Kategorija: Svijet

Američke snage izvele su vazdušni udar u kojem je ubijen vođa Al Kaide u sjeverozapadnoj Siriji, za kojeg američki zvaničnici tvrde da je imao direktne veze s pripadnikom Islamske države odgovornim za zasjedu u kojoj su u decembru ubijena tri američka vojnika.

Komandant Američke centralne komande, admiral Bred Kuper, izjavio je da ovaj napad pokazuje odlučnost SAD da progone teroriste koji napadaju njihove snage, poručivši da ne postoji sigurno utočište za one koji planiraju, izvode ili inspirišu napade na američke građane i vojnike.

Nakon napada kod Palmire 13. decembra 2025. godine, u kojem su poginula tri američka vojnika, SAD su pokrenule opsežnu vojnu operaciju protiv ciljeva Islamske države u Siriji, poznatu pod nazivom Operacija “Hawkeye Strike”. Prema podacima CENTCOM-a, do sada je pogođeno više od 100 infrastrukturnih i oružanih ciljeva, uz upotrebu oko 200 precizno navođenih ubojnih sredstava.

Iako je Islamska država u Siriji znatno oslabljena, i dalje ostaje aktivna, prvenstveno izvodeći napade na kurdske snage na sjeveroistoku zemlje. Situacija u Siriji i dalje je nestabilna nakon pada režima Bašara al-Asada u decembru 2024. godine, čime je okončan trinaestogodišnji građanski rat. Zemlju trenutno vodi Ahmed al-Šaraa, poznat i kao Abu Mohamed al-Džolani, nakon što su njegove pobunjeničke snage preuzele kontrolu nad državom, prenosi BBC.

Pentagon sprema 1.500 vojnika za moguće raspoređivanje u saveznoj državi Minesoti.

Vojnici 11. vazdušno-desantne divizije vojske na Aljasci stavljeni su u pripravnost nakon prijetnje američkog predsjednika Donalda Trampa da će se pozvati na Zakon o pobuni zbog nemira koji su izbili usljed akcije Službe za imigraciju i carine /ICE/, saopštili su zvaničnici odbrane.

Vojnici su raspoređeni u dva pješadijska bataljona 11. vazdušno-desantne divizije vojske, čija je baza na Aljasci i specijalizovana je za operacije u hladnim uslovima, rekli su zvaničnici odbrane za “Vašington post”, u odgovoru pod uslovom anonimnosti.

Zvaničnici su naveli da je vojska stavila jedinice u stanje pripravnosti za raspoređivanje u slučaju eskalacije nasilja zbog nereda u Minesoti, ali da još nije sigurno da će neko od njih biti poslat u tu državu.

Bijela kuća je u saopštenju navela da je tipično za Pentagon “da bude spreman za svaku odluku koju predsjednik može ili ne mora da donese”.

Zakon o pobuni, savezni zakon iz 1807. godine, dozvoljava predsjedniku da preuzme kontrolu nad snagama Nacionalne garde države ili da rasporedi aktivne trupe u zemlji kao odgovor na pobunu.

Primjena ovog zakona bio bi prvi put da je vrhovni komandant to učinio otkako je bivši američki predsjednik Džordž Buš pozvao vojsku tokom nereda u Los Anđelesu 1992. godine, u kojima su poginule desetine ljudi i izazvana velika razaranja.

Tramp je u četvrtak zaprijetio da će pokrenuti zakon, navodeći da će ukoliko zvaničnici u Minesoti ne mogu da spriječe demonstrante da napadaju agente Službe za imigraciju i carinu (ICE), on pokrenuti Zakon o pobuni i brzo okončati situaciju koja se dešava u toj državi.

Minesota je bila preokupacija Trampove administracije najmanje od decembra prošle godine, kada je Ministarstvo za unutrašnju bezbjednost pokrenulo višenedjeljnu akciju protiv imigranata, koja je dovela do hapšenja stotina ljudi i sukoba između federalnih agenata i demonstranata.

