Kategorija: Ekonomija

Plenum Konzorcijuma “Logistika BiH” najavio blokade granica 12. marta ukoliko se ne riješi problem boravka vozača u EU.

Predstavnici sektora poručili su da će, ukoliko se do 10. marta  ne postigne konkretno i operativno rješenje problema boravka profesionalnih vozača u državama Evropske unije, 12. marta biti pokrenute blokade svih graničnih prelaza Bosne i Hercegovine.

“Ova odluka nije politička. Ona je egzistencijalna“, navodi se u saopštenju

Plenum se bez odlaganja obratio Predsjedništvu Bosne i Hercegovine, Parlamentarnoj skupštini BiH, Savjetu ministara BiH, entitetskim vladama, nadležnim ministarstvima, komorskom sistemu i unijama poslodavaca.

Od nadležnih institucija očekuju da najkasnije do 10. marta potvrde:

-Uspostavljanje moratorija na restriktivnu primjenu pravila boravka za kabinsko osoblje u međunarodnom drumskom prevozu robe i putnika, uz definisanje posebnog statusa profesionalnih vozača.

-Jasan i kredibilan politički odgovor prema institucijama Evropske unije, s ciljem zaštite domaćih prevoznika od, kako navode, prakse koja ih dovodi u neravnopravan položaj u lancima snabdijevanja.

-Hitno i koordinisano unutrašnje djelovanje svih institucija BiH prema EU, uz konkretne zaključke i precizne rokove.

-Privremenu finansijsku mjeru, odnosno uvođenje mjesečne subvencije u rasponu od 21 do 30 miliona KM, kao kompenzacionog mehanizma za gubitke nastale usljed ograničenja poslovanja na tržištu EU, do donošenja sistemskog rješenja.

Ističu da prema podacima sektora, oko 36 odsto kapaciteta drumskih prevoznika već je blokirano, što, kako ističu, direktno ugrožava izvoz, budžetske prihode i radna mjesta.

“Kada 36 odsto kapaciteta stane — ne stoji samo sektor. Staje privreda“, poručuju iz Konzorcijuma.

Navode i da njihova borba nije usmjerena protiv bilo kojeg naroda, države ili vjerske zajednice, već za “dostojanstvo rada i opstanak hiljada porodica’, te apeluju na razumijevanje građana u periodu kada se istovremeno obilježavaju islamski, pravoslavni i katolički post.

“Protest do ispunjavanja zahtjeva ostaje legitimna mjera. Vrijeme odgovornosti je sada“, zaključuje se u saopštenju.

Dok građani iz mjeseca u mjesec prilagođavaju kućne budžete, jedno pitanje postaje sve glasnije – postoji li uopšte roba ili usluga koja je u posljednje vrijeme pojeftinila? Novi udar dolazi kroz veće cijene vrtića i auto-škola, dok su osnovne životne namirnice već odavno izvan domašaja prosječnih primanja.

Poskupljenja su postala gotovo redovna pojava. Ona se smjenjuju takvim tempom da javnost više i ne reaguje sa istim intenzitetom kao ranije. Umjesto otpora, primjetna je rezignacija, kao da je rast cijena postao prirodno stanje stvari.

Najčešće objašnjenje koje se nudi jeste povećanje minimalne plate. Logika zvuči jednostavno – rastu troškovi rada, pa moraju rasti i cijene. Međutim, ekonomska matematika ne potvrđuje uvijek takvu proporciju. Ako trošak rada učestvuje sa deset odsto u ukupnim rashodima, a minimalna plata poraste deset procenata, krajnje povećanje cijene proizvoda realno bi iznosilo oko jedan procenat. Sve preko toga otvara prostor za drugačiju interpretaciju.

Problem nastaje kada se pod plaštom rasta plata kreira prostor za dodatne marže. Umjesto proporcionalnog prilagođavanja, cijene se često podižu višestruko, čime se efekat većeg minimalca praktično briše. Povećanje primanja koje bi trebalo da popravi standard, brzo se istopi u novim cjenovnicima.

