja u Srpskoj porasla za 5,1 odsto

    Industrijska proizvodnja u Srpskoj porasla za 5,1 odsto

    Ukupna industrijska proizvodnja u periodu januar-jun 2022. godine bilježi rast od 5,1% u odnosu na isti period 2021. godine, pokazuju statistički pokazatelji stanja u oblasti prerađivačke industrije i njihovom kretanju u prvoj polovini 2022.

    Naime, Vlada Republike Srpske usvojila je danas, na 183. sjednici održanoj u Banjaluci, Informaciju o statističkim pokazateljima stanja u oblasti prerađivačke industrije i njihovom kretanju u prvoj polovini 2022. godine.

    U području prerađivačke industrije ostvaren je rast od 5,6%, dok u području proizvodnja i snabdjevanje električnom energijom, gasom, parom i klimatizacija, rast iznosi 4,2%.

    “Takođe, prerađivačka industrija je, u prvoj polovini 2022. godine, ostvarila izvoz veći za 30,85% u odnosu na isti period 2021. godine, dok je u isto vrijeme pokrivenost uvoza izvozom iznosila 71,2%, te je broj zaposlenih iznosio je 59.445 i veći je za 2,7% ili za 1.570 zaposlenih u odnosu na mart 2021. Godine”, saopšteno je iz Vlade Srpske nakon sjednice.

    Statistički pokazatelji u oblasti metalne industrije pokazaju rast kod četiri oblasti proizvodnje u prvoj polovini 2022. godine u odnosu na isti period 2021. godine.

    Takođe, metalna industrija u prvoj polovini 2022. godine ostvarila je izvoz veći za 30,44% u odnosu na isti period 2021. godine, dok je u isto vrijeme pokrivenost uvoza izvozom iznosila 76,84%, te je broj zaposlenih iznosio 15.001 radnika, što je više za 4,4% ili za 628 zaposlenih u odnosu na mart 2021. godine.

    U oblasti drvne industrije u prvoj polovini 2022. godine, oblast Prerada drveta i proizvoda od drveta i plute zabilježila je rast proizvodnje od (24,6%) u odnosu na isti period 2021. godine.

    “Takođe, drvna industrija je u prvoj polovini 2022. godine ostvarila izvoz veći za 37,68% u odnosu na isti period 2021. godine, dok je pokrivenost uvoza izvozom iznosila je 437,93% i ostala je na približno istom nivou kao i 2021. godine, te broj zaposlenih iznosio je 2.317 radnika, što je više za 0,3% ili za 38 zaposlenih u odnosu na mart 2021. godine”, navode iz Vlade.

    U oblasti industrije tekstila, kože i obuće u prvoj polovini 2022. godine u odnosu na isti period 2021. godine ostvaren je rast u dvije oblasti, proizvodnja odjeće (32,2%) i proizvodnja kože i proizvoda od kože (6,4%).

    Takođe, industrija tekstila, kože i obuće u prvoj polovini 2022. godine u odnosu na isti period prošle godine bilježi rast izvoza od 26,31% u odnosu na isti period 2021. godine, dok je pokrivenost iznosila 106,68%.

  • Isporuke gasa iz Rusije u avgustu na istorijskom minimumu

    Isporuke gasa iz Rusije u avgustu na istorijskom minimumu

    Isporuke ruskog gasa u Evropu u avgustu bi mogle da padnu na istorijski minimum, navodi se u današnjem izvještaju ruskog Centra za razvoj energetike.
    “Ruske isporuke gasa Evropi u avgustu će pasti na istorijski minimum. Isporuke iz Gasproma mogu da padnu prvi put na manje od 400 milijardi metara kubnih do kraja godine”, navodi se u izvještaju, prenosi TASS.

    “Gasprom” je u julu isporučio Evropskoj uniji oko 3,5 milijardi metara kubnih gasa, što je za 25 odsto manje nego u junu, ali je povećao prihode, navodi se u analizi.

    Cijena gasa u Evropi je skočila za 60 odsto u istom mjesecu u poređenju sa junom.

    U izvještaju se dodaje da bi cijena trebala da poraste za oko 25 odsto u avgustu da bi se kompenzovao novi pad isporuka preko gasovoda “Sjeverni tok”.

    Centar ne očekuje toliki skok cijene gasa, pošto je ona već na kritično visokom nivou za evropsku industriju.

  • Na pojedinim pumpama cijene goriva veće od dozvoljenih

    Na pojedinim pumpama cijene goriva veće od dozvoljenih

    Formiranje prodajnih cijena na benzinskim pumpama u Srpskoj ponovo je pod lupom inspekcije, a za šest mjeseci zbog kršenja Uredbe o ograničavanju marže prilikom formiranja cijena tečnih naftnih derivata naftaši su kažnjeni su sa 1,67 miliona maraka.
    U Inspektoratu RS kazali su “Glasu Srpske” da kontrole benzinskih pumpnih stanica u Republici Srpskoj traju od početka marta ove godine pa sve do danas sa manjim prekidima.
    – Od 5. marta pa sve do 12. avgusta kontrolisana je 181 benzinska pumpa. Inspektopri su u 115 slučajeva utvrdili određene nepravilnosti na osnovu čega su inspketori izdali 230 prekršajnih naloga, čija vrijednost premašuje 1,67 miliona maraka – podvukli su u Inspektoratu.

    Poslije pauze od par dana izazvane ispunjavanjem obaveza iz drugih oblasti koje pokriva ova inspekcija, pojačane kontrole benzinskih pumpi krenule su ponovo od juče, 16. avgusta.

