VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Tržište “crnog zlata”: Cijene nafte na višegodišnjem maksimumu

    Tržište “crnog zlata”: Cijene nafte na višegodišnjem maksimumu

    Nafta je na putu da zabilježi devetu uzastopnu nedjelju rasta, što je najduži period uspona cijena na sedmičnom nivou od 2015. godine, jer su isporuke proizvođača iz OPEK+ grupe na tržište skromne, a zalihe sirove nafte u SAD opadaju.

    Fjučersi američke WTI nafte za isporuku u decembru porasli su za 77 cent ili 0,9 odsto, na 83,27 dolara po barelu na Njujorškoj berzi, i na putu su da ostvare dobitak od 2,0 procenta u odnosu na prošlu nedjelju, prema podacima koje u realnom vremenu objavljuje portal oilprice.com.

    Cijena decembarskih fjučersa sjevernomorske nafte Brent ojačala je za 54 centa ili za pola procenta, na 85,08 dolara po barelu na evropskoj Interkontinentalnoj berzi u Londonu. Na nedjeljnom nivou je u porastu za 0,7 procenata.

    Predsjednik SAD Džo Bajden izjavio je četvrtak uveče da bi Amerikanci trebalo da očekuju visoke cijene benzina i u narednoj godini jer članice Organizacije zemalja izvoznica nafte i drugi strani proizvođači ne snabdijevaju tržište dovoljnim količinama, prenio je Blumberg.

    Zalihe u najvećem američkom čvorištu za skladištenje nafte su pale na nivoe koji su posljednji put viđeni kada su cijene “crnog zlata” bile 100 dolara za barel.

  • Vučić sa predstavnicima MMF “Očekivani rast BDP u Srbiji oko sedam odsto”

    Vučić sa predstavnicima MMF “Očekivani rast BDP u Srbiji oko sedam odsto”

    Povoljni ekonomski trendovi u julu i avgustu ukazuju na to da će Srbija tokom trećeg kvartala ostvariti rast BDP od oko sedam odsto, rekao je predsjednik Srbije Aleksandar Vučić na današnjem sastanku u Beogradu sa predstavnicima Misije Međunarodnog monetarnog fonda (MMF).

    Ocijenivši da je ta stopa rasta iznad očekivanja, Vučić je naveo da će polovina privrednog rasta u 2021. godini biti rezultat povećanja fiksnih investicija i lične potrošnje, saopšteno je iz pres-službe predsjednika Srbije.

    – Pozitivan doprinos očekujemo od započetog investicionog ciklusa i od novih izvoznih proizvodnih kapaciteta, podstaknutih visokim prilivom stranih direktnih investicija – rekao je Vučić.

    Na sastanku je konstatovano da je u prvoj polovini ove godine zabilježen rast BDP od 7,6 odsto, zahvaljujući rezultatima ostvarenim u svim sektorima, posebno u industrijskoj proizvodnji, građevinarstvu i uslužnom sektoru.

    Vučić i predstavnici Misije MMF saglasili su se da su povoljni uslovi na tržištu rada i rast realnih zarada od 6,2 odsto uticali na povećanje privatne potrošnje, što se odrazilo na privredni rast.

    – Projekcija za 2021. godinu revidirana je sa šest na sedam odsto zbog povoljnih kretanja u pomenutim oblastima. Ovakav rast BDP omogućiće povećanje plata i penzija i u sljedećoj godini, u skladu sa zadatim fiskalnim okvirima – zaključeno je na sastanku.

    Predstavnici Misije MMF pozitivno su ocijenili privredni rast i brz ekonomski oporavak Srbije, ali su izrazili zabvrinutost zbog cijene energenata na svjetskom tržištu i posljedica krize izazvane pandemijom korona virusa.

  • Rast industrijske proizvodnje u Srpskoj od 14 odsto

    Rast industrijske proizvodnje u Srpskoj od 14 odsto

    Industrijska proizvodnja u Republici Srpskoj za devet mjeseci ove godine zabilježila je rast od 14 odsto u odnosu na isti period prošle godine, saopštio je Republički zavod za statistiku.

