VRBAS Media

Autor: INFO

  • Prvi rezultati referenduma na Islandu: Protivnici pregovora u blagoj prednosti

    Prvi rezultati referenduma na Islandu: Protivnici pregovora u blagoj prednosti

    Građani Islanda izašli su na birališta kako bi na referendumu odlučili hoće li njihova zemlja nastaviti pregovore o članstvu s Evropskom unijom. Prema prvim prebrojanim glasovima, rezultat je toliko tijesan da je konačan ishod trenutno nemoguće predvidjeti.

    Na osnovu prvih 153.197 prebrojanih glasova, od ukupno 270.000 Islanđana s pravom glasa, 50,1 odsto građana odbacilo je prijedlog vlade, dok je 49,9 odsto glasalo „za“. Prema podacima islandskog javnog servisa RUV, dvije strane trenutno dijeli svega 435 glasova.

    Pitanje na glasačkom listiću glasilo je: „Treba li Island nastaviti pregovore o pristupanju s Evropskom unijom?“

    Iako su geopolitičke teme bile prisutne, debata u ovoj ostrvskoj naciji od blizu 400.000 stanovnika ponovo se najviše fokusirala na ribarsku industriju, koja čini gotovo 40 odsto islandskog izvoza.

    Mnogi glasači koji su se izjasnili protiv nastavka pregovora strahuju da bi Island, u okviru zajedničke ribarske politike EU, morao prepustiti dio kontrole nad svojim izuzetno unosnim ribolovnim područjima. Pravo na ribolov bilo je najveća prepreka i u prošlosti, a očigledno je ostalo i danas.

    Island je proces pridruživanja Evropskoj uniji započeo još 2009. godine, neposredno nakon teške finansijske krize i kolapsa domaćeg bankarskog sistema.

    Pregovori su bili u poodmakloj fazi kada je 2013. godine na vlast došla evroskeptična vlada koja ih je obustavila.

    Vlada lijevog centra, predvođena premijerkom Kristrún Frostadóttir, prvobitno je obećala održavanje referenduma do 2027. godine. Ipak, proces je ubrzan zbog rastućih međunarodnih napetosti, uključujući prijetnje američkog predsjednika Donalda Trampa vezane za obližnji Grenland.

    Ukoliko pobijedi opcija „ne“, to ne zatvara trajno vrata Evropskoj uniji, već ostavlja mogućnost da neka buduća vlada ponovo pokrene to pitanje.

  • OFAK produžio licencu Јanafu do 30. septembra

    OFAK produžio licencu Јanafu do 30. septembra

    Kompanija Јanaf saopštila je da je od američkog OFAK-a dobio produženje licence kojom se odobrava učešće u aktivnostima koje su uobičajene i nužne za transport nafte u sklopu realizacije Ugovora o transportu nafte sklopljenim sa NIS-om.

    Licenca Јanafu produžena je do 30. septembra.

    Prethodno su produžene licence Naftnoj industriji Srbije, kao i MOL-u koji sa Gaspromnjeftom pregovara o kupovini NIS-a.

    Kako su naveli u saopštenju, kompanija Јanaf je u saradnji sa Vladom Republike Hrvatske i uz pomoć američkih advokata dobila produženje licence kojom se osigurava kontiunitet saradnje i dalja realizacija ugovornih obaveza prema kompaniji NIS do 30. septembra.

  • Priština nastavlja da otima imovinu od Srba, nakon “Gazivoda” na udaru objekti u Zvečanu

    Priština nastavlja da otima imovinu od Srba, nakon “Gazivoda” na udaru objekti u Zvečanu

    Preduzeće “Trepča jug”, kojim upravljaju privremene institucije u Prištini, danas je preuzelo nekoliko objekata u centru Zvečana, nakon što je prethodno od njihovih korisnika zatraženo da ih napuste, uz obrazloženje da se radi o imovini ovog preduzeća.

    Iz ovog preduzeća tvrde da je preuzimanje izvršeno nakon isteka roka koji je korisnicima ostavljen za oslobađanje prostora i da je postupak sproveden “u skladu sa odgovarajućim procedurama”.