Ključna riječ u ovoj priči je transparentnost. Građani nemaju uvid u strukturu cijena, niti jasne pokazatelje koliko je koje poskupljenje utemeljeno na realnim troškovima. Bez preciznih kalkulacija i javno dostupnih podataka, svaka rasprava ostaje na nivou procjena i pretpostavki.

U tom kontekstu, značajnu ulogu mogle bi imati inspekcijske kontrole koje bi objavljivale podatke o maržama i troškovima. Javna dostupnost takvih informacija imala bi preventivni efekat. Preduzeća koja neopravdano podižu cijene bila bi izložena reputacionom riziku, a potrošači bi mogli reagovati izbjegavanjem njihovih proizvoda ili usluga.

Drugi aspekt problema je društvena reakcija. Građani često prihvataju poskupljenja kao neminovnost, bez jasnog odgovora da li su ona zaista opravdana. U mnogim državama i minimalna povećanja cijena izazivaju javne rasprave i pritisak na donosioce odluka. Ovdje, međutim, preovladava visoka tolerancija.

Posebno zabrinjava činjenica da najveći rast bilježe proizvodi i usluge koji čine osnovu potrošačke korpe. Teret poskupljenja tako najviše pogađa socijalno osjetljive kategorije stanovništva, kojima i najmanje odstupanje u cijenama znači ozbiljan udar na standard.

Zato pitanje nije samo da li su cijene porasle, već da li su rasle opravdano i proporcionalno. Bez transparentnih podataka, aktivnog nadzora i snažnije reakcije potrošača, prostor za neopravdano povećanje marži ostaje širom otvoren. A u takvim okolnostima, svako novo povećanje minimalne plate rizikuje da postane tek kratkotrajan statistički podatak, umjesto stvarnog poboljšanja životnog standarda.

​Cijena zlata porasla je u petak gotovo na jednomjesečni maksimum i krenula je prema sedmom uzastopnom mjesecu rasta, podržanom geopolitičkim napetostima nakon što su Sjedinjene Države i Iran produžili nuklearne pregovore, dok su slabiji prinosi američkih državnih obveznica dodatno podstakli rast zlata.

Spot cijena zlata porasla je za 0.8 odsto na 5.230,56 dolara po unci, dostigavši najviši nivo od 30. januara ranije tokom trgovanja.

Cijene su u februaru do sada porasle za 7.6 odsto.

Američki terminski ugovori za zlato s isporukom u aprilu zaključili su se za 1 procenat više na 5.247,90 dolara.

“Vlada velika nervoza oko geopolitike, imate sve uslove za veliku vjerovatnoću vojne operacije tokom vikenda, tako da je to bijeg u sigurnost”, rekao je Filip Streible, glavni tržišni strateg u Blue Line Futures, navodi “LiveMint”.

Gradska uprava Kluža, kao naručilac posla jednostrano je raskinula ugovor za izgradnju obilaznice kod ovog rumunskog grada vrijedan 1,1 milijardu evra, saopšteno je iz kompanije “Integral inžinjering” Laktaši.

Iz “Integral inžinjering” navode da su ovu informaciju objavili mediji u Rumuniji.

Stav “Integral inžinjeringa”

Takođe, pozdravili su odluku Gradske uprave Kluža koja, kako naglašavaju, predstavlja korak u dobrom pravcu, ali će i dalje zahtijevati proglašavanje ugovora ništavnim.

Podsjećaju da je prethodne mjesece obilježio veliki međunarodni skandal u vezi sa ugovorom za izgradnju obilaznice kod Kluža nakon što je “Integral inženjering” mimo svoje volje i znanja, prevarama i falsifikovanjem dokumenta predstavljen kao dio konzorcijuma sa kojim je Gradska uprava Kluža potpisala sporni ugovor.

“Sličan prevarni model je primijenjen u još četiri tendera u Rumuniji, ukupne vrijednosti veće od tri milijarde evra”, naveli su iz “Integral inženjeringa”.

