Kategorija: Ekonomija

Tokom marta širom Srpske izvršeno je 129 kontrola benzinskih pumpi, a u 71 slučaju utvrđeni su određeni propusti, na osnovu čega su postupajući inspektori izdali 142 prekršajna naloga u vrijednosti od 1.037.200 KM, potvrdili su za “Nezavisne novine” iz Inspektorata RS.

Republička uprava za inspekcijske poslove i nadležna tržišna inspekcija od 5. marta vrše intenzivne kontrole benzinskih pumpi na teritoriji Srpske, a predmet kontrole je poštovanje Uredbe o ograničavanju marže prilikom formiranja cijena tečnih naftnih derivata.

Kako kažu, trgovcima koji obavljaju djelatnost trgovine na veliko naftnim derivatima tom uredbom propisuje se maksimalna veleprodajna marža u iznosu od 0,06 KM po litru, dok se trgovcima koji obavljaju djelatnost trgovine na malo naftnim derivatima propisuje maksimalna maloprodajna marža u iznosu od 0,25 KM po litru.

“Propisane kazne su visoke, a svaki prekršaj će biti strogo sankcionisan. Za kršenje ove uredbe propisana je kazna za trgovca kao privredno društvo u iznosu od 10.000 KM, te za odgovorno lice 5.000 KM”, navode iz Inspektorata.

Pored pumpi, tržišni inspektori kontrolisali su i prodajne objekte, odnosno markete i tržne centre, gdje je ustanovljeno 4.239,37 KM nezakonito stečene dobiti, potvrdili su za “Nezavisne novine” iz Inspektorata Republike Srpske.

“Nepravilnosti u prodajnim objektima se ne odnose isključivo na prekoračenje marže, već i na ostale propuste, kao što su, isticanje cijena, ispravna deklaracija i slično”, kazali su iz Inspektorata.

Dodaju da se subjekti uhvaćeni u prekršaju nisu pridržavali marži prilikom formiranja prodajnih cijena, pa je tako procenat prekoračenja bio od 0,05 pa sve do 33 odsto. “Inspektori tržišne inspekcije su, prema Uredbi o ograničavanju marži, izvršili 37 kontrola tržnih centara i marketa, gdje su u 25 slučajeva ustanovili određene nepravilnosti. Na osnovu ovoga, postupajući inspektori izdali su 58 prekršajnih naloga u iznosu od 261.400 KM”, navode iz Inspektorata. Ističu da intenzivne kontrole u trgovačkim centrima širom Srpske traju već petnaestak dana te imaju za cilj poštovanje Uredbe.

“Ograničenje marže odnosi se na osnovne životne namirnice, kao što su so, životinjska mast, suncokretovo ulje i biljna mast, pasterizovano mlijeko, jogurt, pšenično brašno, hljeb, šećer i drugo”, kazali su iz Inspektorata.

Kako kažu, izmjenama i dopunama Uredbe o ograničavanju marži od prometa robe, propisano je da se maksimalna marža u veleprodaji za navedene proizvode može obračunati u apsolutnoj vrijednosti od šest odsto, a u maloprodaji u iznosu od osam odsto. Kako navode iz Inspektorata, tržišni inspektori reagovali su i kada je u pitanju pojava ograničavanja kupovine određenih namirnica, kao što su brašno i ulje od strane marketa.

“Po osnovu povrede prava potrošača i Zakona o zaštiti potrošača izdata su četiri prekršajna naloga u vrijednosti od 5.600 KM”, navode iz Inspektorata. Ističu da je tržišna inspekcija Republike Srpske angažovana u punom kapacitetu i da će nastaviti sa kontrolama.

Vlada Republike Srpske prebacuje na sebe imovinu Rafinerije nafte u Bosanskom Brodu koja se nalazi u Hrvatskoj i Srbiji, kako ne bi bila blokirana ili oduzeta u sklopu sve većih sankcija prema Rusiji,

Riječ o nekretninama koje se nalaze u pasivnom podbilansu preduzeća, i koje nisu bile dio privatizacije.

