Kategorija: Svijet

Trojica iranskih zvaničnika saopštili su večeras da je vrhovni vođa te zemlje ajatolah Ali Hamnei naredio direktan napad na Izrael zbog ubistva lidera militantne grupe Hamas Ismaila Hanijea.

“Gospodin Hamnei izdao je naređenje na hitnom sastanku iranskog Vrhovnog saveta za nacionalnu bezbednost koji je jutros održan, ubrzo nakon što je Iran objavio da je Hanije ubijen”, izjavila su trojica zvaničnika, uključujući dva člana Revolucionarne garde, koja su tražila da se njihova imena ne objavljuju, jer nisu ovlašćeni da javno govore, prenosi Njujork Tajms.

Iran i Hamas optužili su Izrael za atentat, dodato je. Politički lider Hamasa Ismail Hanije ubijen je jutros u Teherenu, gde je prisustvovao inauguraciji iranskog predsednika Masuda Pezeškijana.

Niko nije preuzeo odgovornost, ali se sumnja da iza ubistva stoji Izrael, koji je prethodno obećao da će ubiti vođe Hamasa zbog napada te grupe 7. oktobra.

Zbog Hanijevog ubistva, vlada Irana proglasila današnji dan, kao i 1. i 2. avgust danima žalosti. Hanije će biti sahranjen u glavnom gradu Katara u petak.

Druga konferencija o rešavanju sukoba u Ukrajini biće neuspešna ako joj ne prisustvuju predstavnici Rusije, kazao je predsednik Ukrajine Volodimir Zelenski za “Mond”.

“Predstavnici Rusije moraju biti prisutni na drugom samitu, inače nećemo postići konkretne rezultate”, rekao je Zelenski.

On je napomenuo da tu poziciju deli ne samo Ukrajina, već i “većina zemalja”.

Evropska služba za spoljne poslove apdejtovala je prošlog mjeseca svoju Zajedničku bezbjednosnu i odbrambenu politiku u dijelu koji se odnosi na misiju EUFOR “Althea” u BiH.

Apdejt je objavljen na stranici misije EUFOR u BiH, a na upit “Nezavisnih” o konkretnim detaljima u vezi s ovim dokumentom Službi za odnose s javnošću EUFOR-a u kampu Butmir u Sarajevu do zaključenja ovog broja nismo dobili odgovor.

Najvažniji dio odnosi se na strategiju “lokalne odgovornosti”, odnosno težnju da se poslovi u sektoru koji se odnosi na bezbjednost postepeno prebacuju na lokalne vlasti.

“Od početka misije, odgovornost za izvršavanje mnogih zadataka predata je lokalnim vlastima po principu ‘lokalne odgovornosti’ i u skladu sa putem BiH ka članstvu u EU. EUFOR podržava okruženje u kojem se mirovni proces može nastaviti, ali i zadržava punu odgovornost i ovlaštenje da ponovo preuzme kontrolu ako je potrebno”, naglašeno je.

S obzirom na kontekst rata u Ukrajini, komplikovanu političku situaciju u BiH i izjave političara s raznih strana koje aludiraju na vojsku, rat, odvajanje ili pozivanje na mobilizaciju, dio predstavnika međunarodne zajednice pokrenuo je pitanje na koji način EUFOR i NATO mogu odgovoriti na eventualno komplikovanje situacije. Rasprava se vodila o nivou odgovornosti EUFOR-a i NATO-a, međusobnoj saradnji, kao i o konkretnim aktivnostima na terenu.

U tom kontekstu, EU je već povećala broj pripadnika misije za više stotina, a u EUFOR se čak vratio i njemački Bundesver.

Po svemu sudeći, opšti politički okvir u kojem se provodi mandat nije promijenjen i on i dalje sadrži tri osnovne tačke koje se odnose na podršku provođenja opšte političke strategije EU u BiH, obezbjeđenje sigurnog i stabilnog okruženja u BiH, posebno kroz saradnju s lokalnim vlastima, te kombinovanje vježbi s pripadnicima Oružanih snaga BiH.

Donji dio teksta uglavnom je prepisan iz ranijih dokumenata. Primjera radi, podsjeća se da je u oktobru 2020. Evropski savjet ponovio posvećenost BiH kao jedinstvenoj, ujedinjenoj i suverenoj zemlji, ali se nigdje ne spominje da je BiH u međuvremenu postala kandidatkinja za članstvo u EU i čak dobila zeleno svjetlo za početak pregovora.