Najava pravnih koraka i zahtjev za proširenje istrage

Iz “Integral inžinjeringa” su naglasili da će nastaviti da koriste sva raspoloživa pravna sredstva za zaštitu svojih poslovnih, finansijskih i reputacionih interesa i u ostalim spornim slučajevima.

“Nezavisne” podsjećaju, “Integral inženjering”, koja je žrtva sistematske prekogranične prevare u Rumuniji, zatražila je od nadležnih rumunskih i evropskih pravosudnih organa, te istražnih i tužilačkih organa Republike Srpske i BiH, proširenje istrage sa jednog, na još četiri dodatna tenderska postupka, čija ukupna vrijednost premašuje 3,3 milijarde evra.

Oni su u tadašnjem saopštenju istakli da je na pet tendera otkrivena zloupotreba identiteta njihove kompanije, te da je riječ o sljedećim tenderima:

1.Bacău – Piatra Neamț (Brzi put): 1,6 milijardi €

2. Metropolitanska obilaznica Kluž (Dionica 2): 1,4 milijarde €

3. Obilaznica oko Mediaša: 166,3 miliona €

4. Pristupni put Târgoviște: 142 miliona €

5. Gradnja puta u opštini Kluž: 76,7 miliona €

Godišnja inflacija u evrozoni je pala u januaru sa decembarskih dva odsto na 1,7 odsto, što je u skladu sa prethodnom preliminarnom procjenom najniža vrijednost za 16 mjeseci.

Ovo je saopšteno iz Eurostata, evropske statističke agencije, koji navodi da je pad inflacije pratio snažan rast evra, koji je krajem mjeseca prešao granicu od 1,2 dolara, što je njegova najviša vrijednost za više od četiri godine.

“Rast cijena usluga u evrozoni usporio je sa decembarskih 3,4 odsto međugodišnje na 3,2 odsto, a cijene prerađene hrane, alkohola i duvana sa 2,1 odsto u decembru na dva odsto u januaru. Cijene energije zabilježile su dodatni pad od četiri odsto međugodišnje, bržim tempom u odnosu na 1,9 odsto u decembru. Nasuprot tome, inflacija za neprerađenu hranu porasla je na 4,2 odsto međugodišnje, a za industrijsku robu bez energije na 0,4 odsto. Godišnja stopa bazne inflacije u evrozoni pala je u januaru na 2,2 odsto, što je najniži nivo od oktobra 2021. godine”, piše u podacima Eurostata.

Kretanje inflacije u najvećim ekonomijama EU

Dalje stoji da među najvećim ekonomijama evrozone inflacija mjerena harmonizovanim indeksom potrošačkih cijena (HICP) usporila je u Francuskoj sa 0,7 odsto na 0,4 odsto, u Španiji sa tri odsto na 2,4 odsto, u Italiji sa 1,2 odsto na jedan odsto, dok je u Njemačkoj blago porasla sa dva na 2,1 odsto.

“Najviša stopa godišnje inflacije zabilježena je u Rumuniji – 8,5 odsto, Slovačkoj 4,3 odsto i Estoniji 3,8 odsto, a najniža u Francuskoj – 0,4 odsto, Danskoj 0,6 odsto, Finskoj i Italiji, po jedan odsto”, ističe se u podacima.

U BiH inflacija 4,1 odsto

Sa druge strane, prema posljednjim podacima Agencije za statistiku BiH, godišnja inflacija u decembru prošle godine u Bosni i Hercegovini je iznosila 4,1 odsto.

Ako znamo da je Bosna i Hercegovina jako vezana za EU i da se uglavnom sve negativne stvari u evrozoni odraze na BiH, postavlja se pitanje zbog čega je sada kod nas daleko veća inflacija nego u evrozoni.

Marko Đogo, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, rekao je za “Nezavisne novine” da je ovo pitanje na koje svi znamo odgovor.

