Vreli, suvi vremenski uslovi nastavili su da šire požare širom Sjedinjenih Američkih Država.
Vatra u Oregonu postala je toliko ogromna i intenzivna da je počela da sama pravi svoje vrijeme.
Otkako je započeo 6. jula, požar u Oregonu – nazvan Butleg po obližnjem Butleg Springu – uništio je područje veće od Los Anđelesa – više od hiljadu kvadratnih kilometara, a gasi ga preko 2.000 vatrogasaca.
Ovo je jedan od najvećih požara u istoriji Oregona i trenutno najveći u čitavim Sjedinjenim Državama. U Oregonu trenutno gori najmanje osam požara, a na nivou SAD ima ih preko 80 u 13 država.
Dim i pepeo od požara Butleg visok je i do šest kilometara i zahvatio je 1.596 kvadratnih kilometara, a zadimljeno nebo od požara došlo je čak do Njujorka, čije su stanovnike ujutru dočekali pogled na crveno sunce na nebu i izmaglica.
“Izmaglica ili dim koji vidite (u Njujorku i duž istočne obale) dolazi od šumskih požara na Zapadu”, rekao je “New York Timesu” meteorolog Džon Kistantelo, dodajući da izmaglica tokom ljeta u Njujorku “nije ništa novo”, odnoseći se na zagađenje vazduha, kojem su se sada pridodale čestice dima od požara.
Do utorka popodne indeks kvaliteta vazduha je bio 170, daleko iznad prosjeka. Koncentracija zagađivačkih čestica PM2.5 bila je devet puta iznad preporučenog praga Svjetske zdravstvene organizacije.
“New Yotk Times ” piše da je dim od požara Butleg prvi put stigao do Njujorka oko 15. jula.
Najveći požar u Oregonu i SAD je tokom noći ponedeljak na utorak narastao je na preko 157.000 hektara, a 30 odsto je pod kontrolom, prenio je CNN.
Požar Butleg istjerao je najmanje 2.000 ljudi iz njihovih domova u pretežno ruralnim područjima. Do sada je uništeno oko 160 objekata, ali srećom još nema prijava o smrtnim slučajevima.
Vatrogasci Oregona rekli su da požar Butleg pokazuje “agresivno površno širenje sa pirokumulusnim razvojem”.
Pirokumulusni oblaci formiraju se kad se vazduh naglo podigne gore usled ekstremne toplote od šumskih požara, kondenzujući i hladeći vlagu na česticama dima od vatre.
Ti oblaci suštinski postaju svoja sopstvena oluja i mogu ih pratiti munje i snažni vetrovi.
“Vatra je toliko velika i generiše toliko mnogo energije i ekstremne vreline da mijenja vrijeme. Obično vrijeme predviđa šta će vatra da uradi, ali u ovom slučaju vatra predviđa šta će vrijeme da uradi”, objasnio je Markus Kaufman, portparol državnog Ministarstva šumarstva.
Duga suša samo dodatno raspiruje uslove požara, a Kaufman predviđa da će ogromni plamen nastaviti da raste.
Požari su podstaknuti nedavnim talasom vrućine i jakim vetrovima.
Klimatska kriza dovela je do toga da su smrtonosniji i destruktivniji šumski požari postali nova realnost, ističe CNN.
Klimatske promjene povećavaju rizik od toplog, suvog vremena koje podstiče i jača požare. Svijet se već zagrijao za oko 1,2 stepeni Celzijusa od početka industrijske ere, a temperature će nastaviti da rastu ukoliko svjetske vlade ne učine korake da smanje emisije štetnih gasova.
“Apsolutno nema sumnje da se klimatske promjene odvijaju pred našim očima”, rekla je guvernerka Oregona Kejt Braun na konferenciji za štampu, prenio je “Blic”.
“Prije nekoliko nedjelja vidjeli smo toplotnu kupolu. Nažalost, tada smo izgubili mnogo stanovnika Oregona. U februaru smo imali razorne ledene oluje. Preko pola miliona ljudi ostalo je bez struje prošle jeseni. Imamo požare bez presedana”, istakla je.
Većina američkog Zapada je pod alarmom zbog prijetnje od požara, sa više od 3,5 miliona ljudi koji su primili “crvenu zastavicu”, upozorenje da se kritični uslovi požara ili odvijaju trenutno ili će ubrzo.
