Kategorija: Društvo

Inicijativa za vraćanje spomenika Francu Ferdinandu i njegovoj supruzi Sofija Hohenberg na lokalitet Latinska ćuprija u Sarajevu izazvala je burne reakcije u javnosti i ponovo otvorila pitanja odnosa prema sopstvenoj istoriji, identitetu i državnosti. Mjesto na kojem je 1914. godine izvršen atentat koji je promijenio tok svjetske istorije danas je u središtu nove političke i društvene polemike.

Dok jedni ovu inicijativu predstavljaju kao čin “evropske zrelosti” i drugačijeg pogleda na prošlost, drugi je doživljavaju kao pokušaj revizije istorijskih činjenica i simboličko potiskivanje oslobodilačke tradicije.

O mogućim društvenim i političkim implikacijama, ali i o širem kontekstu tumačenja događaja iz tog perioda za VrbasMedia govorio je istoričar Aleksandar Kostović.

Trenutno je aktuelna tema inicijative za vraćanje spomenika Francu Ferdinandu i njegovoj supruzi Sofiji na lokalitet Latinske ćuprije (nekadašnji Principov most). Kako komentarišete ovu inicijativu i kakve bi društvene i političke implikacije ona mogla imati?

“Inicijativa je velika sramota Sarajeva i dokaz da njeni predlagači ne razumiju ni istoriju ni političke procese. Nikada, niko, ni u jednoj zemlji, nije podigao spomenik okupatoru. Franc Ferdinand je bio predstavnik okupatorske sile, a ne nevini turista.

Odnos prema državi i državnosti je glavni razlog političkih razmoilaženja u ovoj zemlji. Srbi su državotvoran narod. Volimo slobodu. Za nju smo se uvijek borili, ali je nismo donosili samo nama već i drugima. Pošto ti drugi nisu plaćali cijenu koju mi jesmo, nemaju ni isti osjećaj prema slobodi. Prema državi pogotovo. Trenutne bošnjačke političke elite, apsolutno ne razumiju pojam državnosti. Ova inicijativa to dokazuje”, rekao je Kostović.

Kako bi prokomentarisali različita tumačenja istorijskih događaja iz tog perioda i podjele u javnosti koje su se pojavile povodom ove teme, da li je realno da pojedinci ne poznaju istoriju svog naroda?

“Decenije najgore propagande, gdje su ućutkivani svi oni koji su se pozivali na istorijske činjenice, ostavile su ogromne posljedice u današnjem Sarajevu.

Mogu da razumijem odnos prema posljednjem ratu, ali prema sopstvenoj istoriji ne mogu. Nije prirodno da jedan narod zaboravi kako je, u ne tako davnoj prošlosti, podizao ustanke protiv te iste vlasti kojoj bi danas da podiže spomenike. Zaboravili su i kako su dočekali srpsku oslobodilačku vojsku 6. novembra 1918. godine.

“Draga braćo junaci! Ja Vas uvjeravam, da će muslimani Bosne i Hercegovine znati uvijek dostojno cijeniti bratske zasluge i očuvati u uspomeni ovaj prvi susretaj nakon burnih stoljeća“ riječi su Džemaludina Čauševića, reisul uleme, koji je srpsku armiju nazvao „junačkom vojskom neumrlih zasluga“.

O odnosu prema svojim sunarodnicima mladobosancima i njihovim idealima, da ne govorimo. Ova generacija bošnjačkih političara se odriče ideala svojih predaka na najsramotniji mogući način”, dodao je.

Smatrate li da se istorija u javnom prostoru danas često interpretira bez dovoljno stručne argumentacije i provjerenih činjenica?

“U vremenu u kojem među političkim predstavnicima postoje oni koji ne snose odgovornost za izrečeno, u kome akademska zajednica ne reaguje na pokušaje prozvoljnog tumačenja naučnih dokaza, ma o kojoj nauci se radilo, prirodno je da ima mnogo zlouptreba. I prirodno je da je istorija jedna od nauka koja se najviše zloupotrebljava u dnevno-političke svrhe. Kratkoročno, populisti dobiju neki prostor u medijima, dobiju poene kod svoje ciljne grupe, ali dugoročno ostavljaju ogromne posljedice. Ova inicijativa je najbolji primjer do čega višedecenijsko pravljenje narativa o “srpskom teroristi” na kraju dovede. Ono što je ohrabrujuće da je najava podizanja spomenika Francu Ferdinandu naišla na podsmijeh i negodovanje i u samom Sarajevu”, naglasio je Kostović.

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH i danas će biti toplo i promjenljivo oblačno vrijeme uz sunčane periode.