    “Trepča jug” je 12. avgusta postavila obavještenja na nekoliko poslovnih objekata u centru Zvečana, kojima je od korisnika zatraženo da napuste prostor.

    Ovo preduzeće je danas preuzelo i upravljanje parking prostorom u centru Zvečana, koji se prostire na više od 1.500 kvadratnih metara i obuhvata otvoreni i natkriveni prostor.

    U objavi na društvenim mrežama su naveli da nakon 27 godina “ponovo preuzimaju upravljanje svojom imovinom u Zvečanu”.

    Za parking, odnosno garaže, obavještenje je postavljeno 28. avgusta, kada je korisnicima ostavljen rok od deset dana da oslobode prostor.

    Prištinske vlasti ranije su na jezeru Gazivode porušile najmanje 17 objekata u vlasništvu Srba, za koje je preduzeće “Ibar Lepenac” tvrdilo da su izgrađeni na zemljištu koje je u vlasništvu te kompanije.

    Objekti su porušeni protivpravno, bez sudske odluke, iako su u nekim slučajevima već bila zakazana ročišta pošto su vlasnici objekata tužili kompaniju “Ibar-Lepenac”.

  • Tramp: Sporazum sa Venecuelom više nego udvostručuje američke rezerve nafte

    Tramp: Sporazum sa Venecuelom više nego udvostručuje američke rezerve nafte

    Predsjednik SAD Donald Tramp objavio je da su Sjedinjene Američke Države postigle sporazum sa Venecuelom koji bi im omogućio većinsku kontrolu nad više od 65 milijardi barela dokazanih rezervi nafte te zemlje.

    On je sporazum nazvao „najvećim naftnim sporazumom u istoriji svijeta“.

    Tramp je na društvenoj mreži Truth Social napisao da su sporazum, po njegovom uputstvu, pregovarali američki državni sekretar Marko Rubio, ministar odbrane Pit Hegset i privremena predsjednica Venecuele Delsi Rodrigez, uz učešće privatnog sektora.

    „Oni su obezbijedili većinsku američku kontrolu nad više od 65 milijardi barela dokazanih rezervi nafte u Venecueli, bez ikakvih troškova za američke poreske obveznike“, napisao je Tramp.

    Petina venecuelanskih rezervi

    Venecuela posjeduje najveće dokazane rezerve nafte na svijetu, koje premašuju 300 milijardi barela.

    Prema objavljenim podacima, novi sporazum obuhvata 17 naftnih polja sa procijenjenim rezervama od 65 milijardi barela, što čini približno petinu ukupnih rezervi te zemlje.

    Prema riječima američkog zvaničnika upoznatog sa sporazumom, SAD bi trebalo da osnuju novu kompaniju sa privatnim partnerom, čije ime još nije saopšteno, a ta kompanija bi dobila prava na razvoj tih polja u trajanju od 100 godina.

    Vlada Venecuele procjenjuje da bi ovaj posao mogao da privuče oko 100 milijardi dolara investicija u naftnu industriju te zemlje.

    Tramp tvrdi da će sporazum „više nego udvostručiti američke rezerve nafte“, povećati ponudu i dugoročno sniziti cijene goriva u SAD.

    Vašington želi da poveća proizvodnju u Venecueli

    Sporazum je postignut gotovo devet mjeseci nakon što su američke snage svrgnule i zarobile Nikolasa Madura, nakon čega je vlast preuzela Delsi Rodrigez.

    Od tada Vašington nastoji da poveća isporuke venecuelanske nafte američkim rafinerijama i privuče američke kompanije u zapostavljeni energetski sektor te zemlje.

    Venecuela trenutno proizvodi oko 1,25 miliona barela sirove nafte dnevno, što je znatno manje nego prije nekoliko decenija. Godine nedovoljnog ulaganja, sankcija i lošeg upravljanja teško su pogodile naftnu infrastrukturu.

    Rodrigezova je pozdravila sporazum i izjavila da će on imati značajan uticaj na ekonomski oporavak zemlje.

    Tramp pod pritiskom zbog cijena goriva

    Trampova administracija nastoji da poveća ponudu nafte uoči izbora za Kongres koji se održavaju kasnije ove godine, dok rast cijena benzina vrši politički pritisak na Bijelu kuću.

