VRBAS Media

Autor: INFO

  • Tramp: SAD imaju tajno oružje, nepoznato ostatku svijeta

    Tramp: SAD imaju tajno oružje, nepoznato ostatku svijeta

    Sjedinjene Američke Države posjeduju tajno oružje koje je nepoznato ostatku svijeta, izjavio je danas američki predsjednik Donald Tramp.Tramp je za televiziju Njuz nejšn rekao i da bi to tajno oružje i dalje trebalo da se čuva u tajnosti.

    – Imamo oružje za koje niko ne zna, i kažem da je vjerovatno dobro da se o tome ne priča, ali imamo neke nevjerovatne vrste oružja – rekao je Tramp.

    Pitanje novinara, nakon kojeg se Tramp pohvalio da SAD imaju tajno oružje, ticalo se američke operacije u Venecueli.

    Peskov: Tramp bi mogao da pojasni izjave o tajnom oružju

    Portparol Kremlja Dmitrij Peskov izjavio je da se očekuje objašnjenje o tome šta je američki predsjednik Donald Tramp mislio kada je govorio o američkom tajnom oružju o kome niko ne zna.

    – U ovom slučaju, vjerovatno ćemo morati da čujemo pojašnjenja o tome šta je američki predsjednik tačno mislio – rekao je Peskov novinarima, prenosi agencija RIA Novosti.

  • Lažni sirevi na policama u Republici Srpskoj

    Lažni sirevi na policama u Republici Srpskoj

    Udruženje poljoprivrednih proizvođača – mljekara Republike Srpske saopštili su da im je odgovoreno iz Inspektorata Srpske da su u kontroli utvrdili da se proizvod “Danish White” na polici u marketima prodaje kao “Danski sir”.

    Oni su u saopštenju objavili odgovor Inspektorata RS u kojem se navodi da su inspektori izašli 19. januara u market koje su mljekari prijavili ranije i utvrdili da se sporni proizvod sa fotografije uz prijavu prodaje kao “Danski sir”

    .Obmane potrošača
    “Naime, radi se o proizvodu ‘Danish White’ 750 g, dok ga trgovac prodaje kao ‘Danski sir’, čime dolazi do obmane potrošača. Zatečena je ukupna količina navedenog proizvoda od 4 komada po prodajnoj cijeni od 4,99 KM. Takođe je pored proizvoda sa slike koju ste poslali uz prijavu u prometu zatečen ‘Arla danski bijeli 50% mm’ u količini od 3 komada, zamjena za sir biljnog porijeka Vitros Forma Tost 23,162 kg i zamjena za sir biljnog porijekla Vitros Forma Pica 11,748 kg iste problematike. Navedenom pravnom licu je usmeno naloženo otklanjanje navedene nepavilnosti, odnosno da se promijeni naziv prozvoda kako ne bi dolazilo do zablude potrošača prilikom kupovine istog, što je i učinjeno na licu mjesta, odnosno do momenta trajanja vanredne inspekcijske kontrole. Od strane ovog organa preduzeće se i zakonom predviđene mjere”, piše u odgovoru Inspektorata mljekarima.

    Država oštećena za PDV
    Udruženje u saopštenju navodi da je jasno da nadležna tijela nisu reagovala na vrijeme i da podaci o ovim proizvodima moraju biti jasni svim građanima.

    “Smatramo da ovi proizvodi utiču na tržište, mljekare, ali i budžet. Kupci dobijaju informaciju da je neki fino upakovan proizvod iz inostranstva, jeftiniji od domaćih mliječnih proizvoda. Za taj proizvod se navodi da je sir – u navedenim slučajevima od strane trgovačkog lanca, i lažno ubjeđuje kupac da je porijeklom od mlijeka. Ovo utiče na izbor građana i oni umjesto mlijeka, počinju da konzimiraju neko biljno ulje. Proizvođači mlijeka, prerađivači, distributeri hraniva, mašina, lijekova, veterinari su direktno ugrođeni kroz smanjen priliv u sektor. Dugoročno, selo se potpuno degradira. Država se oštećuje za PDV, jer lažna informacija dovodi do povećanja tražnje za lažnim mliječnim proizvodima, koji su jeftiniji, pa je i iznos naplaćenog PDV niži. Država se dodatno oštećuje kroz budžet, jer se smanjuje ukupna ekonomska aktivnost domaćih subjekata u lancu proizvodnje mlijeka. Mi još ne znamo kako ovi proizvodi djeluju na zdravlje naših građana”, ističe se u saopštenju Udruženja poljoprivrednih proizvođača-mljekara Republike Srpske.

