VRBAS Media

Kategorija: Društvo

  • Oročeni depoziti stanovništva u konstantnom padu

    Oročeni depoziti stanovništva u konstantnom padu

    Učešće oročenih depozita stanovništva u ukupnim depozitima stanovništva BiH bilježi konstantan pad, rečeno je “Nezavisnim novinama” iz Centralne banke BiH.

    Kako su istakli, tokom 2018. godine kretao se u rasponu od 45 do 48 odsto, 2019. godine 43-45 odsto, 2020. godine 40-43 odsto, 2021. 36-39 odsto i 2022. godine od 31 do 36 odsto ukupnih depozita stanovništva.

    “Najveći istorijski nivo oročenih depozita fizičkih lica bio je u januaru 2020. godine, kada su zabilježeno 5,73 milijarde KM oročenih depozita fizičkih lica. Najveći istorijski nivo oročenih depozita pravnih lica bio je u julu 2022. godine, kada je zabilježeno 1,85 milijardi KM oročenih depozita pravnih lica”, pojasnili su iz Centralne banke BiH.

    Ukupni depoziti domaćih sektora kod bh. banaka na kraju februara 2023. godine iznosili su 29,19 milijardi KM.

    “Od ovog broja depoziti fizičkih lica učestvuju sa 14,84 milijarde KM ili 50,9%, depoziti pravnih lica (javna i privatna preduzeća) učestvuju sa 8,29 milijardi KM ili 28,4%, depoziti vlade učestvuju sa 4,25 milijardi KM ili 14,6% i depoziti ostalih sektora (nebankarske finansijske organizacije, neprofitne institucije i ostali depoziti) učestvuju sa 1,81 milijardu KM ili 6,1%”, naveli su iz CB BiH.

    Na kraju 2022. godine ukupni depoziti domaćih sektora kod bh. banaka iznosili su 29,23 milijarde KM, na kraju februara 2023. godine iznosili su 29,19 milijardi KM, a godinu prije, na kraju februara 2022. godine iznosili su 27,58 milijardi KM.

    “Ukupni oročeni depoziti stanovništva na kraju februara 2023. godine iznosili su 4,65 milijardi KM ili 29,5% od ukupnih depozita stanovništva kod bh. banaka”, istakli su za “Nezavisne” iz Centralne banke BiH.

    Marko Đogo, dekan Ekonomskog fakulteta Univerziteta u Istočnom Sarajevu, istakao je da je ovo neobičan trend budući da osnovni poslovni model klasičnog komercijalnog bankarstva prima veliki broj malih kratkoročnih depozita stanovništva i odobrava manji broj većih dugoročnijih kredita privredi.

    “Osnovna struktura klasičnog bankarstva je da većina depozita dolazi iz sektora stanovništva, jer većina kredita treba da se plasira u privredu. BiH je i ranije imala sličnu situaciju, pogotovo nakon privatizacija 2006. i 2007. godine, kada je država imala značajno učešće u depozitima. Ovo što danas gledamo su kratkoročni trendovi i ne vjerujem da može potrajati zbog toga što se ovdje radi o šokovima, odnosno krizama kao što su pandemija virusa korona, gdje su ljudi izgubili prihode i morali su da povlače sredstva i štednju koju su imali odranije kako bi finansirali troškove života.

    Prošle godine došao je i rat u Ukrajini, čija je prateća pojava inflacija. Problem sa inflacijom je to što nema smisla držati novac u smislu depozita, jer je inflacija bila 13,14 odsto, a kamatne stope 0,8 odsto. To praktično znači da na godišnjem nivou, ako držite sredstva u banci, gubite 10 odsto kupovne moći. Zbog toga su i nekretnine poskupile, jer su one na neki način bile apsorber finansijskog tržišta, i umjesto u bankama, ljudi su svoju štednju ulagali u nekretnine. Svi ovi podaci su donekle i pozitivni, uzimajući u obzir to kakve su okolnosti bile nenaklonjene štednji u bankama. Čim se inflacija vrati u neku normalu i prihodi se dodatno stabilizuju, očekujem povratak trendu rasta učešća oročenih depozita u ukupnim depozitima stanovništva”, objasnio je Đogo.

