VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Najniži nivo dolara za četiri godine

    Najniži nivo dolara za četiri godine

    Američki dolar pao je na najniži nivo za četiri godine nakon Trampovih komentara u Ajovi.

    Američki dolar pao je na najniži nivo za skoro četiri godine nakon što je predsednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp tokom govora u saveznoj državi Ajovi umanjio zabrinutost zbog slabljenja valute, što je navelo investitore da traže sigurnije investicije kao što su zlato i švajcarski franak.

    Dolar je zabeležio pad od 1,3 odsto na glavne svetske valute nakon Trampovih komentara, što je četvrti uzastopni dan pada, a jutros je dodatno oslabio za 0,2 odsto.

    Tramp je izjavio da mu je slabiji dolar “sjajan” i da je vrednost američke valute dobra s obzirom na poslovanje Sjedinjenih Američkih Država, prenosi “Gardijan”.

    Vrednost dolara je u poslednjih godinu dana pala za 10 odsto, što ima višestruke posledice, upozorava broker Stiv Sosnik.

    Slabiji dolar pomaže kompanijama koje zarađuju u stranim valutama, ali uvoz postaje skuplji, tako da su mogući inflatorni pritisci u Sjedninjenim Američkim Državama, napomenuo je Sosnik.

    Švajcarski franak je na najvišem nivou u odnosu na dolar u poslednjih deset godina, dok je vrednost evra porasla na 1,2 dolara.

    Zlato je nastavilo da beleži rekorde i njegova vrednost je porasla na više od 5.200 dolara po trojskoj unci, što predstavlja skok od skoro 90 odsto od početka drugog predsedničkog mandata Donalda Trampa.

    Analitičari očekuju dalji pad dolara zbog pristiska Trampa na Federalne rezerve, stanja američke ekonomije i rastućeg javnog duga.

    Prva odluka o kamatnim stopama ove godine očekuje se danas, uz predviđanje da će Fed zadržati kamate na istom nivou, uprkos zahtevima Trampa, koji želi niže stope.

  • Vrijednost bitkoina porastao za 2,37 odsto na 75.440 evra

    Vrijednost bitkoina porastao za 2,37 odsto na 75.440 evra

    Vrijednost bitkoina (BTC) je danas na najvećoj svjetskoj berzi kriptovaluta Bajnens porasla za 2,37 odsto na 75.440,18 evra.

    Ukupan obim trgovine bitkoinima u posljednja 24 sata iznosi 35,27 milijardi evra, malo više nego juče.

    Vrijednost itirijuma (ETH) porasla je za 3,73 odsto na 2.534,42 evra, a vrijednost bajnens koina za (BNB) za 2,62 odsto na 756,66 evra.

    Kriptovaluta solana (SOL) je porasla za 2,65 odsto na 106,24 evra, a avalanš (AVAX) za 3,68 odsto na 10,14 evra.

    Telegramova kriptovaluta tonkoin (TON) se danas prodaje za 1,28 evra, što je za 0,86 odsto više nego juče

    Danas se najviše trguje bitkoinom, itirijumom i solanom.

    Najveći rast trenutno bilježe kriptovalute SOMI, JTO i KITE.

    Indeks straha i pohlepe za bitkoin se danas nalazi na nivou 29 u kategoriji “strah”, što je isto kao jučerašnja vrijednost.

  • Više od 1,2 miliona noćenja turista u 2025.

    Više od 1,2 miliona noćenja turista u 2025.

    U 2025. godini u Republici Srpskoj je ostvareno 514.740 dolazaka i 1.207.068 noćenja turista, te je ponovo, četvrti put zaredom, oboren rekord po broju noćenja.

    Rekordni rezultati turizma u Republici Srpskoj

    Iz Republičkog zavoda za statistiku navode da je na taj način oboren dosadašnji rekord iz prethodne godine, kada je ostvareno 1.176.689 noćenja.

    “Broj dolazaka turista u 2025. godini veći je za 4,4 odsto u odnosu na 2024, dok je broj noćenja turista bio veći za 2,6 odsto. Turizam predstavlja jednu od najvitalnijih grana privrede u Republici Srpskoj, koja već četvrtu godinu u nizu ostvaruje rekordne pokazatelje”, navode iz Zavoda.

