VRBAS Media

Kategorija: Ekonomija

  • Poskupjela nafta zbog “Vagnera”

    Poskupjela nafta zbog “Vagnera”

    Nafta je poskupjela danas nakon što je pobuna ruske privatne vojne grupe “Vagner” tokom vikenda izazvala zabrinutost zbog političke nestabilnosti u Rusiji i potencijalnog uticaja na snabdijevanje naftom iz zemlje koja je jedan od najvećih svjetskih proizvođača.

    “Brent” nafta je skuplja za 0,8 odsto i barel sada košta 74,41 dolar, a barel sirove nafte u SAD skuplji je za 0,6 odsto i danas se prodaje za 69,44 dolara. Oba pokazatelja su porasla za 1,3 odsto u jutrošnjoj trgovini u Aziji.

    Konsultantska kuća “Rajstad enerdži” saopštila je kasno sinoć ne očekuje značajno povećanje cijena nafte kao rezultat “kratkotrajnog događaja” u Rusiji.

    “Mi, međutim, vjerujemo da se geopolitički rizik usred unutrašnje nestabilnosti u Rusiji povećao”, dodao je “Rajstad”.

  • “Zbogom dolaru”

    “Zbogom dolaru”

    Predsednik Južne Afrike je poručio da će “pitanje valute” biti na dnevnom redu predstojećeg sastanka zemalja BRIKS-a u avgustu.

    Predsednik Južne Afrike Siril Ramafosa je na finansijskom samitu u Parizu podržao pozive brazilskog predsednika Luisa Inasija Lule da Silve da tržišta u razvoju preispitaju svoje oslanjanje na dolar, navodi “Fajnenšel tajms”.

    Lula, koji se pojavio na panelu sa liderom Južne Afrike, zagovarao je prelazak na trgovinu domaćim valutama i druge alternative.

    Nakon što je predsednik Brazila ocenio da je međunarodna upotreba dolara dovela zemlje kao što je Brazil u nepovoljan položaj, Ramafosa je rekao da će “pitanje valute” biti na dnevnom redu predstojećeg sastanka zemalja BRIKS-a u avgustu.

    Brazilski lider je ponovio zabrinutost zbog uticaja dominacije dolara na zemlje sa niskim i srednjim prihodima. On je naveo da su se neki ljudi “uplašili” kada je govorio o zameni dolara, ali je ponovio da njegova dominacija stavlja zemlje kao što je Brazil u nepovoljan položaj kada je u pitanju trgovina.

    “Kada Argentina i Brazil ili Kina i Brazil međusobno trguju, zašto ne možemo da trgujemo u sopstvenim valutama?”, zapitao se brazilski lider.

    Američka ministarka finansija Dženet Jelen branila je globalnu dominaciju dolara i poručila da bi zemljama bilo teško da pronađu održivu zamenu za valutu koja je decenijama dominirala trgovinom.

    “Postoji veoma dobar razlog zašto dolar ima široku upotrebu u trgovini, a to je zato što imamo velika, likvidna, otvorena tržišta kapitala, vladavinu zakona i potrebne finansijske instrumente”, rekla je Jelen u Parizu.

    Njeni komentari dolaze u trenutku kada Kina zagovara veće međunarodno usvajanje juana, navodi FT i podseća da je Rusija prešla na korišćenje kineske valute kao jedne od glavnih valuta za međunarodne rezerve i prekookeansku trgovinu od početka sukoba u Ukrajini.

    List podseća i da je zamrzavanje sredstava ruske centralne banke u vrednosti od 300 milijardi dolara od strane zapadnih saveznika Ukrajine – od kojih je većina bila u dolarima i evrima – izazvalo zabrinutost da će Vašington češće koristiti globalnu dominaciju svoje valute kao sredstvo za američke spoljnopolitičke ciljeve.

  • Centralna banka: Inflacija u BiH slabi

    Centralna banka: Inflacija u BiH slabi

    Inflacija u BiH slabi, ali je istovremeno usporila i ekonomska aktivnost u prvoj polovini 2023. godine.

    To se navodi u najnovijem izvještaju Centralne banke BiH, a koji, prema riječima ekonomista, ipak treba da zabrine nadležne, jer usporavanje inflacije građani nisu osjetili.