  • Evidentirano 45 slučajeva maloljetničkog kriminala

    Evidentirano 45 slučajeva maloljetničkog kriminala

    Da stupce crne hronike gotovo svakodnevno ispunjavaju i vijesti o maloljetnim delinkventima svjedoče podaci policije prema kojima je za tri mjeseca ove godine u Republici Srpskoj 45 maloljetnika počinila neko krivično djelo, što je za 12 više u odnosu na isti period prošle godine.
    Podaci Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) RS pokazuju da su u prvom kvartalu ove godine maloljetnici izvršili 36 krivičnih djela, od čega je 35 opšteg kriminaliteta, dok se jedno odnosi na zloupotrebu opojnih droga.

    “U prva tri mjeseca prošle godine 33 maloljetnika su izvršila 25 krivičnih djela. Od ukupnog broja krivičnih djela, koja su počinili maloljetnici, 24 su opšteg kriminaliteta, dok se jedno odnosilo na zloupotrebu opojnih droga”, pokazali su podaci MUP-a.

    Psiholog u Medicinskoj školi u Banjaluci Vesna Kondić Valentić rekla je za “Glas Srpske” da su svi zakazali, od porodice, škole, sistema, masovnih medija, pa do samog društva.

    “Prosto negdje gubimo kompas, jer nijedan maloljetnik ne postaje delinkvent tek onako. Iza svega toga stoji dugotrajna trpnja koja najčešće polazi iz porodice ili škole, zapravo svih tih društvenih segmenata u kojima se dijete kreće”, kazala je Kondić Valentić.

    Ono što je primjetno u posljednjih petnaestak godina, kako je istakla Kondić Valentić koja godinama radi u prosvjeti, je da se roditelji otuđuju od škole.

    “Roditelji sve manje imaju potrebu da dolaze na roditeljske sastanke. Imamo situacije da dijete četiri godine ide u školu, a da za taj period roditelji nijednom nisu došli u školu da se informišu. Očigledno da nemamo povjerenja jedni u druge. Roditelji gube povjerenje u škole, a s druge strane, škole nemaju oslonac u roditeljima da na zajednički način utičemo na djecu. I to je prosto jedan začarani krug čija je kolateralna šteta, naravno, dijete”, rekla je Kondić Valentić.

    Dodala je da je sve to produkt onog što živimo 30 godina i sad to dolazi na naplatu.

    Sociolog Vedran Francuz kaže da je maloljetnička delinkvencija sastavni dio svakog društva, ali da taj problem u posljednje vrijeme postaje sve veći.

    “Postoje ozbiljni uzroci, a još strašnije posljedice, koje upozoravaju sve faktore u društvu da se reaguje i prepozna ozbiljnost ovog problema. Jedan od uzroka je otvoreno društvo, koje nema sistem vrijednosti, posebno kad su u pitanju djeca i mladi koji nisu u stanju da prepoznaju šta je dobro, a šta nije”, kazao je Francuz.

    Dodao je da svemu ovome mnogo doprinose društvene mreže i mediji gdje su pojedini programi, koji većinom dolaze iz drugih zemalja, popularizovani.

    “Ono čega treba da budemo svjesni jeste da kontrolišemo slobodno vrijeme našeg djeteta”, rekao je Francuz, dodajući da je porodica ta koja ima najvažniju ulogu u svemu tome.

    Finansije
    Vedran Francuz kaže da su neki od faktora koji utiču na povećanje maloljetničke delinkvencije finansije i kriza.

    Prema njegovim riječima, došlo je do poskupljenja, a plate su i dalje niske i sve se to odražava na mlade ljude koji žele neke stvari, a roditelji često nisu u mogućnosti da im to priušte pa se okreću krađama i nasilju.

  • Cijelu platu 17 godina treba odvajati za stan

    Cijelu platu 17 godina treba odvajati za stan

    Svako ko sa prosječnom platom u Republici Srpskoj, a koja je za mart iznosila 1.258 KM, želi da riješi stambeno pitanje i kupi stan od 55 kvadrata, mora raditi najmanje sedam, pa do čak sedamnaest godina.

    Ali, sve ovo je pod uslovom da svaku zarađenu marku svoje plate ne smije trošiti nigdje osim na kupovinu tog stana, odnosno nipošto na osnovne životne potrebe.

    Ovakav scenario za građane je nemoguća misija, jer bi to značilo da se onda bukvalno moraju odreći i hljeba i mlijeka da bi se smjestili u svoja četiri zida.

