VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Divljanje cijena odražava se na turiste u Crnoj Gori

    Divljanje cijena odražava se na turiste u Crnoj Gori

    Turistički uposlenici u Crnoj Gori smatraju da je poskupljenje turističke ponude neminovno jer to, kako kažu, diktira opšte divljanje cijena, ali povećanju cijena smještaja i usluga pristupaju obazrivo iz straha da ne ostanu bez gostiju.

    “Ako previše podignemo cijene – odbićemo goste, a ako ne – propašćemo”, sumira dilemu turističkih uposlenika Dalibor Antonioli, koji se decenijama bavi iznajmljivanjem privatnog smještaja u budvanskom Starom gradu, piše Radio Slobodna Evropa (RSE).

    Iako zvanične statistike nema, poskupljenja su vidljiva na svakom koraku.

    Samo u prva tri mjeseca 2022, meso je u Crnoj Gori poskupjelo za 30 do 60 odsto, saopštili su ranije proizvođači.

    Mada su cijene turističke ponude u regionu veće i do 30 odsto, crnogorski izdavaoci su oprezni, pa ako i bude poskupljenja, ono ne bi trebalo da bude drastično, kaže predsjednica Udruženja izdavalaca privatnog smještaja, Branka Džoganović.

    Ona navodi da u junu prosječne cijene privatnog smještaja iznose od 10 do 12 evra po osobi, dok će u špicu sezone biti najmanje 15 do 20 evra.

    U restoranima duž Slovenske plaže, najfrekventnijeg šetališta u Budvi, može se doručkovati na samoj plaži za oko četiri evra.

    Iznajmljivanje privatnog apartmana na Budvanskoj rivijeri košta od 30 do 250 evra dnevno, zavisno od kategorije i broja ležaja.

    Za one koji biraju hotelski smještaj, noćenje s doručkom treba platiti od 30 evra u objektima sa tri zvjezdice, do 97 evra po osobi u objektima sa pet zvjezdica, podaci su Turističke organizacije Budve.

    Kad je riječ o brzoj hrani, pica parče i palačinka koštaju od dva do tri evra, a hamburger i giros od tri do četiri evra.

    One koji za ručak ili večeru preferiraju mediteranski meni, lignje će koštati 11 evra, gambori od 18 evra naviše, a riblji specijaliteti od 40 evra naviše. Riba prve kategorije kreće se od 30 do 65 evra po kilogramu.

    Ugostitelji na budvanskom šetalištu kažu da za sada gosti rijetko naručuju najskuplje.

    Skuplje je u Starom gradu, gdje jedan od hotela nudi razne paste za 10 evra, rižota od 15 evra, salatu od hobotnice ili biftek za oko 20 evra, a crnogorska vina od 28 do 65 evra.

    Dok turisti ocjenjuju da su poskupljenja mala u odnosu na prošlu godinu i da su prilagođena predsezoni, mještani burnije reaguju na talas poskupljenja. Kažu da će u špicu sezone, u julu i avgustu, skočiti cijene ponude turistima, kao lančana reakcija na drastična poskupljenja u Crnoj Gori posljednjih mjeseci.

    Iz budvanskog Udruženju ugostitelja navode da je ugostiteljska ponuda u predsezoni skuplja za 10 do 20 odsto, a koliko će rasti u julu i avgustu – zavisi od dobavljača i stanja na tržištu, zaključuje se u prilogu RSE.

  • Rasprodaja kriptovaluta

    Rasprodaja kriptovaluta

    Bitkoin je danas na kratko pao na azijskom trgovanju ispod 21.000 dolara.

    Dotle je došlo pošto se panična rasprodaja kriptovaluta nastavlja, ali se kasnije tokom trgovačke sesije blago oporavio i kretao oko nivoa od 21.800 dolara.

    Najveća svetska kriptovaluta pala je za skoro 14 posto u poslednja 24 sata, dok je etereum oslabio više od 12 procenata u istom periodu, prema podacima Koinbejza, izveštava CNBC.

