Kategorija: Svijet

Strategija Evrope da ubijedi Belgijance da podrže njen plan finansiranja Ukrajine zasniva se na upozorenju da bi mogli biti tretirani isto kao Mađarska, piše Politiko.

Na samitu 18. decembra ključni zadatak lidera Evropske unije biće da pridobiju Barta de Vevera, najnovijeg „crnog ovna“ unije.

Belgijski premijer blokira napore da se obezbijedi zajam od 210 milijardi evra za Ukrajinu, koja se suočava sa ogromnom finansijskom prazninom dok rat sa Rusijom i dalje traje.

De Vevar se već dugo protivi planu da se zajam obezbijedi korišćenjem zamrznute ruske imovine, koja se uglavnom nalazi u Belgiji, pa diplomate širom Unije sada rade na načinima da ga pridobiju.

On oklijeva zbog straha da bi Belgija mogla morati sama da nadoknadi sredstva u slučaju da to bude potrebno, te je zatražio dodatne zaštitne mehanizme. Gotovo sva ruska imovina nalazi se u Evrikleru, finansijskom depozitaru u Briselu.

Belgijski premijer želi da Unija obezbijedi dodatni finansijski zaštitni sloj povrh postojećih garancija, kako bi se pokrile moguće pravne tužbe i nagodbe, što mnoge vlade odbijaju.

Belgija je poslala listu izmjena koje želi, kako bi se osigurala da neće biti primorana da sama vrati sredstva Moskvi ukoliko sankcije budu ukinute. De Vevar je jasno poručio da neće podržati zajam za obnovu Ukrajine ako njegovi zahtjevi ne budu prihvaćeni.

Lideri su ranije vjerovali da će dogovor biti postignut još u oktobru. Tada je djelovalo nezamislivo da u decembru neće biti saglasnosti. Sada, međutim, izgleda gotovo sigurno da dogovora neće biti.

Ipak, diplomate tvrde da još nije sve izgubljeno. Ambasadori će pregledati belgijske zahtjeve redom, utvrditi najveće prepreke i pokušati da ih otklone. Postoji izvjestan prostor za dogovor, a cilj je da se što više približe belgijskoj poziciji.

Sedmicu pred samit lidera, Unija pojačava pritisak. Ako de Vevar nastavi da blokira plan, slijedeći isti obrazac kao prethodnih mjeseci i postavljajući dodatne uslove, mogao bi se naći u neprijatnoj i jedinstvenoj poziciji za jednog lidera zemlje koja je dugo bila izrazito naklonjena evropskom projektu, rekao je jedan evropski diplomata.

Belgijski premijer mogao bi biti izolovan i zanemaren, kao što je mađarski premijer Viktor Orban bio potisnut zbog demokratskog nazadovanja i odbijanja da sarađuje po pitanju sankcija Rusiji.

Poruka Belgiji je da će, ukoliko ne popusti, njeni diplomati, ministri i lideri izgubiti uticaj u institucijama Unije. Spisak želja i primjedbi Belgije u vezi sa dugoročnim budžetom Unije za period 2028–2034. bio bi potisnut u drugi plan, što bi predstavljalo ozbiljan problem kada pregovori uđu u ključnu fazu za godinu i po.

Mišljenje Belgije o prijedlozima Unije više se ne bi tražilo. Njeni pozivi ne bi bili uzvraćani, rekao je diplomata.

To bi bila teška situacija za zemlju koja je, i simbolično i praktično, u središtu evropskog projekta i koja je imala veliki uticaj preuzimajući ključne funkcije, poput predsjedavanja Savjetom EU.

Ipak, diplomate smatraju da „krajnje okolnosti zahtijevaju krajnje mjere“. Ukrajina se suočava sa budžetskim manjkom od 71,7 milijardi evra sljedeće godine i biće primorana da smanji javnu potrošnju od aprila ako ne obezbijedi sredstva. Američki predsjednik Donald Tramp ponovo se udaljio od pružanja američke podrške.

Naglašavajući visinu uloga, ambasadori Unije sastaju se tri puta ove sedmice – u srijedu, petak i nedjelju – kako bi razgovarali o prijedlogu Komisije za zajam, objavljenom prošle sedmice.

Evropska komisija predložila je još jednu mogućnost za pomoć Ukrajini: zajedničko zaduživanje obezbijeđeno narednim sedmogodišnjim budžetom Unije.

Mađarska je zvanično odbila izdavanje zajedničkih obveznica, a zaduživanje preko budžeta Unije, radi pomoći Ukrajini, zahtijeva jednoglasnu odluku.

Preostaje i treća opcija – da neke države iz sopstvenih budžeta obezbijede sredstva za stabilnost Ukrajine.

