VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Na računima UIO stotine miliona od putarina, vlast bez dogovora

    Na računima UIO stotine miliona od putarina, vlast bez dogovora

    Na računima Uprave za indirektno oporezivanje BiH u ovom trenutku nalazi se više od 220 miliona KM od putarine, koji nisu raspoređeni, i zbog inflacije izgubljeno je najmanje 20 miliona KM.

    “Taj novac u inflaciji je gubitak od 20 miliona KM i po prosječnoj inflaciji toliko smo izgubili”, rekao je nedavno Zoran Tegeltija, preuzimajući dužnost direktora Uprave za indirektno oporezivanje BiH.

    Inače, Tegeltija je prije stupanja na dužnost direktora bio predsjedavajući Upravnog odbora UIO, koji već duže vrijeme ne uspijeva da podijeli više od 220 miliona KM koji se nalaze na računima.

    Taj novac u suštini je 10 odsto ukupnog novca koji je prikupljen po osnovu putarina i služi za poravnanja do kojih još nije došlo, a kada će – u ovom trenutku niko ne zna. Na posljednjoj sjednici UIO održanoj polovinom juna to je bila jedina tačka dnevnog reda, međutim dogovor nije postignut, a veliko je pitanje kada će nova sjednica biti sazvana i da li UO UIO bez ministra finansija i trezora BiH, koji je po automatizmu i predsjedavajući UO UIO, može da donese potrebnu odluku.

    Izvor “Nezavisnih” blizak UO UIO kaže da Toni Kraljević, ministar finansija FBiH, može da sazove sjednicu UO UIO, ali da je pitanje da li Muhamed Hasanović, zamjenik ministra finansija i trezora BiH, može da glasa i odlučuje.

    “Odluke te vrste donose se konsenzusom sva tri ministra i pitanje je može li se u ovom trenutku donijeti odluka o raspodjeli ukoliko i bude sjednice. Imenovanje Srđana Amidžića, novog ministra finansija i trezora, nije na dnevnom redu sjednice Predstavničkog doma i ako se to ne desi u srijedu vjerovatno ide ljetna pauza, tako da će do daljeg Ministarstvom upravljati SDP preko Hasanovića”, ispričao je izvor “Nezavisnih”.

    Problem u vezi s raspodjelom prihoda od putarina je u tome što se Federacija BiH i Republika Srpska ne mogu dogovoriti o tome na koji način raspodijeliti taj novac. S jedne strane Federacija BiH traži da se to radi po krajnjoj potrošnji, koja je naravno u FBiH daleko veća nego u Republici Srpskoj, dok u Republici Srpskoj traže da se taj novac rasporedi po dužini putne mreže.

    “Ta mreža koja se gradi ne gradi se samo za građane Republike Srpske, već za sve u BiH. Prvi privremeni koeficijenti koji su utvrđeni vođeni su upravo time, dakle dužinom putne mreže koju treba izgraditi u BiH. Dok se ne utvrde kriterijumi, mislim da novac ne treba da stoji na računima”, rekao je nedavno Tegeltija.

    Što se tiče privremenih koeficijenata, oni su još 2018. godine utvrđeni na način da Federaciji BiH pripada 59 odsto, Republici Srpskoj 39 odsto, a Brčko distriktu dva odsto. Tada je definisano i da 10 odsto od prihoda ide kao rezerva koja će kasnije služiti za poravnanje i to je trenutno ovih više od 220 miliona KM.

    Ranije je bilo samo jedno poravnanje, i to 2019. godine, kada su prihodi od putarine raspodijeljeni upravo po definisanim koeficijentima 59:39:2. Tada su za tu odluku glasali i Vjekoslav Bevanda, tadašnji ministar finansija i trezora BiH, Zora Vidović, ministarka finansija RS, i Jelka Miličević, ministarka finansija FBiH.

    Odmah nakon toga Fadil Novalić, premijer Federacije BiH, protiv Bevande i Miličevićeve podnio je krivičnu prijavu tvrdeći da su prekoračili svoja ovlaštenja, ali od te prijave na kraju nije bilo ništa.

    Ubrzo nakon toga Savjet ministara BiH formirao je ekspertsku radnu grupu koja treba da definiše kriterijume za raspodjelu novca od putarina, međutim to do danas nije završeno jer kao u slučaju politike ne postoji saglasnost eksperata kako bi ti kriterijumi trebalo da izgledaju.