    “Sve trenutno puca, bilo da se radi o akcijama, o kripto imovini ili bilo čemu drugom. Ono što vidite na tržištu je strah, neizvesnost i sumnja“, kaže Nirmal Ranga, šef za trgovanje i tehničke analize na kripto berzi ZebPej.

    Težak nokaut kripto imovine u ponedeljak usledio je kada su platforme za trgovanje poput Celzijusa i Bajnensa zaustavile povlačenja, a neke kompanije su čak zatvorile posao.

    Iz Celzijusa su saopštili da će povlačenja, zamene i transferi između računa biti prekinuti zbog „ekstremnih tržišnih uslova“ i da bi taj potez trebalo da „stabilizuje likvidnost i poslovanje“.

    U međuvremenu, Bajnens, najveća kripto berza na svetu, blokirala je povlačenje bitkoina na više od tri sata „zbog zagušenja transakcija što je izazvalo gomilanje naloga i zastoj“.

    Tržišna kapitalizacija kriptovaluta pala je ispod 1,0 bilion dolara u ponedeljak, prvi put od februara 2021. godine, pokazali su podaci sa platforme KoinMarketKap. Poslednjih dana sa tržišta je zbrisano oko 200 milijardi dolara.

    Do rasprodaje kriptovaluta došlo je pošto investitori uglavnom beže iz rizičnih sredstva usled straha od potencijalne globalne recesije, dok vodeće centralne banke širom sveta podižu kamatne stope kako bi ukrotile inflaciju.

    Bitkoin je pao skoro 70 posto sa istorijskog rekorda koji je dostigao u novembru 2021.

  • Bitkoin pao na jednoipogodišnji minimum

    Bitkoin pao na jednoipogodišnji minimum

    Bitkoin je pao danas na azijskom trgovanju na najniži nivo u poslednjih 18 mjeseci.

    Do toga je došlo pod uticajem zabrinjavajućih podataka o inflaciji u Sjedinjenim Državama koji su izazvali averziju investitora prema ulaganjima u rizičnu imovinu.

    Najveća kriptovaluta na svetu po tržišnoj kapitalizaciji pala je za čak 8,9 posto na 24.903,49 dolara, na najniži nivo od decembra 2020, izveštava “Blumberg”.

    Takođe su oslabili i drugi digitalni tokeni budući da rasprodaja uzima maha.

    Indeks MVIS, koji meri vrednost 100 vodećih kriptovaluta, pao je za 9,7 procenata.

    Analitičari kažu da su kripto sredstva u raljama monetarne politike Federalnih rezervi, koje ove nedelje treba da odluče o novom povećanju referentne kamate kako bi ohladile visoku inflaciju. Pojedini čak procenjuju da bi bitkoin mogao da se spusti ispod 15.000 dolara, pa čak i na jednocifren iznos u hiljadama dolara zbog opšteg makro okruženja i nivoa straha koji je zahvatio tržište.

    Trgovci se pojačano klade na agresivnije povećanje kamate Federalnih rezervi nakon što je minulog petka objavljeno da je inflacija u SAD dostigla u maju 8,6 odsto u odnosu na isti mesec 2021. godine, što je njen najviši nivo od decembra 1981.

  • Objavljeno koliko je Rusija zaradila od nafte i gasa u prvih 100 dana rata

    Objavljeno koliko je Rusija zaradila od nafte i gasa u prvih 100 dana rata

    Rusija je u prvih 100 dana rata u Ukrajini od izvoza fosilnih goriva zaradila 93 milijarde evra.

    Većina fosilnih goriva poslata je u Evropsku uniju, a prosečna izvozna cena bila je oko 60 odsto viša nego lane, pokazalo je novo istraživanje.

    Naime, prema izveštaju nezavisnog Centra za istraživanje energije i čistoću vazduha (CREA) u Finskoj, čak 61 odsto izvoza ruskih fosilnih goriva otišlo je u Evropsku uniju za oko 57 milijardi evra.