Ta mogućnost nije među zvaničnim prijedlozima Komisije, ali se o njoj tiho razgovara. Njemačka, nordijske zemlje i baltičke države smatraju se najizglednijim učesnicima.

Ipak, zagovornici te ideje navode jedno upozorenje: najveća prednost članstva u Uniji je međusobna solidarnost. Ako pojedine države budu primorane da same nose teret podrške Ukrajini, Unija rizikuje duboku unutrašnju podjelu.

Kako naglašavaju, Njemačka u budućnosti možda neće željeti da spašava posrnulu banku u zemlji koja sada ne želi izdvojiti sredstva za Kijev.

„Solidarnost je dvosmjerna ulica“, poručio je jedan diplomata.

Postoji, makar u teoriji, i još jedna opcija. Države bi mogle da se udruže i usvoje plan zajma za obnovu Ukrajine običnom većinom, zanemarujući belgijsko protivljenje i preglasavajući ga. Međutim, diplomate ističu da se takav scenario ne razmatra ozbiljno.

U proširenoj verziji američke Strategije nacionalne bezbjednosti, za koju se tvrdi da je Bijela kuća zadržala od javnosti, nalaze se stavke koje bi mogle imati znatno ozbiljnije posljedice po Evropu nego što je sugerisano u sažetoj, zvanično objavljenoj verziji. Dokument je, prema navodima portala Defence One, znatno oštriji u procjenama i potpuno drugačije postavlja prioritete američke spoljne politike.

Prošireni tekst strategije stavlja u prvi plan rivalitet sa Kinom, smanjenje američkog oslanjanja na evropske bezbjednosne strukture i jasno preusmjeravanje fokusa na zapadnu hemisferu. Pored toga, navodi se i postavljanje novih instrumenata globalnog uticaja kojima bi Washington, navodno, želio da preoblikuje međunarodni poredak.

Dokument, koji zvanično nije objavljen, prenosi ideju da bi administracija Donalda Trampa željela da “ponovo osnaži Evropu”, ali na način koji podrazumijeva da evropski saveznici treba da budu manje oslonjeni na SAD. Strategija tvrdi da se evropske zemlje nalaze u procesu “civilizacijskog brisanja”, a saradnja bi se, prema tom tekstu, fokusirala samo na nekoliko država koje se smatraju ideološki bliskim – Austriju, Mađarsku, Italiju i Poljsku. Cilj bi, navodno, bio da se te zemlje distanciraju od Evropske unije.

Među najkontroverznijim prijedlozima je formiranje nove grupe velikih sila, nazvane “Core 5” ili C5, u kojoj bi bili SAD, Kina, Rusija, Indija i Japan. Prema navodima, ovo bi trebalo da bude alternativa G7, a prva tema djelovanja bile bi prilike na Bliskom istoku, posebno odnosi Izraela i Saudijske Arabije.

U dokumentu se takođe govori o tome da je “američka hegemonija bila pogrešan koncept i nikada realno dostižna”. Navodi se da Washington treba da reaguje samo u situacijama u kojima su američki interesi direktno ugroženi, čime se opravdava djelimično povlačenje iz Evrope i pomjeranje pažnje prema problemima kao što su organizovani karteli iz Venecuele. Istovremeno, Kina i Rusija bi, prema tekstu, trebalo da dobiju veći manevarski prostor u svojim regionalnim zonama uticaja, dok bi SAD sarađivale sa “regionalnim šampionima”.

Autentičnost ovih navoda nije moguće potvrditi, pošto je Defence One jedini izvor koji tvrdi da posjeduje ovaj dokument. Ipak, njegovi sadržaji izazvali su burne reakcije i stručne komentare. Sem Grin, profesor sa londonskog Kings koledža, smatra da je “učinimo Evropu ponovo velikom” samo privlačna fraza iza koje se krije pokušaj slabljenja Evropske unije. Grin tvrdi da dokument nudi model u kojem SAD ne odustaju od globalnog intervencionizma, nego ga preusmjeravaju ka interesima aktuelne vlasti, a ne nužno široko shvaćenim nacionalnim ciljevima.

Objavljeni dijelovi strategije već su izazvali zabrinutost među evropskim zvaničnicima. Predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta izjavio je da Sjedinjene Države nemaju pravo da se uključuju u evropska politička pitanja niti da podstiču jačanje nacionalističkih pokreta. Njemački kancelar Fridrih Merc pozvao je Evropu da se osposobi za veću samostalnost u oblasti bezbjednosti, ocjenjujući da je implicirano nepovjerenje SAD u evropske kapacitete “neprihvatljivo”.

Francuski zvaničnici dokument vide kao brutalno otvoreno predstavljanje nove američke doktrine i smatraju da je to još jedan signal da EU mora ubrzati sopstveni razvoj odbrambenih sposobnosti. Kritičari širom kontinenta upozoravaju da bi ovakva strategija mogla ojačati desničarske i populističke pokrete uz prećutnu ili otvorenu podršku SAD, prenosi Blic.