    Rijetki su oni koji samo svojom zaradom mogu priuštiti taj luksuz, a većina građana pomoć isključivo nalazi u zaduživanju.

    Uz sve rečeno, u nastavku ćemo predočiti koliko je teško “skućiti se” i bez kredita i bez životnih troškova. Za primjer smo uzeli cijene stanova u najvećim centrima u Republici Srpskoj – od Banjaluke pa do Trebinja.

    Kada je u pitanju najveći grad u Srpskoj, cijena kvadrata stana u novogradnji kreće se od 3.000 KM pa do čak 4.600 KM. To praktično znači da najjeftiniji stan od 55 kvadrata u izgradnji u Banjaluci košta 165.000 KM, a najskuplji 253.000 KM.

    Ako se u obzir uzme da je prosječna plata u Srpskoj u martu bila 1.258 KM, to znači da u toku jedne godine radnik zaradi 15.096 KM.

    To dalje znači da radnik bez ikakvih drugih troškova (nijedan fening od svoje plate) za nov stan u Banjaluci mora raditi minimum 131 mjesec, odnosno oko 11 godina, a najviše 201 mjesec, što je gotovo 17 godina.

    “Trenutno se najjeftiniji kvadrat u novogradnji kupuje u City bloku u Adi. Već su digli cijene i u Lazarevu. Najskuplji stanovi od 4.600 KM su u auto-školi, tzv. rupi, kako je zovu investitori, to je između UIO BiH i Sindikata”, kaže Dragan Milanović, direktor agencije za nekretnine “Remax” iz Banjaluke.

    Prema njegovim riječima, gotovo da nema razlike u cijeni u novogradnji, bez obzira na lokaciju.

    “U starim zgradama se to drugačije vrednuje. Na sve to najviše utiče ponuda i potražnja. Jer, kad su poskupjeli u novogradnji, onda to prati i starogradnja. Razlozi poskupljenja ipak nisu isti, sve je to tržišno. Takođe, na nekoj staroj lokaciji može biti više stanova, ali je jedan renoviran, a drugi nije, pa se i cijena, naravno, razlikuje”, pojašnjava Milanović.

    U drugom najvećem gradu u Srpskoj, Bijeljini, cijena kvadrata u novogradnji se kreće od 2.300 do 3.000 KM, pa čak i više. To znači da najjeftiniji stan košta 126.500 KM, a da cijene idu i preko 165.000 KM.

    Prema tome, Bijeljinci bi prosječnu martovsku platu za kupovinu stana u novogradnji, u najboljem, morali davati punih osam godina, a za one najluksuznije i više od 11 godina svoga rada.

    U Doboju se za novogradnju izdvaja od 2.200 do 2.300 KM po kvadratu. Stanovi se kupuju u izgradnji, a građani koji se odluče na ovu investiciju moraju biti spremni da izdvoje od 121.000 KM pa do 126.500 KM.

    Na taj način Dobojlije, za novu nekretninu, svoju prosječnu zaradu moraju preusmjeravati neprekidno između sedam i osam godina.

    Dragan Gruban iz Agencije za nekretnine “Agent Enex” iz Prijedora kaže za “Nezavisne novine” da se cijena kvadrata stana u novogradnji kreće od 2.600 do 2.800 KM u centru grada.

    Prema tome, stan od 55 kvadrata je moguće kupiti za 143.000 pa do 154.000 KM, ili u prevodu 113, odnosno 122 prosječne plate.

    “Što se tiče polovnih stanova u centru Prijedora, cijena im se kreće od 1.700 do 1.900 KM po kvadratu, zavisno od toga da li je renoviran ili nije”, rekao je Gruban.

    Najjeftiniji stan u novogradnji, kada su u pitanju najveći gradovi u Srpskoj, može se kupiti u Istočnom Sarajevu. Iz jedne agencije za nekretnine kazali su za “Nezavisne novine” da se cijena kvadrata kreće od 1950 do 2.700 KM.

    Prema tome, za najjeftiniji stan je potrebno 107.250 KM, što je 85 prosječnih plata. Sa druge strane, najskuplji stan košta 148.500 KM sa PDV-om, što je 118 prosječnih mjesečnih zarada u Republici Srpskoj.