    Najveće pojedinačne zemlje uvoznice ruskih fosilnih goriva su Kina (12,6 milijardi evra), Nemačka (12,1) i Italija (7,8 milijardi evra), stoji u izveštaju koji je objavio AFP, a prenosi Indeks.

    Najviše ruskih prihoda od fosilnih goriva odnosi se na sirovu naftu (46 milijardi evra), a potom slede gas koji Rusija izvozi gasovodima, naftni derivati, prirodni gas (LNG) i ugalj.

    “Francuska postala najveći kupac gasa na svetu”

    Iako je ruski izvoz fosilnih goriva pao u maju jer su mnoge zemlje i kompanije smanjile uvoz ruskih energenata zbog napada na Ukrajinu, globalni rast cena fosilnih goriva nastavio je da puni ruski budžet pa su ruski prihodi od fosilnih goriva dostigli rekordne nivoe.

    Ruske cene fosilnih goriva za izvoz su u proseku 60 odsto više nego lane, stoji u izveštaju. Neke zemlje, poput Kine, Indije, Ujedinjenih Arapskih Emirata, povećale su uvoz fosilnih goriva iz Rusije, navodi se.

    “Dok EU razmatra strože sankcije Rusiji, Francuska je povećala svoj uvoz i postala najveći kupac prirodnog gasa na svetu”, rekla je analitičarka CREA-e Lauri Milijirta.

    “S obzirom na to da se većina tih kupovina ne odnosi na dugoročne ugovore, to znači da je Francuska svesno odlučila da koristi ruske energente nakon napada na Ukrajinu”, dodala je.

  • Sljedeća namirnica koja bi u svijetu mogla poskupjeti je riža

    Sljedeća namirnica koja bi u svijetu mogla poskupjeti je riža

    U cijelom svijetu su poskupljenja hrane, a riža je sljedeća koja bi mogla poskupjeti. Među najznačajnim uzrocima poskupljenja namirnica su agresija Rusije na Ukrajinu, ograničenje izvoza pšenice iz Indije te ograničenje izvoza palminog ulja iz Indonezije.

    Proizvodnja riže nije ugrožena, ali je sama proizvodnja sve skuplja.

    Smatra se da je mali rizik da će riža znatno poskupjeti, jer su njene količine velike – očekuje se da će u Indiji ovog ljeta biti dobra žetva. U međuvremenu je žito skuplje za 50 posto u odnosu na prošlu godinu.

    Agencija Reuters je izvijestila da Tajland i Vijetnam već pregovaraju o izvozu riže po višim cijenama. Stručnjaci smatraju da su protekcionističke mjere u kombinaciji s rastom troškova poljoprivredne proizvodnje doprinijele poskupljenju hrane.

    Prema cjenovnom indeksu hrane UN-a, hrana je skuplja čak za 75 posto u odnosu na period prije pandemije koronavirusa, prenosi CNBC.

  • BiH na uvoznu hranu potrošila pola milijarde maraka

    BiH na uvoznu hranu potrošila pola milijarde maraka

    Bosna i Hercegovina je u prvih pet mjeseci ove godine za uvoz prehrambenih proizvoda potrošila više od pola milijarde KM.

    Podaci Uprave za indirektno oporezivanje BiH (UIO) govore da smo najviše novca dali za uvoz živih životinja i mesa, čak 174,6 miliona konvertibilnih maraka.

    “U periodu od 1. januara do 31. maja 2022. godine uvezene su žitarice u vrijednosti od 153,99 miliona KM. Uvezeno je i više od 124.000 tona voća i povrća, čija je vrijednost 151,91 milion maraka”, kazali su iz UIO BiH za “Nezavisne novine”.

    Na uvoz ulja i masti potrošeno je 98,127 miliona KM.

    Igor Gavran, ekonomski analitičar, ističe da ovi podaci u suštini nisu različiti u odnosu na prethodne godine, prvenstveno zbog toga što su cijene prehrambenih proizvoda veće nego ranije, pa je samim tim i vrijednost uvoza povećana.