Ukrajina i partneri rade na fundamentalnom dokumentu od 20 tačaka za okončanje rata, a radi se na najmanje još dva dokumenta – bezbjednosnom i ekonomskom, izjavio je ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski.

“Dvadeset tačaka za okončanje rata je fundamentalni dokument, aktivno radimo na ključnim koracima, i to moraju biti izvodljivi koraci. Iz ovog dokumenta razvijamo još najmanje dva dokumenta, a prvi od njih je bezbjednosni, o bezbjednosnim garancijama za Ukrajinu sa Sjedinjenim Američkim Državama, kao i ekonomski – o rekonstrukciji i zajedničkim investicijama”, rekao je Zelenski u video obraćanju, prenosi Ukrinform.

Zelenski je dodao da su principi ekonomskog dokumenta danas razmatrani sa američkim predstavnicima na sastanku u video formatu, kao i da će Evropa biti uključena u obnovu Ukrajine, prenosi Tanjug.

On je kazao i da se Ukrajina priprema za sutrašnji sastanak Koalicije voljnih, navodeći da više od 30 država sarađuje sa Kijevom na bezbjednosti na kopnu, u vazduhu i na moru.

Zelenski je kazao i da je razgovarao sa predstavnicima ukrjainskog parlamenta, Rade o mogućnosti održavanja izbora u uslovima vanrednog stanja.

“Danas sam razgovarao sa predstavnicima Vrhovne rade Ukrajine. Razgovarali smo suštinski. Neću dozvoliti nikakve spekulacije protiv Ukrajine, ako partneri, uključujući i našeg ključnog partnera u Vašingtonu, toliko i tako konkretno govore o izborima u Ukrajini, o izborima u okviru pravnog režima vanrednog stanja, onda moramo dati ukrajinske pravne odgovore na svako pitanje i svaku sumnju”, kazao je Zelenski.

Dodao je da Ukrajini nije lako, ali da joj “svakako nije potreban pritisak po ovom pitanju”, kao i da očekuje “da će narodni poslanici Ukrajine ponuditi svoju viziju”.

Naglasio je da pitanja bezbjednosti tokom izbora zavise prvenstveno od Sjedinjenih Američkih Država, a da Ukrajina, sa svoje strane, mora da riješi političke i pravne aspekte.

“Bezbjednosni izazovi zavise od partnera, prije svega od Amerike, politički i pravni izazovi moraju dobiti odgovore od Ukrajine. I to će se desiti”, rekao je Zelenski.

Dan ranije Zelenski je rekao da je spreman da održi izbore, ali je naglasio da njihov legitimitet i mogućnost održavanja zavise od bezbjednosti, i od izmjena zakonodavstva.

Njemački kancelar Fridrih Merc izrazio je danas želju da Sjedinjene Američke Države ostanu partner Evrope u budućnosti, uprkos promjenljivim odnosima.

On je američkom predsjedniku Donaldu Trampu poručio da je nova politika Njemačke prema migrantima gotovo prepolovila broj tražilaca azila u toj zemlji, javlja “Reuters”.

“Pripremamo se za promjenu u transatlantskim odnosima. Ali bih i dalje želio da to vidim kao partnerstvo, i nadam se da Amerika to vidi na isti način u svojim odnosima sa Evropom, a takođe i sa Njemačkom”, rekao je Merc novinarima.

On je prethodno izjavio da su pojedini dijelovi nove Strategije nacionalne bezbjednosti administracije SAD “užasni” iz evropske perspektive i dodao da ga je pomenuti dokument dodatno uvjerio da Evropska unija mora da postane samostalnija u oblasti bezbjednosti i odbrane.

Merc je istakao da ne vidi potrebu da SAD spasavaju demokratiju u Evropi i da ako je spasavanje potrebno, Evropa to može i sama.

Njemački kancelar je dodao i da je američki predsjednik Donald Tramp prihvatio poziv da naredne godine posjeti Njemačku.

Nova Strategija nacionalne bezbjednosti, koju je prošle nedjelje predstavio Tramp, najavljuje preuređenje geopolitičkog poretka i tvrdi da se Evropa suočava sa “civilizacijskim nestankom”, izazvanim prekomjernim migracijama iz zemalja sa muslimanskom većinom i drugih vanevropskih država.

U dokumentu se takođe nagoviještava da bi Vašington mogao da pruži podršku ideološki srodnim partijama u Evropi, uz ocijenu da “rastući uticaj patriotskih evropskih partija zaista pruža veliki razlog za optimizam”, prenosi “b92”.