    “Na dopis nismo nikad dobili odgovor”
    Naveli su da su još 18. avgusta prošle godine sljedeći zahtjeve Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS.

    “Da smo tada riješili ovo pitanje, veliki dio lažnih mliječnih proizvoda bi se sklonio s tržišta i danas ne bi možda imali ove rezove u otkupu. Ne bi hiljade ljudi bilo u problemima. Na ovaj dopis nikada nismo dobili odgovor”, zaključuje se u saopštenju.

    Podsjećamo, mljekari su prije nekoliko dana poslali pismo Staši Košarcu, ministru spoljne trgovine i ekonomskih odnosa BiH, u kojem između ostalog, sumnjaju da se uvoze vještački proizvodi i zamjene, a deklarišu se kao sirevi.

    Košarac im je odgovorio isti dan da su u potpunosti spremni i opredijeljeni da postupe po inicijativi nadležnih ministarstava Republike Srpske i Federacije BiH kada je u pitanju uvođenje zaštitnih mjera na uvoz određenih poljoprivrednih proizvoda.

  • Analiza vojne snage 145 država: Gdje se nalaze BiH i zemlje regiona

    Analiza vojne snage 145 država: Gdje se nalaze BiH i zemlje regiona

    Najnoviji Global Firepower Index za 2025. godinu analizira vojnu snagu 145 zemalja na temelju više od 60 različitih kriterijuma, a BiH je zauzela 132 mjesto.

    Posljednji u regionu

    Hrvatska se nalazi na 74. mjestu, dok je Srbija rangirana na 63, a tu su i Slovenija (96.), Sjeverna Makedonija (112.), te Crna Gora (127.).

    Sjedinjene Američke Države (SAD) zadržavaju poziciju vodeće globalne vojne sile, s najvećim obrambenim budžetom na svijetu koji nadmašuje sabrane budžete nekoliko drugih vodećih zemalja.

    Na drugom mjestu je Rusija, a na trećem Kina. Četvrto mjesto zauzela je Indija, a peto Južna Koreja.

  • Još ništa od zabrane pušenja u Srpskoj

    Još ništa od zabrane pušenja u Srpskoj

    Tri zakona usvojena na posljednjoj prošlogodišnjoj sjednici Narodne skupštine Republike Srpske v.d. predsjednika Republike Srpske Ana Trišić Babić nije potpisala i oni su vraćeni u ponovnu proceduru, potvrđeno je za BL portal iz Narodne skupštine Republike Srpske.

    Jedan od tih zakona koji je ostao bez potpisa na predsjedničkom ukazu je i onaj o zaštiti zdravlja stanovništva od duvanskih i ostalih proizvoda za pušenje.

     

    “Naime, v.d. predsjednika Republike Srpske Ana Trišić Babić zakon je vratila u ponovnu proceduru u Narodnu skupštinu i on će biti razmatran na jednoj od narednih sjednica. Obrazloženje o razlozima vraćanja zakona Narodnoj skupštini biće dostavljeno do sjednice na kojoj će se zakon naći”, navode iz Narodne skupštine.

    I iz Službenog glasnika Republike Srpske za BL portal su potvrdili da zakon do njih nije ni stigao, pa tako nije ni objavljen.

    Podsjetimo, poslanici u Narodnoj skupštini Republike Srpske 24. decembra prošle godine usvojili su Prijedlog zakona o zaštiti stanovništva od duvanskih proizvoda i ostalih proizvoda za pušenje, a kojim se, između ostalog, uvodi zabrana pušenja u zatvorenom prostoru, a lica koja ovo prekrše biće kažnjena od 1.000 do 2.000 KM.

    Zabrana je trebala da stupi na snagu za godinu dana.