    Jug Srpske, tačnije njegov glavni centar Trebinje, nimalo ne zaostaje za najvećim centrima. Štaviše, od cijene kvadrata u ovom gradu samo je veća ona u Banjaluci.

    Naime, prosječna cijena u novogradnji po kvadratnom metru iznosi 3.300 KM, pa slijedi da je za stan od 55 kvadrata potrebno izdvojiti 175.000 KM.

    “To je sve sa čekanjem od godinu dana, jer je stan u izgradnji. Mi nemamo useljivih novih stanova, sve je to već prodato”, kažu iz jedne trebinjske agencije za nekretnine.

  • Vlada Srpske će pokušati stimulisati kupovinu akcija i obveznica

    Vlada Srpske će pokušati stimulisati kupovinu akcija i obveznica

    Iz Vlade Srpske najavljuju da će uskoro urediti pravilnike i uredbe da bi stimulisali one koji novac deponuju na bankovne račune ili u slamarice – da ulažu u moderne oblike investiranja.
    Depoziti građana u bankama veći su od 14 milijardi maraka. Iz godine u godinu rastu, dok istovremeno zainteresovanost za kupovinu hartija od vrijednosti nije velika.

    Ekonomisti smatraju da su različiti razlozi zašto je to tako. Izgubljeno povjerenje krajem devedesetih u vrijeme privatizacije teško je povratiti.

    “Povjerenje koje su građani dali u tom periodu nije nagrađeno u vidu dividende, u vidu nekog kapitalnog rasta”, ističe ekonomista Saša Stevanović.

    Iz Vlade najavljuju da će, uredbama, uskoro pokušati da podstaknu stanovništvo da kupuje obveznice i akcije, izvještava RTRS.

    “Da neko uzme obveznicu u Republici Srpskoj, bila bi mu kamata 100 ili 200 odsto veća nego što su depoziti”, istakao je premijer Republike Srpske Radovan Višković.

    Ekonomisti predlažu pojeftinjenje administrativnih troškova i smanjenje određenih procedura u trgovanju hartijama od vrijednosti.

    “Taj mali administrativni trošak podrazumijeva ukoliko se odlučite da prodate HOV to mora da bude jeftino, samo tako ćete stimulisati građane da dio svog novca daju u obveznice”, dodao je Stevanović.

    Niko ne očekuje da će uredbe iz oblasti hartija od vrijednosti preko noći promijeniti svijest građana, ali bi trebalo da znači korak naprijed. Svi su saglasni da je, ipak, najznačajnije obezbijediti da stanovništvo od mjesečne zarade može izdvojiti dio novca za hartije od vrijednosti.

  • Socijalna karta Srpske kroz tri faze

    Socijalna karta Srpske kroz tri faze

    Razvojem informacionog sistema, tačnije registra socijalne karte, kao i donošenjem Zakona o socijalnoj karti, uspostaviće se baza socijalno – ekonomskog statusa korisnika koji su u stanju socijalne potrebe. Na taj način objedinili bismo sadržinu, korišćenje i čuvanje podataka, formiranje i prosljeđivanje obavještenja sa drugim informacionim sistemima, objašnjavaju za BL portal iz Ministarstva zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske, nakon što je u februaru pokrenut ovaj važan projekat.
    Ovaj resor, kao i Ministarstvo rada i boračko-invalidske zaštite, zaduženi su da pristupe identifikaciji svih nadležnih organa koji vode upravne poslove ili posjeduju relevantne podatke za izradu socijalne karte.

    ,,Vlada je zadužila Ministarstvo za naučnotehnološki razvoj, visoko obrazovanje i informaciono društvo i Generalni sekretarijat Vlade da, u saradnji sa nadležnim organima, upravlja i provodi proces uspostavljanja interoperabilnog informacionog sistema za socijalnu kartu. To Ministarstvo zaduženo je za aktivnosti na izradi detaljnog prijedloga projekta za uspostavljanje interoperabilnog informacionog sistema za socijalnu kartu, s ciljem identifikacije i analize relevantnih propisa, kvaliteta postojećih elektronskih evidencija, registara, podataka i tehničke spremnosti institucija za provođenje projekta. Takođe će identifikovati i potencijalne rizike u realizaciji i vrijednost ukupne investicije”, ističu u Ministarstvu zdravlja i socijalne zašitite.