    Kada pogledamo zvanične informacije, u izvještaju Centralne banke BiH, očekuje se slabljenje inflatornih udara do kraja septembra ove godine. Isto tako, oni poručuju da je temeljna inflacija u BiH dostigla svoj vrhunac početkom aprila.

    “Centralna banka BiH očekuje slabljenje inflatornih pritisaka do kraja trećeg kvartala 2023. godine. Naša trenutna procjena ukupne inflacije za prvo polugodište iznosi 9,7 odsto, a za devet mjeseci 8,1 odsto”, kažu iz CB BiH uz naglasak na tome da su domaći inflatorni pritisci trenutno glavni razlog i dalje visoke ukupne inflacije.

    “Neizvjesnosti vezane za domaće troškove, prvenstveno cijenu rada, te cijene robe i usluga koje su tradicionalno subvencionirane, ali i šokove na međunarodnim tržištima hrane i energenata, čine rizik od korekcija brzih procjena inflacija naviše u narednim periodima umjerenim”, dodali su iz ove finansijske institucije.

    Prateći i poštujući sve navedeno, Centralna banka BiH dalje očekuje i usporavanje rasta realnog BDP-a u prvoj polovini 2023. godine, ali ne recesiju.

    “Naše procjene jačine trenutne ekonomske aktivnosti ukazuju na dodatno usporavanje rasta realnog BDP-a u drugom kvartalu do nivoa od 0,8 odsto, u poređenju s istim kvartalom prethodne godine. Naša brza procjena godišnjeg rasta realnog BDP-a u prvom kvartalu 2023. godine je korigovana naniže za 30 baznih poena, do nivoa od 1,4 odsto u odnosu na brze procjene koje smo objavili u martu. Preliminarna procjena rasta realnog BDP-a za prvo polugodište 2023. godine iznosi 1,1 odsto”, rečeno je iz Centralne banke BiH, iz koje procjenjuju da će realan rast BDP-a u BiH u ovoj godini biti 1,6 odsto.

    Ekonomista Igor Gavran smatra da su sve navedene procjene realne za ekonomiju BiH, ali i da su one negativne. Posebno ga, kako kaže, brine činjenica što je inflacija u ovom trenutku i dalje preko devet odsto.

    “Rast cijena se nastavlja. Već duže vrijeme nema opravdanja za to. Sve ovo što dolazi iz CB BiH je dodatno upozorenje za domaće vlasti, koje bi konačno morale da se udostoje i da adekvatno reaguju da se inflacija smanji. To što je ona devet odsto, a ne 18, ne znači ništa, jer je sadašnjih devet odsto možda i teže za stanovništvo”, kaže Gavran za “Nezavisne novine”.

    Dodaje da imamo ograničenje marži na neke proizvode, ali ta mjera očigledno ne djeluje.

    Kada je u pitanju usporena ekonomska aktivnost, on poručuje da se tu, uslovno rečeno, može manje uraditi, jer je došlo do značajnog usporavanja na izvoznim tržištima za BiH.

    “Evropska unija, Njemačka i druge države koje su na pragu recesije ili u recesiji smanjuju narudžbe naše robe. Zbog toga je to jedan dio gdje privrednici moraju sami tražiti nova tržišta, a domaće vlasti im mogu pomoći smanjenjem opterećenja i nekim drugim mjerama. Ali mislim da je za nas mnogo veći problem i dalje inflacija, nego ovo usporavanje”, zaključio je Gavran.

  • Višković: Vlada sedam dana prije roka otplatila 336 miliona KM za obveznice Bečkoj berzi

    Višković: Vlada sedam dana prije roka otplatila 336 miliona KM za obveznice Bečkoj berzi

    Premijer Republike Srpske Radovan Višković izjavio je da je Vlada Srpske danas, sedam dana prije roka, ispunila svoje obaveze i otplatila 336 miliona KM za obveznice koje su 2018. godine podignute na Bečkoj berzi.Želim da obavijestim javnost da smo dobili zvaničnu potvrdu iz Beča da je novac već na njihovim računima, 336 miliona KM. Danas je 22. jun, što znači da je Vlada Srpske sedam dana prije roka ispunila svoje obaveze – rekao je Višković.Republika Srpska je finansijski stabilna i likvidna i poruka građanima je da slušaju predstavnike institucija, a ovi dušebrižnici mogu sada ići na godišnji odmor – rekao je Višković.