    Po Ustavu predsjednik Republike ukazom proglašava zakon u roku od sedam dana od dana njegovog usvajanja u Narodnoj skupštini. U tom roku predsjednik Republike može zahtjevati od Narodne skupštine da ponovo odlučuje o zakonu. Ako isti zakon opet bude usvojen u Narodnoj skupštini predsjednik Republike je dužan da ga proglasi.

    Još dva zakona vraćeni poslanicima

    Kada je riječ o zakonima usvojenim na 17. redovnoj sjednici Narodne skupštine, ponovo su u skupštinu iz Palate Republike na odlučivanje vraćeni i Zakon o izmjeni i dopuni Krivičnog zakonika Republike Srpske i Zakon o radnom angažovanju na sezonskim i drugim poslovima privremenog karaktera.

    Zakon o sezoncima je naišao na kritike u javnosti nakon usvajanja kada se saznalo da zabranjuje neoporeziv rad u sezonskim poljoprivrednim poslovima svima osim supružnicima, djeci i roditeljima u jednom domaćinstvu. Čule su se ocjene da će po tom zakonu tetke, strine i ostala rodbina, zetovi i komšije koji dolaze u pomoć na sjetvu, žetvu ili svinjokolj, morati biti dan ranije prijavljeni u Poresku upravu Republike Srpske i na njihov rad će se morati uplatiti doprinosi.

    Izmjene Krivičnog zakonika Republike Srpske su predviđale da se kazna zatvora do jedne godine može zamijeniti u novčanu kaznu ili rad u javnom interesu ukoliko to sud odobri. Tokom skupštinske rasprave isticano je da će se prilikom odluke o zamjeni kazne zatvora cijeniti ličnost osuđenog lica, odnos prema krivičnom djelu i spremnost da se nadoknadi šteta.

  • CIK: Naredba o ponovnom kontrolnom brojanju i otvaranju vreća sa glasačkim materijalom

    CIK: Naredba o ponovnom kontrolnom brojanju i otvaranju vreća sa glasačkim materijalom

    Centralna izborna komisija BiH donijela je na jučerašnjoj sjednici naredbe kojom se nalaže Glavnom centru za brojanje da izvrši ponovno kontrolno brojanje glasačkih listića sa redovnih biračkih mjesta i da izvrši otvaranje vreća sa glasačkim materijalom u tri izborne jedinice.

    Naloženo je ponovno kontrolno brojanje glasačkih listića sa redovnih biračkih mjesta i utvrđivanje rezultate izbora u osnovnim izbornim jedinicama:

    1. po službenoj dužnosti u osnovnoj izbornoj jedinici Zvornik, na biračkom mjestu 083B028;
    2. po službenoj dužnosti u osnovnoj izbornoj jedinici Banjaluka, na biračkim mjestima 034B113;
    3. po službenoj dužnosti u osnovnoj izbornoj jedinici Laktaši, na biračkom mjestu 011B014B.

    U cilju pronalaska izvoda iz Centralnog biračkog spiska Centralna izborna komisija BiH je naredila Glavnom centru za brojanje i da izvrši otvaranje vreća sa glasačkim materijalom, za sljedeća biračka mjesta:

    1. Osnovna izborna jedinica Gradiška, biračko mjesto 010B046
    2. Osnovna izborna jedinica Brčko Distrikt BiH, biračko mjesto 200C086
    3. Osnovna izborna jedinica Bijeljina, biračko mjesto 029B130

    Glavni centar za brojanje će aktivnosti po navedenim naredbama početi danas u 15.00 časova, a mogu prisustvovati posmatrači akreditirani za posmatranje rada Glavnog centra za brojanje, saopšteno je iz CIK-a.

  • Stjepanović: Ima elemenata da Sud u Strazburu usvoji apelaciju Dodikove odbrane

    Stjepanović: Ima elemenata da Sud u Strazburu usvoji apelaciju Dodikove odbrane

    Pravni zastupnik Republike Srpske Lazar Stjepanović smatra da ima elemenata da Evropski sud za ljudska prava u Strazburu usvoji najavljenu apelaciju odbrane predsjednika SNSD-a Milorada Dodika na presudu Suda BiH.