Kasnije poslije podne slaba kiša počinje na istoku, a do večeri i tokom naredne noći kiša će se premještati ka sjeveru.

Vjetar slab zapadnih smjerova ili promjenljiv, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

Maksimalna temperatura vazduha od 14 do 19 stepeni Celzijusovih, u višim predjelima od 10.

Јutros u Srpskoj i FBiH bilo je malo do umjereno oblačno i sunčano vrijeme.

Broj registrovanih vozila u BiH trenutno je skoro jednak broju važećih vozačkih dozvola.

Promet putnika na aerodromima u BiH u prošloj godini iznosio je 3.121.950 i veći je za 26 odsto u odnosu na prethodnu godinu, rečeno je Srni u Direkciji za civilno vazduhoplovstvo BiH.

Najprometniji aerodromi su sarajevski i banjalučki, na kojima je lani opsluženo 2.226.692, odnosno 484.711 putnika.

U 2025. u odnosu na prethodnu godinu, broj putnika na sarajevskom aerodromu veći je za 22,23 odsto, a na banjalučkom za 21,42 odsto.

Kroz tuzlanski aerodrom lani je prošlo 338.136 putnika, što je više za 62,73 odsto u odnosu na 2024, a kroz mostarski 72.411 putnika, što je više za 53,11 odsto.

Od ukupnog broja prevezenih putnika prošle godine, njih 1.559.489 je poletilo sa četiri aerodroma u BiH, dok je 1.562.461 putnik sletio u zemlju.

Kroz aerodrome u BiH u 2023. godini prošlo je 2.425.711 putnika, u godini prije 965.381.

Kada je riječ o obimu prevezene robe u vazdušnom saobraćaju u prošloj godini, on je iznosio 2.888,35 tona, od čega se 2.337,35 tona odnosi na istovarenu, a 551 tona na utovarenu robu.

Lani je prevezena i 281 tona pošte, od čega se 246 tona odnosi na istovarenu, a 35 tona na utovarenu poštu.

Potpisan je sporazum između opštine Višegrad i “Putevi Republike Srpske” kojim će biti izgrađene dvije kružne raskrsnice na magistralnom putu na ulazu u Višegrad, ukupne procijenjene vrijednosti 1,65 miliona KM.

Gradiće se kružna raskrsnica na ukrštanju Ulice Gavrila Principa i Ulice vojvode Stepe, te kružna raskrsnica na ukrštanju Ulice Gavrila Principa i Ulice 9. januara.

Vršilac dužnosti direktora “Puteva Republike Srpske” Miroslav Јanković i načelnik opštine Mladen Đurević potpisali su sporazum kojim se regulišu međusobni odnosi na realizaciji ovog projekta.

Јanković je naveo da je procijenjena vrijednost izgradnje prve kružne raskrsnice iznosi oko 950.000 KM, a druge oko 700.000 KM, a konačna cijena biće definisana nakon sprovedenog tendera i pristiglih ponuda.

On je pojasnio da će opština obezbijediti izradu projektno-planske dokumentacije i riješiti eventualne imovinsko-pravne odnose, dok je obaveza “Puteva Republike Srpske” da finansira izvođenje radova, kao i stručni tehnički nadzor.

Završetak projektno-planske dokumentacije za prvi kružni tok u neposrednoj blizini mosta očekuje se u roku od mjesec do mjesec i po dana, čime će se steći uslovi za raspisivanje tendera za izvođenje radova.

Prema njegovim riječima, ukoliko sve bude teklo planiranom dinamikom, realno je očekivati da radovi započnu u avgustu, septembru.

Đurević je istakao da je riječ o jednom od najznačajnijih infrastrukturnih projekata u gradu, koji predstavlja dugoročno rješenje za rasterećenje saobraćaja i povećanje bezbjednosti.

On je naglasio da će nova saobraćajna rješenja doprinijeti i uređenijem izgledu grada, te stvoriti bolje uslove za privredni razvoj i svakodnevni život građana.

Građevinski inženjer niskogradnje i predstavnik preduzeća “Routing” Sanela Ikanović rekla je da je zbog specifičnosti terena cilj pronaći optimalno tehničko rješenje koje će pomiriti prostorne i infrastrukturne uslove, uz minimiziranje imovinsko-pravnih zahvata.

Foto: RTRS

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH /FBiH/ danas će biti promjenljivo oblačno uz sunčane periode i toplo uz lokalnu prolaznu kišu, uglavnom u brdsko-planinskim predjelima od jugozapada ka istoku.

Vjetar slab i promjenljiv, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

Maksimalna temperatura vazduha od 13 do 18 stepeni Celzijusovih, u višim predjelima od 10 stepeni.