  • Inflacija pogurala direktne strane investicije za 80 odsto

    Inflacija pogurala direktne strane investicije za 80 odsto

    Za godinu dana su direktne strane investicije (DSI) u Bosni i Hercegovini porasle za 80 odsto, pokazuju podaci Agencije za unapređenje stranih investicija u BiH (FIPA).

    Kako su za “Nezavisne novine” rekli iz FIPA, prema upravo objavljenim podacima Centralne banke BiH, direktne strane investicije u prvom kvartalu 2023. godine iznosile su 426,6 miliona KM.

    “To predstavlja povećanje investicija od 80 odsto u odnosu na isti period prošle godine. U prvom kvartalu prošle godine registrovano je 237,6 miliona KM direktnih stranih investicija”, naveli su iz Agencije za unapređenje stranih investicija.

    Inače, kako su ranije objavili iz FIPA, podaci Centralne banke BiH pokazuju da su tokom cijele prošle godine direktne strane investicije iznosile 1,2 milijarde KM, što je povećanje od 16,3 odsto u odnosu na 2021. godinu.

    “U skladu sa globalnim kretanjima, značajan udio direktnih stranih investicija u prethodnim godinama i u Bosni i Hercegovini čine reinvestirane zarade, a za 2022. godinu, prema trenutno dostupnim preliminarnim podacima, učestvuju sa 56,8 odsto u okviru godišnjeg iznosa”, naglasili su ranije iz FIPA.

    Naveli su da je u Norveškoj osnovana firma za ulaganja u BiH.

    “Cilj kompanije je okupljanje investitora za ulaganje u Bosnu i Hercegovinu te povezivanje bh. građana u Kraljevini Norveškoj i BiH”, istakli su iz Agencije za unapređenje stranih investicija u BiH.

    Dragan Gligorić, ekonomski analitičar za međunarodnu monetarnu ekonomiju, rekao je za “Nezavisne novine” da je jako visok rast DSI u odnosu na prvi kvartal prethodne godine, ali da ne treba zaboraviti da je 2022. godina bila godina sa rekordno niskim prilivima stranih investicija ako se posmatra prvi kvartal.

    “Prvi kvartal prošle godine imao je niže direktne strane investicije za oko 40 odsto manje u odnosu na isti period 2021. godine, tako da poređenje ove i prošle godine ne bi dalo adekvatnu sliku o nekim dugoročnim kretanjima stranih investicija. BiH je zemlja koja ima najniže prilive stranih investicija u regionu ako posmatra posljednjih nekoliko godina. Kod nas su oko 3,5 odsto BDP-a, u Srbiji i Albaniji oko sedam odsto, Crnoj Gori još veći i tako dalje”, naveo je Gligorić.

    Prema njegovim riječima, ovakvi prilivi, iako su visoki, nisu dovoljni za neki značajniji ekonomski rast i oporavak.

    “Potrebno je nastaviti i provoditi reforme koje bi BiH bolje rangirale s aspekta nekih pokazatelja u svijetu koje investitori koriste kada donose odluke u koju će zemlju investirati. Takođe, ako posmatramo prvi kvartal 2021. godine, tada je bilo 404 miliona KM DSI, i ako pogledamo po kupovnoj moći zbog visoke inflacije, taj iznos je mnogo veći od ovogodišnjih 426 miliona KM”, pojasnio je Gligorić.

    Ekonomista Igor Gavran kaže da, iako vrijednost ulaganja i dalje nije dovoljna za značajnije efekte na ukupnu ekonomsku situaciju, a veliki dio povećanja uzrokovan je inflacijom, ipak je pozitivno da je priliv kapitala povećan i u realnom smislu, iznad nivoa inflacije.

    “Ostvaruju se neki od energetskih projekata poput kineskih i drugih ulaganja u vjetroelektrane i solarne parkove, a i neki od postojećih ulagača povećavaju svoja ulaganja, ali čak i sama Agencija je nedavno najavila sa očekuje manja ulaganja zbog recesije u EU i skupljih izvora finansiranja na tržištu Evrozone, tako da je teško u narednom periodu očekivati nastavak pozitivnog trenda. Mislim da bi u tekućoj godini svako povećanje u odnosu na prethodni period iznad nivoa inflacije bilo prijatno iznenađenje”, naglasio je Gavran.