    Stjepanović kaže da je jasno da su prekršeni članovi Evropske konvencije u procesu u kojem je Dodik osuđen na godinu dana zatvora i šest godina zabrane političkog djelovanja zbog “nepoštovanja odluka Kristijana Šmita” i ističe da

    je moralo da postoji to krivično djelo u vrijeme izvršenja.

    – Ima elemenata da Sud usvoji aplikaciju nakon čega se skreće pažnja državi, u ovom slučaju BiH, da izmijeni krivično zakonodavstvo i izbaci krivično djelo po kojem je suđeno – rekao je Stjepanović.

    On tvrdi da faktor koji bi trebalo da utiče na sudije leži u činjenici da Šmit nije legalno izabrani visoki predstavnik u BiH.

    Stjepnović je objasnio da Evropski sud za ljudska prava u Strazburu ne može da ulazi u meritum presude koja je izrečena Dodiku, niti da utvrđuje da li je učinio krivično djelo za koje je osuđen, ali može na osnovu dokaza da utvrdi da li je povrijeđeno neko od prava propisanih u Konvenciji za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda.

    – Sudije će prvo da preispitaju procesne uslove, odnosno da li su oni ispunjeni da bi o aplikaciji uopšte odlučivali, te da li su iskorišćena sva pravna sredstva u BiH. Nema preciznih rokova u kojima treba da odluče o zahtjevu – rekao je Stjepanović za Glas Srpske.

    On je dodao da predmet uzimaju kao prioritet, ako smatraju da je hitan, a ako ne, može potrajati i duže od godinu, dvije.

    Stjepanović smatra da bi sudije, imajući u vidu da je riječ o političkom procesu koji je izazvao veliko interesovanje, o ovoj aplikaciji mogle da odlučuje brže.

    Evropskom sudu za ljudska prava u Strazburu ovih dana biće upućena žalba Dodikove odbrane na presudu BiH.

  • Tramp: Iran će biti zbrisan sa lica zemlje ako mi se nešto desi

    Tramp: Iran će biti zbrisan sa lica zemlje ako mi se nešto desi

    Američki predsednik Donald Tramp upozorio je Iran da će na kontinuirane pretnje atentatom na njega, koje upućuju lideri u Teheranu, biti odgovoreno “dizanjem te zemlje u vazduh”.

    “Pa, ne bi trebalo to da rade, ali sam im to stavio do znanja. Šta god da se desi, dići ćemo u vazduh celu zemlju, cela zemlja će biti dignuta u vazduh. Ali, imam veoma čvrsta uputstva. Šta god da se desi, zbrisaće ih sa lica ove zemlje”, rekao je Tramp za Njuz nejšn, prenosi “Hil”.

    Tramp je ranije rekao da je ostavio instrukcije da SAD unište Iran, ukoliko ta zemlja izvrši atentat na njega.

    “Nisu to uradili i bilo bi užasno za njih da to urade. Ne zbog mene, ako bi to uradili, bili bi zbrisani. To bi bio kraj. Ostavio sam uputstva, ako to urade, biće zbrisani, neće ništa ostati. I, ne bi trebalo da budu u stanju da to urade”, istakao je Tramp.

    On je upozorio da je napad na Iran na stolu nakon antivladinih protesta, u kojima je ubijeno više od 3.300 ljudi, u sukobima sa iranskim bezbednosnim snagama.

    Vrhovni vođa Irana ajatolah Ali Hamnei optužio je SAD da kuju zaveru protiv iranske vlade i da podržavaju proteste, navodeći da SAD pokušavaju da “progutaju Iran”.

    “Ne nameravamo da vodimo zemlju ka ratu. Međutim, nećemo tek tako pustiti kriminalce unutar zemlje. Gori od unutrašnjih kriminalaca su međunarodni kriminalci! Ni njih nećemo pustiti”, napisao je ranije Hamnei u jednoj od nekoliko objava na društvenoj platformi Iks.

    Zvaničnici obaveštajne službe obavestili su Trampa o navodnim pretnjama protiv njega, tokom predsedničke kampanje 2024. godine, a bivši državni tužilac Merik Garland je rekao da je zavera bila odmazda za ubistvo iranskog generala Kasema Sulejmanija od strane Sjedinjenih Američkih Država 2020. godine, tokom Trampovog prvog predsedničkog mandata.