    Dodaju da je Ministarstvo finansija zaduženo da obezbijedi finansijska sredstva u iznosu od 250.000 KM bez PDV-a za izradu prijedloga projektnog zadatka.

    “Predviđeno je da Projekat izrade socijalne karte bude realizovan kroz tri faze. Od faze analize postojećeg stanja u oblastima relevantnim za izradu socijalne karte i izrade prijedloga tehničkog rješenja, kroz fazu uspostavljanja interoperabilnog informacionog sistema, pa do faze automatizovanog provođenja upravnih postupaka u informacionom sistemu”, napominju u ovom resoru.
    Uporedo sa drugom fazom, planiran je i završetak Nacrta zakona o socijalnoj karti, koji bi trebao biti predstavljen u junu.

    ,,Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite je, u skladu sa svojim zaduženjima, prikupilo povratne informacije o registrima kojima raspolažu organi, a koji posjeduju podatke relevantne za izradu socijalne karte”, napominju iz resora zdravlja.

    Predsjednik Udruženja porodica sa četvoro i više djece “Četiri plus”, Jovan Radovanović, za BL portal kaže da dobro poznaje stanje na terenu i da se upravo zbog toga raduje izradi socijalne karte. Takođe napominje da još nije pozvan na razgovor u vezi sa ovim projektom.

    ,,Potrebno je posjetiti svaku kuću, uvidjeti situaciju, samo tako ćemo imati pravo stanje za izradu socijalne karte. Zalažem se da se ona obavezno izradi, jer je neophodna i pomogla bi u rješavanju brojnih problema”, kaže Radovanović.

    I predsjednik Udruženja građana “Mozaik prijateljstva” Miroslav Subašić apeluje da se pozovu sva udruženja i predstavnici javnih kuhinja da razgovaraju o problemima s kojima se suočavaju ljudi u stanju socijalne potrebe.

    ,,Socijalna karta je neophodna, ali to nije samo statistika. Pa mi smo imali magistre koji su dolazili po obrok, to dovoljno govori”, kaže Subašić za BL portal.

    Sa druge strane, predsjednik Predsjedništva BORS-a, Goran Rogić, za BL portal napominje da je za dio ove populacije već urađena neka vrsta socijalne karte kojom je objedinjeno oko 17.000 ljudi.

    “Socijalna karta je potrebna za druge kategorije, a mi, po zakonu, treba da ostvarujemo prava kao borci”, kaže Rogić za BL portal.

  • Dopis školama u Srpskoj kako da djeluju povodom tragičnog događaja u Beogradu

    Dopis školama u Srpskoj kako da djeluju povodom tragičnog događaja u Beogradu

    Ministar prosvjete i kulture Republike Srpske Željka Stojičić izjavila je da je za sve škole pripremljen dopis kako je djeluju povodom tragedije u beogradskoj osnovnoj školi, a predviđa da se sastane multilateralni tim, koji ima zadatak da djeluje u slučaju bilo kakvog nasilja.

    Preporuka direktorima škola je da preispitaju trenutno stanje bezbjednosti u školama, kao i da se u skladu sa pedagoškim standardima održe časovi odjeljenske nastave na kojima će se djeci na primjeren način obrazložiti jučerašnja dešavanja u beogradskoj Osnovnoj školi “Vladislav Ribnikar” – rekla je Stojičićeva.

    Ona je istakla da su građani Republike Srpske veoma potreseni jučerašnjim tragičnim događajem u Beogradu u kojem je ubijeno osmoro djece i jedan radnik obezbjeđenja.

    Prema njenim riječima, zakon koji Srpska ima o osnovnom i srednjem obrazovanju predviđa nultu toleranciju na svaki vid nasilja i u tom smislu se traže odgovori da se preduzmu mjere da se nasilje ne desi.

    • Svi smo juče bili veoma potreseni tom viješću, a pretpostavljam da je to unijelo nemir i među naše nastavno osoblje i djecu u osnovnim i srednjim školama. Svjesni smo odgovornosti institucija, ali i kompletnog sistema Republike Srpske, kada je riječ o svakoj vrsti nasilja – rekla je Stojičićeva.

    Ona je podsjetila da je u Srbiji donesena odluka o proglašenju tri dana žalosti od sutra do ponedjeljka, 8. maja, te da očekuje da će i u Srpskoj skladu sa tim biti iskazano žaljenje za djecom koja su tragično izgubila život.