    – Prvi još do kraja neobrađeni podaci sa terena pokazuju da se radi o nekoliko benzinskih pumpi koje su ponovo zatečene u prekršaju – naveli su u Inspektoratu.

    Predsjednik Vlade Republike Srpske Radovan Višković Višković je za Srnu rekao da je od Inspektorata Republike Srpske tražio da „žešće krenu“ u maloprodaji u kontrolu svih cijena nafte i naftnih derivata, jer postoje značajna odstupanja od jednog do drugog prodajnog mjesta ili jednog i drugog dijela Republike Srpske, a ne bi trebala da bude razlike.

    Radili bez rješenja
    U Inspektoratu su naglasili da je krajem jula u Šamcu radila benzinska pumpa bez predhodno pribavljenog rešenja Ministarstva trgovine i turizma RS, koja je po nalogu inspektora zatvorena, a odgovornom licu napisana je kazna od 4.000 KM.

  • Cijena barela nafte pala na 94 dolara, svijet u strahu od recesije

    Cijena barela nafte pala na 94 dolara, svijet u strahu od recesije

    Cijene nafte na svjetskom tržištu doživjele su pad u utorak nakon što su slabi ekonomski pokazatelji u Kini obnovili strahove da bi svijet mogla pogoditi recesija.

    Cijena naftnog indeksa Brent pala je za 73 centa i iznosila 94,37 dolara po barelu, a cijena američkog WTI indeksa je pala 44 centa na 88,97 dolara po barelu.

    Kineska centralna banka smanjila je kamatne stope na kredite kako bi oživjela potražnju jer je ekonomija neočekivano usporilo u julu, s fabričkim i maloprodajnim aktivnostima koje su se našle pod pritiskom zbog kineske politike nulte epidemije COVID-a i krizom na tržištu nekretnina.

    Očekuje se da će se kineski izvoz naftnih derivata oporaviti u augustu na skoro godišnji rekord nakon što je Peking izdao dodatne kvote.

    Ulagači su također pratili razgovore o oživljavanju iranskog nuklearnog sporazuma iz 2015. godine- Više nafte moglo bi doći na tržište ako Iran i Sjedinjene Države prihvate ponudu Evropske unije, kojom bi se ukinule sankcije na izvoz iranske nafte, kažu analitičari.

    Iran je u ponedjeljak odgovorio na “konačni” nacrt teksta Evropske unije za spašavanje nuklearnog sporazuma iz 2015. godine, rekao je dužnosnik EU-a, ali nije naveo detalje o iranskom odgovoru na tekst. Iranski ministar vanjskih poslova pozvao je Sjedinjene Američke Države da pokažu fleksibilnost u rješavanju tri preostala pitanja.

    U SAD ukupna proizvodnja u glavnim američkim bazenima nafte iz škriljevca porasti će na viđe od devet miliona barela dnevno u septembru, što je najveći nivo od marta 2020. godine, objavila je američka Uprava za energetske informacije (EIA) u svome izjvještaju o produktivnosti u ponedjeljak.

  • Kada se može očekivati novi pad cijena goriva na pumpama u Srpskoj

    Kada se može očekivati novi pad cijena goriva na pumpama u Srpskoj

    Trenutne cijene na benzinskim pumpama u Srpskoj zadržaće se u idućih deset dana, a tek nakon toga moguće su nove korekcije, rekao je predsjednik Grupacije za promet naftom i naftnim derivatima RS Dragan Trišić.

    On je naglasio da je za litar “benzina” trenutno potrebno izdvojiti oko 2,80 maraka, a “dizela” oko tri marke.

    – Mislim da te cijene ostaju na snazi još deset dana i tek nakon toga moći ću dati prognozu da li će gorivo i dalje pojeftiniti – naveo je Trišić za Glas Srpske.

    Američka “laka” nafta za isporuku u junu pojeftinila je na Merkantilnoj berzi u Njujorku za 38 centi na 93,92 dolara po barelu.

    Istovremeno je na berzi u Londonu barel sjevernomorske nafte tipa “brent” pojeftinio za 32 centa na 103,18 dolara.

  • Saudijski fond uložio pola milijarde dolara u ruske naftne firme

    Saudijski fond uložio pola milijarde dolara u ruske naftne firme

    Kingdom holding iz Saudijske Arabije uložio je pola milijarde dolara u ruske energetske kompanije Gasprom, Rosnjeft i Lukoil.

    To su objavili na Tviteru u nedelju, prenosi portal Biznisinfo.ba.

    Mnoge zapadne zemlje uvele su sankcije ruskim energetskim firmama i njihovim rukovodiocima nakon sukoba Rusije sa Ukrajinom 24. februara.

    Ulaganja Kingdom holdinga spadaju u trogodišnji investicijski program firme od 12,8 milijardi rijala (3,4 milijarde dolara), dodala je firma.

    Kingdom holding je objavio da je 22. februara uložio 365 miliona dolara u Gasprom, 52 miliona dolara u Rosnjeft 22. februara, a od 22. februara do 22. marta 109 miliona dolara u Lukoil.

    Kingdom holding je u većinskom vlasništvu saudijskog princa Alvalida bin Talala, ali je državni investicijski fond Saudijske Arabije, Pablik investment fond (PIF), preuzeo 16,87 posto udela u firmi u maju.

    Saudijska Arabija i Rusija predvode OPEK+ grupu, savez formiran 2017. između Organizacije zemalja izvoznica nafte (OPEC) i drugih proizvođača.