Pomenute su i dvije važne komponente koje se odnose na lokalne timove za posmatranje, takozvane lotove, kao i kapaciteti “Iza horizonta”, odnosno mogućnost da se u kratkom roku u BiH dopreme dodatne snage u koordinaciji s NATO-om, a u sklopu sporazuma “Berlin plus”.

Ovaj sporazum predstavlja dogovor NATO-a i EU u vezi sa sektorom bezbjednosti. Na primjer, kroz “Berlin plus” regulisano je i pitanje vojne komponente i lanac komandovanja nad EUFOR-om. Predviđeno je korištenje NATO resursa, a komanda je smještena u Glavnom štabu savezničkih snaga u Evropi (SHAPE-u), jednom od dva NATO strateška komandna mjesta.

Izvršni mandat EUFOR-a počiva na rezoluciji Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija, koji se obnavlja jednom godišnje, obično u novembru.

Svake godine, posebno nakon početka rata u Ukrajini, pokreće se pitanje hoće li Rusija uložiti veto na misiju EUFOR “Althea”, što bi, praktično, značilo da bi se EUFOR morao povući iz BiH u roku od sedam dana.

Međutim, dio međunarodne zajednice smatra da bi prema sporazumima između EU i NATO-a NATO mogao preuzeti funkciju od vojne misije EU, posebno jer smatraju da je originalni mandat rezolucijom Savjeta bezbjednosti UN iz novembra 1995. pripao NATO-u.

Ukrajinske vlasti neće obnoviti tranzit ruske nafte u Slovačku i Mađarsku, rekao je ukrajinski premijer Denis Šmigalj.

Šmigalj je rekao da je obavio nekoliko rundi razgovora sa premijerom Slovačke Robertom Ficom u vezi sa energetskom bezbjednošću zemalja, između ostalog, razgovarali su o tranzitu ruske nafte preko Ukrajine.

– Sankcije koje je uveo Savjet za nacionalnu bezbjednost i odbranu Ukrajine ne predstavljaju prijetnju energetskoj bezbjednosti Slovačke i Evrope u cijelini, zbog čega njihovo ukidanje nije predmet razgovora. Shodno tome, imamo potpuno razumijevanje Brisela o ovom pitanju – napisao je Šmigalj na svom Telegram kanalu.

Slovačka i Mađarska su se prošlog ponedejljka obratile Evropskoj komisiji zbog zaustavljanja tranzita nafte ruske kompanije Lukoil preko Ukrajine.

Komisija je u sredu odložila razmatranje ove žalbe zbog toga što su navodno tražene dodatne informacije.

Evropska komisija je 5. decembra 2022. godine, u okviru sankcija Rusiji, zabranila morske isporuke ruske nafte u zemlje EU, ali su Mađarska i Slovačka obezbijedile pravo da rusku naftu dobijaju naftovodom do kraja 2025. godine. Ova klauzula je izazvala aktivno protivljenje Evropske komisije.

Ukrajina je 17. jula obustavila tranzit nafte kompanije Lukoil preko svoje teritorije u Mađarsku i Slovačku jer je ova kompanija stavljena na crnu listu Kijeva. Snabdijevanje ovih zemalja energentima iz Rusije se odvija preko gasovoda “Družba”, koji prolazi preko teritorije Ukrajine.

Izrael će snažno odgovoriti na bilo kakav napad, rekao je danas izraelski premijer Benjamin Netanjahu, nakon ubistva lidera političkog biroa Hamasa Ismaila Hanije u Teheranu i višerangiranog vojnog lidera libanskog Hezbolaha Fuada Šukra u Bejrutu.

Netanjahu je istakao da je Izrael u proteklih nekoliko dana zadao snažne udarce iranskim saveznicima, uključujući Hamas i Hezbolah, ali nije pominjao ubistvo Hanije.

– Građani Izraela, izazovni dani su pred nama. Od udara u Bejrutu, stižu prijetnje sa svih strana. Spremni smo za bilo kakva dešavanja i bićemo ujedinjeni i odlučni protiv svake prijetnje – naglasio je Netanjahu u televizijskom obraćanju javnosti.