    “Ali najveći problem nije u tim cijenama koje se mijenjaju. Evo, recimo, konkretno, u ovoj godini, problem je u količinama. BiH uvozi prekomjerne količine hrane. To stvara strahovito veliki odliv novca iz države i nanosi direktnu štetu privredi, a posebno građanima”, kaže Gavran za “Nezavisne novine”.

    Pojašnjava da se šteta nanosi na dva načina.

    “Kratkoročno gledano, razlog je što BiH ne proizvodi dovoljno hrane. Samim tim ima potrebu za uvozom. Međutim, dugoročni problem i zašto smo uopšte došli u situaciju da ne proizvodimo dovoljno hrane i da domaći proizvođači često ne mogu da prodaju ono što su proizveli jeste taj što nema dovoljno podrške domaćoj proizvodnji”, smatra Gavran i dodaje da su nadležni isključivo zainteresovani za prikupljanje poreza, a to se najviše može učiniti prilikom uvoza robe.

    Ni predviđanja nadležnih na svjetskom nivou nisu optimistična.

    Ujedinjene nacije nedavno su saopštile da će uvoz hrane ove godine dostići rekordnih 1,8 milijardi dolara.

    “U odnosu na prošlu godinu vrijednost uvoza biće povećana za 51 milijardu dolara, a čak 49 milijardi tog iznosa otpada na više cijene hrane”, naveli su iz agencije UN-a za hranu i poljoprivredu FAO, a prenosi novinska agencija Hina.

    Aleksandar Ljuboja, ekonomista, smatra da je ovakav epilog potpuno realan, s obzirom na svjetsku geopolitičku situaciju, prvenstveno na sukob u Ukrajini.

    Naglašava da je dalje poskupljenje hrane sasvim izvjesno, jer je prostor za spekulacije ogroman.

    “Zbog sukoba u Ukrajini biće od 15 do 20 odsto žitarica manje na svjetskom tržištu, ako se eventualno ne desi još neki dodatni poremećaj, poput hidrometeoroloških neprilika. Možemo očekivati manje prinose brojnih prehrambenih kultura. Tu su, naravno, i energenti i sve što proizvodi petrohemijska industrija, u prvom redu đubrivo”, ističe Ljuboja za “Nezavisne novine”.

    Prema podacima Spoljnotrgovinske komore BiH, od januara do kraja aprila ove godine, ukupan obim uvoza sve robe u BiH iznosio je 8,81 milijardu KM, i u odnosu na isti period 2021. godine povećan je za 2,6 milijardi KM, odnosno 41,79 odsto.

    Glavni trgovinski partner BiH je i dalje Evropska unija (EU), sa čijeg tržišta se uvozi 64,7 odsto sve robe. Vrijednost uvezene robe iznosila je oko 5,7 milijardi KM.

    Kada su pitanju prehrambeni proizvodi, poput hljeba, peciva, kolača i drugih pekarskih proizvoda, BiH se najviše oslanjala na uvoz iz Srbije.

  • Bajden: Rast cijena goriva – neželjeni efekat pomoći Kijevu

    Bajden: Rast cijena goriva – neželjeni efekat pomoći Kijevu

    Američki predsjednik Džozef Bajden rekao je da su rast cijena nafte i inflacija u SAD neželjeni efekat pomoći Kijevu, saopšteno je iz Bijele kuće.

    “U vrijeme kada smo donijeli odluku da pomognemo Ukrajini govorio sam da će to imati određenu cijenu za nas, NATO, zapadne i evropske zemlje. Znalo se šta će se desiti, rast cijene benzina i nafte te prehrambenih proizvoda”, rekao je Bajden na prijemu organizovanom za Nacionalni komitet Demokratske stranke.

    On je naglasio da su Ukrajina i Rusija veliki izvoznici žitarica na svjetsko tržište, a jedan od načina za borbu protiv inflacije je osiguranje bezbjednog pristupa žitaricama i đubrivu, što dovodi do smanjenja troškova hrane.

    Prema njegovim riječima, administracija pokušava da smanji cijenu goriva i ubrzan rast.