    Kalendarski prilagođena industrijska proizvodnja u Srpskoj u septembru ove godine u odnosu na isti mjesec lani veća je za 8,1 odsto.

    Prema industrijskim oblastima u posmatranom periodu, u prerađivačkoj industriji ostvaren je rast od devet odsto, u oblasti važenja ruda i kamena rast od 2,3 odsto, dok je u području proizvodnje i snabdijevanja električnom energijom, gasom, parom i klimatizaciji zabilježen pad od 0,1 odsto.

    Desezonirana industrijska proizvodnja u Srpskoj u septembru u odnosu na avgust manja je za 2,2 odsto, a posmatrano prema oblastima u tom periodu jedino je u prerađivačkoj industriji ostvaren rast od 1,9 odsto.

    Broj radnika u industriji Srpske u septembru u odnosu na avgust veći je za 0,3 odsto, dok je broj zaposlenih za devet mjeseci ove godine u odnosu na isti period prošle godine manji za 1,5 odsto.

  • Veća od 1.000 KM: Pogledajte koliki je septembarski prosjek plata u Srpskoj

    Veća od 1.000 KM: Pogledajte koliki je septembarski prosjek plata u Srpskoj

    Prosječna septembarska plata nakon oporezivanja U Republici Srpskoj bila je 1.026 KM i ponovo je najviša do sada kada se posmatra prosječna plata nakon oporezivanja po mjesecima, podaci su Republičkog zavoda za statistiku.

    Prosječna septembarska plata nakon oporezivanja veća je od avgustovske nominalno za 0,2 odsto, dok je u odnosu na septembar prošle godine nominalno veća za 6,4 odsto.

    Najveća septembarska plata nakon oporezivanja u iznosu od 1.592 KM isplaćena je u području finansijske i djelatnosti osiguranja, a najniža od 748 KM u građevinarstvu.

    Cijene proizvoda i usluga koje se koriste za ličnu potrošnju u Republici Srpskoj, mjerene indeksom potrošačkih cijena, u septembru u odnosu na avgust u prosjeku su više za 0,6 odsto, dok su u odnosu na septembar prošle godine u prosjeku više za 2,6 odsto.

    Najveći godišnji rast cijena u septembru od 9,2 odsto zabilježen je u odjeljku prevoza zbog viših cijena goriva i maziva, dok je najveći pad cijena od 7,8 odsto bio kod obuće i odjeće zbog sezonskih sniženja.

  • Smanjenje akciza dovelo bi do pada cijena cigareta i maknulo šverc sa ulica

    Smanjenje akciza dovelo bi do pada cijena cigareta i maknulo šverc sa ulica

    Činjenica je da je Bosna i Hercegovina zemlja sa najvećim nametima na cigarete u Evropi. Ta situacija izuzetno pogoduje razvoju crnog tržišta duvana i duvanskih proizvoda jer su nameti otišli znatno preko životnog standarda građana.

    Ovo je problem domaće fiskalne politike koja obuhvata duvan i duvanske proizvode, a ima za posljedicu formiranje neformalnog, crnog tržišta, pad javnih prihoda, degradaciju ponude proizvoda, kao i loše efekte po zdravlje građana.

    Od ukupne maloprodajne cijene cigareta tek deset odsto odlazi industriji, a tu se radi o čitavom nizu subjekata, od distributera, preko trgovaca pa do proizvođača. Ostalih 90 odsto uzme država, zbog čega BiH spada u red zemalja sa najvećim poreskim opterećenjem na duvan.

    Jednostavno rečeno, od najniže maloprodajne cijene jedne kutije cigareta, koja košta pet KM, država kroz akcizu i PDV dobije 4,5 KM.

    Upravo zbog toga, a i zbog činjenice da su cijene cigareta znatno više od kupovne moći većine građana, ilegalno tržište duvana i cigareta je sveprisutno, a kriminalne grupe koje se bave švercom cigareta sve jače i organizovanije.

