Kategorija: Politika

Ratovi koji se vode hiljadama kilometara daleko nerijetko postanu dio domaće političke scene. Pitanje je, međutim, da li političari u malim i složenim državama dobijaju išta time što se jasno opredjeljuju u globalnim sukobima ili time samo komplikuju sopstvenu poziciju.

Eskalacija sukoba između Sjedinjenih Američkih Država i Izraela s jedne, te Irana i njegovih saveznika s druge strane, otvorila je i kod nas staru dilemu: da li je mudrije govoriti glasno i jasno ili sačekati i birati riječi. U teoriji, stav pokazuje principijelnost. U praksi, može proizvesti neželjene posljedice.

Nedavna podrška koju je predsjednik SNSD-a Milorad Dodik javno uputio Izraelu pokrenula je polemike o političkoj računici takvog poteza. Da li je riječ o strateškom približavanju moćnim akterima ili o simboličnom potezu koji donosi više štete nego koristi? U podijeljenom društvu, svaka jasna poruka lako postaje unutrašnje političko oružje.

Stručnjak za međunarodne odnose Srećko Đukić smatra da u ovakvim okolnostima oprez nije slabost, već racionalna politika. Prema njegovoj ocjeni, domaći političari često precjenjuju sopstveni značaj u globalnim tokovima i ulaze u arenu u kojoj nemaju realnu težinu. Upozorava da se svaka izgovorena riječ na međunarodnoj sceni pamti i može biti iskorištena kada dođe vrijeme političkog odmjeravanja.

Drugim riječima, spoljnopolitičke izjave nisu samo retorika za dnevnu upotrebu. One postaju dio šireg dosijea jedne zemlje ili entiteta. Kada se bude vagala politika prema Bosni i Hercegovini ili Republici Srpskoj, takvi stavovi mogu predstavljati dodatni teret u ionako osjetljivim odnosima.

S druge strane, politički analitičar Žarko Puhovski podsjeća da realnost međunarodne politike rijetko dozvoljava crno-bijele podjele. Po njegovom mišljenju, moguće je istovremeno uočiti kršenje međunarodnog prava i autoritarnu prirodu režima koji je meta napada. U takvom okviru, jednostrano svrstavanje ne odražava složenost situacije.

Puhovski dodatno naglašava da političari najčešće ne polaze od univerzalnih principa, već od procjene koristi i štete. Strah od moćnih država, ali i od potencijalnih reakcija određenih biračkih grupa, često ima presudnu ulogu. U demokratskim sistemima, populizam i pragmatična kalkulacija gotovo su sastavni dio političkog djelovanja.

U suštini, dilema nije samo diplomatska, već duboko politička i bezbjednosna. U zemlji složene unutrašnje strukture i osjetljivih međunarodnih odnosa, svako javno svrstavanje nosi rizik. Ponekad je najteži, ali i najmudriji potez – suzdržati se.

Na kraju, ostaje pitanje: da li je glasna podrška dalekim saveznicima znak snage ili dokaz nesigurnosti? Odgovor, kao i obično, zavisi od toga da li se politika vodi principima ili procjenom trenutne koristi.

Lokalne zajednice u Federaciji BiH sve glasnije su da se riješi pitanje “državne imovine” na način da im se omogući da rade, a jedna od ideja, koju je još ranije iznio Dragan Čović, predsjednik HDZ-a, jeste da se izvrši pritisak na visokog predstavnika da povuče svoju raniju odluku kojom je zabranjeno raspolaganje državnom imovinom.

Gotovo svi projekti lokalnih zajednica u Federaciji BiH blokirani

Zbog Zakona o privremenoj zabrani raspolaganja državnom imovinom BiH i kasnijim izmjenama koje su nametnute gotovo svi projekti lokalnih zajednica u Federaciji BiH su blokirani, a u pitanje je dovedena i izgradnja gasovoda Južna interkonekcija.