    Istovremeno, SAD traže načine da obnove strateške rezerve nafte, a dodatna proizvodnja u Venecueli mogla bi da doprinese i stabilizaciji snabdijevanja američkih rafinerija.

    Detalji o tome koje će privatne kompanije učestvovati, kako će tačno izgledati američka „većinska kontrola“ i kada bi dodatne količine nafte mogle da stignu na tržište još nisu objavljeni.

  • Vučić: Srbija prva u Evropi po rastu mreže autoputeva po stanovniku

    Vučić: Srbija prva u Evropi po rastu mreže autoputeva po stanovniku

    Srbija je prva u Evropi po rastu mreže autoputeva po stanovniku u periodu od 2012. do 2026. godine, objavio je danas predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, poručivši da je ponosan na Srbiju.

    U objavi na svom Instagram nalogu, Vučić je podijelio statističke podatke koji pokazuju da je u 11 evropskih zemalja zabilježen negativan pomak, odnosno da je njihova mreža autoputeva rasla sporije od broja stanovnika.

    Prema grafičkom prikazu, Srbija se nalazi na prvom mjestu sa pozitivnih 11,23 poena, a slijede Slovačka, Češka, Bugarska, Litvanija, Mađarska, Rumunija i druge zemlje.

    Među 11 zemalja sa negativnim pomakom nalaze se, između ostalih, Luksemburg, Austrija, Belgija, Švajcarska, Holandija i druge zemlje.

  • Naučnici objasnili neobičan prizor sa Marsa

    Naučnici objasnili neobičan prizor sa Marsa

    Sjenka koja podsjeća na siluetu meduze ili vanzemaljski stativ iz naučnofantastičnih romana, uočena na jednoj od fotografija NASA-inog rovera Curiosity, nije nepoznati oblik života u atmosferi Marsa, već je najvjerovatnije posljedica udara nabijene čestice iz svemira u senzor kamere.

    Fotografija napravljena pomoću Curiosityjeve navigacione kamere (NavCam) ponovo je postala viralna na društvenim mrežama i podstakla nove teorije o životu na Crvenoj planeti, piše portal Science Alert.

    Ipak, za razliku od ranijih neobičnih prizora, poput stijena koje podsjećaju na ljudske glave, bedrene kosti ili gljive, ovaj prizor uopšte ne potiče sa površine planete.

    Da je riječ o prolaznoj smetnji u samom aparatu, a ne o objektu u marsovskom pejzažu, dokazuju fotografije napravljene svega nekoliko sekundi ranije.

    Tajanstveni oblik pojavio se na samo jednoj fotografiji, dok ga na snimcima napravljenim nekoliko sekundi ranije nema.

    Naučnici su ukazali na to da su kosmički zraci zapravo čestice visoke energije koje neprekidno bombarduju svemir. Dok Zemljino magnetno polje i gusta atmosfera štite našu planetu od njihovog direktnog uticaja, Mars nema globalno magnetno polje, a njegova atmosfera je izuzetno tanka.

    Zbog toga su roveri poput Curiosityja stalno izloženi udarima ovih čestica, koje pri kontaktu sa silicijumskim detektorima kamera ostavljaju vizuelne greške na snimcima.

    Iako se ove smetnje najčešće manifestuju kao sjajne bijele tačke, linije ili šum, što se na snimcima sa Marsa bilježi gotovo svake sedmice, zabilježeni su i slučajevi kada udar kosmičkog zračenja na senzoru ostavi tamni, crni trag koji traje samo tokom jednog kadra.

    Iako NASA još čeka zvaničnu potvrdu, podaci jasno pokazuju da se neobičan prizor dogodio u samoj kameri, a ne na površini Marsa, piše Science Alert.