    Struktura turista: Ko najviše dolazi u Srpsku

    Najveći broj noćenja ostvarili su turisti iz Srbije, i to 202.996, potom Hrvatske 155.536, Slovenije 89.378, te Turske 36.422 i Crne Gore 33.474.

    Domaći i strani gosti – poređenje

    Tokom prošle godine domaći turisti su ostvarili 517.384, a strani 689.684 noćenja, pri čemu je broj noćenja domaćih turista veći za 7,9 odsto, a stranih manji za 1,1 odsto u odnosu na 2024. godinu.

    Planine i banje u fokusu turista

    Sanela Šimun, saradnica za odnose s javnošću u Turističkoj organizaciji Republike Srpske, za “Nezavisne novine” kaže da su po broju ostvarenih noćenja tokom 2025. u odnosu na 2024. godinu, planinska mjesta zabilježila povećanje od 8,2 odsto, a banjska mjesta od 2,4 odsto.

    “Ostala turistička mjesta su zabilježila povećanje od 0,7 odsto (a to su druga mjesta koja posjeduju atraktivne faktore npr. klimatske, kulturno-istorijske te riječna i jezerska mjesta). Takođe, treba napomenuti da su se gosti tokom 2025. godine u prosjeku zadržavali dva-tri dana”, ističe Šimun.

    Razlike u izboru destinacija domaćih i stranih gostiju

    Po vrsti turističkih mjesta, kako kaže, domaći turisti su najveći broj noćenja ostvarili u banjskim mjestima, slijede ostala turistička, pa planinska mjesta i ostala mjesta (mjesta koja se ne mogu razvrstati ni u jednu od navedenih grupa, a raspolažu ugostiteljskim objektima za smještaj).

    “Strani turisti su najveći broj noćenja ostvarili u ostalim turističkim mjestima, zatim banjskim, pa planinskim”, dodaje ona.

    Banjaluka kao turistički lider u 2025.

    Iz Turističke organizacije grada Banjaluka (TOBL) za “Nezavisne” potvrđuju da turizam u ovom gradu i tokom 2025. godine bilježi nastavak rasta, čime je ostvaren najviši nivo turističkog prometa do sada, uz kontinuirano interesovanje domaćih i stranih gostiju.

    “Prema statističkim podacima, u Banjaluci je u 2025. godini evidentirano 131.326 dolazaka, ili sedam odsto više nego u 2024. godini (123.266), odnosno 200.714 noćenja, što je za oko sedam odsto noćenja više u odnosu na 2024. godinu (186.718)”, naveli su iz TOBL.

    Kako kažu, tu treba dodati još 4.107 dolazaka i 7.836 noćenja ostvarenih u tipovima smještaja apartmani, sobe za iznajmljivanje, kuće za odmor i seoski turizam, čija se evidencija prometa vodi od 1. januara 2025. godine.

    “Poseban intenzitet turističkog prometa zabilježen je tokom perioda novogodišnjih i zimskih praznika, kada je Banjaluka ostvarila povećano interesovanje i popunjenost smještajnih kapaciteta”, zaključuju iz TOBL.

  • Koliko je privreda u BiH izgubila novca zbog blokade granice?

    Koliko je privreda u BiH izgubila novca zbog blokade granice?

    Spoljnotrgovinska komora (STK) Bosne i Hercegovine procijenila je da zbog blokada graničnih prijelaza gubici u tri dana bili 16,75 miliona KM.

    Ako blokada potraje sedam dana, ističu iz STK BiH, direktni finansijski gubici će dostići 42,87 miliona KM.

    Iz STK BiH navode da su do ovih podataka došli anketiranjem privrednih subjekata.

    Ističu da od ukupnog broja pristiglih odgovora, 34 kompanije su navele konkretne finansijske iznose za jedan ili oba posmatrana perioda (dio kompanija za oba pitanja, a dio samo za jedno pitanje).

    “Od 34 kompanije, 28 kompanija je dostavilo kvantifikovane iznose za oba pitanja (blokada duža od 3 dana i blokada od 7 ili više dana), dok je 27 kompanija odgovorilo opisno, bez navođenja tačnih finansijskih iznosa”, dodaju iz Spoljotrgovinske komore BiH.

    Najviše pogođeni izvozni sektori
    Pojašnjavaju da na anketu su odgovorile kompanije iz različitih sektora privrede, uključujući tekstilnu i kožarsku industriju, metalnu i elektroindustriju, drvnu industriju i proizvodnju namještaja, prehrambenu industriju, hemijsku industriju, automobilski sektor, logistiku i špediciju, kao i druge izvozno orijentirane djelatnosti.