    On je podsjetio da je nedavno na tržište pušteno milion barela dnevno iz Strateških rezervi i da su od saveznika tražili da puste dodatnih 240 miliona barela kako bi spriječili dalji rast cijena.

    Bajden je upozorio da će Amerikanci određeni period morati da žive sa inflacijom do čijeg će pada dolaziti postepeno.

  • Hrvati na mukama: Poskupjelo i do 200 odsto, raskidaju se milionski ugovori

    Hrvati na mukama: Poskupjelo i do 200 odsto, raskidaju se milionski ugovori

    Hrvatski građevinari iz dana u dan gomilaju sve veće gubitke zbog enormnog rasta cijena građevinskog materijala, pa mnogi odustaju od ugovorenih poslova.

    Da bi se ublažio poremećaj na tržištu, hrvatska vlada i Privredna komora traže od investitora da izvođačima revidiraju ugovore i priznaju stvarne cijene. Sve kako bi se spriječio talas otkazivanja mnogih važnih infrastrukturnih projekata.

    Ovakvo divljanje cijena materijala građevinari, kažu, ne pamte decenijama. Metali, plastika, drvo, vrtoglavo su poskupjeli – od 50 do čak 200 odsto. Rizici su preveliki, garancija nema, pa je firmama isplativije da plaćaju penale zbog otkazanih poslova nego da gomilaju gubitke.

    “Mi smo u pokušaju raskidanja nekoliko ugovora vrijednih 20 do 40 miliona kuna (od oko 2,7 do oko 5,4 miliona evra). To su ozbiljna pitanja koja prijete građevinskom sektoru i našem poslovanju jer prijeti bileženje velikih gubitaka, udar na likvidnost i sigurnost radnih mjesta”, naglašava za HRT Darko Jambreković, sekretar Uprave Radnika, Križevci.

    Hrvatska vlada je donijela smjernice kako bi naručioce velikih poslova podstakla na reviziju ugovora, posebno u slučaju javne nabavke s klauzulom fiksne cene. Hrvatska privredna komora izradila je i indekse cijena građevinskog materijala.

    “Imamo podatke za oko 150 materijala odnosno 150 indeksa i verujemo da će ti indeksi pomoći svim izvođačima i naručiteljima da zatraže razliku u cijeni za projekte koji su prošli i za sve buduće projekte kao jednu metodologiju s kojom će oni dokazivati porast ili smanjivanje cijena”, govori Mirjana Čagalj, potpredsjednica Hrvatskle privredne komore za graditeljstvo, saobraćaj i veze.

    Pojedini građevinari trenutno rade na tridesetak gradilišta širom Hrvatske. Bez konkretnih mjera pomoći, izgradnja škola, bolnica, puteva, finansirana evropskim novcem, postaje upitna.

    “Vidimo puno inicijativa bez krajnjeg rezultata. Mi smo odustali od nekih projekata s gradom Zagrebom i nismo potpisali ugovor od 126 milijuna kuna (oko 16,8 miliona evra). Mi ne možemo potpisati ugovor i dovesti svoju firmu u bankrot i naši podizvođači su na ivici”, naglašava Vele Nižetić, direktor kompanije STRABAG Hrvatska.

    Koliko će građevinara pokleknuti pred povećanim troškovima, teško je reći, ali biće posljedica u sektoru koji u BDP-u Hrvatske učestvuje s oko pet odsto i zapošljava oko 130.000 ljudi, prenosi HRT.

  • Majska inflacija u SAD na 40-godišnjem rekordu

    Majska inflacija u SAD na 40-godišnjem rekordu

    Inflacija u Sjedinjenim Državama se dodatno ubrzala u maju, pri čemu su potrošačke cijene porasle za 8,6 odsto u odnosu na isti mjesec 2021, dostižući najvišu stopu od decembra 1981. godine, izvijestila je danas Kancelarija za statistiku rada.

    Kada se isključe volatilne cijene hrane i energije, takozvana bazna inflacija je zabilježila u maju rast od šest procenata, prenosi CNBC.