U pitanju su poslovni prostori u Zagrebu i Beogradu te odmaralište “Valdarke” u malom Lošinju, ukupne procijenjene vrijednosti 2,5 miliona KM, piše Capital.ba.

Prostor u Zagrebu nalazi se u centru grada i nešto je manji od 210 kvadrata i vrijedan je oko 620.000 maraka.

Kada je Beograd u pitanju, riječ je o dvosobnom stanu koji se koristi u poslovne svrhe. Nalazi se u ulici Maršala Birjuzova na broju 30 u Obilićevom vencu, a procijenjena vrijednost mu iznosi 796.699,80 KM.

Vlada Republike Srpske na sebe će prepisati i nekadašnje odmaralište u Hrvatskoj koje vrijedi blizu 1,1 miliona maraka.

Za poslove oko upisa zadužena je Investiciono-razvojna banka (IRB) Republike Srpske.

“Obavezuje se IRB koja upravlja fondom za upravljanje nekretninama i potraživanjima u vlasništu Republike Srpske da u saradnji sa Rafinerijom nafte izvrši sve radnje neophodne za upis prava vlasništva ili drugi način raspolaganja imovinom”, navodi se u odluci Vlade RS-a.

Odluka je donesena na 163. sjednici koja je održana 30. marta, a imovina će biti uknjižena na na Fond za upravljanje nekretninama i potraživanjima u vlasništvu Republike Srpske.

U IRB-u za Capital.ba su pojasnili kako se imovina iz pasivnog podbilansa može prenijeti na Republiku Srpsku, što je u ovom slučaju i učinjeno.

“Dakle, navedene odluke su donesene u svrhu upravljanja nekretninama u vlasništvu RS-a”, poručili su iz IRB-a.

Većinski vlasnik rafinerije u Bosanskom Brodu je ruski Neftegazinkor koji posjeduje nepunih 80 posto akcija preduzeća.

Zbog ratnog stanja u Ukrajini, ali i poremećaja na svjetskom tržištu, velika je potražnja za ugljem iz Bosne i Hercegovine te bi u narednom periodu moglo doći i do povećanja cijena, i to zbog visokih cijena proizvodnje.

Elvir Salihović, direktor Rudnika mrkog uglja Banovići, naveo je za “Nezavisne” da je veća potražnja za ugljem evidentna i to ne samo zbog rata u Ukrajini, nego i zbog poremećaja na svjetskom tržištu.

“Početkom godine izvršili smo usklađivanje svojih cijena prema potražnji koju smo imali u tom periodu i povećali smo za 10 do 20 odsto cijene u zavisnosti od kupaca i oni su to prihvatili, jer su svjesni da uglja nedostaje. Uglja je sve manje na tržištu Srbije i veoma blizu smo tome da napravimo jedan veći ugovor sa “Elektroprivredom Srbije”, naglasio je Salihović.

Prema njegovim riječima, rudnici su osjetili veliki teret poskupljenja.

“Na mjesečnom nivou u odnosu na 2021. godinu imamo za milion KM veće troškove zbog cijena nafte. Tada su troškovi bili milion KM, a sada su 2,1 milion KM. Cijena struje je povećana 20 odsto, eksploziva 50-60 odsto, tako da u ovoj godini možemo očekivati dodatno povećanje cijene uglja i to možda u narednih mjesec dana”, istakao je Salihović.

Zbog povećanje potražnje, u Lješljanima, kod Novog Grada, ruski investitori iz firme “Privredni preporod” iz Banjaluke planiraju pokrenuti proces otvaranja rudnika mrkog uglja i bentonita.

Naime, oni su još prije 10 godina dobili koncesiju za korištenje ovih ruda do 2042. godine, ali tek sada počinju sa aktivnostima.

Miroslav Drljača, načelnik opštine Novi Grad, rekao je da bi potencijalno otvaranje rudnika u Lješljanima imalo veze sa ratom u Ukrajini, koji je doveo do nedostatka uglja, te su investitori odlučili da krenu intenzivnije u eksploataciju uglja i bentonita na ovoj lokaciji.