    • Nećemo imati pojedinačnih istupanja. Vjerujem da ćemo odati počast preminulim minutom ćutanja početkom sutrašnjeg dana žalosti, te očekujem da ćemo na današnjoj sjednici Vlade zauzeti zajednički stav u vezi sa tim – rekla je Stojičićeva.
  • Rast plata u BiH pretekao inflaciju

    Rast plata u BiH pretekao inflaciju

    Ekonomija u BiH je u prethodna tri kvartala rasla po stopi od 1,2 odsto, ali je još u zaostatku u odnosu na prošlu godinu jer je rast u tom periodu usporio za 1,7 odsto.

    Ovo je istaknuto u najnovijem kvartalnom Ekonomskom izvještaju Evropske komisije za zapadni Balkan, u dijelu u kojem se govori o BiH. Što se tiče ekonomskog rasta, oni citiraju posljednji izvještaj Međunarodnog monetarnog fonda za BiH, u kojem je istaknuto da bi rast ekonomije u BiH ove godine mogao biti dva odsto, a naredne godine tri odsto.

    Kada je riječ o inflaciji, ove godine je očekivan pad na šest odsto, dok bi naredne godine inflacija mogla iznositi oko tri odsto.

    Glavni pokretači rasta su, kako ističu u Evropskoj komisiji, izvoz, investicije i domaća potrošnja.

    “Zbog snažnog uvoza i usporavanja izvoza, doprinos rastu neto izvoza i dalje je negativan, zbog čega će rast proizvodnje za 2022. porasti na četiri odsto, u poređenju sa 7,1 odsto godinu dana ranije”, naglašeno je u ovom dokumentu.

    Kada je riječ o proizvodnji, glavni pokretači rasta su transport i turizam.

    Sudeći prema ovom izvještaju, turizam je grana privrede koja se značajno oporavila nakon pandemije kovida.

    “U 2022. godini broj dolazaka u smještaj bio je veći za 52,4 odsto i noćenja za 43,2 odsto u odnosu na prethodnu godinu. U odnosu na 2019, posljednju godinu prije kovida, broj dolazaka tokom 2022. godine i dalje je manji za oko 11 odsto, dok je broj noćenja za oko pet odsto ispod nivoa iz 2019”, naglašeno je u ovom dokumentu.

    Kada je riječ o zaposlenosti, u izvještaju je navedeno da je došlo do pada zaposlenosti za pola odsto u proteklom kvartalu u odnosu na prethodni, a trend pada zaposlenosti se, kako su istakli, proteže i u prethodnom periodu. Kada je riječ o novozaposlenima, naglasili su da glavni sektor više nije trgovina, već sektor prehrane i ugostiteljstva.

    “Broj nezaposlenih, koji je u padu već neko vrijeme, je znatno veći od broja novozaposlenih, što dovodi do stvarnog pada radne snage, odnosno broja osoba koje aktivno učestvuju na tržištu rada”, upozorili su oni.

    Dobra vijest za građane BiH je da je došlo do rasta realnih plata. Sudeći po ovim informacijama, plate su nominalno narasle za 14 odsto u odnosu na prošlu godinu.

    “S obzirom na usporavanje inflatornih pritisaka, realni rast bruto plata je u januaru i februaru ponovo postao pozitivan i dostigao oko dva odsto. U 2022. godini rast prosječne bruto plate bio je oko 2,3 poena niži od ukupne inflacije”, istakli su oni.

    Ekonomista Zoran Pavlović kaže za “Nezavisne” da je odlazak radnika prisilio poslodavce da povećaju plate kako bi ih zadržali, ali je dodao da problem i dalje predstavljaju siva ekonomija i rastrošni fondovi, za koje poslodavci izdvajaju velike iznose, a efekat je mali.

    To je ilustrovao primjerom stanja u zdravstvu, koje zbog manjka ljekara trpi velike liste čekanja. Naglasio je da je potrebno izvršiti reformu birokratskog aparata, kao i da bi trebalo dodatno rasteretiti privredu.