S druge strane, za razliku od Federacije, u Republici Srpskoj po lokalnim zajednicama projekti se najnormalnije planiraju i rade, međutim nije sve bez problema, i na osnovu izjava zvaničnika teško je zaključiti šta je zapravo prava istina.

Recimo, Savo Minić, premijer Republike Srpske, krajem oktobra na svom X nalogu napisao je: “Naše šume su upisane na Republiku Srpsku 1/1, a ostale novosti šaljem uskoro. Vidimo se na terenu.”

Zemljište na Jahorini

Međutim, samo sedam dana kasnije rekao je da postoje problemi sa prodajom zemljišta na Jahorini i da “imamo odluke Ustavnog suda BiH zbog zabrane raspolaganja državnom imovinom”. Naglasio je i da su “sudske mjere dovele do toga da ‘Šume’ nisu mogli ni okrčiti onaj dio koji su bile dužne”.

Južna interkonekcija

Kenan Dautović, predsjednik Saveza opština i gradova Federacije BiH, rekao je nedavno da, gdje god dođe do prelaska preko teritorije bilo koje jedinice lokalne samouprave, oni će učestvovati.

“Međutim, ključno pitanje je zabrana raspolaganja ‘državnom imovinom’. Ne samo Južna interkonekcija, nego i brze ceste, auto-ceste i drugi strateški projekti su zaustavljeni već više od dvije i po godine”, rekao je on, pozivajući Kristijana Šmita da se oglasi o zahtjevu lokalnih zajednica i definiše status gradskog građevinskog zemljišta.

Zbog zabrane raspolaganja “državnom imovinom” lokalne zajednice u Federaciji BiH trpe ogromne gubitke, a Dragan Čović, lider HDZ-a i zamjenik predsjedavajućeg Doma naroda, nedavno je rekao da se radi ne o milionima, već o milijardama.

“Ne postoji politički ambijent da mi donesemo taj zakon, jer da je postojao, donijeli bismo ga u zadnjih 20 godina. Predlažem da mi izvršimo dodatni pritisak na osobu koja je nametnula privremena rješenja da ih povuče i da osigura da naša privreda može normalno raditi i razvijati se”, rekao je Čović krajem januara na jednoj od sjednica Doma naroda.

Na istoj sjednici Davor Bunoza, ministar pravde BiH, rekao je da visoki predstavnik treba da da barem autentično tumačenje svoje odluke jer je u Federaciji BiH sve zaustavljeno, dok je njegov stranački šef naglasio da to tumačenje “neće biti dostatno”.

“Ne možete planirati javne radove, od lokalnih cesta i komunalne do energetske infrastrukture, jer uvijek zadirete u nešto što se vodi kao državna imovina. Niko se ne usuđuje otvoriti to pitanje zbog mogućih posljedica”, rekao je nedavno Mladen Mišurić-Ramljak, načelnik opštine Kiseljak.

U Republici Srpskoj i vlast i opozicija imaju isti stav

Ono što je zanimljivo jeste da u Republici Srpskoj i vlast i opozicija imaju isti stav kada je riječ o imovini.

I jedni i drugi tvrde da ta imovina pripada Republici Srpskoj, dok u Federaciji BiH sve bošnjačke političke partije smatraju da imovina pripada BiH, a ne entitetima, te da nikada neće pristati da BiH ostane bez imovine.

Kada je riječ o “državnoj imovini”, prvu odluku o zabrani raspolaganja tom imovinom donio je 2005. godine tadašnji visoki predstavnik Pedi Ešdaun. On je zabranio raspolaganje dok se to pitanje ne riješi na državnom nivou. Sedamnaest godina kasnije Kristijan Šmit 2022. godine zabranu je proširio na imovinu naslijeđenu iz Jugoslavije, kao i na poljoprivredno zemljište, rijeke i šume.

Ručak sa generalom Majklom Flinom, istaknutim gostima iz Sjedinjenih Američkih Država, predsjednikom Skupštine Crne Gore Andrijom Mandićem, saradnicima i Njegovim preosveštenstvom vladikom Savom bio je nastavak otvorenih i sadržajnih razgovora o globalnim izazovima i promjenama koje oblikuju savremeni svijet, rekao je predsjednik SNSD-a Milorad Dodik.

