Građani BiH u 2026. najviše vjeruju medijima (70,5 odsto), a najmanje povjerenja pridobile su političke stranke (13,7 odsto) i političari (10,7 odsto).
Pokazalo je to istraživanje “Medijske slobode u BiH 2026, Uporedni izvještaj 2018. – 2026.”, koje je za Fondaciju “Friedrich Ebert” i Udruženje BH novinari radila agencija “Prime communications”, a predstavljeno je danas u Banjaluci, povodom 3. maja, međunarodnog Dana slobode medija.
Istraživanjem je utvrđeno da institucijama vlasti vjeruje 54,2, vjerskim zajednicama 52,2, međunarodnoj zajednici 32,9, a nevladinom sektoru 34,5 odsto građana.
Razlike po entitetima
U FBiH najviše se vjeruje medijima, a potom institucijama vlasti i vjerskim ustanovama. U Republici Srpskoj najviše se vjeruje vjerskim ustanovama, institucijama vlasti i medijima. Takođe, povjerenje u institucije generalno je trenutno više kod stanovnika FBiH, nego kod stanovnika RS.
“U odnosu na 2025. godinu povjerenje građana RS u NVO i međunarodnu zajednicu je veće, ali ne smijemo zaboraviti da je prošle godine u RS bila jaka i sistematska kampanja protiv USAID-a, NVO sektora i OHR-a”, navedeno je u istraživanju.
Sloboda medija
Dvije trećine ispitanika iz FBiH je uglavnom zadovoljno radom medija u ovom entitetu, dok je među ispitanicima u RS oko dvije trećine ispitanika potpuno nezadovoljno. U odnosu na 2025. godinu porastao je procenat nezadovoljnih radom medija u FBiH, ali je porastao i procenat zadovoljnih u RS.
“Generalno gledajući, zadovoljstvo svih ispitanika radom medija u FBiH je ostalo isto kao 2025. godine, a zadovoljstvo radom medija u RS je poraslo”, istaknuto je.
Najveće prepreke za slobodan rad medija u BiH su njihova politička zavisnost (66,9 odsto), opšta politička klima u državi (54 odsto), finansijska zavisnost (30,7 odsto) i nedovoljna profesionalnost (21,9 odsto). Najveći uticaj na rad medija imaju političari i političke stranke i to misli 74,1 odsto stanovnika BiH.
Kriminalizacija klevete
Dvije trećine stanovnika BiH ili 68,3 odsto smatra da je kriminalizacija klevete i mogućnost krivičnog gonjenja novinara i urednika uticala na slobodu medija u RS, dok svaki četvrti stanovnik RS (25,8 odsto) smatra da to uopšte nije uticalo.
Skoro tri četvrtine građana BiH (72,1 odsto) smatra da su političari i političke stranke glavni kršitelji novinarskih prava i medijskih sloboda, a svaki deseti (13,9 odsto) misli da su to vlasnici medija i urednici.
“Napade na novinare odobrava 5,2 odsto stanovnika BiH, od toga 4,2 odsto iz FBiH i 7,6 odsto iz RS”, navedeno je u istraživanju.
U FBiH smatraju da treba pooštriti kriterijume za ulazak u novinarsku profesiju, unaprijediti sistem obrazovanja novinara i da imaju bolje materijalne uslove. Stanovnici RS smatraju da treba poboljšati uslove rada novinara, osigurati bolju primjenu zakona o zaštiti prava novinara i poboljšati njihov sistem obrazovanja.
Kako se građani informišu
Putem interneta se, kako je naglašeno, informiše 37,3 odsto stanovnika BiH, a dodamo li tome društvene mreže (30,5 odsto) možemo utvrditi da su klasični mediji izgubili bitku u informisanju. Internet kao medij važan je za 90,1 odsto ispitanika.
Utvrđeno je i da 58,9 odsto ispitanika na nivou BiH smatra da je govor političara i obraćanje novinarkama na pres-konferencijama i drugim javnim događajima diskriminirajući, nepristojan, predstavlja rodno zasnovano nasilje i u suprotnosti je s ustavnim načelima i zakonskim propisima države i entiteta.
Tri četvrtine stanovnika BiH (76,6 odsto) slaže se s tvrdnjom da bi državne institucije i pravosuđe trebali više i efikasnije raditi na kažnjavanju napadača na novinarke. Najveći procenat ispitanika iz BiH (61,6 odsto) smatra da komentari na medijske napise i na društvenim mrežama sadrže mnogo više uvredljiv jezik, ponižavajuće i diskriminirajuće ocjene prema ženama u političkom i javnom životu.
Mediji bez impresuma
Nakon predstavljanja rezultata istraživanja, učesnici današnje konferencije su konstatovali da veliki problem u dijelu koji se tiče nepovjerenja u medije predstavlja i ogroman broj medija bez impresuma koji se izmiču u zakonu.
Upozorili su i na činjenice da mediji danas, pored bitke za finansijsko održavanje, vode i borbu sa šumom informacija i borbu sa vještačkom inteligencijom, te da u budućnosti profesionalni mediji mogu da opstanu ako se budu držali profesionalnih standarda i da otvoreno govore o medijima koji nemaju impresum niti obavezu, a ni želju da se drže novinarskih principa.
Komentariši