    Prema globalnom indeksu organizovanog kriminala za 2020. godinu, Bosna i Hercegovina zauzima 49. mjesto od 193 zemlje članice UN-a po zastupljenosti organizovanog kriminala, dok je među 44 evropske zemlje peta na listi.

    Iako se ovaj izvještaj ne bavi direktno crnim tržištem cigareta, prema robi koja se redovno zapljenjuje, jasno je da se radi o uhodanim kriminalnim grupama.

    Ipak i pored činjenice da BiH ima najveće ilegalno tržište duvanom i duvanskim prerađevinama, postignuti su određeni pomaci i to prije svega zahvaljujući radu SIPA, Granične policije BiH, Uprave za indirektno oporezivanje BiH i entitetskih inspekcija.

    U prvih devet mjeseci ove godine zapljene cigareta i rezanog duvana su nekoliko puta veće u odnosu na isti period prošle godine, a na tržištu se već vide efekti tih zapljena s obzirom na to da je pad legalnog tržišta, koji je bio konstantan, zaustavljen, međutim crno tržište je još najveće u Evropi.

    Ilegalno tržište, prema mišljenju mnogih, postalo je jedan od najvećih ekonomskih problema u zemlji s obzirom na to da je oko 50 odsto ukupnog tržišta crno tržište, zbog čega privreda godišnje gubi 150 miliona KM, a na nivou cijele države prema određenim procjenama izgubi se čak milijardu KM. O kolikim gubicima se radi, možda najbolje pokazuje podatak da bi se za taj gubitak moglo izgraditi najmanje 30 novih kilometara auto-puta, a svaki penzioner u BiH mogao bi dobiti još jednu minimalnu penziju, a svaka porodilja u prvih godinu dana svaki mjesec mogla bi dobiti 1.600 KM.

    Saša Grabovac, izvršni direktor Udruženja ekonomista SWOT, kaže da je pomak u kontrolama ilegalnog tržišta evidentan. Takođe naglašava i da analize govore da, kada nameti postanu preveliki, dolazi do smanjenja prihoda u zemlji, a BiH se po pitanju akciza na duvan to desilo prošle godine.

    “Ukoliko poreska politika ne uvažava standard građana i ukoliko su ti porezi veliki, logično je da će građani posegnuti za alternativnim pa i nelegalnim načinima snabdijevanja. Pojačane kontrole treba nastaviti, ali i uključiti neka druga razmišljanja u vezi sa postojećom akciznom i poreskom politikom”, rekao je Grabovac, dodajući da je neophodno regulisati crno tržište duvana jer se radi o velikom ekonomskom, društvenom i zdravstvenom problemu.

    Kada je riječ o samim zapljenama, Granična policija BiH bilježi rekorde. U prvih devet mjeseci 2020. godine ukupno je zaplijenila i privremeno oduzela 80.390 kutija cigareta vrijednosti 380.000 KM i 360 kilograma rezanog duvana vrijednosti 10.827 KM, dok je u prvih devet mjeseci ove godine zaplijenjena i oduzeta 141.941 kutija cigareta vrijednosti 717.115 KM i 533 kilograma rezanog duvana vrijednosti 43.706 KM.

    “Privremeno oduzeti cigarete i duhanski proizvodi su najčešće pronađeni i otkriveni u blizini granične linije između Crne Gore i BiH. Granična policija kontinuirano radi na sprečavanju svih oblika prekograničnog kriminala kao i na presijecanju lanca krijumčarenja cigareta i duhanskih proizvoda sa svim policijskim agencijama i Upravom za indirektno oporezivanje”, rekla je Franka Vican, portparol Granične policije BiH.

    I u Upravi za indirektno oporezivanje BiH kažu da imaju odličnu saradnju sa policijskim agencijama te Graničnom policijom BiH, SIPA, entitetskim i kantonalnim MUP-ovima kao i sa Policijom Brčko distrikta.