Tramp je, takođe, rasporedio više od 2.600 pripadnika Nacionalne garde u Vašington, a zvaničnici administracije su nedavno produžili tu misiju do kraja 2026. godine.

Iran je danas počeo postepeno da ukida stroga ograničenja u komunikacijama koja su uvedena tokom masovnih antivladinih protesta, javlja iranska agencija Fars.

Isti izvor navodi da su vlasti u okviru faznog plana obnovile mogućnost slanja SMS poruka širom zemlje, nakon osam dana gotovo potpune blokade interneta.

Zvaničnici su naveli da je odluka donesena nakon što je “stabilizovana” bezbjednosna situacija i uhapšeni ključni pripadnici “terorističkih organizacija” povezani sa nasiljem tokom protesta, prenosi “Skaj njuz”.

Vlasti su najavile postepeno ukidanje i drugih kontrola interneta i komunikacija.

U drugoj fazi korisnici će dobiti pristup nacionalnoj mreži i domaćim aplikacijama, dok će međunarodna povezanost biti vraćena u završnoj fazi.

Prema lokalnim izvorima, pristup iranskim platformama za poruke, uključujući “Eita” i “Bale” već je obnovljen.

Iako su SMS servisi obnovljeni, organizacije za praćenje interneta upozoravaju da je ukupna povezanost i dalje veoma ograničena.

Agencija “Net bloks” navodi da ukupni pristup internetu ostaje na oko dva odsto normalnog nivoa.

Protesti u Iranu počeli su 28. decembra zbog rasta cena i ekonomske krize.

Nakon poziva Reze Pahlavija, sina posljednjeg iranskog šaha, protestni marševi su se intenzivirali širom Irana, a 8. januara internet je isključen.

U nekoliko iranskih gradova protesti su prerasli u sukobe sa policijom, uz skandiranje protiv iranskog političkog sistema.

Prijavljeno je da je bilo žrtava i među snagama bezbjednosti i među demonstrantima, prenosi Srna.

Predsednik SAD-a Donald Tramp pozvao je danas na okončanje 37-godišnje vladavine vrhovnog vođe Irana, ajatolaha Alija Hamneja.

“Vreme je da se potraži novo rukovodstvo u Iranu”, rekao je Tramp za američki portal Politiko, u trenutku kada su široko rasprostranjeni protesti protiv iranskog režima oslabili.

“Najbolja odluka koju je ikada donelo iransko rukovodstvo bila je da pre dva dana ne izvrši smrtne kazne vešanjem više od 800 ljudi”, rekao je Tramp, upitan o obimu moguće američke vojne operacije u Iranu.

Trampovi komentari usledili su ubrzo nakon što je Hamnej na svom nalogu na mreži Iks objavio seriju neprijateljskih poruka upućenih Trampu, optužujući američkog predsednika da je odgovoran za smrtonosno nasilje i nemire u Iranu.

“Smatramo američkog predsednika krivim zbog žrtava, štete i klevete koju je naneo iranskoj naciji”, napisao je Hamnej.

Tramp je, nakon što su mu pročitane objave, rekao da se vladari u Teheranu oslanjaju na represiju i nasilje da bi vladali.

“Ono za šta je on kriv, kao lider zemlje, jeste potpuno uništenje zemlje i upotreba nasilja na nivoima kakvi nikada ranije nisu viđeni. Da bi se zemlja održala funkcionalnom – čal i kada je to funkcionisanje na veoma niskom nivou – rukovodstvo bi trebalo da se fokusira na adekvatno upravljanje zemljom, kao što to radim ja u SAD, a ne na ubijanje hiljada ljudi da bi se zadržala kontrola”, istakao je Tramp.

On je poručio da je “rukovođenje zemljom pitanje poštovanja, a ne straha i smrti”.