  • Đokić: Energetski projekti u Srpskoj vrijedni 5,5 milijardi maraka

    Đokić: Energetski projekti u Srpskoj vrijedni 5,5 milijardi maraka

    Petar Đokić, ministar energetike i rudarstva Republike Srpske, izjavio je danas da će Republika Srpska tokom naredne godine imati zaključeno oko 5.500.000.000 KM ugovora za energetske projekte.

    “Republika Srpska ima ugovorenih projekata, solarnih oko 927 megavata, u hidroenergije oko 600 megavata, te u vjetro energije oko 159 megavata, uz mogućnost dodjele koncesija i zaključivanja novih ugovora”, rekao je Đokić.

    On je rekao da predstoji teža faza posla, a koja se odnosi na prenosne kapacitete, koji u svim dijelovima BiH nisu dovoljno razvijeni da bi mogli da obuhvate investitore koji žele da ulažu u različitim dijelovima BiH.

    “Pitanju razvoja prenosnih kapaciteta moraćemo posvetiti dodatnu pažnju”, rekao je Đokić u Sarajevu gdje prisustvuje Sarajevskom energetskom forumu “SEF 2023” u okviru kojeg je učestvovao u panelu pod nazivom “Obaveze i trenutna pozicija BiH i zemalja regiona u procesu dekarbonizacije”.

    Đokić je rekao da je najbitnije podsticanje na proizvodnju električne energije iz obnovljivih izvora, te da je Republika Srpska u tom smislu otišla daleko.

    “Proces dekarbonizacije i energetska tranzicija najvažniji je proces kroz koji prolazi BiH, a Republika Srpska u tome aktivno učestvuje slijedeći evropske direktive i smjernice koje su ranije donesene”, rekao je Đokić.

    On je podsjetio da je Republika Srpska provela ozbiljne aktivnosti, te da je u zakonodavnom dijelu sve odrađeno.

    “Donijeli smo nekoliko zakona, a prije svega strategiju razvoja energetike do 2035. godine, donijeli smo Zakon o električnoj energiji, Zakon o obnovljivim izvorima energije, te ranije i Zakon o energrtici…”, napomenuo je Đokić.

    On je ocijenio da je korisno održavanje ovakvih skupova, jer doprinose ukupnom energetskom razumijevanju energetskih prilika u regionu, potreba i prilika koje će se pružiti u narednom periodu.

  • Srpska se na berzi zadužila 210 miliona KM

    Srpska se na berzi zadužila 210 miliona KM

    Vlada Republike Srpske uspjela je danas da prikupi planiranih 210 miliona maraka emisijom obveznica na Banjalučkoj berzi.

    Kako je i planirano Vlada je obveznice prodala po kamatnoj stopi od 6,1 odsto, što znači da će ovo zaduženje građane Srpske koštati 51 milion KM.

    Informacije sa berze pokazuju da na današnjoj aukciji nije manjkalo interesovanja investitora pa je tako vrijednost pristiglih ponuda iznosila više od 224 miliona KM.

    Podsjećamo, ovo je jedna od najvećih emisija obveznica Republike Srpske na domaćem tržištu hartija od vrijednosti.

    Srpska se u ovom mjesecu na berzi, putem trezorskih zapisa zadužila 32,4 miliona KM, a već početkom jula planirane su još dvije emisije obveznica u ukupnom iznosu od 75 miliona maraka.

    Podsjećamo, Srpskoj iduće sedmice na naplatu stiže 320 miliona maraka duga po osnovu obveznica koje je emitovala na Bečkoj berzi.

    Iako su najviši predstavnici vlasti u RS prethodnih dana na sve načine pokušavali da ubijede javnost da je budžet stabilan te da novca za izmirenje obaveza po osnovu „bečkih obveznica“ ne nedostaje, užurbano zaduživanje Vlade to demantuje.

  • Da li je kampanja u Srpskoj snizila cijene u trgovinama?

    Da li je kampanja u Srpskoj snizila cijene u trgovinama?

    Dok u Ministarstvu trgovine i turizma Republike Srpske tvrde da je sve više trgovaca zainteresovano da građanima ponudi proizvode po sniženim cijenama, odričući se dijela svoje marže, borci za zaštitu potrošača poručuju da ta pojeftinjenja uopšte nisu primijetili.

