Unišen trup jednog od dragulja američke vojske, koji sada leži na pisti sa praktično otkinutim repom i prevrnutim rotirajućim radarskim diskom, značajan je strateški udarac za Vašington u jeku rata na Bliskom istoku.
Incident nije samo ukazao na ranjivost velikih aviona na, već bi mogao direktno da utiče na sukob sa Iranom.
U iranskom raketnom napadu u petak na bazu Princ Sultan u Saudijskoj Arabiji, koju koriste i SAD, ranjeno je 12 američkih vojnika, oštećeno je više vojnih aviona-cisterni za dopunu goriva u vazduhu, ali je posebno značajno uništenje E-3 “sentrija”, “Boingovog“ aviona za rano upozoravanje i kontrolu (AWACS) vrijednog 500 i više miliona dolara. On je nakon napada proglašen neupotrebljivim za let.Msn.com piše da iranski udar na saudijsku bazu nije bio nasumičan već strateški planirani potez. Baza je najvažniji američki vojni centar u regionu, što je jasno čini metom od velike vrednosti. Heder Peni, bivša pilotkinja F-16 i analitičarka Instituta Mičel, rekla je da je ovaj gubitak “nevjerovatno problematičan” i da su platforme AWACS od ključne važnosti jer pomažu u upravljanju vazdušnim prostorom i tergetiranju.
Stručnjaci smatraju da će američko vazduhoplovstvo, u nedostatku E-3, imati problema u prepoznavanju bojnog tla i da bi čak moglo da propusti prilike za ciljanje neprijateljskih snaga.
Šta je E-3 “sentri”
Ovi avioni su među najvrjednijim sredstvima u američkom arsenalu – sposobni da prate avione, dronove i rakete u radijusu od oko 400 km. Britanski “Telegraf” opisao ga je kao “leteći nervni centar” koji komandantima u realnom vremenu omogućava da prate sve što se dešava u ogromnom području, sa visine od više hiljada metara.
“Sentri” je komandni i kontrolni centar. Njegov snažni rotirajući radarski disk pomaže u uočavanju udaljenih prijetnji i usmjeravanju drugih borbenih aviona, čime pruža značajnu prednost
Funkcioniše kao oko i mozak celokupnog operativnog sistema
SAD su do napada na saudijsku bazu imale 16 ovih vitalnih, iako zastarelih aviona iz vremena Hladnog rata, od kojih je oko 40% bilo raspoređeno na Bliskom istoku. Sada ih imaju 15.
Tačka udara na E-3, baš na mjestu gdje se radarski disk spaja sa avionom, ukazuje na precizan pogodak dronom, što ukazuje na zabrinjavajući nivo obavještajnih saznanja u Teheranu. U subotu je predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski tvrdio da je Rusija snimala satelitske fotografije saudijske baze u danima prije napada.
– Da li Rusija pomaže Irancima? Naravno. Koliko procenata? Sto odsto – rekao je on.
Zelenski je takođe rekao da je Rusija fotografisala američku-britansku bazu Dijego Garsija u arhipelagu Čagos 24. marta, nakon pokušaja iranskog napada, optužujući Moskvu da koristi svoje špijunske satelite “u interesu Irana”.
Analitičari vjeruju da Rusija pruža praktičnu pomoć Iranu u vidu obavještajnih podataka – ili čak i unaprijeđenih dronova “šahed” kakvi su možda korišćeni za uništenje “sentrija”.
Ako je Zelenski u pravu, sasvim je moguće da bi Iran – kao i u slučaju uništenog E-3 – mogao da iskoristi ruske satelitske podatke za gađanje daleko vrednijeg cilja. Naime, kontraadmiral Šaham Irani, komandant iranske mornarice, zapretio je upotrebom raketa zemlja-more protiv američkog nosača aviona “Abraham Linkoln”, piše britanski “Telegraf”.
Iran je prošle nedjelje tvrdio da je gađao “Linkona” krstarećim raketama, a tamošnji mediji su objavili snimak navodnog udara:
– Iz Vašingtona nije bilo zvanične potvrde ovog napada.
– SAD ne mogu brzo da zamene avion koji govori svim ostalim avionima šta da rade. Iran nije samo pogodio avion. Pogodio je sloj upravljanja borbom, i to u trenutku kada je taj sloj najpotrebniji – rekla je britanskom “Telegrafu” profesorka Keli Griko iz centra Stimpson.
Takođe, komandanti sada moraju da razmotre kako da zaštite ove avione, baš u trenutku kad je potrebna maksimalna pažnja za planiranje potencijalne kopnene invazije SAD na jug Irana – ukoliko predsjednik Donald Tramp tako naredi.
Sa jednim E-3 manje, sljedeći potez Amerike biće ključan, piše Msn.com.
Invazija na Iran
Uoči potencijalne invazije na Iran, kao i pregovora između Vašingtona i Teherana, dvije američke marinske ekspedicione jedinice sa ukupno 5.000 vojnika šalju se u Persijski zaliv, navodi britanski “Telegraf”.
Oko 3.000 vojnika iz elitne 82. vazdušno-desantne divizije takođe se priprema za raspoređivanje
U četvrtak je otkriveno da Pentagon razmatra slanje dodatnih 10.000 vojnika
Prema “Njujork tajmsu”, trenutno na Bliskom istoku ima preko 50.000 američkih vojnika
Iz Irana su u nedelju poručili da “čekaju dolazak američkih vojnika na teren da ih zapale i zauvijek kazne njihove regionalne partnere”.
Napad koji bi mogao da počne kao udar na ostrvo Harg – glavno iransko čvorište za izvoz nafte – ili na neku drugu stratešku tačku, mogao bi da preraste u kopnenu operaciju koja bi trajala nekoliko nedjelja, prema američkim zvaničnicima, prenosi Blic.