“Taj čovek je bolesnik koji bi trebalo da vodi svoju zemlju kako treba i da prestane da ubija ljude. Njegova zemlja je najgore mesto za život na svetu zbog lošeg rukovodstva”, zaključio je Tramp.

Iranski zvaninici nisu odmah odgovorili na upit za komentar, navodi američki portal.

Hiljade demonstranata širom Irana su ubijene tokom poslednje tri nedelje, što je navelo Trampa da više puta zapreti vojnom intervencijom. On je u utorak pozvao Irance da nastave sa protestima i da preuzmu institucije, poručivši da im “stiže pomoć”. Međutim, već sledećeg dana, predsednik SAD je naglo promenio kurs, rekavši da je obavešten da su ubistva u Iranu prestala.

Argentinski predsjednik Havijer Milej i premijer Kanade Mark Karni dobili su pozive od američkog predsjednika Donalda Trampa da se pridruže Odboru za mir, koji ima za cilj da nadgleda posljeratni Pojas Gaze.

Milej je na “Iksu” objavio pismo koje je dobio od Trampa, navodeći da bi mu bila čast da učestvuje u inicijativi kojom predsjedava američki predsjednik.

Prethodno je i turski premijer Redžep Tajip Erdogan potvrdio da ga je Tramp pozvao da postane član Odbora za mir.

Bijela kuća je objavila formiranje dva nova odbora za nadzor uprave u Gazi tokom prelaznog perioda, od kojih je prvi Odbor za mir, a drugi Izvršni odbor Gaze.

Prema planu koji je predstavljen u oktobru, Tramp je imenovan je za predsjednika Odbora za mir.

Među članovima Odbora za mir koji su do sada poznati nalaze se i američki državni sekretar Marko Rubio, Trampov specijalni izaslanik Stiv Vitkof, bivši britanski premijer Toni Bler i Trampov zet DŽared Kušner.

Bijela kuća nije navela pojedinačne nadležnosti članova, a saopštila je da će dodatna imena biti objavljena u narednim nedjeljama.

Drugo tijelo, Izvršni odbor Gaze, ima 11 članova i ima zadatak da podrži kancelariju visokog predstavnika UN za Gazu Nikolaja Mladenova i palestinsko tehnokratsko tijelo.

U ovom odboru su turski ministar spoljnih poslova Hakan Fidan, specijalni koordinator UN za bliskoistočni mirovni proces Sigrid Kag, ministar Ujedinjenih Arapskih Emirata za međunarodnu saradnju Rim al Hašimi i izraelsko-kiparski milijarder Jakir Gabaj.

Visoki zvaničnik Kanade je potvrdio da je premijer Karni dobio poziv od Trampa da se pridruži Odboru za mir za Pojas Gaze, kao i da namjerava da prihvati ponudu, prenosi “Tajms of Izrael”.

Ruski ambasador u Oslu, Nikolaj Korčunov, nazvao je provokativnom ideju hrvatskog predsjednika Zorana Milanovića da Sjedinjene Države treba da fokusiraju pažnju na arhipelag Svalbard u Sjevernom ledenom arhipelagu umjesto na Grenland.

“Vjerujemo da je ovaj komentar veoma provokativan u trenutnim okolnostima”, rekao je Korčunov za RIA Novosti.

On je dodao da ovaj stav pokazuje da zemlje NATO-a sve više zanemaruju fundamentalne principe međunarodnog prava.

Ambasador Rusije je naglasio važnost poštovanja Svalbardskog sporazuma iz 1920. godine, koji Norveškoj daje suverenitet nad arhipelagom, dok potpisnice, uključujući Rusiju, imaju jednaka prava na eksploataciju resursa i slobodan pristup.

Svalbard se nalazi u Sjevernom ledenom okeanu i uživa poseban status, dok Grenland pripada Danskoj, a Sjedinjene Države izražavaju interes za njegovo uključivanje u svoju teritoriju, što su danske i grenlandske vlasti odbacile, prenosi Srna.