– U vremenu ubrzanih geopolitičkih pomjeranja, važno je razgovarati o šansama koje se otvaraju i o mjestu Republike Srpske u novom poretku odnosa. Republika Srpska ostaje stabilan partner, posvećen dijalogu, saradnji i očuvanju svojih vrijednosti i interesa – naglasio je Dodik na društvenim mrežama.

Ручак са генералом Мајклом Флином @GenFlynn , истакнутим гостима из Сједињених Америчких Држава, предсједником Скупштине Црне Горе Андријом Мандићем @AndrijaMandicDF , сарадницима и Његовим преосвештенством владиком Савом био је наставак отворених и садржајних разговора о… pic.twitter.com/Im4eR2I6I0

— Милорад Додик (@MiloradDodik) March 3, 2026

Šef Kluba poslanika SNSD-a u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH Sanja Vulić upitala je Centralnu izbornu komisiju /CIK/ BiH po kojem pravnom osnovu prijeti pokretanjem postupka protiv članova gradskih/opštinskih izbornih komisija zbog neisplate naknada iako su obezbjeđenje i realizacija budžetskih sredstava isključiva nadležnost načelnika i gradonačelnika.

“Kako članovi gradskih/opštinskih izbornih komisija koji nemaju izvršna ni budžetska ovlaštenja, mogu uticati na načelnike/gradonačelnike da izvrše isplatu sredstava, nasiljem? Da li CIK BiH smatra da oni snose odgovornost za postupke izvršne vlasti?”, navela je Vulićeva u poslaničkom pitanju.

Ona je upitala da li je CIK BiH pokrenuo postupke protiv odgovornih lica u Gradu Bijeljina gdje tokom dva izborna procesa nisu isplaćene naknade članovima Gradske izborne komisije, niti članovima biračkih odbora.

“Ako nije – zbog čega? Da li se /gradonačelniku Ljubiši/ Petroviću može sve, jel` mu praštate zato što nije SNDS?”, pita Vulićeva.

Da li se, upitala je ona, selektivnim usmjeravanjem odgovornosti prema članovima izbornih komisija, uz izostanak postupanja prema izvršnih organima lokalne vlasti, vrši institucionalni pritisak koji poprima elemente mobinga.

U svjetlu aktuelnih izazova na Bliskom istoku, Republika Srpska jasno podržava stav Izraela u odbrani od terorističkih prijetnji i agresije, rekao je predsjednik SNSD-a Milorad Dodik.

–  Kao republika duboko ukorijenjena u demokratskim vrijednostima, poštovanju volje naroda, s izraženim pluralizmom i slobodom političkog organizovanja, mi pripadamo potpuno drugačijem civilizacijskom krugu od autoritarnog režima u Iranu – tu nema nikakve dileme! Zato ćemo kroz svoje predstavnike na nivou BiH inicirati prekid diplomatskih i ekonomskih kontakata s Iranom – naveo je Dodik na Iksu.

У свјетлу актуелних изазова на Блиском истоку, Република Српска јасно подржава став Израела у одбрани од терористичких пријетњи и агресије. Као република дубоко укоријењена у демократским вриједностима, поштовању воље народа, с израженим плурализмом и слободом политичког…

— Милорад Додик (@MiloradDodik) March 3, 2026

Republika Srpska i u vremenu velikih globalnih promjena pokazuje da je mjesto gdje se iz prve ruke može čuti i razumjeti ono što oblikuje savremeni svijet, istakao je lider SNSD-a Milorad Dodik.

– Predavanje generala Majkla Flina bilo je prilika da razgovaramo o bezbjednosnim izazovima, geopolitičkim procesima i budućnosti odnosa sa Sjedinjenim Američkim Državama – istakao je Dodik u objavi na društvenoj mreži Iks.