  • Njemačka ekonomija totalno posrnula

    Njemačka ekonomija totalno posrnula

    Njemačka ekonomija se ponovo spustila na pandemijski nivo, a trenutno nema naznaka sistemskog oporavka, upozorila je industrijska i trgovinska komora (DIHK).

    “Njemačka je u recesiji. Spadamo među rijetke evropske zemlje čija se ekonomija ponovo spustila ispod nivoa koji smo bilježili prije pandemije. To je znak za uzbunu”, rekao je šef DIHK-a Peter Adrijan.

    Situacija u njemačkoj ekonomiji je teška, rekao je Adrijan, izdvojivši probleme među preduzećima srednje veličine i nesklonost kompanija ulaganjima.

    Upozorio je da i dalje nema naznaka sistemskog oporavka, prognoziravši “veliki pad u građevinskom sektoru u drugoj polovini godine” zbog podignutih kamatnih stopa i skupog građevinskog materijala.

    “To će izazvati negativne posljedice u cijeloj privredi”, smatra.


    “Ne usuđujem se da prognoziram kada će se stvari ponovno pokrenuti. Vjerovatno ćemo biti srećni ako na kraju godine vidimo nultu stopu ekomnomskog rasta, a ne minus. Međutim, to u najboljem slučaju znači stagnacija”, podsjetio je.

    Nužan je ogroman napredak da se osigura prosperitet Njemačke, upozorio je Adrijan.

    Njemačke kompanije muči neizvjesnost, izdvojivši među primjerima prelaz na zelenu energiju. Kompanije ne znaju kakvu će ulogu u tranziciji na obnovljive izvore energije igrati gas, zalihe energije ne postanu dostupnije, kazao je.

    “Još nemamo zeleni vodik ni pouzdano i jeftino snabdijevanje kompanija zelenom električnom energijom”, objasnio je šef DIHK-a.


    Njemačka bi mogla još više da zaostane za međunarodnom konkurencijom i već je među zemljama EU-a s najslabijim ekonomskim rezultatima, dodao je.

    Njemačke kompanije često traže lokacije izvan Evrope, u SAD, Južnoj Americi i Aziji, uglavnom kako bi smanjile troškove, naglasio je, poručivši zastupnicima u Bundestagu da vode računa o tom trendu, prenosi Poslovni dnevnik.

    “To na duži rok vodi prema postupnom iseljavanju kompanija, što, naravno utiče na radna mjesta u Njemačkoj. Jer (mogli) bismo da ih izgubimo i zauvijek”, naglasio je.

  • Dok EU uvodi digitalni evro, BiH u digitalizaciji kasni

    Dok EU uvodi digitalni evro, BiH u digitalizaciji kasni

    Evropska komisija predstavila je prijedlog koji će omogućiti postepeno uvođenje digitalnog evra, što bi trebalo da olakša digitalne finansijske transakcije širom EU.

    Kako su istakli u Evropskoj komisiji, Komisija je predstavila dva zakonska rješenja koja bi trebalo da propišu na koji način će digitalni evro biti predstavljen i postepeno uveden u ekonomske i finansijske tokove EU.

    Međutim, upozoravaju da će o konačnom izdavanju digitalne forme evra odlučiti Evropska centralna banka, nakon što ovaj prijedlog Evropske komisije prođe u Evropskom parlamentu i Savjetu.

    “Kako bi se prilagodila rastućoj digitalizaciji privrede, Evropska centralna banka, kao i mnoge druge centralne banke širom svijeta, istražuje mogućnost uvođenja digitalnog evra, kao dopunu gotovini. Digitalni evro bi potrošačima dao alternativne mogućnosti za plaćanje širom Evrope, pored opcija koje postoje danas. To znači veći izbor za potrošače i jaču međunarodnu ulogu evra”, naglasili su oni.

    Osim plaćanja putem interneta, tehnologija za korištenje digitalnog evra bi omogućila i digitalna plaćanja s uređaja na uređaj bez internet konekcije, što bi, kako ističu, osim drugih praktičnih pogodnosti, dovelo i do manje opasnosti od otkrivanja ličnih podataka, odnosno povećanu zaštitu privatnosti.

    Radi lakšeg prihvatanja i izbjegavanja bilo kakvih diskriminacija, planirano je da osnovne digitalne usluge budu besplatne, a njihovo korištenje bilo bi omogućeno čak i licima koja nemaju bankovne račune. Trgovci širom evrozone bi morali da prihvate digitalni evro, a izuzeti bi bili samo mikrotrgovci, koji nemaju veliki promet.