    “Prikupljeni podaci ukazuju na negativan uticaj blokada na poslovanje privrednih subjekata, a posebno su oštećene kompanije koje su u potpunosti ili dominantno orijentirane na izvoz na tržište Evropske unije, naročito u okviru automobilske, tekstilne, metalne i drvne industrije, gdje kašnjenja u isporukama direktno aktiviraju ugovorne penale i dovode do prekida proizvodnih ciklusa”, kazali su oni.

    Dugoročne posljedice i rizik od otpuštanja radnika
    Pojašnjavju da značajan broj ispitanika, kao dodatne negativne posljedice za poslovanje, navodi gubitak kupaca, obračun penala zbog nepoštivanja ugovorenih rokova, raskid ili rizik od raskida dugoročnih ugovora, privremeno ili potpuno zaustavljanje proizvodnje, kao i moguća ili već najavljena otpuštanja radnika, u pojedinim slučajevima i do 30 odsto zaposlenih.

    “Osim direktnih finansijskih gubitaka, kompanije posebno ističu dugoročne posljedice po reputaciju, stabilnost izvoza i investicionu sigurnost, što ukazuje da je stvarna ekonomska šteta znatno veća od trenutno mjerljivih iznosa”, ističu iz Spoljotrgovinske komore BiH.

    Dodaju da popunjene ankete konstatnto pristižu, može se opravdano zaključiti da je stvarna ukupna ekonomska šteta znatno veća od trenutno mjerljivih iznosa, te da bi obuhvat većeg broja privrednih subjekata dodatno značajno povećao iskazane gubitke.

  • Blokade teretnog saobraćaja nanose milionske gubitke privredi BiH

    Blokade teretnog saobraćaja nanose milionske gubitke privredi BiH

    Privredna komora Republike Srpske upozorila je da nastavak blokada teretnog saobraćaja na graničnim prelazima sa Evropskom unijom ozbiljno ugrožava domaću privredu, poslovanje preduzeća i radna mjesta, te uputila hitan apel Konzorcijumu Logistika BiH i prevoznicima da obustave blokade.

    Iz Komore navode da privreda Republike Srpske već trpi značajne posljedice, koje se ogledaju u prekidu lanaca snabdijevanja, nemogućnosti isporuke ugovorene robe, kašnjenju repromaterijala i izloženosti visokim ugovornim penalima. Upozoravaju da svaki novi dan blokade nanosi dodatnu štetu i dovodi u pitanje opstanak pojedinih preduzeća.

    Naglašavaju da blokade ne pogađaju one koji su odgovorni za nastalu situaciju, već direktno pogađaju proizvođače, izvoznike i hiljade zaposlenih. Posebno ističu da domaća privreda, koja je u velikoj mjeri oslonjena na tržište zapadne Evrope, rapidno gubi povjerenje poslovnih partnera, zbog čega su pojedine kompanije već prinuđene da dio poslovanja sele u zemlje Evropske unije.

    Privredna komora Republike Srpske poručuje da razumije probleme sa kojima se suočavaju prevoznici, ali ističe da blokade u ovom obliku predstavljaju blokadu privrede, a ne rješenje problema. Pozvali su organizatore protesta da protestne aktivnosti usmjere prema nadležnim institucijama, prije svega Savjetu ministara BiH, koje imaju obavezu da hitno ponude sistemsko rješenje.

    Predsjednik Privredne komore Republike Srpske Goran Račić poručio je da je u ovom trenutku neophodno pokazati odgovornost i solidarnost sa realnim sektorom kako bi se spriječile dugoročne posljedice po ekonomiju i zaposlenost.

    Komora je istovremeno pozvala nadležne organe da, u saradnji sa institucijama iz regiona, bez odlaganja pokrenu zajedničku inicijativu prema Evropskoj komisiji i susjednim zemljama, s ciljem omogućavanja nesmetanog protoka robe i očuvanja stabilnosti domaće ekonomije.

    Slične poruke upućene su i u otvorenom pismu koje su potpisali Udruženje poslodavaca u Federaciji BiH, Spoljnotrgovinska komora BiH i Privredna komora Federacije BiH. U pismu se navodi da poslovna zajednica već gotovo dvije godine upozorava na probleme u prekograničnom poslovanju, posebno u vezi sa boravkom vozača i radnika u Šengenskoj zoni, ali da do danas nije ponuđeno sistemsko rješenje.