Република Српска и у времену великих глобалних промјена показује да је мјесто гдје се из прве руке може чути и разумјети оно што обликује савремени свијет.

Предавање генерала Мајкла Флина @GenFlynn било је прилика да разговарамо о безбједносним изазовима, геополитичким процесима… pic.twitter.com/UYOHhJrRsi

— Милорад Додик (@MiloradDodik) March 3, 2026

Kako on dodaje, nastavljaju se dobri i otvoreni odnosi sa SAD, zasnovani na međusobnom poštovanju i zajedničkom razumijevanju slobode i suverenosti.

– General Flin je prepoznat kao globalni simbol konzervativnih vrijednosti i posvećenosti slobodi – principima koji su i temelj Republike Srpske. Danas je jasnije nego ikada da je Republika Srpska decenijama bila na pravoj strani istorije, a vrijeme koje dolazi donosi još snažnije potvrde naše samostalnosti i stabilnosti – dodao je Dodik.

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić sastao se danas u Banjaluci sa ambasadorom Švajcarske Konfederacije u BiH Nj.E. Gabrieleom Derigetijem, sa kojim je razgovarao o aktuelnoj političkoj situaciji u Republici Srpskoj i BiH, kao i o procesu evropskih integracija.

Stevandić je upoznao ambasadora strukturom odlučivanja u Republici Srpskoj, naglasivši da njeno uređenje omogućava efikasno donošenje odluka, te olakšava razvoj i plasman investicija.

On je naglasio da Republika Srpska nije faktor blokada, već zahtijeva poštovanje svoje ustavne i dejtonske pozicije, te da se odluke koje se tiču Republike Srpske i BiH ne mogu donositi bez njene saglasnosti.

Govoreći o evropskim integracijama, Stevandić je istakao da je sigurnost i stabilnost Evropske unije direktno povezana sa integracijom Zapadnog Balkana, te da članstvo u EU predstavlja garanciju mira i ekonomskog razvoja u cijelom regionu.

Foto: RTRS

Primjena savremenih tehnologija na oktobarskim izborima izazvala je oštre političke podjele. Dok jedni tvrde da su one ključne za vraćanje povjerenja u izborni proces, drugi upozoravaju da se iza svega krije pokušaj manipulacije izbornom voljom građana.

Kako među domaćim akterima nije postignut dogovor, intervenciju je preuzeo Kristijan Šmit. Izmjenama i dopunama Izbornog zakona omogućio je upotrebu novih tehnologija, koje su već testirane na više od 450 biračkih mjesta tokom lokalnih izbora.

Njegova intervencija nije se zaustavila na zakonskim izmjenama. Na njegov zahtjev, zamjenik ministra finansija u Savjetu ministara BiH Muhamed Hasanović potpisao je instrukciju kojom je obezbijeđeno 112,5 miliona KM za nabavku opreme, pri čemu je ministar finansija Srđan Amidžić zaobiđen u tom procesu.

Predsjednik SNSD-a Milorad Dodik takav potez ocjenjuje neprihvatljivim i suprotnim ustavnim i zakonskim procedurama. Smatra da se uvođenjem tehnologija pokušava uticati na krajnji ishod izbora.

– Sada pokušavaju da nam nametnu tehnologije koje bi trebalo da obezbijede izborne rezultate koji njima odgovaraju i zato je takva žurba jer se radi o jednoj organizovanoj kriminalnoj grupi na nivou BiH koju čine muslimanske sećije i koju čine naravno stranci koji pokušavaju da završe ovaj svoj pir putem tih tehnologija – tvrdi Dodik.

On je dodao da će Republika Srpska „adekvatno odgovoriti na želje muslimana da sa Šmitom nametnu tehnologije“.

U narednom periodu planirano je raspisivanje tendera za nabavku opreme, potom testiranje sistema i obuka članova biračkih odbora. Paralelno s tim, građanima bi trebalo pojasniti kako će izgledati procedura glasanja, s obzirom na to da se izborni dan brzo približava.