    Valdis Dombrovskis, izvršni potpredsjednik Narodne ekonomije, programa EU za inkluzivni ekonomski razvoj, rekao je da se digitalni evro uvodi kao odgovor na potrebe građana za digitalnim načinom plaćanja, ali je dodao da on neće zamijeniti klasično plaćanje gotovinom.

    “Digitalni evro bi bio siguran i pouzdan, brz i dostupan, online i offline, i ponudiće potrošačima još jednu mogućnost pored kartičnog plaćanja i plaćanja putem aplikacija. Bio bi dostupan svima, besplatan i uz striktnu zaštitu privatnosti”, istakao je.

    Iako se o digitalnim valutama govori već neko vrijeme, u javnosti i dalje postoje nedoumice šta one tačno znače. Digitalne valute nisu isto što i kartično plaćanje, i nemaju identične karakteristike kao decentralizovani digitalni blockchain sistemi poput bitkoina.

    Za razliku od valuta tipa bitkoin, evropsku digitalnu valutu kontrolisala bi Evropska centralna banka, a za razliku od klasičnog kartičnog poslovanja, transakcije bi mogli obavljati pojedinci među sobom, bez finansijskih institucionalnih posrednika.

    S obzirom na to da je BiH zemlja kandidat za članstvo u EU i da je u obavezi da implementira sve dijelove pravne stečevine EU u svoje zakonodavstvo, digitalne valute će imati uticaj i na bh. ekonomiju. Bh. konvertibilna marka je i do sada bila vezana za evro, pa treba očekivati da će dalja digitalizacija imati efekat i na domaće finansijsko tržište.

    Inače, da bi BiH tehnički mogla implementirati digitalnu valutu, potrebno je da ostvari napredak u digitalizaciji javne uprave, u čemu i dalje kasni. U prošlogodišnjem izvještaju o napretku Evropske komisije naglašeno je da je napretka bilo samo u digitalizaciji poreza i carina, ali da je i taj dio usporen zbog loše interoperatibilnosti i komplikovanih unutrašnjih procedura.

    “I dalje ne postoji infrastruktura elektronskog potpisa za građane, preduzeća mogu dobiti digitalni sertifikat za e-potpis od entitetskih poreskih organa, ali radi oporezivanja. Kako bi podstakla administraciju orijentisanu na korisnike, BiH bi trebalo da pojednostavi i modernizuje administrativne procedure za građane i preduzeća na usklađen način u cijeloj zemlji”, zaključili su oni.

  • Dodik poručio da je u prva četiri mjeseca procenat pokrivenosti uvoza izvozom 82,2 odsto

    Dodik poručio da je u prva četiri mjeseca procenat pokrivenosti uvoza izvozom 82,2 odsto

    Republika Srpska je u prva četiri mjeseca 2023. godine ostvarila procenat pokrivenosti uvoza izvozom od 82,2 odsto, što je nakon Slovenije najbolji rezultat kada se porede sve zemlje bivše Јugoslavije, rekao je predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik.

    Istakao je da broj turista koji posjećuju Srpsku raste svake godine, piše RTRS.

    – I u 2022. godini ostvareni su rekordni rezultati, a ove godine pokazatelji su još bolji. U prvih pet mjeseci 2023. godine broj dolazaka turista je u odnosu na isti period prethodne godine veći za 18,1 odsto, dok je broj noćenja veći za 16,0 odsto To govori da Srpska ima ekonomski potencijal i da se naša privreda dobro prilagođava okolnostima na tržištu – naveo je Dodik.

  • Njemački gigant stiže u Prnjavor, traži 700 radnika

    Njemački gigant stiže u Prnjavor, traži 700 radnika

    Kompanija “Mubea”, jedan od najvećih proizvođača auto-dijelova na svijetu, namjerava da otvori proizvodni pogon u Prnjavoru, a pripreme za taj projekat ulaze u završnu fazu jer je ovaj njemački gigant objavio oglas u kome nudi posao za 700 radnika.

    Da li će globalni lider u auto-industriji stići u “malu Evropu”, biće poznato krajem jula, jer bi do tada trebalo da budu realizovana dva posla koja su direktno vezana za otvaranje kompanije: zainteresovanost domaće radne snage i ugovor koji treba da potpišu grad Prnjavor i predstavnici kompanije “Mubea” kojim bi se ozvaničila saradnja.