  • Francuska zatražila vježbu NATO-a na Grenlandu

    Francuska zatražila vježbu NATO-a na Grenlandu

    – Nakon ponovljenih pretnji američkog predsednika Donalda Trampa da želi da pripoji Grenland Sjedinjenim Američkim Državama, Francuska je zatražila vežbu NATO-a na tom arktičkom ostrvu, saopštila je Jelisejska palata.

    Francuska je saopštila da je spremna da učestvuje u vežbi NATO-a na Grenlandu, prenosi televizija BFM.

    Tramp je od početka svog drugog mandata više puta ponovio da želi da SAD pripoje Grenland, koji je danska autonomna teritorija, navodeći da za to postoje bezbednosni razlozi.

  • Orban: Ruski gas je najjeftiniji i najvažniji izvor energije za Mađarsku

    Orban: Ruski gas je najjeftiniji i najvažniji izvor energije za Mađarsku

    Premijer Mađarske Viktor Obran rekao je da se od početka sukoba u Ukrajini bori da Mađarskoj ne budu odsječena ruska energetska područja.

    – To nije stvar ukusa ili sklonosti. Radimo to zato što je ovo najjeftiniji i najvažniji izvor energije za Mađarsku. Ako nema ruskog gasa, nema smanjenja računa za komunalne usluge. Ako nema ruske nafte, cijena benzina će skočiti. Možete brbljati o misterioznim tehničkim rešenjima, ali to su činjenice – naglasio je Obran.

    Kako je naveo, njegovi protivnici iz “Tise” najavili su da će se rešiti ruskog gasa i dodao njih jedino zanima briselski plan.

    – Sada znamo zašto su poslati, da sprovedu ono što je planirano u Briselu  naveo je Orban.

    Takođe, mađarski ministar spoljnih poslova i spoljnoekonomskih odnosa Peter Sijarto izjavio je da će Mađarska opozicija, u slučaju dolaska na vlast nakon parlamentarnih izbora u aprilu 2026. godine, odustati od nafte i gasa iz Rusije, što će imati tragične posledice po mađarsku ekonomiju, prenose RIA Novosti.

    Komentarišući imenovanje bivšeg potpredsednika mađarskog ogranka američke kompanije “Šel” Ištvana Kapitanja za “eksperta za energetiku i ekonomski razvoj” opozicione mađarske stranke “Tisa”, Sijarto je izjavio da je on “delegiran” u “stranku briselskih namesnika” sa jasno određenim ciljem.

    – Potpuno je jasno da je potpredsjedniku povjeren sljedeći zadatak, koji je postavio Brisel: da obustavi isporuke jeftine ruske nafte i prirodnog gasa Mađarskoj. Svi znamo da će takva odluka imati tragične posljedice po Mađarsku, mađarske porodice i mađarsku ekonomiju – istakao je Sijarto u video-obraćanju objavljenom na Fejsbuku.

    Prema njegovim riječima, u tom slučaju troškovi komunalnih usluga za mađarske porodice porasli bi tri puta.

    – Sredstva za život porodica i rad fabrika, a samim tim i radna mjesta, biće ugroženi ako potpredsjednik Kapitanj izvrši nalog koji mu je dao Brisel i obustavi isporuke jeftine ruske nafte i prirodnog gasa Mađarskoj – naglasio je Sijarto.

  • Da li Tramp može da kupi ostrvo?

    Da li Tramp može da kupi ostrvo?

    Ekonomija Grenlanda možda je mala, ali njegova stvarna vrednost vezana je za bezbednost Arktika i ogromne mineralne rezerve.

    Trampovo interesovanje za ovo područje odražava napore SAD da se suprotstave kineskoj dominaciji u nabavci kritičnih sirovina.

    Kada je Donald Tramp početkom 2025. ponovo pokrenuo ideju o preuzimanju Grenlanda, to je u prvi mah zvučalo kao poznati eho iz njegovog prvog predsedničkog mandata.