Za razliku od Dodika, predsjednik Liste za pravdu i red Nebojša Vukanović smatra da izbori bez tehnološke podrške nemaju svrhu. On ističe da su prethodni izborni ciklusi pokazali ozbiljne slabosti sistema.

– Mislim da izbori bez novih tehnologija nemaju nikakvog smisla, što su pokazali posljednji, ali i svi prethodni izbori, koji su obilovali brutalnim manipulacijama i prekrajanjima izborne volje građana, pogotovo u sredinama poput Doboja i Zvornika, koje su to usavršile do detalja. Smatram da bez savremenih tehnologija ne treba izlaziti na izbore – kategoričan je on.

Vukanović ocjenjuje i da se proces nabavke opreme odvija sporo i neefikasno.

– Jasno je da postoje centri moći koji najviše kradu glasove, to su oni koji se najviše bune, SNSD i HDZ BiH. Oni rade na opstrukciji nabavke tehnologija. CIK mora da završi taj posao i da bar malo vrati povjerenja u izborni proces u BiH – kaže Vukanović.

Iz Koalicije „Pod lupom“ poručuju da očekuju primjenu novih rješenja već u oktobru. Srđan Ostojić navodi da postojeći pravni okvir omogućava implementaciju tehnologija i bez dodatnih izmjena zakona, uz prilagođavanje pravilnika.

– Kada su u pitanje nove tehnologije, trenutni zakonski okvir predviđa mogućnost da se one mogu implementirati i bez mogućih izmjena Izbornog zakona budući da je potrebno samo unijeti izmjene u popratnu dokumentaciju, tj. pravilnike kada je u pitanju sama implementacija. Mi se nadamo da će doći do toga i da će nove tehnologije biti implementirane na izborima u oktobru ove godine – kaže on.

Ostojić upozorava da je pred izbornom administracijom ozbiljan organizacioni zadatak. Naglašava da će uvođenje skenera zahtijevati prilagođavanje formata glasačkih listića, ali da se sam način glasanja ne mijenja.

– U ovom trenutku ne možemo prejudicirati sve potencijalne probleme kojih će biti na terenu. Znamo da sa skenerima mora doći do korekcije kada je u pitanju sam format glasačkog listića. Bitno je naglasiti da se ne mijenja princip glasanja. Glasa se i dalje olovkom i papirom, ali je izmijenjen način na koji se obrađuju podaci. Glasački listići moraju prvo proći kroz skener. Tek ostaje da se vidi šta su eventualni problemi i nedostaci cijelog procesa – kaže Ostojić.

Rasprava o modernizaciji izbornog procesa tako ostaje otvorena, uz podijeljene stavove političkih aktera. Dok jedni tehnologiju vide kao sredstvo za zaštitu izborne volje, drugi u njoj prepoznaju prijetnju i politički pritisak, a konačnu ocjenu daće predstojeći izbori.

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske, dr Nenad Stevandić, komentarisao je aktuelnu globalnu sigurnosnu situaciju, ističući ulogu nuklearnih sila u 21. vijeku.

У 21 вијеку се ствара систем суперсила које имају нуклеарно оружије.Ником другом неће дозволити да га стекне.Себи ће дати право да одређују правду, нападају кога и кад хоће и контролишу свијет.Можда је то неправедно али је можда и спречавање свјетског рата.
ЕУ ће касно схватити.

— Ненад Стевандић (@nenad_stevandic) March 2, 2026

„U 21. vijeku se stvara sistem super­sila koje imaju nuklearno oružje. Nikom drugom neće dozvoliti da ga stekne. Sebi će dati pravo da određuju pravdu, napadaju koga i kad hoće i kontrolišu svijet“, naveo je Stevandić u objavi na društvenoj mreži X.

On je dodao da, iako je ovakvo stanje možda nepravedno, postoji mogućnost da predstavlja oblik prevencije svjetskog rata. Stevandić je upozorio da Evropska unija može kasno shvatiti ozbiljnost situacije.