    U odnosu na april, potrošačke cijene u SAD su porasle za jedan posto, a bazna inflacija za 0,6 odsto.

    Ubrzanju inflacije doprinijele su najviše rastuće cijene stanovanja, benzina i hrane.

    Cijene energenata su generalno porasle za 3,9 odsto na mjesečnom nivou, a na godišnjem za 34,6 procenata. Unutar ove kategorije, mazut je poskupio za 16,9 posto u poređenju s aprilom, a na 12-mjesečnom nivou za nevjerovatnih 106,7 odsto.

    Cijene stanovanja, koje čine otprilike jednu trećinu pondera u indeksu potrošačkih cijena, ojačale su za 0,6 procenata za mjesec dana, što je najbrže povećanje u jednom mjesecu od marta 2004, a na godišnjem nivou su poraske za 5,5 odsto, najviše od februara 1991. godine.

    Konačno, cijene hrane su napredovale za 1,2 posto u maju u odnosu na prethodni mjesec, čime je njihov međugodišnji rast dostigao 10,1 procenat.

  • Za javne investicije 240 miliona KM

    Za javne investicije 240 miliona KM

    Rebalansom budžeta Republike Srpske za ovu godinu, u okviru budžetske potrošnje, za javne investicije ukupno je planirano 240 miliona KM, saopšteno je iz Ministarstva finansija.
    Odluka o izmjeni dopuni odluke o prioritetnim projektima iz Programa javnih investicija sa raspodjelom sredstava usvojena na jučerašnjoj sjednici Vlade.

    “Poreskoj upravi Republike Srpske za fiskalizaciju odobreno je 37 miliona KM”, navedeno je u saopštenju.

    Izvršenim dopunama, dodijeljena su sredstva za projekat “Rehabilitacija magistralnog puta prvog reda MI-106 za dionice Gradiška-Nova Topola-Klašnice i izgradnju tri kružna toka”, u ukupnom iznosu 12,1 milion KM.

    Vlada Srpske je usvojila i informaciju o projektu unapređenja efikasnosti lokalnih usluga u BiH – PIPLS, ukupne vrijednosti 3,4 miliona dolara.

    Cilj projekta je pružanje podrške jedinicama lokalne samouprave u uspostavljanju sistema za strateško upravljanje javnom imovinom, te unapređenje upravljanja javnim finansijama sa fokusom racionalizacije javne potrošnje.

    Tokom ove godine planirana je realizacija aktivnosti na osnovu prethodno sprovedenih analiza, te intenziviranje saradnje sa jedinicama lokalne samuprave.

    Projekat, uz podršku Ambasade Švedske i Programa UN za razvoj i saradnju sa Kancelarijom koordinatora za reformu javne uprave BiH, realizuju Ministarstvo finansija i Savez opština i gradova Republike Srpske, te Ministarstvo finansija FBiH, Kancelarija za razvoj i evropske integracije Posavskog kantona i Savez opština i gradova FBiH.

    Iz Ministarstva napominju da je Vlada usvojila i informaciju o aktivnostima na usaglašavanju zajedničkih zaključaka sa Ekonomskog i finansijskog dijaloga između Evropske unije, zapadnog Balkana i Turske.

    Koordinatori iz Republike Srpske su u periodu izrade Programa ekonomskih reformi BiH 2022-2024. godine blagovremeno dostavljali sve neophodne informacije, uz zahtjev da se proces izrade vrši isključivo na način da Republika Srpska ostane jasno vidljiva u procesu i dokumentu, u skladu sa ustavnim ovlašćenjima i nadležnostima institucija Republike Srpske.

    Zaključeno je da neophodno insistirati na punoj uključenosti u komunikaciji između Direkcije za ekonomsko planiranje i Evropske komisije s ciljem definisanja zajedničkih zaključaka, kao i usaglašavanju načina učešća i izlaganja na sastancima u okviru godišnjeg ciklusa odbora Ekonomskog i finansijskog dijaloga u Briselu.