Izraelska vojska saopštila je kasno sinoć da je likvidiran Šukr za kojeg se navodi da je višerangirani vojni lider Hezbolaha kojeg okrivljuju za raketni napad izvršen tokom vikenda na Golanskoj visoravni, gdje je poginulo 12 djece i tinejdžera. /

Predsjednik Venecuele Nikolas Maduro zatražio je od Vrhovnog suda u Karakasu da izvrši reviziju predsjedničkih izbora održanih u nedjelju 28. jula, nakon što su opozicioni lideri doveli u pitanje njegovu pobjedu i usred međunarodnih poziva da objavi detaljan izvještaj o prebrojanim glasovima.
Stavljam se na raspolaganje pravdi, rekao je on novinarima ispred sedišta Vrhovnog suda u Karakasu i dodao da je “voljan da bude pozvan, saslušan, ispitan”, prenosi Mundo.

– Rekao sam, kao politički lider, sin komandanta Uga Čavesa, da su (alijansa) Veliki patriotski pol i Ujedinjena socijalistička partija Venecuele spremni da predstave 100 odsto zapisnika. Vrlo brzo će saznati zašto je Bog sa nama i dokazi su se već pojavili – rekao je Maduro.

On je istakao da postoji zavjera protiv njegove vlade i da je hakovan izborni sistem.

Maduro je još jednom osudio navodni pokušaj opozicije da falsifikuje glasanje.

Iran će na ubistvo šefa politbiroa Hamasa Ismaila Hanije odgovoriti izvođenjem specijalnih operacija koje imaju za cilj da “izazovu duboko kajanje”, saopštila je misija Irana pri UN.
– Reakcija na ubistvo će biti specijalne operacije – koje će biti odlučnije i usmjerene na izazivanje dubokog kajanja kod zločinca – navodi se u saopštenju misije na svojoj stranici na društvenoj mreži Iks.Iznad džamije DŽamkaran u Iranu podignuta je crvena zastava u znak osvete za ubistvo Ismaila Hanijea.Izraelska vojska izvela je u utorak vazdušni napad na južno predgrađe libanske prestonice Bejrut u pokušaju da eliminiše visokog komandanta Hezbolaha, koga optužuje za umiješanost u granatiranje Golanske visoravni, gde je u subotu poginulo 12 pripadnika lokalne zajednice Druza, među kojima je bilo i djece.

Hezbolah negira bilo kakvu krivicu. Rusko Ministarstvo spoljnih poslova nazvalo je napade Izraela na Liban kršenjem međunarodnog prava.

Palestinski pokret Hamas u srijedu je saopštio da je lider političkog krila Hamasa Ismail Hanije poginuo u izraelskom napadu na njegovu rezidenciju u iranskoj prestonici Teheranu, gde se nalazio kako bi učestvovao na inauguraciji novog iranskog predsjednika.

Pokret je za njegovu smrt okrivio Izrael i Sjedinjene Američke Države i saopštio da napad neće ostati bez odgovora.

Stiče se utisak da su Sjedinjene Američke Države i Јapan, pod izgovorom prijetnje od Sjeverne Koreje, Kine i Rusije, otpočeli pripreme za veliki oružani sukob u Azijsko-pacifičkom regionu, izjavio je zamjenik portparola Ministarstva spoljnih poslova Rusije Andrej Nastasjin, komentarišući jačanje vojne saradnje Vašingtona i Tokija.

Pažljivo motrimo na korake koje u poslednje vreme preduzimaju Vašington i Tokio povodom forsiranja jačanja svoje vojno-političke alijanse, uključujući, razume se i zajedničko saopštenje o modernizaciji upravljanja američkim kontigentom u Јapanu, objavljeno 28. jula – istakao je portparol na brifingu.

On je dodao da će u tom cilju SAD i Јapan formirati združeni štab, koji će upravljati dejstvima saveznika u borbenim uslovima, kao i da planiraju naglo povećanje obuka i treninga radi proširenja i snabdijevanja novim vatrenim sredstvima američkih vojnih baza, posebno na Okinavi.

Prema njegovim riječima, Rusija je više puta upozoravala da će ovakva aktivnost samo povećati nivo napetosti i trku u naoružanju u Azijsko-pacifičkom regionu.