    Riječ je, podsjetimo, o kampanji čije je pokretanje resorno ministarstvo iniciralo na sastanku održanom 22. maja sa predstavnicima trgovaca iz Republike Srpske.

    Kako su pojasnili iz ovog ministarstva, u kampanju su se do sada uključili trgovci iz svih krajeva Republike Srpske, među kojima su marketi “Zvorničanka” Zvornik, “Đurić marketi” Derventa, “Zoki komerc” Banjaluka, “Diona” Banjaluka, s.t.r. “Tea” Banjaluka, “Frukta trejd” Derventa, “Tržnica” Banjaluka, “Centrum” Banjaluka, marketi “Onogošt” Pale i drugi.

    Podsjećaju da su proizvodi koji su sniženi u sklopu ove kampanje označeni posebno dizajniranim voblerom “Društveno odgovorni”.

    “Takođe, Ministarstvo trgovine i turizma svakodnevno zaprima nove inicijative trgovaca za uključivanje u kampanju i dostavljanje voblera za označavanje artikala obuhvaćenih ovom kampanjom, a po preuzimanju materijala i novi marketi biće predstavljeni kao učesnici i partneri kampanje”, tvrde iz Ministarstva trgovine i turizma Srpske za “Nezavisne novine”.

    Kako su dodali, kada je riječ o proizvodima koji su obuhvaćeni kampanjom, izbor ovih proizvoda ostavljen je svakom trgovcu ponaosob, a prema informacijama sa terena – kampanjom su obuhvaćeni artikli iz širokog spektra proizvoda – od konditorskih proizvoda, mliječnih proizvoda, kafe, sredstava za higijenu i drugih roba široke potrošnje, koji su u prosjeku sniženi od 15 do 30 odsto.

    “Ministarstvo trgovine i turizma poziva sve trgovce koji se do sad nisu uključili da podrže ovu kampanju, a jako je značajno istaći da kampanja ne uključuje samo velike trgovačke lance, već trgovce koji posluju u Republici Srpskoj, bez obzira na veličinu i broj poslovnica, odnosno radnji koje imaju”, rekli su iz Ministarstva.

    Sa druge strane, Snežana Šešlija, izvršna direktorica Udruženja građana “ToPeeR” Doboj, ističe da ne osjete da je bilo koji od trgovaca u ovom gradu snizio cijene.

    “Ukoliko je to i bilo, to je neprimjetno, ali mislim da još nije došlo do sniženja cijena kod nas. Bilo bi dobro, ali sigurna sam da to još nije krenulo kako treba”, kaže Šešlija za “Nezavisne novine”.

    Dodaje da je nekoliko volontera prošlo kroz trgovine u Doboju i nisu vidjeli da su cijene u ovom gradu snižene.

    “Nijedna cijena nije snižena u Doboju. Moguće je da se to desilo u nekom drugom mjestu”, kaže Šešlija.

    Nije ni u Bijeljini, poručuje Jovan Vasilić, predsjednik Udruženja potrošača “Zvono” Bijeljina, koji tvrdi da cijene bilo čega nije snizio nijedan od većih tržnih centara.

    “A, ima ih. Nisu se, izgleda, ni uključili u taj proces, to su, izgleda, neke manje firme, a ovi što imaju tržne centre, nigdje nisu istakli da su se uključili u to”, rekao je Vasilić za “Nezavisne novine”.

  • “Zapad se gadno prevario – Rusija je jača”

    “Zapad se gadno prevario – Rusija je jača”

    Umesto parije međunarodne zajednice, Rusija je posle februara 2022. godine postala novi, antizapadni uzor, piše njemački novinar Gabor Štajngart.

    Zapadni političari uvereni su u pobjedu u Ukrajini.

    Olaf Šolc je govorio da su zapadne sankcije protiv Rusije “veoma efikasne”, predsednik SAD Džozef Bajden zapretio je u aprilu 2022. da će predsednika Ruske Federacije Vladimira Putina ekonomski baciti na kolena i “izolovati rusku ekonomiju”, a šefica Evropske komisije Ursula fon der Lajen govorila je da će Kremlj “platiti” zbog pokretanja Specijalne vojne operacije u Ukrajini.

    Međutim, pored toga što se pokazala kao vojno “tvrd” protivnik, Rusija ni ekonomski ni približno nije toliko ranjiva kao što je Zapad mislio, piše novinar Gabor Štajngart u kolumni za nemački portal “Fokus”.