  • Ubijen Novica Elek u Surčinu: Policija pokrenula akciju „Vihor 3“

    Ubijen Novica Elek u Surčinu: Policija pokrenula akciju „Vihor 3“

    Novica Elek (45) ubijen je večeras nešto prije 21 sat u Surčinu dok je izlazio iz automobila, a policija je pokrenula akciju Vihor 3 u potrazi za ubicom.Ubica, koji je navodno bio na biciklu, prišao je Novici kad je izlazio iz automobila, a potom mu ispalio hitac u sljepoočnicu, nezvanično saznaje Blic.

    Policija je pokrenula akciju Vihor 3 i kako se saznaje traga za mlađim muškarcem sa naočarima koji je na sebi imao crni šorc i crnu majicu i hirurške rukavice.

  • Jesu li evropske diplomate izgubile povjerenje u bh. politiku?

    Jesu li evropske diplomate izgubile povjerenje u bh. politiku?

    Nakon što je Luiđi Soreka, ambasador EU u BiH, prije nekoliko sedmica izjavio da počinje da sumnja da domaći političari žele BiH u EU, sličnu izjavu iznio je i Alfred Granas, ambasador Njemačke u BiH.

    Podsjećanja radi, Soreka je u intervjuu “Nezavisnim novinama” nedavno rekao da mu većina političara javno iskazuje privrženost evropskom putu, ali da je u posljednje vrijeme počeo da ima sumnje koliko je to iskreno.

    “Pogledajte zakone koji još nisu usvojeni. Pogledajte imenovanje glavnog pregovarača. Ili, možda još važnije, sprovođenje Reformske agende. To je pitanje koje se direktno tiče građana BiH. Nedostatak političke volje za sprovođenje reformi glavni je razlog zbog kojeg kasnimo. Na papiru je dogovoreno 113 reformskih koraka. Međutim, kada je trebalo postići konkretne političke dogovore kako bi počela isplata evropskih sredstava i realizacija reformi, proces je praktično stao. Od novembra prošle godine, kada je Reformska agenda usvojena, pa do danas, kraja jula, još nismo ni počeli njeno stvarno sprovođenje. Zbog toga moram zaključiti da ono što se govori u principu nije praćeno konkretnim djelima”, rekao je Soreka.

    Granas je u intervjuu “Nezavisnim” takođe iznio slične ocjene o njegovim razgovorima s političarima.

    “Malo-pomalo može se početi sumnjati u iskrenost političara ovdje, kao što je naš prijatelj Luiđi rekao u vašem intervjuu. Počinjemo pomalo sumnjati da je vladajućim elitama u ovoj zemlji zaista cilj da BiH uđe u EU jer svakodnevno vidimo da ono što se radi, ili ne radi, nije u skladu s onim što se govori”, rekao je Granas u intervjuu “Nezavisnim”.

    Bez obzira na to koliko su ljudi eventualno razočarani što proces evropskih integracija sporo traje i što ponekad evropski zvaničnici ne ispune ono što obećaju, kao što je bio slučaj sa Sjevernom Makedonijom kojoj je obećan početak pregovora ako promijeni ime, ostaje činjenica da je EU ubjedljivo najvažniji ekonomski partner BiH.

    Oko dvije trećine izvoza iz BiH idu na tržište EU, a ukupna robna razmjena iznosi gotovo 70 odsto. EU i njene članice su istovremeno najveći investitor u BiH i najveći izvor finansijske pomoći.

    Tu je i konkretna finansijska korist, iako bi BiH, kako evropski zvaničnici uporno govore, uskoro mogla izgubiti milijardu evra grantova i povoljnih kredita po kamatnim stopama znatno nižim nego na slobodnom tržištu.

    Politički gledano, u procesu pristupanja BiH je na neki način oslonjena na EU jer reforme koje je potrebno sprovesti domaća politika godinama teško uspijeva da izvede sama, na primjer kad je u pitanju funkcionisanje institucija i pravosuđa, borba protiv korupcije, reforma javne uprave, demokratski standardi i zaštita osnovnih prava.

    U dijelu intervjua, koji nismo mogli objaviti zbog nedostatka prostora, Granas je naveo primjer Hrvatske, koja je višestruko popravila svoj životni standard otkad je postala članica.

    Osim toga, BiH se geografski nalazi na evropskom kontinentu, veliki broj građana ima porodice na prostoru EU, privreda je povezana s evropskom i geopolitički ovisi o tom prostoru.