– Redovno podsećamo zvanični Tokio da naša odbrana na propisan način prati sve provokativne postupke u blizini ruskih granica, koje Јapan izvodi zajedno sa SAD i drugima, uključujući vanregionalnim državama iz redova NATO. Ti postupci će neizbežno povući za sobom naše adekvatne uzvratne mjere. U toku je odgovarajuća koordinacija o ovoj problematici sa kineskim i sjevernokorejskim partnerima – poručio je Nastasjin

Prethodno je objavljeno da će SAD i Јapan formirati novu strukturu združene vojne komande radi povećanja interakcije i koordinacije među američkim snagama, lociranim u Јapanu i snagama za samoodbranu.

Nova struktura biće stvorena zarad bolje koordinacije sa Združenom operativnom komandom, koja će objediniti komandu kopnenih, pomorskih i vazduhoplovnih snaga samoodbrane od 240 vojnika i biće formirana do kraja ove finansijske godine (1. aprila 2024-31. marta 2025. godine).

Pomoćnik američkog državnog sekretara Antonyja Blinkena za evropske i evroazijske poslove Džejms O'Brajen saslušan je u Komitetu za spoljne poslove Senata SAD, te je govorio o aktuelnoj situaciji u Evropi.

Iako je tema razgovora najviše fokusirana na situaciju u Ukrajini, O'Brajen je dio svog govora posvetio i situaciji u BiH, a i na Zapadnom Balkanu.

Uoči govora O'Brajena, prisutnima se obratila američka senatorica Džin Šahin koja je konstatovala kako je situacija u Bosni i Hercegovini najteža od Dejtona.

– Trideset godina kasnije situacija u BiH je opasnija nego ikada od potpisivanja Dejtona. Jedan od razloga je i predsjednik RS Milorad Dodik, koji i dalje govori o secesiji – rekla je Šahin.

Nakon toga riječ je uzeo O'Brajen.

– Na Zapadnom Balkanu, u dvije posljednje godine postoje prilike kakve nikada nisu. To su prilike pristupa jedinstvenom tržištu EU i procesu pristupanja Evropskoj uniji – navodi O'Brajen.

Govorivši o Bosni i Hercegovini, O'Brajen se osvrnuo na ponašanje Milorada Dodika.

– Dejton je zaista značio primirje između tri strane od kojih je svaka dominirala među etnonacionalnim skupinama. Kada je riječ o Dodiku, on je izoliran, nema političku podršku kada se govori o secesiji. Hrvatska je otvoreno rekla da ga neće priznati. Srbija isto govori da nema promjene granica. Dodik je sam. Ako samo slušate njega i njegove konferencije za medije, vidite kako sankcije štete njegovim finansijama i ekonomiji – rekao je O'Brajen.

Naglasio je i kako Dodik na sve načine pokušava posuditi novac koji mu je neophodan.

– Pokušava posuditi novac od Rusije, Kine, Mađarske, ponekad i od Srbije i to mu postaje sve teže. Imao je omiljene banke koje su emitovale obveznice, a sada to nema jer mu je isključeno zbog sankcija – ističe on.

Na kraju osvrta o Bosni i Hercegovini, O'Brajen je rekao kako je Dodik pod pritiskom.

– Dodik osjeća pritisak i možemo promijeniti politiku primjenom bonskih ovlašćenja, naših sankcija i pritisak procesa pristupanja Evropskoj uniji – zaključio je O'Brajen, piše Klix.

Ukrajina je spremna za mirovne pregovore s Rusijom, ali isključivo na osnovu međunarodnog prava, izjavio je u utorak šef kabineta predsjednika Ukrajine Volodimira Zelenskog, Mihail Podoljak.

On je istakao da je potrebno Rusiju natjerati da započne “prave pregovore”, rekao je Podoljak, prenosi Unian.

”Ruska propaganda troši mnogo novca kako bi stvorila utisak – rat je, mi smo spremni za pregovore, a Ukrajina nije. Pregovori svakako jesu neophodni, ali važno je da vidimo pod kojim uslovima, na osnovu čega će se pregovori odvijati. A glavna stvar ovog koncepta (međunarodnog prava) je teritorijalni integritet i subjektivitet, suverenitet države”, navodi Podoljak.

Napomenuo je da će pregovori biti plodonosni samo ako ”budu funkcionisali mehanizmi za primoravanje Rusije na mir”.

”Trebalo bi da bude mnogo više isporuka oružja Ukrajini, posebno se moraju ukinuti sva ograničenja, neformalna ili formalna, za udare na ratnu infrastrukturu, ma gdje se ona nalazila unutar Rusije. Potrebno je i da ekonomske sankcije mnogo bolje funkcionišu nego danas”, dodao je on.