Sara Pepić, danas studentkinja master studija arhitekture na Fakultetu tehničkih nauka u Novom Sadu, na studije u Sankt Peterburgu prijavila se bez znanja roditelja.
U tom trenutku bila je gimnazijalka iz Bijeljine koja je planirala da arhitekturu upiše u Beogradu, kao i većina njenih vršnjaka. Međutim, susret sa učenikom iz Rusije, koji je u okviru programa razmjene predstavio mogućnosti studiranja u Sankt Peterburgu, promijenio je njen plan – i profesionalni put.
Prolazak na konkursu
Nakon što je samostalno prošla kroz konkursnu proceduru i dobila zvaničnu potvrdu, odluku je saopštila porodici. Tako je započela petogodišnja akademska avantura koja će je odvesti do međunarodne nagrade „Golden Trezzini“.
Odlazak u matičnu zemlju tokom godine bio bi dozvoljen samo ukoliko su sve studentske obaveze ispunjene.
Selekcija kandidata obuhvatala je nekoliko segmenata. Pored uspjeha u školi, vrednovane su i vannastavne aktivnosti, poznavanje stranih jezika, sport, kao i dodatna interesovanja. Nakon preliminarne selekcije, uslijedili su psihološki testovi i detaljni ljekarski pregledi, sa ciljem da se procijeni spremnost kandidata za zahtjevan studijski program, ali i pritisak života u stranoj državi.
Obavezna stručna praksa
Studije na Sanktpeterburškom rudarskom univerzitetu Katarine II traju ukupno pet godina i odlikuju se visokim kriterijumima i disciplinom. Stipendijski sistem je direktno vezan za uspjeh. Početna stipendija je skromnija, ali se iz semestra u semestar uvećava u skladu sa ostvarenim rezultatima.
Jedan od ključnih uslova bilo je redovno polaganje svih ispita u okviru semestra. Ovaj princip nije isključivo akademske prirode, već je imao i administrativnu dimenziju. Fakultet je preuzimao odgovornost za svoje studente, pa je i odlazak u matičnu zemlju tokom godine bio dozvoljen samo ukoliko su sve obaveze ispunjene. Sara ističe kako joj je upravo to stvaralo najveći pritisak, naročito zbog emotivne vezanosti za porodicu.
Poseban segment studija činila je obavezna stručna praksa nakon svake akademske godine. Prakse su se realizovale u firmama i institucijama, a finansirane su od strane fakulteta, što je studentima omogućavalo direktan kontakt sa profesionalnim okruženjem. Studenti su na fakultetu bili u obavezi da nose uniforme, čime se podsticala jednakost među kolegama.
Stalna interakcija s gradom
Studiranje arhitekture u Sankt Peterburgu podrazumijeva stalnu interakciju sa gradom koji ima izuzetno snažan urbanistički i arhitektonski identitet. Grad je planski građen i često se opisuje kao svojevrsna sinteza različitih evropskih stilova, sa jasno definisanim odnosom prema istorijskom nasljeđu.
Velika pažnja posvećuje se očuvanju vizura, fasada, proporcija i karaktera ulica i trgova, kao i odnosu novih intervencija prema postojećem kontekstu. Visoki objekti i neboderi izmješteni su van centralnih gradskih zona, dok se istorijsko jezgro pažljivo štiti. Primjer takvog pristupa je i Lahta centar, koji je pozicioniran izvan glavnih urbanih osa grada.
Međunarodni karakter fakulteta omogućio je Sarin susret sa studentima iz različitih dijelova svijeta. Iako su oblici socijalizacije drugačiji u odnosu na one na Balkanu, kroz zajedničke akademske obaveze i povremena organizovana okupljanja, uspostavljena su brojna profesionalna i lična poznanstva koja su obogatila studentske dane.
Od diplomskog rada do međunarodnog priznanja
Fakultet je aktivno podsticao studente da učestvuju na međunarodnim konkursima, prepoznajući ih kao važan segment profesionalnog razvoja. Sarin diplomski rad ocijenjen je kao izuzetno kvalitetan, zbog čega je mentor predložio da upravo taj projekat bude prijavljen na međunarodni konkurs „Golden Trezzini Awards 2025“.