    “Naprotiv: resursima najbogatija svetska sila je živa i funkcioniše. Izgubila je Zapad i stekla mnoge druge mušterije”, piše autor, i navodi da je Rusija sa Zapadom uspešno sprovela odvajanje o kakvom Amerikanci trenutno govore u kontekstu Kine.

    Nemački novinar podseća da su mnoge zemlje članice došle na ekonomski forum u Sankt Peterburgu, a posebno izdvaja panel diskusiju pod nazivom “Odvajanje od dolara, ili budućnost novca”.

    “Upravo zbog toga su mnoge države došle. Žele da nauče kako da prekinu dominaciju dolara i prežive ako budu odsečeni od zapadnog platnog sistema ‘svift'”, dodaje autor.

    Umesto parije međunarodne zajednice, Rusija je u svetu nastalom posle februara 2022. godine postala novi, antizapadni uzor. U iskušenju ekonomskog rata, Putin želi da pokaže sebi i drugima kako da izbegnu američku sferu uticaja bez kobnih posledica, ocenjuje Štajngart.

    Tajna očuvanja ruske monetarne stabilnosti

    Ekonomista iz Moskve Elvira Nabiuljina najvažniji je Putinov borac u borbi protiv kolapsa valute. Samo nekoliko dana nakon početka kampanje u Ukrajini, šefica Centralne banke Ruske Federacije počela je da prilagođava ruski monetarni sistem novonastaloj situaciji.

    Devizni transferi su ograničeni, plaćanja u stranoj valuti su zabranjena, a konverzija devizne zarade u rublje postala je obavezna.

    “Kontrola tržišta kapitala pod vođstvom (šefice Centralne banke Rusije) Elvire Nabiuljine sprečila je brz odliv deviza”, potvrđuje Aleksandar Libman, profesor za istočnoevropske i ruske studije na Slobodnom univerzitetu u Berlinu.

    Autor napominje da je inflacija u Rusiji u maju 2023. iznosila zavidnih 2,5 odsto, a da se vrednost rublje u odnosu na evropsku valutu stabilizovala na nivou od oko 90 rublja za evro.

    Novi partneri zamenjuju stare

    Potencijal koji je nastao kombinacijom odluke nekih zapadnih kompanija da napuste Rusiju i odlukom Vlade u Moskvi da smanji uvozne dažbine na nula procenata dovelo je do cvetanja trgovine sa Turskom, Kazahstanom, Jermenijom, Kinom i Indijom, a čak i zemlje koje se pridržavaju zapadnih sankcija pronalaze kreativne načine da nastave sa poslovanjem, napominje nemački novinar.

    Pored toga, suspendovanje ekskluzivnih prava proizvođača po početku SVO znači da priliv zapadne robe u Rusiju nije prekinut, već da on samo dolazi putem posrednika poput Kazahstana ili Kirgistana.

    Iako je EU zabranila prodaju luksuznih automobila čija vrednost premašuje 50.000 evra Rusiji, a zapadni proizvođači dobrovoljno povukli svoje ispostave, kineski brendovi su ih uspešno zamenili, na šta ukazuje i saradnja ruskog AvtoVAZ-a sa kineskim proizvođačima u slučaju najnovije “lade”.

    Ruske rezerve su stabilne

    Nije kao da Rusija uopšte ne oseća uticaj zapadnih sankcija, navodi Štajngart, ali ističe da njihov uticaj nije presudan. Moskva je brzo našla nove solventne kupce za svoju naftu i gas drugde u svetu, ali to znači da ponekad mora da ih prodaje po sniženim cenama.

    Podaci ruskog Ministarstva finansija ukazuju da je prihod od poreza na naftu i gas u periodu od januara do aprila pao za 22 procenta, ali dodaje da to ne pogađa Rusiju značajno, zahvaljujući stabilnim rezervama u zlatu i američkim dolarima.

    Kina se uči na ruskom primeru

    Ruska Federacija ima koristi od povlačenja zapadnih kompanija, dok same kompanije trpe gubitke.

    Nemački novinar ističe da su zapadne kompanije primorane da svoje podružnice prodaju uz 50 odsto popusta, dok takođe postoji porez od 10 odsto na preostalu vrednost. Povrh toga, zapadne kompanije mogu da prodaju svoje podružnice samo ako to dozvoli ruska vlada.