    “Ukoliko tražite novi posao ili želite da promijenite postojeći i pokažete svoje pune potencijale, onda je ovo prilika baš za vas”, objavili su nedavno iz njemačke kompanije i pozvali sve zainteresovane da posjete mubea-carbotech.ba/posao i osiguraju svoje radno mjesto u “Mubea” timu.

    Darko Tomaš, gradonačelnik Prnjavora, potvrdio je za “Nezavisne novine” da se sa firmom iz Njemačke pregovara više od godinu dana i da razgovori ulaze u završnu fazu.

    “Još moramo riješiti neke tehničke detalje sa njima i velika je vjerovatnoća da ćemo krajem jula potpisati sa njima određeni sporazum. Ono što oni traže kao jedan od preduslova jeste zainteresovanost radne snage. U tom kontekstu oni su pustili obavještenje koje ima za cilj da prikupi informacije o raspoloživoj radnoj snazi. Ono što je cilj jeste da ta firma u narednih nekoliko godina zaposli taj broj ljudi”, rekao je Tomaš.

    O koliko ozbiljnoj i značajnoj investiciji se radi, govori to što “Mubea” u 20 država svijeta ima svoje pogone u kojima je zaposleno preko 14.000 radnika.

    “Mogu reći da se radi o svjetski renomiranoj kompaniji koja posluje u 20 država i ima negdje oko 40 pogona. A imali su prihod od blizu tri biliona evra u prošloj godini”, kaže Tomaš, te dodaje da će ovo biti od izuzetnog značaja ne samo za Prnjavor, već za čitavu Republiku Srpsku, ali i BiH.

    Ono što je činjenica, navodi Tomaš, Prnjavor nema dovoljan broj radnika koji traži njemačka kompanija. Ali to, kako ističe, ne bi trebalo da bude problem.

    “Trenutni privrednici u Prnjavoru značajno doprinose našem lokalnom razvoju i oni već sada zapošljavaju gotovo kompletnu našu radnu snagu. Moram i da kažem da su prosječne plate u Prnjavoru mnogo veće nego što su u nekim drugim dijelovima Srpske. To isto jeste uslov i za firmu koja treba doći. Toliko radnika koliko oni traže nema u samom Prnjavoru, ali očekujemo da privučemo ljude i iz drugih lokalnih zajednica, ne samo da rade ovdje, već i da svoje mjesto prebivališta nađu ovdje u Prnjavoru i to će svakako biti jedan od naših prioritetnih ciljeva u narednom periodu”, naglašava Tomaš.

    Na tom planu, dodaje on, rukovodstvo grada je već osmislilo nekoliko programa koji treba da privuku radnu snagu u grad na Ukrini.

    “I radnu snagu koja je možda otišla vani i onu koja nema zaposljenje u nekim drugim lokalnim zajednicama u Republici Srpskoj i BiH”, zaključio je Tomaš.

    Podsjećanja radi, predstavnici firme “Mubea” prošle godine boravili su u BiH, gdje su razmatrali tri potencijalne lokacije za investiciju: Poslovnu zonu Aleksandrovac u Laktašima, jednu lokaciju u Doboju i Poslovnu zonu Vijaka u Prnjavoru.

  • Dodik: Plate u Srpskoj rastu bržim tempom od cijena

    Dodik: Plate u Srpskoj rastu bržim tempom od cijena

    Predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik istakao je danas da plate u Srpskoj rastu bržim tempom od cijena.

    “Prosječna mjesečna neto plata isplaćena u maju 2023. godine iznosila je 1.280 KM i u odnosu na april realno je veća za 1,3 odsto, dok je u odnosu na maj 2022. godine realno veća za osam odsto”, napisao je Dodik na “Twitteru”.

    Dodik je ukazao da, sa druge strane, inflatorni pritisci u Republici Srpskoj osjetno slabe.

    “Međugodišnja inflacija je sa 16,1 odsto, koliko je iznosila u septembru 2022. godine, pala na 7,3 odsto u maju ove godine”, napomenuo je Dodik.

  • Zahuhtava se ekonomski rat SAD i Kine

    Zahuhtava se ekonomski rat SAD i Kine

    SAD će uvesti nova ograničenja na izvoz AI poluprovodnika u Kinu, saopštio je danas Vol strit džornal, pozivajući se na svoje izvore.