    Međutim, obnovljeno interesovanje, ovoga puta praćeno izveštajima da je Trampov tim razmatrao isplatu direktnih novčanih davanja Grenlanđanima, ukazuje na dublju posvećenost od pukog političkog teatra, piše Juronjuz.

    U sredu se potpredsednik SAD Džej Di Vens u Vašingtonu sastao sa danskim ministrom spoljnih poslova Larsom Lekeom Rasmusenom i ministarkom spoljnih poslova Grenlanda Vivijan Mocfelt.

    Obraćajući se novinarima, Rasmusen je rekao da su dvojica ministara poručila američkim sagovornicima da “nije lako razmišljati inovativno o rešenjima kada se svakog jutra budite uz različite pretnje”.

    Objasnio je da su razgovori bili konstruktivni, ali je dodao da Tramp insistira na “neprihvatljivom” predlogu osvajanja Grenlanda.

    Francuska, Nemačka, Švedska i Norveška, sve članice NATO-a poput Danske, odlučile su da pošalju trupe na Grenland kako bi učestvovale u zajedničkim vežbama sa Danskom.

    Ono što se dugo smatralo provokacijom sada izgleda kao ozbiljan pokušaj uspostavljanja dominacije na Arktiku. Na štetu NATO saveznice Danske, moguće je da SAD posmatraju Grenland zbog njegovih mineralnih resursa, ali i iz razloga nacionalne bezbednosti.

    Takav potez unosi arktičku hladnoću u odnose EU i SAD, naročito u trenutku kada se Unija bori da obezbedi sirovine neophodne za ostvarenje klimatskih ciljeva i održavanje digitalne infrastrukture.

    Zašto Tramp želi Grenland

    Grenland nije bogat u klasičnom smislu. Njegova ekonomija je mala, snažno zavisna od ribarstva i u velikoj meri opstaje zahvaljujući godišnjoj blok-dotaciji Danske od oko 3,9 milijardi danskih kruna (520 miliona evra), što je približno 9.000 evra po stanovniku godišnje.

    Prema Svetskoj banci, bruto domaći proizvod Grenlanda procenjuje se na oko 3,5–4 milijarde dolara (3,2–3,7 milijardi evra), uz populaciju od oko 56.000 ljudi. Oko 90% izvoza potiče od proizvoda povezanih sa ribarstvom.

    Iako ove karakteristike ne deluju privlačno Trampovoj administraciji, SAD očigledno privlače dva faktora koja imaju malo veze sa BDP-om. Prvi je geografski položaj, a drugi ono što se krije ispod leda.

    Ostrvo zauzima ključnu poziciju između Severne Amerike i Evrope i već je dom Svemirske baze Pitufik, koja predstavlja temelj američkih sistema za rano upozoravanje na raketne pretnje i nadzor svemira na Arktiku.

    “Ako mi to ne uradimo, Rusija ili Kina će preuzeti Grenland. A mi nećemo da imamo Rusiju ili Kinu za suseda”, rekao je Tramp.

    Resursi dodaju još jedan sloj američkim motivima — iako je predsednik javno tvrdio da to nije slučaj. Vašington je bolno svestan činjenice da Kina dominira eksploatacijom retkih zemalja i daljom preradom rude u upotrebljive materijale.

    Grenland trenutno ne proizvodi retke zemlje, ali Američki geološki zavod procenjuje da poseduje oko 1,5 miliona tona eksploatabilnih rezervi retkih zemalja. S druge strane, Geološki zavod Danske i Grenlanda (GEUS) procenjuje da ukupni resursi retkih zemalja iznose oko 36,1 milion tona — što podseća na razliku između geološki postojećih i komercijalno isplativih količina.

    Istraživanja GEUS-a pokazuju da Grenland sadrži pojave 25 od 34 materijala koje Evropska komisija klasifikuje kao “kritične” retke i sirovinske minerale. Ovi materijali koriste se u proizvodima od motora električnih vozila do borbenih aviona. Ukupno je identifikovano 55 ležišta kritičnih sirovina, ali se trenutno eksploatiše samo jedno.