    Iz svega navedenog vidno je da se kontrole konačno provode i sve nadležne državne institucije rade na tome da se crno tržište u što većoj mjeri eliminiše, međutim postavlja se pitanje šta je još potrebno uraditi da bi promjena bila vidna? Dakle, uz konstantne akcije, potrebna je državna strategija koja će jasno definisati i ostale načine regulacije crnog tržišta. Izvjesno je da samo smanjenje akciza, pa zatim i maloprodajnih cijena, može ukloniti šverc sa naših ulica.

  • Ove sedmice cijene derivata povećane za šest feninga, a od naredne biće veće i do četiri feninga

    Ove sedmice cijene derivata povećane za šest feninga, a od naredne biće veće i do četiri feninga

    Gorivo u Republici Srpskoj je poskupilo ove sedmice u prosjeku za četiri do šest feninga, a nove, uvećane cijene očekuju se već naredne sedmice.

    Trenutne cijene benzina BMB95 su od 2,29 do 2,42 konvertibilnih maraka, dizel ED5 2,25 do 2,35 KM zavisno od regije i distributera kaže za Srpskainfo Dragan Trišić, predsjednik Grupacije za promet naftom i naftnim derivatima pri Privrednoj komori RS.

    On kaže da su i cijene plina takođe u više navrata povećane, a posljednji put je to bilo prije dva dana i to u prosjeku za pet feninga. Sada je maloprodajna cijena od 1,36 KM do 1,45 KM.

    – Ove sedmice će cijene goriva biti na ovom nivou, dok se naredne sedmice očekuje blagi rast od oko dva do četiri feninga – dodaje Trišić.

    Vlada Republike Srpske je u aprilu ove godine donijela uredbu kojom je ograničena marža trgovcima nafttnih derivata.

    – Trgovicma koji obavljaju trgovine naftnim derivatima propisana je maksimalna veleprodajna marža u apsolutnom iznosu od 0,06 KM po litri derivata, dok je trgovcima koji obavljaju djelatnost trgovine na malo naftnim derivatima propisana maksimalna marža od 0,25 KM po litru – ističu u Ministarstvu trgovine.

    Inspekcijski nadzor nad primjenom uredbe obavlja Tržišna inspekcija.

  • Borelj: Velika geopolitička igra s cijenama energenata

    Borelj: Velika geopolitička igra s cijenama energenata

    Šef diplomatije EU Žozep Borelj kaže da je pitanje cijene energenata veliko geoplitičko pitanje koje ima i svoju socijanu cijenu.

    “Današnje cijene energenata su posljedica velike geopolitičke igre sa snažnom spoljnopolitičkom slikom”, ocijenio je Borelj.

    On je dolazeći na samit EU poručio da će se razgovarati i o migrantskoj situaciji na spoljnim granicama EU.

    “Vidimo kako se migranti koriste kao oružje i kako se guraju na granice Poljske i baltičkih zemalja. Za to su odgovorne bjeloruske vlasti”, izjavio je Borelj i zaključio da je riječ o ekstremnom kršenju ljudskih prava.

  • Domaća privreda pokazuje znakove oporavka

    Predsjednik Vlade Republike Srpske Radovan Višković sastao se danas u Banjaluci sa predstavnicima Unije udruženja poslodavaca Republike Srpske, saopšteno je iz Biroa za odnose s javnošću Vlade Srpske.

    U okviru priprema budžeta Srpske za 2022. godinu, Višković i predstavnici ovog udruženja, sa predsjednikom Sašom Trivićem na čelu, razgovarali su o mogućnostima za što intenzivniju podrške Vlade domaćoj privredi, u kontekstu njenog oporavka od ekonomskih posljedica pandemije korona virusa.

    Tokom sastanka, ocijenjeno je da domaća privreda pokazuje znakove oporavka, o čemu svjedoči značajan rast bruto društvenog proizvoda, ali i rast broja zaposlenih i povećanje prosječne plate zaposlenih u Srpskoj, navodi se u saopštenju.

    Na sastanku su razmotrene planirane aktivnosti na izradi strategije zapošljavanja Republike Srpske za period od 2022. do 2026. godine.