    Prema istim izvorima, razmatra se i zabrana izvoza klaud tehnologija koje mogu da se iskoriste za razvoj veštačke inteligencije (AI).

    Vašington strahuje da bi Peking mogao da iskoristi proizvode kalifornijske kompanije Nvidia i drugih proizvođača čipova za vojne ciljeve, navodi američki list.

    Ministarstvo trgovine SAD se za sada nije oglasilo komentarom, kao ni kompanije koje su navedene u članku, ali vrednost njihovih akcija je pala pre današnjeg otvaranja berzi u SAD.

    Akcije firme Nvidia su pale za 4,2 odsto, dok je je vrednost akcija kompanije AMD pala za 3,4 odsto, a deonica Intela za 1,2 odsto.

  • Politika se konkretnim planovima mora boriti protiv crnog tržišta duvana

    Politika se konkretnim planovima mora boriti protiv crnog tržišta duvana

    Potrebno je da politika problem crnog tržišta duvana i duvanskih proizvoda prepozna ne samo deklarativno, već i suštinski kroz konkretne planove, o čemu svjedoče i rezultati istraživanja, koja pokazuju da je na tržištu BiH i dalje prisutan određeni volumen ilegalnih cigareta.

    O ovoj tematici je za sredinu narednog mjeseca planiran online okrugli sto, na kojem će domaći nezavisni ekonomski analitičari, zajedno sa predstavnicima relevantnih državnih agencija, razmatrati zaključke IPSOS istraživanja i druge relevantne teme, kao što su napredak aktivnosti na terenu, rezultati kampanje “Stop švercu” i moguća sistemska rješenja.

    Istraživanje renomirane istraživačke kuće IPSOS o tržištu duvana u BiH je, podsjetimo, sprovedeno od 4. novembra do 27. decembra 2022. godine, na nacionalno reprezentativnom uzorku stanovništva BiH starijeg od 19 godina (Višestepeni stratifikovani uzorak prema entitetu, regionu, tipu naselja i ukupnom broju članova domaćinstva).

    Okvir uzorka je zasnovan na podacima Agencije za statistiku Bosne i Hercegovine, popis 2013. godine. Podaci su analizirani na osnovu odgovora ispitanika i fotografija duvanskih proizvoda koje ispitanici trenutno koriste.

    Istraživanje pokazuje da u proteklom periodu na tržištu BiH postoje određene promjene u upotrebi različitih vrsta duvanskih proizvoda. Naime, bilježi se povećanje upotrebe ilegalnog rezanog duvana.

    Nadalje, istraživanje pokazuje da je na tržištu BiH i dalje prisutan određeni volumen ilegalnih cigareta, međutim taj udio je stabilan zbog kontinuiranih aktivnosti agencija na nivou BiH (prvenstveno Državna agencija za istrage i zaštitu (SIPA), Uprava za indirektno oporezivanje (UIO) BiH i Granična policija (GP) BiH u suzbijanju kriminala, šverca i crnog tržišta.

    Ono što zabrinjava je rapidan porast upotrebe ilegalnog rezanog duvana. Procjenjuje se da je u 2022. godini ukupna potrošnja ilegalnog rezanog duvana bila 2.245 tona, što je 25 odsto više u odnosu na 2021. godinu i skoro 40 odsto više u odnosu na upotrebu u 2020.

    Prema istraživanju, većina pušača rezanog duvana koristi ilegalni rezani duvan, a uglavnom ga kupuju na pijaci, ali i od uličnih prodavača i poznanika.

    Može se zaključiti da se, bez obzira na intenzivirane aktivnosti u borbi protiv crnog tržišta, bilježi rapidan porast upotrebe ilegalnog rezanog duvana. Ili, konkretnije, bh. tržištem sve više dominiraju šverceri rezanog duvana.

    Jedna od ključnih preporuka je da sistem kontrola, kada je riječ o duvanu, treba početi dosta ranije i na entitetskom nivou i u Republici Srpskoj i Federaciji BiH, gdje nadležnosti imaju ministarstva poljoprivrede.

    Takođe, vidno je da je ključno praćenje proizvodnje na samom zemljištu. Važno je vidjeti koje su kritične tačke, a nakon toga pripremiti strategiju i operativne mjere da se to smanji koliko je moguće.