    Evropska unija je trenutno 100% zavisna od kineskog uvoza teških retkih elemenata, dok se i SAD u velikoj meri oslanjaju na strane lance snabdevanja.

    Kina je odgovorna za oko 70% globalno izvađenih količina retkih elemenata, što je 270.000 tona u 2024. godini.

    Može li Grenland zameniti Kinu u bezbednosti snabdevanja retkim elementima?

    Pored retkih elemenata (kritični metali važni za budućnost tehologije), Grenland je potencijalno bogat i naftom i prirodnim gasom.

    Iako su istraživanja uglavnom zamrznuta nakon moratorijuma iz 2021. na novo bušenje nafte, ranije procene Američkog geološkog zavoda sugerišu da priobalni baseni Grenlanda mogu sadržati do 17,5 milijardi barela nafte i 148 biliona kubnih stopa prirodnog gasa.

    Sirova geološka vrednost poznatih mineralnih resursa Grenlanda mogla bi, u teoriji, da premaši 4 biliona dolara (3,66 biliona evra), prema procenama studije Američkog akcionog foruma (AAF).

    Međutim, samo mali deo toga — oko 186 milijardi dolara — smatra se realno eksploatabilnim u postojećim tržišnim, regulatornim i tehnološkim uslovima.

    Dok AAF procenjuje “cenovnik” Grenlanda na 186 milijardi dolara, hipotetičke procene komentatora znatno variraju.

    Posmatrajući privatni BDP i potencijalne poreske prihode sa ostrva, magazin Economist iznosi procenu od 50 milijardi dolara.

    Druge procene se oslanjaju na istorijske kupovine SAD, poput Aljaske, Luizijane i Devičanskih ostrva, uz prilagođavanje današnjim cenama.

    Financial Times navodi da bi procena od 1,1 milijarde dolara bila primerena na osnovu resursa ostrva, dok je New York Times izneo procenu između 12,5 i 77 milijardi dolara.

    Ogromne razlike između ovih iznosa ukazuju na nematerijalnu prirodu vrednosti Grenlanda.

    Da li bi novac promenio mišljenje Grenlanđana?

    Trampova administracija razmatra direktna plaćanja — između 10.000 i 100.000 dolara po stanovniku Grenlanda — kao način da se javno mnjenje u Grenlandu podstakne ka američkom preusmeravanju.

    Međutim, istraživanja javnog mnjenja snažno ukazuju da su takvi potezi politički neosetljivi. Anketa grupe Verian iz januara 2025. pokazala je da se 85% Grenlanđana protivi napuštanju Danske radi priključenja Sjedinjenim Državama, dok ideju podržava svega 6%.

    U SAD je ideja podjednako nepopularna. Anketa YouGova iz januara 2026. pokazala je da samo 8% ispitanika podržava upotrebu vojne sile za preuzimanje Grenlanda, dok je 73% protiv.

    Prema ekonomisti kompanije 22V Research, Jakobu Funku Kirkegordu, Kopenhagen je prešao sa tihog ignorisanja Trampovih izjava na njihovo aktivno ograničavanje kroz zakone, institucije i saveze.

    Cilj nije pobediti u raspravi sa Belom kućom, već suziti prostor za delovanje.

    Kongres u pomoć?

    Kirkegord tvrdi da je američki Kongres trenutno osetljiviji na predsednička prekoračenja ovlašćenja nakon nedavnih događaja u Venecueli. Prošle nedelje Senat SAD je pokrenuo meru o ratnim ovlašćenjima kako bi ograničio dalju vojnu akciju protiv te južnoameričke zemlje bez izričitog odobrenja Kongresa.

    Svaki pokušaj promene statusa Grenlanda zahtevao bi saglasnost Kongresa. Čak i retoričke pretnje teritoriji NATO saveznice rizikuju podrivanje same Alijanse, što je crvena linija za mnoge američke zakonodavce.

    Istovremeno, kako navodi Kirkegord, Danska ima prostora da Trampu ponudi nešto opipljivo bez zadiranja u suverenitet.

    Proširena odbrambena saradnja i veći obim američkih investicija u grenlandski rudarski sektor omogućili bi Vašingtonu da ojača svoju stratešku poziciju u okviru postojećih sporazuma.