    Prema njihovim navodima, gubici već sada dostižu milionske iznose, a nastavak blokada nosi ozbiljan rizik prekida lanaca snabdijevanja i mogućeg poskupljenja roba. Dodaju da se već otvara prostor za pokretanje privrednih sporova zbog nastalih šteta, koje u konačnici snose privrednici i građani.

    Potpisnici pisma naglašavaju da problem nije među privrednicima i prevoznicima, te da su svi dio iste privrede suočene sa istim izazovima. Pozvali su na obustavu blokada, povratak redovnim privrednim tokovima i snažniji, koordinisan pritisak na nadležne institucije kako bi se ovo pitanje konačno i trajno riješilo.

  • Sindikat: Vlada Republike Srpske da hitno analizira i koriguje cijene

    Sindikat: Vlada Republike Srpske da hitno analizira i koriguje cijene

    Savez sindikata Republike Srpske zahtijeva da Vlada Republike Srpske, bez odlaganja, hitno analizira i koreguje cijene osnovnih proizvoda i usluga koje su neopravdano povećane u posljednja tri mjeseca.

    Savez sindikata Republike Srpske upozorava i izražava duboku i ozbiljnu zabrinutost zbog kontinuiranog i nekontrolisanog rasta cijena, posebno  osnovnih životnih namirnica, usluga i komunalija, što, kako su naveli, direktno ugrožava životni standard radnika, penzionera i građana Republike Srpske.

    Kontrolisana ograničenja trgovačkih marži

    Stoga Savez sindikata Republike Srpske zahtijeva da Vlada Republike Srpske, bez odlaganja, preduzme konkretne i efikasne mjere i  korake u cilju zaustavljanja rasta cijena i zaštite životnog standarda radnika.

    Između ostalog, od Vlade Republike Srpske traže i da uvede jasna, obavezujuća i kontrolisana ograničenja trgovačkih marži na osnovne životne namirnice i ključne usluge.

    Zatraženo je od Vlade i da uspostavi efikasan i transparentan sistem kontrole formiranja cijena na tržištu.

    Traže i da se obezbijedi kontinuiran i pojačan rad inspekcijskih organa, uz javno objavljivanje rezultata izvršenih kontrola.

    Zatražili su i da se značajno povećaju novčane kazne i dosljedno sankcionišu svi subjekti koji neopravdano  i spekulativno podižu cijene..

    Društveno neprihvatljiva situacija

    “Republika Srpska se danas suočava sa društveno neprihvatljivom situacijom u kojoj cijene osnovnih životnih namirnica i proizvoda neophodnih za svakodnevni život domaćinstva u Republici Srpskoj, u pojedinim slučajevima dostižu, pa čak i premašuju cijene u zemljama Evropske unije, dok su plate radnika značajno niže”, naveli su iz Saveza sindikata Republike Srpske.

    Istovremeno, kako podsjećaju, javnost se gotovo svakodnevno suočava sa  najavama novih poskupljenja koja se najčešće pravdaju takozvanom “slobodom tržišta” bez ikakve stvarne kontrole, analize opravdanosti i odgovornosti prema radnicima i građanima Republike Srpske, te jasne institucionalne reakcije.

    Kakvu opasnost donosi inflacija

    “Podsjećamo javnost da se Savez sindikata Republike Srpske  u pregovorima sa socijalnim partnerima  Vladom Republike Srpske i Unijom poslodavaca  Republike Srpske  izborio za povećanje najnižih plata u Republici Srpskoj za 2026. godinu u rasponu od 10 – 11,50 odsto, što je bio značajan korak ka poboljšanju položaja radnika sa najnižim primanjima. Međutim, zbog stalnog i ubrzanog rasta cijena, posebno osnovnih životnih namirnica i usluga, ta povećanja su već sada ozbiljno ugrožena, a realna je opasnost da inflacija u potpunosti pojede sva povećanja plata”, navode u Savezu.

    Savez sindikata Republike Srpske, kako dodaju, stalno je upozoravao da povećanje plata neće postići očekivani efekat, ukoliko istovremeno ne postoji efikasna kontrola rasta cijena. Održali su, dodaju, i nekoliko sastanaka sa resornim ministarstvom, ali konkretnih rezultata nije bilo.