    Bitno je naglasiti da veliku pomoć nadležnim institucijama u borbi protiv ilegalnog tržišta duvana i duvanskih proizvoda pružaju i građani kroz akciju UIO BiH “Stop švercu”, a koji putem telefona 080020607 i putem Vibera na broj 065/355-155 mogu prijaviti svaku neregularnost kada su u pitanju duvan i duvanski proizvodi.

    U suštini, suzbijanje crnog tržišta duvanom i duvanskim proizvodima trebalo bi da bude u stalnom fokusu i interesovanju donosioca odluka u BiH.

    Rad agencija na nivou BiH (prvenstveno SIPA, UIO BiH i GP BiH) u suzbijanju kriminala, šverca i crnog tržišta cigareta vidno daje rezultate, međutim kada se radi o rezanom duvanu potrebno je strateški, na nivou BiH i entitetskim nivoima, pristupiti rješavanju ovog problema.

    Prvenstveno je potrebno regulisati primjenu zakona na nivou BiH i entitetskih zakona o duvanu kojima se uređuje: proizvodnja, organizacija proizvodnje, otkup, obrada, prerada i promet sirovog duvana u listu, te proizvodnja i promet duvanskih proizvoda u BiH. Nadalje, potrebno je staviti akcenat na regulaciju otkupa duvana i praćenje rezultata datih podsticaja.

    Dakle, kako smo i naveli, potrebno je da politika prepozna ovaj problem ne samo deklarativno, već i suštinski kroz konkretne planove.

    Podsjetimo, ekonomista Faruk Hadžić smatra da bi suzbijanje crnog tržišta duvana i duvanskih proizvoda trebalo da bude u stalnom fokusu i interesovanju donosioca odluka u BiH.

    “Rad državnih agencija poput UIO BiH, SIPA, Granične policije, OSA u suzbijanju kriminala, šverca i crnog tržišta cigareta daje rezultate, što se vidi iz aktivnosti o zaustavljanju šverca i oduzetim količinama na crnom tržištu cigareta. Međutim, kada se radi o rezanom duhanu potrebno je strateški, na državnom i entitetskim nivoima pristupiti rješavanju ovog problema”, rekao je Hadžić za “Nezavisne novine”.

    Ovdje se, kako je dodao, prije svega misli da je potrebno regulisati primjenu državnog i entitetskih zakona o duvanu kojima se uređuje način proizvodnje, otkupa, obrade, prerade i prometa sirovog duvana u listu, te proizvodnja i promet duvanskih proizvoda u Bosni i Hercegovini.

    “Nadalje, potrebno je staviti akcenat na regulaciju otkupa duhana i praćenje rezultata datih poticaja. U konačnici, potrebno je da politika prepozna ovaj problem ne samo deklarativno, već i suštinski kroz konkretne planove i aktivnosti”, istakao je Hadžić.

    Podsjetimo, treću godinu zaredom UIO organizuje kampanju “Stop švercu 2023”. Razlog nastavka kampanje je što su prethodne dvije dale veoma dobre rezultate, ali je pitanje crnog tržišta i dalje veoma prisutno i borba se mora nastaviti.

    Brojne aktivnosti, koje je sproveo UIO do sada, rezultirale su značajnom količinom oduzete robe u prethodne tri godine. Vrijednost oduzetog duvana i duvanskih prerađevina, odnosno cigareta, čiji je bio cilj prodaja na crnom tržištu BiH, premašuje iznos od 10 miliona KM. To je u posljednje tri godine rezultiralo smanjenjem crnog tržišta cigareta, što potvrđuje i broj izdatih akciznih markica.

    U 2022. godini UIO BiH je izdao za 33 odsto više akciznih markica za obilježavanje cigareta u odnosu na 2021, što pokazuje da se tržište cigareta u BiH polako stabilizuje.

    Iz UIO BiH nam je potvrđeno da su za pet mjeseci ove godine oduzeli cigarete, duvan i slične proizvode ukupne vrijednosti, prema preliminarnoj procjeni, 746.178 KM. Riječ je o 18.561 paklici cigareta, 886,9 kg rezanog duvana, 185.946 ručno punjenih cigareta, te 1.703,85 kg arome za nargilu (akcizni proizvod).

  • Siromašne opštine u Srpskoj od Vladinih para “krpe” samo socijalu

    Siromašne opštine u Srpskoj od Vladinih para “krpe” samo socijalu

    Budžetom za 2023. godinu Vlada RS će za 35 nerazvijenih i izrazito nerazvijenih opština u Srpskoj izdvojiti 3.300.000 KM, što je identičan iznos koji im je uplaćen i u 2022. godini, a kada taj novac bude raspodijeljen, njime se “krpe” samo socijalni problemi, a nikako razvojni projekti, tvrde za “Nezavisne novine” iz tih lokalnih zajednica.

