Poraz Viktora Orbana na izborima u Mađarskoj nije samo unutrašnje političko pitanje te zemlje. Njegov odlazak sa vlasti otvara i niz dilema za političke aktere u regionu, a posebno u Republici Srpskoj, koja je posljednjih godina u Budimpešti imala jednog od rijetkih otvorenih saveznika unutar Evropske unije.
Orbanova politika suverenizma, praćena izraženim skepticizmom prema briselskim institucijama, u velikoj mjeri je odgovarala političkom diskursu koji dolazi iz Banjaluke. Upravo zbog te ideološke bliskosti, odnosi između rukovodstva Republike Srpske i mađarske vlade razvijani su intenzivnije nego što je to uobičajeno za relacije jednog entiteta i države članice EU.
Zato se promjena vlasti u Mađarskoj sada posmatra i kroz prizmu mogućeg preokreta u tim odnosima. Nije riječ samo o političkoj komunikaciji, već i o ekonomskim projektima, investicijama i političkoj podršci koju je Budimpešta u više navrata pružala Banjaluci u evropskim institucijama.
Politička analitičarka Tanja Topić smatra da je odlazak Orbana ozbiljan udarac za aktuelno rukovodstvo Republike Srpske. Po njenom mišljenju, riječ je o političaru koji je godinama predstavljao važan oslonac vlastima u Srpskoj, posebno u momentima kada su odnosi sa Briselom bili napeti.
Prema njenoj ocjeni, nova mađarska vlada bi mogla pokazati veći stepen saradnje sa institucijama Evropske unije, što bi automatski značilo i manju spremnost da se politički rizikuje zbog podrške Banjaluci. Istovremeno, dok se u Republici Srpskoj u posljednje vrijeme pojačavaju euroskeptične poruke i kritike na račun EU, politički zaokret u Budimpešti mogao bi dodatno produbiti taj raskorak.
Topićeva procjenjuje da bi u takvim okolnostima moglo doći i do smanjenja intenziteta političkih kontakata koji su bili uobičajeni posljednjih godina. Česte posjete Budimpešti ili dolasci mađarskih zvaničnika u Banjaluku, smatra ona, mogli bi postati znatno rjeđi, dok bi pojedini projekti mogli biti podvrgnuti dodatnim provjerama nove vlasti.
S druge strane, profesor međunarodnih odnosa Miloš Šolaja upozorava da promjena vlasti ne znači automatski i potpunu promjenu državne politike. On podsjeća da države, bez obzira na političke smjene, uglavnom nastoje da očuvaju već uspostavljene međunarodne odnose, naročito kada postoje potpisani ugovori i započeti projekti.
Ipak, Šolaja ne isključuje mogućnost da će nova mađarska vlada drugačije definisati svoje spoljnopolitičke prioritete. Ukoliko se Budimpešta odluči za snažnije usklađivanje sa politikama Evropske unije, prostor za politički manevar kakav je postojao tokom Orbanove ere mogao bi biti značajno sužen.
Takav zaokret, smatra on, mogao bi biti vidljiv i u drugim oblastima – prije svega u odnosima prema Rusiji, ali i u energetskim politikama koje su posljednjih godina bile jedno od ključnih pitanja evropske politike.
Sve to ne znači da će odnosi između Republike Srpske i Mađarske nestati ili biti prekinuti. Realnije je očekivati postepeno redefinisanje saradnje, uz zadržavanje formalnih i institucionalnih veza koje su već uspostavljene.
Drugim riječima, Orbanov poraz vjerovatno neće preko noći izbrisati političke i ekonomske veze između Banjaluke i Budimpešte. Ali je gotovo sigurno da će ih staviti na novi test — i otvoriti pitanje koliko su te veze bile zasnovane na dugoročnim interesima, a koliko na ličnim političkim savezima.
Komentariši