    U nezvaničnim razgovorima brojne diplomate očekuju da će poslije izbora doći do promjene jer postoje naznake da su privrednici, koji imaju veliki neformalni uticaj na politiku, spremni da utiču da dođe do promjene političke atmosfere.

    U kojoj mjeri će se to ostvariti ostaje da se vidi, ali je jasno da bi BiH teško mogla preživjeti ako se ponove četiri godine blokada koje su obilježile ovaj mandat.

  • Šta Ratklifova misija znači za Evropu i BiH

    Šta Ratklifova misija znači za Evropu i BiH

    Direktor CIA Džon Ratklif nedavno je iznenada posjetio Moskvu, a u svjetskoj javnosti od tada ne prestaju spekulacije šta su mogle biti teme razgovora.

    Dio analitičara smatra da je Ratklif Vladimiru Putinu, predsjedniku Rusije, prenio upozorenje da ne napada NATO, dok dio misli da je u pitanju upozorenje da Rusija ne pomaže Iranu, kojem Amerika želi uvesti dodatne sankcije.

    Treća grupa analitičara, pak, smatra da je Ratklif prenio poruku ruskim zvaničnicima da treba da uđu u pregovore o zaključivanju rata s Ukrajinom, dok četvrti nagađaju da se samo radi o nastavku direktnih kontakata koje najviši obavještajci dvije zemlje održavaju godinama.

    Događaj važan za region

    Ono što je jasno van bilo kakve sumnje je da se radi o važnom događaju koji bi potencijalno mogao imati globalne posljedice, uključujući i zapadni Balkan.

    Činjenica da je Ratklif odlučio da u Moskvu ode u velikom avionu američke vojske pokazuje da je namjera bila da ovaj sastanak ne ostane tajan.

    Da je Ratklif htio da prenese suptilnu poruku, mogao je putovati manjim civilnim avionom koji ne izaziva pažnju.

    Iz ove činjenice analitičari izvlače zaključak da je Ratklif htio da pošalje poruku Evropljanima da Amerika stoji uz njih.

    Međutim, to se ne uklapa u potpunosti u spoljnopolitičke prioritete Donalda Trampa, koji je Ratklifa lično postavio na ovu funkciju. Tramp smatra da Evropa iskorištava Ameriku za svoju bezbjednost, i ne krije da želi popraviti odnose s Rusijom.

    Različiti interesi

    Ova kontradikcija se djelimično može objasniti činjenicom da su u krugu Trampovih najbližih saradnika ljudi koji imaju različite prioritete i interese.

    Na primjer, vojno bezbjednosna koalicija, kojoj nesumnjivo pripada i Ratklif, tradicionalno želi dobre odnose s Evropom, a na Rusiju gleda s podozrenjem.

    Oni žele ojačati NATO i bolje uvezati američku i evropsku bezbjednosnu industriju. Usput rečeno, i potencijalni budući američki ambasador u BiH Ronald Džonson, takođe lični kandidat Donalda Trampa, pripada ovoj sferi u američkom spoljnopolitičkom establišmentu.

    Struja koja je vezana za energetiku takođe želi dobre odnose s Evropom, koju smatra važnim tržištem za američku fosilnu industriju, koja je sada najjača na svijetu i značajan dio svojih viškova izvozi na tamošnja tržišta.

    Dio ljudi oko Trampa vezan je za tehnološki sektor i oni žele jače prisustvo američkih tehnoloških kompanija u svijetu, i ne sviđa im se evropska regulativa koja strogo ograničava ono što velike internet platforme mogu raditi i kako se moraju ponašati.

    Najuticajniji lobi oko Trampa

    Vjerovatno najmoćniji i najuticajniji lobi oko Trampa je desno konzervativni, okupljen oko čuvene američke konzervativne Heritage fondacije, koja je napravila i plan rekonstrukcije američke administracije, poznat pod nazivom “Projekt 2025”. Ovom dijelu pripadaju i suverenističke snage u Evropi, a među njima je i vrh politike u Srbiji i Republici Srpskoj, koji preko Trampa zajedno s ostalim desno konzervativnim snagama pokušavaju ojačati tradicionalni politički blok u Evropi.

