Banjaluka je danas bila mjesto susreta najviših predstavnika Srbije i Republike Srpske, ali i mjesto sa kojeg je poslata jasna poruka – saradnja Srbije i Srpske treba da bude još snažnija, sadržajnija i konkretnija.
Na svečanoj sjednici Parlamentarnog foruma Srbija – Republika Srpska, posvećenoj retrospektivi rada od njegovog osnivanja do danas, govorilo se o projektima koji povezuju dvije strane Drine, očuvanju srpskog identiteta i kulture sjećanja, ali i o izazovima sa kojima se srpski narod suočava.
Parlamentarni forum, konstituisan 2. jula 2024. godine u Banjaluci, održao je do sada pet sjednica – po dvije u Banjaluci i Beogradu, te današnju svečanu sjednicu. Njegova posebnost, kako je više puta istaknuto, jeste u tome što su odnosi Srbije i Republike Srpske dobili dodatnu, parlamentarnu dimenziju.
Predsjedavajući Foruma iz Republike Srpske Srđan Mazalica rekao je da Srpska želi da bude integralni dio srpskog bića i nacionalne politike, naglašavajući da očuvanje identiteta počinje od najmlađih.
Srpska djeca, poručio je, moraju znati svoj jezik, pismo, književnost, istoriju i kulturu, ali i šta su Jasenovac i Donja Gradina.
„Srpska djeca moraju da znaju ko su, ne da bi manje poštovala druge, već da bi više poštovala sebe“, rekao je Mazalica.
U tom kontekstu posebno mjesto zauzimaju memorijalni centri u Beogradu i Donjoj Gradini. Mazalica je istakao da oni nisu samo građevinski projekti, već dug prema žrtvama koje nisu dobile priliku da same ispričaju šta im se dogodilo.
Upravo je kultura sjećanja bila jedna od tema o kojoj su govorili i ostali učesnici sjednice.
Predsjednica Narodne skupštine Srbije Ana Brnabić istakla je da Srbija i Republika Srpska posebnu pažnju posvećuju očuvanju srpskog jezika i ćiriličkog pisma, kulture, tradicije i identiteta, kao i saradnji u oblasti obrazovanja i nauke.
Ona je naglasila da je obaveza Srbije i Srpske da opredjeljenja iz Deklaracije Svesrpskog sabora budu pretvorena u konkretne politike, inicijative i projekte.
U narednom periodu, kako je ranije najavljeno, poseban fokus biće i na projektima koji povezuju mlade, dok će se rad Foruma usmjeravati i na neposrednije povezivanje institucija, univerziteta, privrede i parlamentarnih odbora.
Za predsjednika Narodne skupštine Republike Srpske Nenada Stevandića upravo je protekle dvije godine obilježila najplodonosnija saradnja Srbije i Srpske.
Stevandić je podsjetio da su se Forum i rukovodstva dva parlamenta sastajali više puta, navodeći da je u tom periodu realizovan veliki broj projekata Srbije u Republici Srpskoj.
Među projektima koji treba da budu nastavljeni i završeni u narednom periodu izdvojio je izgradnju memorijalnih centara u Donjoj Gradini i Zemunu, kao i saobraćajno povezivanje Republike Srpske i Srbije.
„Forum se bavio podsticanjem projekata koje želimo da završi idući saziv – da imamo auto-put od Novog Grada do Beograda, da završimo u dogledno vrijeme Memorijalni centar u Donjoj Gradini i Memorijalni centar u Zemunu, da uđemo u fazu kada raspravljamo isključivo o miru i projektima“, istakao je Stevandić.
Posebno je podsjetio i na zajedničko obilježavanje važnih datuma iz srpske istorije, među kojima je Dan srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave koji se obilježava 15. septembra.
Da odnosi Srbije i Republike Srpske ulaze u novu fazu, ocijenio je i predsjednik Republike Srpske Milorad Dodik.
Dodik je rekao da su pred Srbijom i Srpskom važne i teške odluke, ali da će one biti lakše ukoliko dvije strane ostanu zajedno.
Govoreći o radu Foruma, zahvalio je predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću i istakao da su Srbija i Republika Srpska u proteklom periodu djelovale kao jedan tim.
Za Dodika je upravo Forum dokaz da je bilo moguće napraviti dodatni institucionalni okvir saradnje, ali smatra da u vremenu koje dolazi treba ići korak dalje.
Želi veći stepen integracije, kao i zajedničke sjednice parlamenata na kojima bi se razgovaralo o razvojnim, infrastrukturnim, obrazovnim, kulturnim i drugim pitanjima.
„Mislim da moramo odustati od nekih zabluda, nemamo potrebe da se bilo kome i za bilo šta opravdavamo, ne činimo nikakvo zlo. Moramo ponovo da stavimo istorijske teme na dnevni red“, rekao je Dodik.
Poseban dio njegovog obraćanja odnosio se na položaj Republike Srpske u BiH, ali i na međunarodni položaj Srbije.
Dodik je ocijenio da se pokušava urušiti ustavna pozicija Republike Srpske, navodeći da se sada u Sarajevu postavljaju pitanja koja, prema njegovom mišljenju, zadiru u nadležnosti institucija Srpske.
Istovremeno je poručio da Republika Srpska želi snažnu Srbiju, navodeći da je njena međunarodna pozicija u prethodnom periodu bila značajno ojačana.
„Želimo jaku Srbiju“, poručio je Dodik, dodajući da u budućnosti vidi veći stepen integracije Srbije i Republike Srpske i da takva integracija, kako smatra, nije na štetu bilo koga.
Dok su političke poruke sa sjednice bile usmjerene ka budućnosti, dio razgovora bio je posvećen i obavezama prema prošlosti.
Jasenovac, Donja Gradina i kultura sjećanja ostaju među temama koje Srbija i Srpska žele dodatno institucionalizovati. Memorijalni centri u Donjoj Gradini i Beogradu tako postaju više od infrastrukturnih projekata – predstavljaju pokušaj da se istorijsko sjećanje sačuva i prenese budućim generacijama.
Da se saradnja ne zadržava samo na političkom nivou pokazuje i najava da će 14. septembra biti održana prva zajednička sjednica Ustavnog suda Srbije i Ustavnog suda Republike Srpske.
Time se krug institucionalnog povezivanja dodatno širi.
Od parlamentaraca, preko izvršne i kulturne saradnje, do pravosudnih institucija – poruka iz Banjaluke bila je da odnosi Srbije i Republike Srpske treba da dobiju još više konkretnih sadržaja.
A zajednička želja učesnika sjednice bila je da naredni sazivi parlamenata ne počinju iznova, već da nastave tamo gdje je ovaj Forum stao – sa projektima, infrastrukturom, kulturom, obrazovanjem, mladima i očuvanjem identiteta.
Jer, kako je poručeno iz Banjaluke, cilj nije samo da se dvije strane sastaju, već da se kroz te susrete grade konkretne veze i projekti koji će ostati generacijama koje dolaze.