Iz Federalnog hidrometeorološkog zavoda navode da je jutros u Srpskoj i FBiH umjereno do pretežno oblačno vrijeme, uz maglu ponegdje po kotlinama.

Temperatura vazduha izmjerena u 7.00 časova: Bjelašnica minus dva, Drvar, Drinić i Kalinovik minus jedan, Sokolac, Gacko i Šipovo nula, Ivan sedlo, Sanski Most i Han Pijesak jedan, Bihać, Bugojno, Ribnik, Rudo i Prijedor dva, Mrkonjić Grad, Novi Grad, Višegrad, Kneževo i Foča tri, Livno, Sarajevo, Zenica i Bijeljina četiri, Tuzla, Srebrenica, Srbac, Banjaluka i Doboj pet, Gradačac, Trebinje i Mostar šest, te Neum sedam stepeni Celzijusovih.

Ministarka poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske Anđelka Kuzmić najavila je narednih dana monitoring svih farmi u Srpskoj zbog pojave ptičijeg gripa u Petrovu, kao i da će Ministarstvo pomoći u nadoknadi štete prouzrokovane tom bolešću.

Kuzmićeva je potvrdila da je ptičiji grip regostrovan na jednoj farmi matičnih jata na području opština Petrovo, prenijala je Srna.

Prevencija širenja bolesti

– Prethodna tri dana sa Inspektoratom, Kriznim štabom opštine Petrovo i našim veterinarima bavimo se saniranjem tog problema, kako se bolest ne bi širila – rekla je Kuzmićeva u Banjaluci.

Ona je dodala da će u narednim danima biti vršen monitiring okolnih, ali i svih ostalih farmi u Republici Srpskoj, kako ne bi došlo do opšte zaraze.

– Ove situacije su se dešavale i ranije, kada je bila afrička kuga svinja. To nije lako za farmere koje je zadesilo, ali ni Ministarstvu. Međutim, mi ćemo opet pomoći i u nadoknadi štete, kako bi u tom sektoru održali stabilno stanje – rekla je Kuzmićeva.

Nema mjesta panici

Ona je navela da su sve nadležne službe na terenu, da nema razloga za paniku, te da su bio-sigurnosne mjere u Srpskoj na visokom nivou.

– Potreban je samo dodatni oprez pošto se ta bolest pojavila u Srpskoj – rekla je Kuzmićeva.

Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Srpske saopštilo je u subotu, 28. februara, da je na farmi živine u naselju Karanovac u opštini Petrovo potvrđen ptičiji grip.

Veći podsticaji

Kuzmićeva je danas rekla i da je Pravilnikom o podsticajima za ovu godinu predviđena veća premija za mljekare, svinjare i pčelare.

Ona je navela da su ostale premije uglavnom na nivou prošlogodišnjih, s obzirom na to da je agrarni budžet i ove godine 180 miliona KM.

– Korekcije su napravljene u mljekarstvu, svinjogojstvu i pčelarstvu jer su to sektori koji se suočavaju sa najvećim problemima – rekla je Kumićeva novinarima.

Ona očekuje da poljoprivrednici budu zadovoljni jer je Pravilnik o podsticajima sačinjen u saradnji sa relevantnim udruženjima iz oblasti poljoprivrede.

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH sutra se očekuje umjereno do pretežno oblačno vrijeme sa slabijim padavinama i kratkotrajnim pljuskovima, uz dnevnu temperaturu vazduha do 18 stepeni Celzijusovih.

Tokom prvog dijela dana biće promjenljivo oblačno sa sunčanim periodima, toplo i uglavnom suvo, saopšteno je iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda.

Poslije podne očekuje se lokalni razvoj oblačnosti koji će usloviti prolaznu kišu ili kratkotrajne slabe pljuskove, uglavnom u brdsko-planinskim predjelima od jugozapada ka istoku, dok će na jugu biti suvo sa više sunčanih intervala.

Jutarnja temperatura vazduha biće od dva do sedam, u višim predjelima od minus jedan stepen, a dnevna od 13 do 18, u višim krajevima od 10 stepeni.

Duvaće slab vjetar, u jutarnjim časovima jugo koje će promijeniti smjer na sjever i sjeveroistok, saopšteno je iz federalnog hidrometeorološkog zavoda.

Temperatura vazduha u 13.00 časova: Čemerno i Livno sedam, Gacko i Kneževo osam, Šipovo, Kalinovik, Sokolac i Drvar devet, Han Pijesak i Mrkonjić Grad 10, Bileća, Višegrad, Bijeljina, Doboj i Sarajevo 12, Foča, Doboj, Rudo i Bijeljina 12, Srebrenica, Srbac, Novi Grad, Prijedor, Sanski Most i Tuzla 13, Banjaluka, Zvornik i Trebinje 14, te Mostar 15 stepeni.