    “Očuvanje životnog standarda i kupovne moći radnika nije pitanje dobre volje, već zakonska, društvena i moralna obaveza insitucija, a posebno Vlade Republike Srpske. Bez hitne intervencije, Republika Srpska  može ući u zonu  socijalne nestabilnosti i  nastavka trenda odlaska radne snage iz Republike Srpske, što može ostaviti dugoročne i teško popravljive posljedice po ekonomiju i društvo u cjelini”, navode iz Saveza.

    Takođe, kako ističu, “poslodavci moraju dodatno povećati plate zaposlenima, kako bi se očuvala kupovna moć radnika i spriječio dalji pad životnog standarda”.

    Savez sindikata Republike Srpske, naglasili su, ne može i neće prihvatiti da teret ekonomskih kretanja, tržišnih poremećaja i neodgovornih poslovnih praksi  snose isključivo radnici.

    “Očekujemo rješenja u najkraćem roku”

    “Očekujemo da Vlada Republike Srpske u najkraćem roku ponudi konkretna  i djelotvorna rješenja, jasne mjere i precizne rokove u cilju zaštite životnog standarda radnika i svih građana Republike Srpske. Ukoliko izostane blagovremena i efikasna reakcija, Savez sindikata Republike Srpske će u skladu sa svojom ulogom i odgovornošću, preduzimati dalje korake u zaštiti prava i  interesa radnika”, naveli su.

    Kako ističu, radnici u Republici Srpskoj “više ne žele samo da preživljavaju, oni žele da imaju pristojne plate, sigurnost i mogućnost dostojanstvenog života”.

  • Povećanje studentskih stipendija od akademske 2026/27. godine

    Povećanje studentskih stipendija od akademske 2026/27. godine

    Povećanje iznosa studentskih stipendija predstavlja stratešku mjeru Vlade Republike Srpske i Ministarstva za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje usmjerenu na jačanje sistema visokog obrazovanja, čime se potvrđuje da je znanje i budućnost mladih prioritet Republike Srpske, rekao je ministar za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske Draga Mastilović.

    Ministarstvo dodjeljuje 1.065 stipendija svake godine za studente koji studiraju u Republici Srpskoj, za šta se iz budžeta Resora za visoko obrazovanje do sada izdvajalo 2.130.000 KM. Stipendije se isplaćuju mjesečno, 10 mjeseci, koliko traje akademska godina. Mjesečni iznos stipendije je 200 KM, dakle 2.000 KM godišnje po studentu. Budžetom za 2026. godinu predviđeno je povećanje iznosa stipendija za akademsku 2026/27. godinu sa 200 na 300 KM, odnosno budžet za stipendije za ovu godinu je 3.195.000 KM.

     

     

    Ministarstvo za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje Republike Srpske, putem Fonda „”Dr Milan Јelić”, svake godine raspisuje Konkurs za dodjelu stipendija studentima prvog, drugog i trećeg ciklusa studija za studente koji studiraju u Republici Srpskoj, BiH i visokoškolskim ustanovama u inostranstvu te isplaćuju stipendije u devet mjesečnih rata.

    Budžetom za akademsku 2026/27. godinu predviđeno je povećanje iznosa stipendija Fonda “Dr Milan Јelić”. Budžet Fonda je sa 750.000 KM povećan na 1.125.000 KM.

    Tako će studentima prvog ciklusa studija koji studiraju na javnim na univerzitetima u Republici Srpskoj i BiH u akademskoj 2026/27. godini stipendije umjesto 400 KM biti povećane na 600 KM mjesečno, studentima prvog ciklusa studija na visokoškolskim ustanovama u Pepublici Srbiji, Makedoniji, Sloveniji, Hrvatskoj ili Crnoj Gori sa 500 KM biće povećane na 700 KM, dok će studentima prvog ciklusa studija na visokoškolskim ustanovama u inostranstvu umjesto 800 KM biti dodijeljeno 900 KM.

    Studentima drugog ciklusa studija na univerzitetima u Republici Srpskoj, BiH i visokoškolskim ustanovama u inostranstvu umjesto dosadašnjih 5.000 KM biće dodijeljeno 5.500 KM, a studentima trećeg ciklusa studija na univerzitetima u Republici Srpskoj, BiH i visokoškolskim ustanovama u inostranstvu stipendije će sa 10.000 KM biti povećane na 12.000 KM godišnje.