    Kina posmatra kako se ovakav razvoj događaja pokazuje iznenađujuće pozitivnim po Rusiju, ocenjuje profesor Libman i dodaje da bi Peking mogao da se nađe u sličnoj situaciji u slučaju da Tajvan bude okupiran.

    “Peking smatra Rusiju opitnom laboratorijom”, smatra on.

  • Vidović o 218 miliona od putarina

    Vidović o 218 miliona od putarina

    Ministarka finansija Republike Srpske Zora Vidović kaže da su u Vladi RS iznenađeni kada je njen kolega iz Vlade Federacije BIH glasao protiv raspodjele prikupljenih 218 miliona KM od putarina.
    Federalni ministar finansija je obećao da će ovo završiti i zato smo bili iznenađeni što na sjednici Upravnog odbora Uprave za indirektno oporezivanje BIH nismo imali njegovu saglasnost – rekla je Vidovićeva.

    Ona je podsjetila da se na računu UIO BIH nalazi prikupljen novac od putarina, a riječ je o izdvajanju od 10 odsto da bi se u određenom momentu izvršilo poravnjanje, jer se sredstva dijele po privremenim koeficijentima, piše Srpskainfo.

    – Skupilo se oko 218 miliona KM i to stoji i prošle i ove godine i bio je dogovor da se novac podijeli po sadašnjim koeficijentima, a da jedna radna grupa analizira i utvrdi da li su to ovi ili neki drugi koeficijenti – dodala je Vidovićeva.

    Vidovićeva je istakla da ministar iz Federacije BiH nije bio saglasan sa ovim, jer smatra da se trebaju čekati drugi koeficijenti, zbog čega se pravi velika ekonomska šteta BiH.

    – Taj novac je već izgubio 20 odsto na vrijednosti, a u narednom periodu gubi i dalje i to će trajati ne znamo koliko i u suštini će ostati samo 30 odsto vrijednosti, što je štetno i za Srpsku i Federaciju – ocijenila je Vidovićeva.

    Očigledno da zajednička sjednica entitetskih vlada nije bila dovoljna da se postigne saglasnost oko raspodjele 218 miliona KM prikupljenih od putarina koje plaćaju vozači.

    Premijeri Republike Srpske i Federacije BiH i svi ministri obe entitetske vlade su prošle sedmice imali zajedničku sjednicu na kojoj su, kako je rečeno, razgovarali i o raspodijeli novca sa računa Uprave za indirektno oporezivanje BiH i na koji način da to pitanje bude riješeno.

    Detalji nisu saopšteni, ali na posljednjoj sjednici UO UIO BIH koja je održana poslije zajedničke sjednice vlada, nisu usvojene odluke o privremenoj raspodjeli prihoda od putarine u ukupnom iznosu oko 218 miliona KM.

    Protiv usvajanja ovih odluka glasao je ministar finansija Federacije BiH Toni Kraljević jer smatra da je „neophodno sačekati izradu metodologije o konačnoj raspodjeli prihoda od putarine.“

    Prema predloženim odlukama, trebalo je rasporediti ukupno 217.962.162 KM po procentima iz Odluke o privremenoj raspodjeli prihoda od putarine za izgradnju autoputeva i izgradnju i rekonstrukciju drugih puteva, tako da bi Federaciji BiH pripalo 128.597.675 KM, Republici Srpskoj 85.005.243 KM i Brčko Distriktu 4.359.243 KM.

    Autoceste Federacije BIH i Autoputevi Republike Srpske u zadnjih nekoliko mjeseci uputili su više dopisa Upravi za indirektno oporezivanje BiH da im se što prije dodijeli neraspoređen novac, prikupljena po osnovu putarine za izgradnju autoputeva. Novac je trenutno zamrznut na računima Uprave jer Upravni odbor nije donio odluku o načinu njihove raspodjele.

    U međuvremenu, kako ne mogu do ovog novca, oba javna poduzeća su prinuđena da se kreditno zadužuju.

    Osim toga, prikupljen novac svakodnevno gubi vrijednost zbog inflacije.