“Taj odgovor je da BiH u posljednjih nekoliko godina provodi neku vrstu reforme tržišta rada gdje se maksimalno povećavaju minimalne zarade. Prvo je to uradila Republika Srpska, a onda i Federacija BiH. Imali smo situaciju da je prije tri godine minimalna zarada u Republici Srpskoj bila 540 KM, a sada je više od 1.000 KM, te su napravljeni razredi zarada. Federacija BiH je to još drastičnije uradila, imala je manju minimalnu zaradu i odjednom su odlučili da preteknu minimalnu zaradu u RS. Ovo je izvršilo pritisak na poslodavce da povećaju cijene svoje robe i usluga. To je jedini razlog koji se trenutno može uočiti između Bosne i Hercegovine i Evropske unije. Mi inače uvijek uvozimo njihovu inflaciju, a sada imamo vlastitu inflaciju unazad nekoliko godina. Znači, direktna posljedica veće inflacije je povećanje minimalnih zarada, posebno u Federaciji BiH”, naglasio je Đogo.

Rašid Serdarov, vlasnik kompanije “Comsar Energy Group Limited” sa Kipra, više nema nikakve veze sa firmom “Comsar Energy Republika Srpska”, koja je bila nosilac koncesije za eksploataciju uglja na polju Ugljevik – Istok 2.

Potvrdio je ovo Nikica Vranješ, direktor Preduzeća za gasne projekte “Gas-RES”, a putem koga je Vlada Republike Srpske u utorak, 24. februara, isplatila Serdarovu preostalih 58,6 miliona KM, čime je u potpunosti otkupila vlasničko pravo nad firmom “Comsar Energy Republika Srpska”, a za koje je ruski oligarh tražio oko 240 miliona maraka.

“Isplaćen je sada cjelokupan iznos, a to je 30 miliona evra (58,6 miliona KM), tako da je sada isplaćena kupoprodajna cijena od 240 miliona maraka. Sa tom isplatom, udio vlasništva preduzeću ‘Gas-RES’ je sa 74,4 odsto, povećan na 98,4 odsto, dok je 1,6 odsto ‘Comsar Energyja RS’ u vlasništvu RiTE Ugljevik”, poručio je Vranješ za “Nezavisne novine”.

Serdarov više nije član Nadzornog odbora

Osim činjenice da je Serdarovu isplaćen cjelokupan iznos, ništa manje važno nije da je tom isplatom završena svaka veza koju je vlasnik “Comsara” sa Kipra imao sa firmom kćerkom “Comsar Energy RS”, a koju je osnovao nakon dobijanja pomenute koncesije 2013. godine.

U prevodu, Serdarov prodajom preostalih 24 odsto prava na “Comsar Energy Republika Srpska” više nije ni član Nadzornog odbora tog preduzeća.

I ovu informaciju je za “Nezavisne” potvrdio Nikica Vranješ, prvi čovjek preduzeća “Gas-RES”.

“Imali smo sjednicu Skupštine društva, na kojoj su imenovani direktor i članovi Nadzornog odbora. U Nadzornom odboru imaju četiri člana, od čega kroz ‘Gas-RES’ učestvuje Vlada Republike Srpske, a jedan član dolazi iz RiTE Ugljevik, jer imaju 1,6 odsto kapitala”, rekao je Vranješ te dodao:

“Gospodin Serdarov je sada zvanično napustio ‘Comsar Energy Republika Srpska’. Isplaćena mu je kupoprodajna cijena, organi upravljanja su imenovani. On više nije predsjednik uprave, odnosno član Nadzornog odbora.”

Vlada RS odobrila sredstva i završila preuzimanje

Podsjetimo, Vlada Republike Srpske dala je saglasnost 20. februara 2026. da se Preduzeću za gasne projekte “Gas-RES” odobri 58.674.900 KM kako bi se u potpunosti preuzeo vlasnički udio nad “Comsar Energyju Republika Srpska”.