     

    Mastilović je podsjetio da je jedna od najznačajnih mjera Vlade Republike Srpske u oblasti visokog obrazovanja besplatno školovanje za sve redovne studente prvog i drugog ciklusa studija, te besplatan smještaj u studentskim domovima i subvencionisana ishrana u studentskim menzama, što Republiku Srpsku čini jedinstvenom u regionu.

  • Kolika je inflacija bila krajem prošle godine u BiH?

    Kolika je inflacija bila krajem prošle godine u BiH?

    U decembru prošle godine, poredeći sa istim mjesecom 2024. godine, zabilježen je rast nivoa cijena od 4,1 odsto, pokazuju podaci Agencije za statistiku BiH.

    Kako se navodi u ovim podacima, prosječni rast cijena zabilježen je u odjeljcima hrana i bezalkoholni napici za 5,3%, alkoholna pića i duvan za 4,1%, stanovanje i režijski izdaci za 7,3%, namještaj, kućanski uređaji i redovno održavanje kuće za 2,4%, zdravstvo za 4,7%, komunikacije za 1,5%, rekreacija i kultura za 4,9%, obrazovanje za 3,1%, restorani i hoteli za 7,8% te ostala dobra i usluge za 3,3%.

    “Prosječni pad cijena je zabilježen u odjeljku odjeća i obuća za 7,8% i prevoz za 0,2%”, piše u podacima Agencije za statistiku BiH.

    Dodaje se da je u decembru prošle godine zabilježen rast nivoa cijena.

    “Cijene proizvoda i usluga koji se koriste za ličnu potrošnju u Bosni i Hercegovini, mjerene indeksom potrošačkih cijena, u decembru 2025. godine u odnosu na prethodni mjesec u prosjeku su više za 0,1%. Posmatrano po odjeljcima prema namjeni potrošnje (COICOP), u decembru 2025. godine u odnosu na prethodni mjesec u prosjeku je zabilježen rast cijena u odjeljcima hrana i bezalkoholna pića za 0,2%, alkoholna pića i duvan za 0,3%, stanovanje i režijski izdaci za 0,7%, restorani i hoteli za 0,4% i ostala dobra i usluge za 0,4%”, stoji u podacima.

    Dalje piše da su niže cijene zabilježene u odjeljcima odjeća i obuća za 2% i prevoz za 0,6%.

    Predrag Mlinarević, profesor na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, rekao je za “Nezavisne novine” da, kada govorimo o inflaciji, treba razdvojiti kretanja bazične inflacije od ukupne inflacije.

    “Bazična inflacija predstavlja porast cijena u koji nije uključen rast cijena hrane i energenata. Ukupna inflacija pored bazične inflacije obuhvata i cjenovno najvolatilnije kategorije dobara: hranu i energente. Imajući u vidu da bazičnu inflaciju strukturišu cijene usluga i efekti monetarne i fiskalne politike, ona je kao takva relevantan reper domaćih kretanja. Ako izuzmemo efekte monetarne politike koji zbog monetarnog režima u BiH nemaju uticaj na bazičnu inflaciju, i uticaj fiskalne politike ograničimo na rast javne potrošnje, ispostavlja se da je bazična inflacija najvećim dijelom pod uticajem rasta troškova rada i nivoa tržišne konkurencije”, objašnjava Mlinarević.

    Prema njegovim riječima, ako znamo da su usluge dominantno radno intenzivne djelatnosti, rast zarada može imati uticaj na rast cijena.

    “Međutim, u slučaju da imate snažnu konkurenciju, prenos rasta zarada na rast cijena bi bio manji i time bi se spriječilo sticanje ekstraprofita.

    Kada pak govorimo o cijenama hrane i energije, tu dolazimo do fenomena uvezene inflacije. Uzimajući u obzir da najveći dio ovih dobara uvozimo, očekivano je da globalna cjenovna kretanja utiču i na cijene na domaćem tržištu. I ovdje se kao problematična stvar javlja odsustvo konkurencije i potencijalni dosluh između trgovaca. Visoke marže i skoro pa usklađene cijene upućuju na mogući oblik neprihvatljivog sporazumijevanja. Stoga bi aktivniji pristup Komisije za zaštitu konkurencije uz dolazak diskontera koji bi pojačali konkurenciju mogli rezultirati opadanjem cijena. Sa druge strane, uspostavljanjem indeksa cijena hrane i energije i određivanjem dohodnih pragova mogla bi se ustanoviti socijalna politika u vidu jednokratnih pomoći građanima kojima je pomoć zaista potrebna”, zaključio je Mlinarević.