CNN navodi da će temperature u regionu ostati 10 stepeni iznad normalne tokom sledećih 48 sati.
Postoji i mogućnost suvih oluja, rekao je meteorolog Majkl Gaj. Sporadična kiša je moguća u planinskim dijelovima, ali to neće mnogo značiti u borbi protiv požara.
Satelitske slike koje je objavila Nacionalna agencija za okean i atmosferu (NOAA) pokazuju dim od požara na zapadu Kanade i planinskom regionu američkog zapada.
Požar Butleg samo je jedan od najmanje osam koji gore u Oregonu, kao i jedan od 83 koji plamte širom 13 država SAD, prema podacima Nacionalnog međuagencijskog požarnog centra.
Požari su takođe rasli sa obje strane kalifornijske Sijere Nevade. U okrugu Alpine, takozvanim kalifornijskim Alpima, požar Tamarak je izazvao evakuaciju nekoliko zajednica i proširio se na 158 kvadratnih kilometara. Požar Diki, u blizini mjesta smrtonosne vatre Paradajs, bio je na više od 163 kvadratnih kilometara i prijetio je malim zajednicama u regionu doline Fedr River.
CNN piše da je teška suša u kombinaciji sa ljudski uzrokovanom klimatskom krizom podstakla sezonu požara koji u Kaliforniji ove godine spržili tri puta veću površinu u odnosu na prošlogodišnji rekord.
Kalifornija je najgoru sezonu požara zabilježila 2020, sa oko 1,6 miliona hektara izgorenog zemljišta. Vatrogasna služba je u ponedjeljak saopštila da je preko 5.000 požara progutalo skoro 60.000 hektara površine, što je za 42.000 ha veće u odnosu na isti period prošle godine.
“Iako su šumski požari prirodan dio kalifornijskog pejsaža, sezona požara u Kaliforniji i širom Zapada počinje ranije i završava se kasnije svake godine. Klimatske promjene se smatraju glavnim motorom ovog trenda”, saopštili su iz vatrogasne službe.
Ove godine je uništeno ili oštećeno 119 objekata, ali nema prijavljenih smrti, dok je prošle godine uništeno 10.000 objekata, a umrlo je 33 ljudi. Od januara je u Kaliforniji bilo 4.991 požar, uglavnom usljed ekstremno toplih i suvih uslova, prenio je CNN.
O katastrofalnom stanju svjedoče i satelitske slike jezera Šasta, najvećeg rezervoara Kalifornije koje je sada na oko 35 odsto svog kapaciteta. Fotografije iz svemira američke agencije NASA pokazuju koliko je dramatično opao nivo vode u odnosu na 2019. “Los Angeles times” navodi da je i nivo vode u jezeru Orovil takođe opao u istom periodu.
Požari i suvi uslovi su doveli dotle da je guverner Kalifornije Gevin Njusam zatražio od stanovnika da smanje potrošnju vode za 15 odsto. Takođe je proglasio regionalno vanredno stanje usljed suša u 50 kalifornijskih okruga, što je otprilike 42 odsto populacije, prenio je “Blic”.
U susjednoj Kanadi, preko 150 novih požara izbilo je samo protekle nedjelje, prema kanadskim požarnim centrima. Do sada je zabilježeno više od 4.3000 požara. Samo u Britanskoj Kolumbiji vatrogasci se bore sa stotinama požara, a u utorak je provincija proglasila vanredno stanje, prenio je BBC.
Izdato je i zdravstveno upozorenje zbog dima koji se raširio na skoro 2.000 kilometara širom nacije. Stariji, djeca i srčani bolesnici su savjetovani da smanje izlaske i piju više vode dok ne prođe dim.
“Vinipeg miriši na logorsku vatru”, “tvitovao” je jedan novinar. “Nikad nisam vidio ovakav dim u čitavom svom životu”.
U Kanadi trenutno gori skoro 800 požara, a nema znakova da će biti kiše u prognozama za zapadne provincije. Stručnjaci su rekli BBC-u da je zbog višegodišnjih suša potencijal za istorijsku sezonu požara u Sjevernoj Americi porastao “do neba”.