    “Vlast bi trebalo da radi na smanjivanju doprinosa. Ja bih ih smanjio na 50 odsto, dok se na minimalac doprinosi ne bi naplaćivali. Cilj bi trebalo da bude da se što više ljudi zaposli. Siguran sam da bi se pokazalo da se na fondovima ništa ne bi izgubilo”, smatra on.

  • Djeci mlađoj od 15 godina dato 420 doza HPV vakcina

    Djeci mlađoj od 15 godina dato 420 doza HPV vakcina

    Vakcinacija protiv humanog papiloma virusa (HPV) teče zadovoljavajućim tempom, a do sada je dato 420 doza djeci mlađoj od 15 godina, rečeno je Srni u Institutu za javno zdravstvo Republike Srpske.
    U Institutu su dodali da je iskorišteno i 70 doza za starije od 15 godina koji plaćaju HPV vakcinu.

    “Jedna doza HPV vakcine košta 210 KM, a potrebno je primiti dvije u razmaku od godinu dana. Postoji veliko interesovanje osoba starijih od 15 godina za vakcinaciju”, istakli su u ovoj ustanovi.

    Za vakcinaciju protiv HPV-a, koja je za djecu od 11 do navršenih 15 godina u Srpskoj besplatna, potrebno je obaviti pregled kod ljekara porodične medicine, nakon čega se izdaje potvrda koja vrijedi 24 časa.

    Iz Instituta su naglasili da se trenutno ne razmišlja o pomijeranju granice za besplatnu vakcinaciju sa 15 na 19 godina.

    Banjalučanka Sanja Švraka odlučila je da vakciniše svoju četrnaestogodišnju kćerku jer, kako kaže, prevencija je najbolji put do zdravlja.

    “Odlučila sam se na ovaj potez, jer ipak je riječ o vakcini koja može da smanji rizik od raka grlića materice, a kada je već imamo na raspolaganju i besplatna je, zašto da ne”, rekla je Švraka.

    Najnovija istraživanja pokazala su da HPV vakcina može da smanji rizik od raka grlića materice za skoro 90 odsto.

    To je četvrti najčešći oblik raka kod žena u svijetu, a godišnje od njega umre oko 300.000 pacijentkinja.

    Iz Ministarstva zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske ranije su poručili da će Vlada Republike Srpske u naredne tri godine obezbjeđivati po 10.000 doza HPV vakcine koje će biti besplatne za djevojčice i dječake uzrasta od 11 do 14 godina.

  • Obuhvat imunizacijom niži od potrebnog za kolektivni imunitet

    Obuhvat imunizacijom niži od potrebnog za kolektivni imunitet

    Obuhvat imunizacijom u Republici Srpskoj niži je od onog koji je potreban za kolektivni imunitet, naročito kada je riječ o MRP vakcini /protiv morbila, rubeole i parotitisa/, podaci su Instituta za javno zdravstvo Srpske.

    Epidemiolog u Institutu za javno zdravstvo Republike Srpske Јela Aćimović izjavila je Srni da je obuhvat MRP vakcinom već nekoliko godina u padu i prošle godine je bio 69 odsto.

    • S obzirom na to da je potreban obuhvat od 95 odsto da bismo bili zaštićeni od epidemija ovih bolesti, neophodne su hitne aktivnosti da bi se što prije nadoknadile propuštene doze i zaštitila djeca koja su u dobu do pet godina najpodložnija komplikacijama zaraznih bolesti – rekla je Aćimovićeva povodom Evropske sedmice imunizacije koja se obilježava od 23. do 29. aprila.

    Ona je navela da se u Srpskoj imunizacija vrši u skladu sa Zakonom o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti i Pravilnikom o imunizaciji i hemoprofilaksi protiv zaraznih bolesti.

    Aćimovićeva kaže da je Programom mjera za sprečavanje i suzbijanje, eliminaciju i eradikaciju zaraznih bolesti za područje Republike Srpske, koji se donosi za svaku godinu, definisan kalendar obavezne vakcinacije koja je besplatna za svu djecu i omladinu koja joj podliježu.

    Ovim kalendarom predviđena je obavezna vakcinacija protiv 10 zaraznih
    bolesti – tuberkuloze, hepatitisa B, difterije, tetanusa, velikog kašlja, dječije paralize, infekcije bakterijom hemofilus influence tipa B, morbila /krzamak, male boginje/, rubeole i zaušnjaka.