  • Promet pada, kreće borba za radnike

    Promet pada, kreće borba za radnike

    Ugostitelji u Republici Srpskoj se suočavaju s ozbiljnim problemom nedostatka radne snage i rastom troškova poslovanja, što prijeti opstanku lokala.

    Ovaj problem je posebno izražen u predsezoni i ljetnim mjesecima. Pojašnjavaju da zbog rasta troškova poslovanja ugostitelji će u narednom periodu biti primorani da koriguju cijene naviše određenih proizvoda u svojim objektima.

    Naime, prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, promet u ugostiteljstvu u trećem tromjesečju 2025. godine u odnosu na isti period prethodne godine manji je za 4,4 odsto, dok je u odnosu na drugo tromjesečje 2025. godine veći za 2,7 odsto.

    Goran Kurtinović, član Upravnog odbora Udruženja poslodavaca ugostiteljstva i turizma Republike Srpske “Horeca”, kazao je za “Nezavisne novine” da je u prošloj godini bilo vidljivo da je promet u kafanama niži nego ranijih godina, te istakao da od januara pa do kraja maja traje borba za radnu snagu.

    Od radnika zavisi opstanak lokala
    “Došli smo u situaciju da od prisustva radnika zavisi opstanak lokala da li će raditi ili ne, jer je problem s radnom snagom izuzetno izražen”, kazao je Kurtinović.

    Istakao je da, što se tiče pada prometa, svi su to osjetili prošle godine, a kako kaže, razni su razlozi tome.

    “Jedan od njih su veće cijene, koje su prouzrokovane rastom minimalne plate. Morali smo obećavati radnicima koji ostaju veće plate i bolje uslove, a za to je potrebno zaposliti dodatne radnike kako bismo postojećim zaposlenima omogućili slobodne dane i odlazak na odmore”, rekao je Kurtinović.

    Ljudi štede i manje borave u kafanama
    Ističe da je i prošle godine takođe došlo do rasta minimalne plate, a zbog globalne situacije ljudi više štede, pa se odlučuju da manje izlaze u restorane i kafiće.

    “Vizuelno nismo imali smanjen broj gostiju, ali promet jeste bio manji, jer gosti ne sjede previše dugo i naručuju jedno ili dva pića. I ove godine smo pred samu Novu godinu, do 20. decembra, imali manji priliv turista nego što je to bilo ranijih godina. Primjetno je da su i naši ljudi iz dijaspore manje boravili u ugostiteljskim objektima tokom čitave godine”, pojasnio je Kurtinović.

    Poskupljenja i u ovoj godini
    Prema njegovim riječima, i ovoj godini ugostitelje očekuje poskupljenje poslovanja, jer, kako kaže, rast minimalne plate, poskupljenje struje i drugih namirnica lančano poskupljuje i druge proizvode.

    “Već sada sa cijenama ‘udaramo u plafon’, maksimum koji naši standardi mogu da pokriju. Poskupljenje će vjerovatno biti primijenjeno na pojedine artikle u svakom ugostiteljskom objektu, posebno one koji su najtraženiji, poput piva, kafe ili vina, kako bi se pokrili dodatni troškovi”, kazao je Kurtinović.

    Jedan ugostitelj iz Šipova kazao je da je i manjim lokalnim zajednicama slična situacija.

    “Bilo je posla oko praznika, ali čim dijaspora ode, broj gostiju se smanji”, kazao je on. Istakao je da i oni imaju problem sa manjkom radnika, te da posebno u ljetnim mjesecima kubure sa radnicima.

    “Ali dobrog radnika treba dobro platiti”, poručio je ovaj ugostitelj.

  • Čadež: Direktna šteta od blokada teretnih prelaza oko 100 miliona evra dnevno

    Čadež: Direktna šteta od blokada teretnih prelaza oko 100 miliona evra dnevno

    U toku je blokada više od 20 teretnih prelaza zbog neadekvatne reakcije EU po pitanju tretmana profesionalnih vozača u Šengenskoj zoni, a predsjednik Privredne komore Srbije Marko Čadež obišao je jutros granični prelaz Batrovci, gdje više od 50 kamiona blokira teretni saobraćaj i ukazao da direktna šteta od blokada prelaza i izvoza iz čitavog Zapadnog Balkana iznosi oko 100 miliona evra dnevno.