    Iako je ovaj blok najuticajniji oko Trampa, ima najmanje pobornika u tradicionalnom američkom establišmentu, koji preferira odnose formulisane u američkoj spoljnoj politici nakon Drugog svjetskog rata, a u kojem su Rusija, Kina, Sjeverna Koreja i Iran predstavljeni kao potencijalni rivali Amerike.

    Tramp mora balansirati između ovih uticajnih blokova, tako što će svakom od njih dati dio onoga što žele, a na način da se uklopi u njegovu globalnu viziju.

    Posljedice za region

    Za zapadni Balkan i za BiH svaka od ovih političkih struja je značajna zato što ima implikacije za naš region. Vojnobezbjednosna struja želi BiH što više integrisanu s NATO-om, ne zato što im je BiH posebno važna, već zato što je vide kao dio evropske bezbjednosne arhitekture. Energetska je važna i zbog projekata poput “Južne interkonekcije”, čiji je cilj dovesti američki gas na što veći broj evropskih tržišta, a implikacije te politike već vidimo na djelu.

    I tehnološki sektor je važan zato što oblikuje način na koji ćemo koristiti internet, vještačku inteligenciju i druge internet tehnologije. Ovaj sektor želi da utiče na to kako se konzumiraju vijesti na internetu, kako funkcioniše protok informacija i u kojoj mjeri velike tehnološke platforme treba da budu predmet regulacije.

    Konzervativna struja oko Trampa takođe ima veliki uticaj na naš region i na BiH jer ohrabruje jačanje konzervativnih ideja i preferirala bi da BiH i region ne budu dio EU i evropskog okvira.

    Iako se zasad ne može reći kako će se cijeli proces odvijati, jasno je da Tramp mora držati sve ove elemente u balansu, a to znači da će svaki od njih ostaviti svoj trag na Evropu, zapadni Balkan i BiH.

     

     

     

  • Cijene gasa u Evropi bi tokom zime mogle da porastu na više od 100 evra po megavat-času

    Cijene gasa u Evropi bi tokom zime mogle da porastu na više od 100 evra po megavat-času

    Evropa bi ove zime mogla da se suoči sa novim snažnim rastom cijena prirodnog gasa na više od 100 evra po megavat-času pošto su skladišta znatno praznija nego što je uobičajeno za ovo doba godine, dok bi konkurencija sa Azijom za američki tečni prirodni gas mogla dodatno da podigne cijene, upozoravaju eksperti.

    Goldman Saks upozorava da bi cijena mogla da pređe 100 evra po megavat-času ukoliko se izvoz tečnog prirodnog gasa sa Bliskog istoka bude postepeno normalizovao tek tokom 2027. godine, prenosi Si-En-Bi-Si.

    Analitičari Morningstara procjenjuju da bi kombinacija hladne zime i ograničene ponude mogla da podigne cijenu na 90 do 120 evra po megavat-času.

    Problem je što su evropska skladišta trenutno popunjena svega oko 63 odsto, što je za oko 18 procentnih poena ispod petogodišnjeg prosjeka i među najnižim nivoima zabilježenim za ovo doba godine.

    Potrošnju energije u Evropi dodatno je tokom leta povećala velika vrućina, dok su visoke temperature istovremeno smanjile proizvodnju iz nuklearnih elektrana.

    Slabija je bila i proizvodnja energije iz vjetra, zbog čega je veći deo elektroenergetskog sistema morao da se oslanja na gas.

    Ako se snabdijevanje tečnim prirodnim gasom sa Bliskog istoka ne oporavi dovoljno brzo, Evropa bi pred zimu mogla da ostane sa premalim sigurnosnim zalihama, posebno za kraj zime kada je potrošnja gasa najveća.

    U najgorem scenariju, veoma visoke cijene mogle bi da dovedu do smanjenja industrijske potrošnje gasa i većih računa za domaćinstva, navode analitičari.

    Referentni cijena evropskog gasa na berzi TTF juče je nakratko premašila 68 evra po megavat-času, što je najviši nivo od početka 2023. godine.