    Zaključeno je da treba nastaviti sa intenzivnom politikom poticanja direktnih ulaganja, a sa ciljem podizanja efikasnosti proizvodnje i broja zaposlenih, navodi se u saopštenju.

    Istovremeno, razmotrena je realizacija Programa ekonomskih reformi za period 2021. – 2023. godina, kao i ovogodišnji akcioni plan.

  • Mitrović o izgradnji aerodroma u Trebinju: Neće biti problema prilikom potpisivanja memoranduma

    Mitrović o izgradnji aerodroma u Trebinju: Neće biti problema prilikom potpisivanja memoranduma

    Ministar transporta i komunikacija u Savjetu ministara Vojin Mitrović izjavio je da ne očekuje da će biti problema u vezi sa potpisivanjem memoranduma Savjeta ministara i Vlade Srbije o izgradnji aerodroma u Trebinju.

    Mitrović je podsjetio da je sličan memorandum potpisan sa turskom privatnom firmom u vezi sa izgradnjom auto-puta Beograd-Sarajevo, te da ni tada nije bilo problema.
    “Srpska strana nije pravila problem pošto je u pitanju bila Turska, sada imamo obrnut slučaj da Srbija ovdje gradi nešto, tako da moramo imati razumijevanja”, rekao je Mitrović novinarima.

  • Takse na ugljen-dioksid bi rapidno poskupile električnu energiju

    Takse na ugljen-dioksid bi rapidno poskupile električnu energiju

    “Elektroprivreda RS” jeste izvozno orijentisana, ali se 75 odsto električne energije u Srpskoj proizvodi u termoelektranama, što pokazuje da bi struja rapidno poskupila i kod nas ako bi se uvele takse na emisiju ugljen-dioksida kao u EU.

    Po zvaničnim podacima, prošle godine je u Srpskoj proizvedeno gotovo 7.400 gigavat časova električne energije, od čega je u inostranstvu prodato više nego što su potrebe domaćeg tržišta.

    Tako je izvezeno oko 3.600 gigavata, dok je finalna potrošnja u RS iznosila oko 3.500 kilovata. Uvezeno je 230 gigavata, dok je 396 kilovata izgubljeno pri prenosu ili distribuciji.

    – Najveći potrošači električne energije u Srpskoj su domaćinstva, koja su prošle godine učestvovala u potrošnji sa 51 odsto. Vidimo da je tržište električne energije doživjelo kolaps, da slijedi velika energetska kriza u narednih nekoliko godina i ko ne bude imao investicije u obnovljive izvore energije i mogućnost izvoza struje biće u velikim problemima. Države će morati priskočiti u pomoć takvim elektroprivredama, inače će završiti u stečaju – rekao je Luka Petrović, direktor ERS.


    On je istakao da je ERS jedna od rijetkih elektroprivreda koja je izvozno orijentisana i ima zagarantovanu budućnost.

    Petrović napominje da Energetska zajednica očekuje od elektroprivreda na Balkanu da pristupe naplati taksi za emisiju ugljen-dioksida, što se prvenstveno odnosi na termoelektrane, istakavši da su te naknade sada enormno velike u EU.

    – Naš stav je da želimo da uvodimo te takse, ali istovremeno želimo i konkretnu pomoć u realizaciji projekata iz obnovljivih izvora energije, jer nemamo nikakvih grantova, fondova, ni povoljnih kreditnih linija. Nismo spremni ni finansijski, niti tehnički da ulazimo u plaćanje tih taksi, a da nemamo nikakvu pomoć u izgradnji postrojenja na zelenu energiju – naglasio je Petrović.

    On ističe da su elektroprivrede iz okruženju već povukle ogromna sredstva za realizaciju projekata iz obnovljivih izvora i za revitalizaciju postojećih elektrana i da su konkurentnije od ERS-a, te da se bez pomoći, bar onakve kakvu su imale Hrvatska, Slovenija i Mađarska, ne može pristupiti novim nametima. Tih pogodnosti, kaže, do sad još nije bilo.