Požari na otvorenom prostoru postali su jedna od najvećih prijetnji po bezbjednost i resurse Republike Srpske. Iako klimatske promjene donose ekstremne uslove, viši stručni saradnik u resornom ministarstvu Slavko Stupar upozorava da je ljudski faktor i dalje krivac broj jedan za vatrene stihije koje gutaju hektare šuma i pašnjaka.

On je građanima poručio da treba da se uzdrže od paljenja vatre na otvorenom prostoru, prenijela je Srna.

Hercegovina najviše strada

Podaci za period od 2000. do 2022. godine su poražavajući i pokazuju razmjere katastrofe:

Opožarena površina: 244.923 hektara (skoro kao tri površine Banjaluke).

Šteta: Direktni gubici premašuju 32,8 miliona KM, dok su troškovi gašenja „progutali” dodatnih 1,9 miliona KM.

Epicentar rizika: Istočna Hercegovina je najugroženija – čak 81 odsto svih opožarenih površina u Srpskoj registrovano je na ovom području (Trebinje, Bileća, Ljubinje, Gacko…).

Prevencija je jedino oružje

Ministarstvo je pokrenulo veliku kampanju podizanja svijesti građana, podsjećajući da sistem zaštite, koji uključuje vatrogasce, policiju i Helikopterski servis, ne može biti efikasan bez odgovornosti pojedinca.

Ključne preporuke za građane:

Stroga zabrana: Ne paliti korov, žetvene ostatke i otpad na otvorenom bez odobrenja.

Oprez u prirodi: Ne bacati opuške cigareta i staklenu ambalažu (koja djeluje kao lupa).

Hitna reakcija: Svaki uočeni plamen odmah prijaviti vatrogascima na 123 ili policiji na 122.

Zapuštena imanja: Poseban rizik su ruralni predjeli gdje visoka trava i šiblje služe kao lako zapaljivo gorivo.

– Jedan nepažljiv trenutak može izazvati katastrofu, ali jedna odgovorna odluka može je spriječiti – poručio je Stupar.

Višeslojne posljedice

Osim direktne ekonomske štete, posljedice su nesagledive: gubitak biodiverziteta, pojačana erozija tla, zagađenje vazduha i uništavanje turističkih potencijala. Iz Ministarstva naglašavaju da je „Šumama RS” naloženo pojačano osmatranje i maksimalna pripravnost ljudstva i mehanizacije.

Zlatan Klokić, ministar za evropske integracije i međunarodnu saradnju Republike Srpske, poručuje da se najmanje 750 do 1.000 ljudi vratilo u Republiku Srpsku iz inostranstva, s tim što je taj broj sigurno i veći.

Prema riječima Klokića, brojke pokazuju i da je više od 250 novoupisane djece u škole u Republici Srpskoj, a koji su pohađali škole van Republike Srpske.

Saradnja sa dijasporom

“Tako da govorimo o broju od oko 750 do 1.000 ljudi koji su se vratili iz inostranstva, ali taj broj je sigurno i veći. Pokrenuli smo i podkast koji vodi naša proslavljena olimpijka Saša Čađo i to na temu pozitivnih priča ljudi koji su se vratili u Republiku Srpsku”, rekao je Klokić.

Naglasio je da je saradnja sa dijasporom jedan od prioriteta resora kojim vodi.

“Naši ljudi širom svijeta najbolji su ambasadori Srpske, a kroz institucionalnu podršku, umrežavanje i zajedničke projekte jačamo ekonomske, kulturne i privredne veze. Cilj nam je da dijaspora bude snažan partner u razvoju i promociji Republike Srpske”, rekao je Klokić za “Glas Srpske”.

Republika Srpska dobija novi fond

Republika Srpska, kako je dodala, trebala bi da dobije fond čija će nadležnost biti fokusirana na podršku pisanja projekata koje finansira Evropska unija.

“U principu biće formiran novi resor u okviru ministarstva koji će biti zadužen za podršku pisanja projekata. Ideja o osnivanju fonda proistekla je iz vrlo praktične potrebe – da našim institucijama, opštinama i ustanovama olakšamo učešće u projektima koje finansira Evropska unija. Često imamo dobre projekte, ali nedostaje taj početni novac za pokretanje aktivnosti. Fond će služiti za predfinansiranje projekata”, naveo je ministar za evropske integracije i međunarodnu saradnju Republike Srpske.