“Ovih dana čuo sam se sa Draganom Borkovićem, direktorom ‘Privrednog preporoda’, te ćemo više informacija o rudniku u Lješljanima imati naredne sedmice. U posljednje vrijeme u cijeloj BiH potražnja za ugljem je povećana”, kazao je Drljača.

Istakao je da se posebno razgovaralo o tome da ugalj iz Lješljana snabdijeva određene industrijske kapacitete u Zvorniku.

“Vjerujem da smo veoma blizu dogovora za otvaranje samog rudnika kako bi to funkcionisalo u ekonomskom kapacitetu koji je zadovoljavajući”, poručio je Drljača.

Ibrahim Husić, direktor “Cargo transa” iz Banovića, koji se bavi izvozom uglja, potvrdio je za “Nezavisne” da u posljednje vrijeme ima više upita za ugalj, a i da su povećane cijene.

“Očekuju se i više cijene uglja zbog visokih cijena nafte, vjerojatno da će u toku aprila cijena uglja ići gore. Više ne sklapamo ugovore fiksno, već koliko poskupi nafta, toliko se poveća i ugovor”, naveo je Husić.

Dodao je da je potražnja za ugljem drastično povećana, i to od kraja prošle godine, te da nikako ne jenjava.

“Svi traže ugalj, a mi nemamo dovoljne količine da zadovoljimo sve potrebe”, naglasio je Husić.

Prema podacima Uprave za indirektno oporezivanje BiH, u prva tri mjeseca ove godine iz BiH je izvezen mrki ugalj u vrijednosti od 6.356.995 KM.

“Najviše je izvezeno u Srbiju i to za iznos od 6.232.426 KM, dok je još nešto izvezeno u Hrvatsku i Mađarsku”, navodi se u ovim podacima.

U istom periodu prošle godine je izvezeno mrkog uglja u iznosu od 4.240.994 KM, a takođe se izvozilo u Srbiju, Hrvatsku i Mađarsku.

Cijene uglja u Evropi su prešle 300 dolara po toni, nakon što je Evropska komisija objavila zabranu uvoza ruskog uglja.

Prema nekim istraživanjima, ruski ugalj je 2020. godine činio 54 odsto ukupnog uvoza uglja Evropske unije.

Mjesec i po dana nakon što je počeo rat u Ukrajini, ekonomski udari sve su jači po cijelom svijetu. Inflacija u mnogim, čak i najrazvijenijim ekonomijama, obara sve moguće rekorde, kamate rastu, mnogi nemaju da kupe ni osnovne životne namirnice, struja i gas sve u skuplji…

Još dublja kriza nesporno bi dovela do jačanja inflacije i oštrog pada životnog standarda, tvrde ekonomisti.

Sankcije s obje strane uveliko su na snazi, a najavljuju se i nove. Svih 27 članica Evropske unije odobrile su nove udarne pakete, koje uključuju embargo na uvoz ruskog uglja, drvene građe i votke. Sankcije obuhvataju i zamrzavanje sredstava nekoliko ruskih banaka, a najava je da bi mogla uslijediti i potpuna zabrana uvoza svih fosilnih goriva iz Rusije.Smatra se da Rusija ide ka najvećoj recesiji od raspada Sovjetskog saveza – samo prethodnih nedjelja zamrznuto je više od 358 milijardi dolara ruskog novca i 30 milijardi evra imovine. Američki predsjednik Džo Bajden rekao je da će ekonomske sankcije “vjerovatno izbrisati zadnjih 15 godina ruskog napretka”. Ministarka finansija SAD Dženet Jelen dodala je da bi potpuna zabrana izvoza ruske nafte, dovela do „ogromnog povećanja” cijena na svjetskom tržištu.

Istovremeno, poskupljenja i nestašice sve jače udaraju na standard građana širom Evrope. Inflacija je u Belgiji i Češkoj dostigla 8,8 odsto, Poljskoj 8,7 odsto, u Estoniji je 11, Litvaniji 14 procenata, Srbiji i BiH 8,8… U Turskoj je više od 60 odsto!