Na konkursu je učestvovalo više od 450 projekata iz cijelog svijeta, a Sarin rad nagrađen je zlatnim sertifikatom u kategoriji „Najbolji studentski projekat javnog prostora i razvoja infrastrukture“. Sama dodjela nagrada održana je u Državnom muzeju Ermitaž.
Na takmičenju je predstavljala Srbiju i Bosnu i Hercegovinu, čime je njen rad dobio i širi regionalni značaj, povezujući obrazovanje stečeno u inostranstvu sa prostorom iz kojeg potiče.
Riječna željeznica prostorni i infrastrukturni potencijal Beograda
Tema nagrađenog rada bila je riječna željeznica kao oblik infrastrukturnog sistema koji je prisutan u većim evropskim gradovima, ali u Beogradu još uvijek nije razvijen uprkos potencijalu koji nude Sava i Dunav. Istraživački proces bio je dodatno otežan skromnom domaćom literaturom, što je zahtijevalo šire analize i tumačenje dostupnih primjera.
Kao lokacija projekta odabrana je Luka Beograd, zbog širine Dunava i povoljne pozicije u odnosu na gradsko jezgro. Projekat prevazilazi okvire saobraćajne infrastrukture i obuhvata muzejski prostor, park i kulturno-istorijski kompleks, čime se riječna željeznica sagledava kao generator javnog života i urbane regeneracije.
Podjela objekta
Objekat je podijeljen u tri jasno definisana korpusa i funkcionalno povezan sa širim urbanim sistemom Beograda.
Arhitektonska forma pažljivo je usklađena sa gradskom vizurom. Maksimalna visina objekta iznosi 22 metra, a predviđen je i vidikovac kao javno dostupan element. Oštri uglovi na objektu nose simboličko značenje i interpretirani su kao izraz karaktera i istrajnosti srpskog naroda, dok oblik broda direktno upućuje na rijeku, vodu i kretanje. Na taj način, projekat objedinjuje simboliku i javni prostor u jedinstvenu cjelinu.
Iskustvo koje oblikuje profesionalni identitet
Na kraju, Sara ističe da odlazak u inostranstvo i život u drugačijem sistemu donose brojne izazove, od intenzivnog tempa rada do psihološkog pritiska i odgovornosti. Ipak, upravo ta iskustva omogućavaju širenje vidika, upoznavanje novih kultura i drugačijih profesionalnih praksi.
Njena poruka mladim arhitektima jeste da se ne zadržavaju unutar poznatih okvira, već da iskoriste prilike za međunarodno iskustvo, uprkos naporu koji takav put zahtijeva. Kako njen primjer pokazuje, upravo takva iskustva mogu dovesti do projekata i priznanja koja prevazilaze lokalne granice i ostavljaju snažan trag na profesionalnom putu, prenosi Gradnja.rs.
Šta je „Golden Trezzini“? Arhitektonska elita u srcu Ermitaža
Međunarodna nagrada Golden Trezzini, osnovana 2018. godine u Sankt Peterburgu, važi za jedan od najprestižnijih svjetskih konkursa koji spaja arhitekturu, dizajn i umjetnost. Nazvana je po Domeniku Treziniju, prvom arhitekti Sankt Peterburga, a njen moto je „Arhitektura kao umjetnost“.
Žiri svjetskog glasa: O pobjednicima odlučuje više od 200 stručnjaka iz 30 zemalja. Među njima su legende arhitekture poput Daniela Libeskinda i Normana Fostera, ali i direktori vodećih svjetskih muzeja (Gugenhajm, Luvr, Metropoliten).
Muzejska vrijednost: Ovo je jedini konkurs na svijetu čiji nagrađeni projekti (uključujući Sarin) postaju dio stalne postavke Državnog muzeja istorije Sankt Peterburga.
Globalna konkurencija: Svake godine pristiže više od 1.000 prijava iz cijelog svijeta (ove godine preko 450 u užem krugu), a dodjela se tradicionalno održava u raskošnom Teatru Ermitaž.
Zanimljivost: Zbog rigorozne selekcije i visokog estetskog kriterijuma, stručna javnost ovaj konkurs često naziva „arhitektonskim Oskarom“.