    Treba napomenuti da nijedna od siromašnih opština ne dobija isto novca od Vlade RS, a u prosjeku to se kreće između 60.000 KM pa do oko 100.000 KM godišnje.

    Podsjećanja radi, u Republici Srpskoj, od 64 lokalne zajednice, 20 ih je izrazito nerazvijeno: Berkovići, Vukosavlje, Istočni Drvar, Istočni Mostar, Istočni Stari Grad, Jezero, Kalinovik, Kneževo, Krupa na Uni, Kupres, Lopare, Novo Goražde, Osmaci, Oštra Luka, Pelagićevo, Rudo, Srebrenica, Trnovo, Čajniče i Šekovići.

    Pored toga, Srpska ima i 15 nerazvijenih opština: Bratunac, Višegrad, Vlasenica, Donji Žabar, Kostajnica, Ljubinje, Nevesinje, Novi Grad, Petrovac, Petrovo, Ribnik, Rogatica, Han Pijesak, Šamac i Šipovo.

    Činjenično stanje je takvo da na području ovih opština živi nešto više od 200.000 stanovnika, a Zakonom o lokalnoj samoupravi je utvrđeno da Republika Srpska novac dijeli na dva načina, 300.000 KM se dodjeljuje za sufinansiranje projekata i dopuna vlastitih izvora finansiranja projekata, dok se tri miliona KM, između ostalog, raspodjeljuju za podršku proizvodnji, osnivanju i razvoju malih i srednjih preduzeća, za poljoprivredu, ruralni razvoj, socijalnu i zdravstvenu zaštitu stanovništva.

    Ipak, ni pomenutih 95.000 KM, koliko iznosi prosjek kada se 3,3 miliona KM podijele na 35 opština, za neke nije dostižno. Tako opština Kneževo od Vlade Srpske godišnje dobije oko 60.000 KM.

    “Mi u četiri tranše dobijemo po 15.000 KM”, kaže za “Nezavisne novine” načelnik Kneževa Milan Borojević, koji na pitanje šta mogu sa tim novcem odgovara:

    “Ne znam šta da vam kažem. Da kažem da ne treba novac, to je netačno, ali da nešto možemo s tim, ne možemo. Sve to nama ide za kredite, nemamo nikakvih projekata. Opština Kneževo je prezadužena.”

    Opština Šekovići svake godine od Vlade RS traži minimalno 100.000 KM. Kroz četiri transfera, oni dobijaju nešto više od 95.000 KM.

    “Nikad ne dobijemo ono što tražimo. Između 21.000-22.000 KM nam dolazi. Taj novac možemo da iskoristimo za socijalna davanja, za prevoz učenika, plaćanje domova, tuđu njegu i socijalnu pomoć”, pojašnjava Milanka Kalajdžić, načelnica Odjeljenja za privredu, finansije i društvene djelatnosti.

    Sličnu finansijsku injekciju dobija i Oštra Luka.

    “Mi po kvartalu dobijamo oko 20.000-23.000 KM. To koristimo izrazito za socijalu, za grantove prema Domu zdravlja”, rekao je Saša Rodić iz opštinske Službe za privredu, finansije, trezor i budžet.

    “Nezavisne novine” pisale su o ovoj temi i ranije, a i tada su iz ovih lokalnih zajednica poručili da su finansijska sredstva od strane Vlade RS mizerna.

    Tako opština Lopare dobije oko 84.000 KM, Han Pijesak oko 81.000 KM, a Istočni Stari Grad čak i manje, između 60.000 i 70.000 KM.

    “Jedna od mogućnosti za izrazito nerazvijene je i da se smanji porez. Ako sad plaćamo 66 odsto, da plaćamo, na primjer, 40 odsto. Isto tako smatram da bi trebalo da se poveća grant koji daje Vlada sa tri miliona na 12 miliona KM godišnje. Vlada bi trebalo to da prepozna u ovoj godini”, kazao je nedavno za “Nezavisne novine” Bojo Gašanović, načelnik Istočnog Starog Grada.

    Nažalost, njegova želja se nije ispunila, pa će i ove godine opštine morati da se bore sa istim sredstvima.