U prevodu, hljeb je u Hrvatskoj od noćas tri evra, u Milanu ga već neko vrijeme plaćaju više od pet evra, brašno i ulje odavno je teško naći da rafovima po Austriji, Njemačkoj, ali i susjednim zemljama… Gas je u Hrvatskoj poskupio 14 odsto, struja skoro 10… Grčki radnici započeli su štrajk širom zemlje zbog, kako kažu, produbljivanja krize, rasta cijena, smanjenih prihoda, ometanja rada trajektnog saobraćaja… Srbija istovremeno nestašice još nije vidjela, poskupljenja ima, ali se u odnosu na mnoge druge zemlje dobro drži.

Mnoge zemlje već ozbiljno razmatraju revidiranje svojih ekonomskih politika. Svoje ekonomske planove revidiraće i Srbija, potvrdio je predsjednik Aleksandar Vučić.

– Nadam se samo revidiranju. Dojče Bank je izašla sa procjenama za Njemačku i predviđaju recesiju za cijelu iduću godinu. Predviđaju bukvalno pakao za cijelu godinu. Mislim da ne može da bude gore od prve godine pandemije, ali ne mogu da isključim ni tu mogućnost. Ako dođe do otvorenog oružanog sukoba zapada i Rusije onda piši sve propalo. Samo da žive glave sačuvamo – rekao je predsjednik Srbije.

Profesor na Ekonomskom fakultetu u Beogradu Ljubodrag Savić kaže za Blic da upravo gledamo rat između zapada i istoka i da će najveće žrtve biti Ukrajina, Rusija i EU.

– Rusija će da pretrpi veliku štetu i ekonomski će biti gurnuta unazad bar jednu deceniju. S druge strane, u EU troškovi će drastično da rastu, prenstveno energenata. I evro će biti strahovito pogođen, a ne bi me iznenadilo i da se izjednači sa dolarom što je već viđeno. EU istovremeno gubi trku u konkurentnosti i scenario koji je neminovan je strahovit pad životnog standarda – upozorio je Savić, piše Blic.

Govoreći o inflaciji on je dodao da će je svijet gledati još nekoliko godina.

– Rašće sigurno. Cijene nikako ne mogu da ostanu na ovim niovima – rekao je.

Ključno pitanje biće još dakle dugo: “Može li se bez ruskog gasa i nafte, ali i bez pšenice kojom Rusija i Ukrajina snadbijevaju cijeli svijet?” Ukrajina i Rusija izvoze 30 odsto ukupnog svjetskog izvoza pšenice. Najveći su i izvoznici suncokreta i suncokretovog ulja (Rusija 39 odsto, a Ukrajina 18.

Rusija je i jedan od najvećih dobavljača energije na svijetu. Ona je drugi najveći izvoznik sirove nafte na planeti, poslije Saudijske Arabije i najveći izvoznik prirodnog gasa, daleko ispred drugoplasiranog Katara. Oko 175 milijardi kubika, odnosno 40 odsto gasa i 30 odsto nafte, na godišnjem nivou, Evropa uvozi iz Rusije.

Cijene uglja u Evropi nastavljaju rast dostižući danas 303 dolara po toni, nakon što je Evropska komisija objavila zabranu uvoza ruskog uglja.

Indeks API2, koji predstavlja referentnu vrijednost za evropske cijene uglja, prema podacima sa terminskog tržišta uglja u Roterdamu skočio je u utorak za 12,5 procenata na 295 dolara po toni nakon što je predsjednica EK Ursula fon der Lajen objavila zabranu uvoza ruskog uglja.

Cijene ovog energenta su danas nastavile rast za dodatnih 4,5 odsto u odnosu na zatvaranje berze u utorak, na 303 dolara po toni, prenosi agencija Anadolija.

Ugalj za isporuku u maju i junu ove godine (fjučers ugovori) trguje se po cijeni od 325 i 323 dolara po toni, respektivno.

Prema briselskom istražvačkom centru Brojgl, ruski ugalj je 2020. godine činio 54 odsto ukupnog uvoza uglja Evropske unije, dok je njena zavisnost od ruskog termalnog uglja koji se koristi za proizvodnju električne energije iznosila 70 procenata.

U Evropskoj uniji je ugalj prošle godine učestvovao sa 15 odsto u proizvodnji električne energije, dodaje se u informaciji