    PO LITRU 25 FENINGA
    Uprava za indirektno oporezivanje BIH svakog radnog dana na poseban podračun odvaja 10 odsto od prikupljene putarine, koja iznosi 25 feninga po litru naftnih derivata, a koja je namijenjena za izgradnju autoputeva i rekonstrukciju drugih puteva. Upravni odbor Uprave posebnim odlukama u nekoliko navrata je raspoređivao ovaj novac. Zadnjih par godina to nije učinio.

  • Nema bojazni od rasta kamata

    Nema bojazni od rasta kamata

    Kao što se i očekivalo, s ciljem suzbijanja inflacije, Evropska centralna banka (ECB) ponovo je podigla kamatne stope, ali prema riječima stručnjaka, to ne bi trebalo mnogo da utiče na Bosnu i Hercegovinu u smislu dizanja kamata domaćih banaka, jer novca ima, bankarski sektor je likvidan, a u padu je i tražnja za kreditima.
    ECB je kamatne stope podigao osmi put zaredom i trenutno je na četiri odsto, a samo u posljednjih godinu dana ona je porasla za čak 3,75 odsto.

    Referentna kamatna stopa sada je najviša od 2008. godine kada je bila finansijska kriza.

    Kamatna stopa na depozite podignuta je na 3,5 odsto, što je najviše u posljednje 22 godine.

    “Nastavak trenda rasta kamatnih stopa u eurozoni će vjerovatno imati određene efekte i u BiH ali bi oni trebali ostati minimalni kao i do sada, a kamatne stope na našem tržištu bi trebale ostati mnogo niže. Uslovi na domaćem tržištu su znatno drugačiji nego u eurozoni, banke su hiperlikvidne i raspolažu sa mnogo više sredstava domaćeg porijekla nego što ih mogu plasirati prema trenutnoj tražnji i nemaju nikakve potrebe za zaduživanjem izvan BiH, gdje bi morali plaćati više kamatne stope”, rekao je za “Nezavisne novine” Igor Gavran, ekonomski analitičar.

    Inače, ECB već duže od godinu dana kamatne stope diže radi smanjenja inflacije i prema predviđanjima ECB-a, inflacija u evrozoni bi u 2023. godini trebalo da bude 5,4 odsto.

    Godinu kasnije, odnosno u 2024. godini inflacija bi trebalo da padne na tri odsto i u 2025. godini na 2,2 odsto, što je malo više od cilja koji je proklamovao ECB o inflaciji od dva odsto.

    U Bosni i Hercegovini još jedna stvar ne ide u prilog podizanju kamatnih stopa, a to su mjere regulatora, odnosno entitetskih agencija za bankarstvo, koje obeshrabruju veće stope, ali je i činjenica da same banke nemaju motivaciju da povećavaju kamate.

    “Povećanjem kamata samo bi privremeno povećale ionako visoke prihode i dobit, ali dugoročno bi veliki broj aktuelnih klijenata mogao prestati sa otplatama, a tražnja za kreditima dodatno bi pala”, istakao je Gavran.

    I u Udruženju banaka Bosne i Hercegovine za “Nezavisne novine” su rekli da podizanje kamata od strane ECB-a ne bi trebalo da utiče na BiH i značajnije mijenja poslovnu politiku banaka.

    “Potražnja za kreditima je ekstremno mala, a konkurencija je velika. S pozicije depozita takođe nema razloga za promjene i jasno je da sve dok banke imaju ‘višak likvidnosti’, nemaju interesa podizati kamate na štednju”, rekao je za “Nezavisne novine” Berislav Kutle, direktor Udruženja banaka Bosne i Hercegovine.

    Osim što je podigla kamatne stope, Evropska centralna banka dala je procjenu i o rastu ekonomije, pa tako u ovoj godini predviđaju rast od svega 0,9 odsto, u 2024. od 1,5 odsto, a u 2025. godini od 1,6 odsto.

    “Dizanje kamata bilo bi jako negativno po privredu jer bi postojeća zaduženja postala teža, a sredstva za nova investiranja nedostupna. Građani koji su se zaduživali za osnovne potrebe takođe bi došli u težu situaciju. Ni efekat na inflaciju ne bi bio pozitivan, naprotiv, oni koji i danas drže cijene na nerealno visokom nivou i ostvare ekstraprofit dobili bi novi izgovor za još veća poskupljenja zbog skupljih izvora finansiranja”, zaključio je Gavran.