Takođe, treba dodati da je Rašid Serdarov za otkup ove koncesije na samom početku tražio 149 miliona evra, odnosno nešto manje od 300 miliona maraka.

Pošto se radilo o iznosu koji nisu imali ni Rudnik i termoelektrana Ugljevik, niti “Elektroprivreda Republike Srpske”, Vlada Srpske je u januaru 2025. na posebnoj sjednici donijela odluku o davanju saglasnosti Preduzeću za gasne projekte “Gas-RES” za vođenje pregovora sa “Comsarom” o otkupu udjela u firmi “Comsar Energy Republika Srpska”.

Prvog aprila 2025. Vlada RS prihvatila je da “Comsaru” uplati prvu tranšu od 58,6 miliona KM.

Nakon isplate prve tranše, počeli su pregovori između preduzeća “Gas-RES” i “Comsar” o konačnoj cijeni otkupa, a dvije strane su se našle na 123 miliona evra, odnosno 240 miliona maraka, što je 60 miliona manje od onog što je Serdarov prvobitno tražio.

Druga tranša za “Comsar” odobrena je 21. oktobra 2025. i to u iznosu od 123,2 miliona KM.

Nakon što je dobio 180,5 miliona KM, Serdarov je pristao da se promijeni vlasnička struktura nad “Comsarom RS”, a to je definisano 18. novembra 2025, kada je “Comsar Energy Group Limited” pristao da prenese 74,4 odsto od 98,4 odsto svog vlasništva na preduzeće “Gas-RES”, što znači da je četvrtina “Comsara RS” ostala u Serdarovim rukama.

Sada, kada je isplaćeno i preostalih 58,6 miliona KM, Serdarov više nema ništa s tim.

Koncesija Ugljevik – Istok 2 i raniji problemi

Za neupućene, kratko ćemo podsjetiti da je problematika oko Serdarova vezana za ugovor o otkupu koncesije za eksploataciju uglja na ležištu Ugljevik – Istok 2, kao i koncesije za izgradnju i korištenje dva termoenergetska bloka u Ugljeviku od po 300 MWh, iz 2011.

“Comsar” je dobio navedene koncesije 2013. godine, nije nikada ispunio svoje obaveze.

Uprkos tome, ugovori sa “Comsarom” nisu raskinuti, već mu je 2018. produžena koncesija.

To je dovelo u velike probleme RITE Ugljevik, jer nisu imali mogućnost da koriste ugalj sa ležišta Ugljevik – Istok 2.

Nakon što je vlasništvo nad pomenutom koncesijom preuzeo “Gas-RES”, a u ime Vlade RS, odlučeno je da će prava na kopanje uglja biti prenesena na RITE Ugljevik, što je učinjeno potpisivanjem ugovora 31. januara 2026.

Đokić: Produženje koncesije nije bila greška

Petar Đokić, ministar energetike i rudarstva Republike Srpske, poručio je da produženje roka za spornu koncesiju Serdarovu nije bila greška. Na pitanje da li će neko snositi odgovornost za sve ono što se sada desilo upravo zbog te koncesije, Đokić je odgovorio:

“Bilo bi glupo da smo prekinuli koncesiju i omogućili da se taj ugovor ne produži u tom periodu, jer bismo se suočili sa sudskim postupkom koji bi završio na arbitraži. Investitor nije bio u stanju da dobije sve dozvole onako kako su željeli. Njima su neke NVO podnosile tužbe, nisu imali mogućnost da dobiju u adekvatno vrijeme ekološku dozvolu.”

Resorni ministar kazao je da koncesionar nije mogao da dobije ni neke druge dozvole, ali ne zato što oni nisu tako htjeli, već zato što su tražene druge procedure.

“Iz tog razloga mi smo produžavali sa ciljem ne bismo li koncesionara održali u namjeri da izgradi objekat. Nije to samo jedini slučaj. U mnogo slučajeva smo produžavali koncesione ugovore kako bismo omogućili da se ugovoreni projekat realizuje”, poručio je Đokić.