    ”To je samo šteta kada je u pitanju izvoz robe. Na to treba dodati da svaka proizvodna kompanija ima penale i kazne zbog neisporučene robe između 10.000 i 50.000 evra dnevno. Ima oko 10.000 kompanija koje izvoze samo iz Srbije u EU, onda se može doći do zaista velikih brojki”, rekao je Čadež za Tanjug.

    Naveo je da je za razliku od nekih raniji velikih kriza dobavljačkih lanaca, poput one izazvane kovid pandemijom ili nesrećom velikog tankera u Sueckom kanalu, trenutnu dobavljačku krizu izazvala nefleksibilnost evropske birokratije.

    Čadež je kazao da više od dvije godine privrednici sa prostora celog Zapadnog Balkana, iz Srbije, Sjeverne Makedonije, Albanije, Crne Gore ujedinjenji ukazuju Evropi da je ovo veliki problem, kao i da kompanije iz EU koje proizvode u Zapadnom Balkanu ukazuju na to, ali da se rješenja ne nalaze.

    ”Sad imamo paradoksalnu situaciju u kojoj Evropa i evropske kompanije same sebe koče ili blokiraju”, rekao je Čadež.

    Dodao je da su kompanije veoma zabrinute zbog trenutne krize i da je zato došao sa predsjednikom Njemačko-srpske komore Filipom Simovićem.

    ”Tokom ove dve godine nismo imali nijedno rešenje. U poslednjih sedam dana devet vozača je uhapšeno samo u Nemačkoj. Evropska pravila se odnose na vozače kao i na emigrante u pokušaju i to dovodi praktično i do zastoja cele evropske privrede, ne govorimo samo o Zapadnom Balkanu”, rekao je Čadež.

    Na pitanje da li očekuje reakciju EU i da se izađe u susret zahtjevima koje traže prevoznici Zapadnog Balkana, Čadež je rekao da se nada da će evropska administracija, koja nije imala sluha za privrednike i kompanije iz Beograda, Prištine, Tirane, Sarajeva, Banjaluke, imati sluha da čuje velike kompanije u državama članicama koje se, kako kaže, u ovoj situaciji obraćaju svojim vladama.

    ”Nadam se da će imati sluha da jednostavno ne ubiju svoju sopstvenu privredu, ovo i nije stvar samo naših kompanija i naših prevoznika. Prevoznici su se odlučili na ovu meru koja je krajnja nužda, ali sluha nije bilo. Poslednje dve godine smo uglavnom dobijali samo neke izgovore da su to pravila, da je to jednako napravljeno za celu Šengen zonu”, rekao je Čadež.

    Prevoznici zemalja Zapadnog Balkana započeli su u ponedjeljak u podne blokade drumskog transporta na teretnim prelaza sa zemljama Šengena zbog neadekvatne reakcije Evropske komisije i zemalja Šengena po pitanju tretmana profesionalnih vozača i ograničavanje boravka njima na teritoriji Šengena tokom svakodnevnih radnih aktivnosti.

    Najavljeno da će prevoznici proširiti blokadu na još dva granična prelaza na istoku Srbije, nakon što su pojedini ruski prevoznici pokušali da zaobiđu postojeće blokade koristeći prelaze koji se ranije nisu koristili ili su bili u minimalnoj upotrebi.

    Riječ je o alternativnim graničnim prelazima sa Bugarskom – Mokranje, u blizini Negotina i Ribarci, u blizini Bosilegrada.

    Privredna komora Srbije saopštila je u ponedeljak da intenzivno radi na hitnom rješavanju problema boravka profesionalnih vozača u Šengenskoj zoni u saradnji sa komorama iz regiona Zapadnog Balkana.

    Predloženo je uvođenje posebne vize ili dozvole za profesionalne vozače koja bi važila u cijeloj Šengenskoj zoni, povećanje dozvoljenog broja dana boravka ili izuzimanje vozača iz sistema EES dok se ne postigne trajno rješenje, navode iz PKS povodom blokada teretnih prelaza sa zemljama Šengena koje su u podne započeli prevoznici.