    • Sve su to zarazne bolesti koje se javljaju masovno ili mogu imati tešku kliničku sliku i za posljedicu invaliditet. Poliomielitis može uzrokovati paralizu, morbili mogu dovesti do upale mozga, pluća ili sljepila, rubeola kod trudnica može dovesti do urođenih deformacija ploda ili čak do smrtnog ishoda – rekla je Aćimovićeva.

    Ona je dodala da je od ove godine u kalendar vakcinacije u Republici Srpskoj uvedena i vakcina protiv HPV-a kao preporučena i besplatna za djevojčice i dječake od 11 do 14 godina, odnosno do petnaestog rođendana.

    Aćimovićeva je ukazala da, s obzirom na to da HPV virusi izazivaju karcinom, omogućavanje vakcinacije protiv HPV predstavlja prevenciju malignih bolesti, zbog čega ova vakcinacija ima poseban značaj.

    Ona je navela da je na raspolaganju najmodernija devetovalentna vakcina protiv HPV koja se koristi u dvije doze u razmaku od najmanje šest mjeseci.

    • Svi koji su stariji od 15 godina, a žele da se vakcinišu protiv HPV, mogu to obaviti u Institutu za javno zdravstvo Srpske i u regionalnim centrima Instituta u Doboju, Zvorniku, Trebinju, Istočnom Sarajevu i Foči, pri čemu sami snose troškove ove vakcinacije – pojasnila je Aćimovićeva.

    Ona je istakla da je vakcinacija doživotno ulaganje u zdravlje djece i njihovu dobrobit, te da je zahvaljujući vakcinama, većina djece i odraslih u Evropi imuna na morbile, rubeolu, zaušnjake, difteriju, veliki kašalj, tetanus, dječiju paralizu.

    Aćimovićeva kaže da vakcinacija protiv zaraznih bolesti ne štiti samo osobu koja je vakcinisana, nego i ljude oko nje, naročito imunokompromitovane osobe, starije osobe, one koji se zbog određene bolesti ili stanja ne mogu vakcinisati.

    Ona navodi da Republika Srpska već više od deset godina učestvuje u obilježavanju Evropske/Svjetske sedmice imunizacije.

    Aćimovićeva kaže da će Institut za javno zdravstvo zajedno sa Ministarstvom zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske i uz podršku partnera kao što su Unicef i Svjetska zdravstvena organizacija, u okviru sedmice imunizacije, ove godine organizovati brojne edukativne i promotivne aktivnosti širom Srpske s ciljem podizanja svijesti o značaju redovne imunizacije.

    Evropska sedmica imunizacije obilježava se svake godine s ciljem promovisanja imunizacije kao ključne mjere u prevenciji bolesti.

    Sedmica imunizacije je i prilika da se još jednom naglasi značaj zaštite vulnerabilnih grupa stanovnika vakcinacijom protiv kovida 19.

  • Inflacija pada, cijene na istom nivou

    Inflacija pada, cijene na istom nivou

    Guverner Centralne banke BiH Senad Softić smatra da se u ovoj godini može očekivati usporavanje stope inflacije koja je u februaru u BiH iznosila 12,9 odsto.

    On podsjeća da su srednjoročne projekcije ključnih makroekonomskih pokazatelja, objavljene u novembru prošle godine, projektovale inflaciju od 6,3 odsto, odnosno tri odsto u 2024. godini.

    • Na osnovu zvaničnih podataka iz januara ove godine, kao i dostupnih informacija sa međunarodnih tržišta u pogledu budućih trendova u segmentu cijena hrane i energenata, procijenjena stopa inflacije za prvi kvartal ove godine iznosi 12,6 odsto. Preliminarna procjena inflacije za prvo polugodište nešto je veća u odnosu na procjene iz decembra i trenutno iznosi 8,6 odsto – rekao je Softić za Dnevni avaz.

    Prema njegovim riječima, u ovoj godini se može očekivati usporavanje rasta inflacije.

    Softić navodi da, iako se ne može govoriti o padu prosječnih potrošačkih cijena, već o usporavanju njihovog rasta, primarno zbog baznog efekta, faktori koji čine realnim očekivanja da inflacija bude blaža u tekućoj godini su i podaci sa međunarodnih tržišta koji trenutno ukazuju da će pritisak cijena energenata i hrane biti manji u ovoj godini.