Ambasadori članica EU odobrili su danas plan za prekid kupovine “svih vrsta ruskog gasa”, saopšteno je iz danske misije u Briselu koja predsjedava Evropskom savjetu.

U objavi misije na “Iksu” navedeno je da je odobren plan za prekid uvoza ruskog gasa do 2027. godine.

Kako bi stupila na snagu, odluku treba da odobri Evropski savjet na nivou ministara do kraja mjeseca, piše TASS.

Evropa pokušava na sve načine da ometa proces pronalaženja diplomatskog rješenja za sukob u Ukrajini, izjavio je ruski ministar spoljnih poslova Sergej Lavrov.

On je u obraćanju Savjetu Ruske Federacije istakao da Zapad nije ujedinjen u stavu prema ukrajinskom sukobu, te da se to još jednom potvrdilo kada je predsjednik SAD Donald Tramp u jednom od svojih intervjua govorio o postupcima Evrope čiji je cilj da se vještački ometaju sporazumi koji su mogli biti postignuti i koji bi osigurali eliminaciju samih izvornih uzroka sukoba, koji su glavna prepreka na tom putu.

“Međutim, Evropa vještački ometa taj proces i ohrabruje /predsjednika Ukrajine/ Vladimira Zelenskog da nastavi da se bori, ali nemaju novca za to i jedino što im ostaje je da pljačkaju Rusiju”, rekao je Lavrov, prenosi Srna.

Prema njegovim riječima, SAD pokazuju sve više nestrpljenja zbog stava evropskih zemalja u vezi sa Ukrajinom.

Lavrov je napomenuo da je Tramp jedini zapadni lider koji je odmah na početku mandata u januaru pokazao zainteresovanost da razumije izvorne uzroke sukoba u Ukrajini i da shvati zašto je ruska specijalna vojna operacija bila neizbježna.

Šef ruske diplomatije naglasio je da Rusija cijeni Trampovu želju da se nastavi dijalog o Ukrajini i pronađe diplomatsko rješenje za sukob.

Izjava ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog da Evropa i NATO moraju da osiguraju bezbjednost Ukrajine za sprovođenje izbora je vrhunac cinizma, ocijenila je danas, 10. decembra, portparol Ministarstva spoljnih poslova Rusije Marija Zaharova.

“Ovo je, čak i za Zelenskog, jedan neočekivano smjeli potez. Ovo je takav izazov, čak imajući u vidu ono što je već govorio. To jest, ne mogu, na primjer, da se sjetim nijedne zemlje koja bi zahtijevala od drugih država da obezbijedi sprovođenje izbora na teritoriji Evropske unije, a da istovremeno ne proglasi da je izgubila svoju nezavisnost i suverenitet”, rekla je Zaharova, prenosi Sputnjik.

Zelenski je sinoć izjavio da je spreman da učestvuje na predsjedničkim izborima, ali da njihovo održavanje zavisi od dvije ključne stvari – bezbjednosti građana i izmjena zakonodavstva, i pozvao je SAD i EU da pomognu u obezbjeđivanju uslova za održavanje izbora.

On je naglasio da tvrdnje da vlast “drži vlast” kako bi produžila rat nisu tačne i dodao da izbori mogu biti sprovedeni samo uz garancije bezbjednosti građana.

Zelenski je pozvao SAD i evropske partnere da pomognu u stvaranju uslova za sigurno održavanje glasanja.

“Spreman sam za izbore. Više od toga, molim SAD, moguće u saradnji sa evropskim partnerima, da osiguraju bezbjednost za održavanje izbora. Tada bi Ukrajina bila spremna za njih u roku od 60-90 dana”, rekao je predsjednik Ukrajine.

Ranije je predsjednik SAD Donald Tramp izjavio da Ukrajina treba da održi predsjedničke izbore, tvrdeći da ukrajinski zvaničnici koriste rat kao izgovor da odlože glasanje.

Evropska komisija je istakla da izbori mogu biti održani samo ako to budu dozvoljavale okolnosti, s obzirom na sukob Rusije i Ukrajine, prenosi Tanjug.

Obnovljeni sukobi između Tajlanda i Kambodže traju već treći dan, zbog čega je američki predsednik Donald Tramp najavio da će obaviti telefonski poziv kako bi se zaustavio taj konflikt.

Tramp je u julu ove godine posredovao u postizanju sporazuma o prekidu vatre kako bi se okončale petodnevne borbe između dve susedne azijske države, navodi Rojters.

Međutim, tajlandski ministar spoljnih poslova izjavio je u utorak da ne vidi potencijal za pregovore u ovom pograničnom sukobu, dodajući da situacija nije pogodna za posredovanje treće strane.

Istovremeno, visoki savetnik kambodžanskog premijera Hun Manet rekao je Rojtersu da je njegova zemlja “spremna za razgovore u bilo kom trenutku”.

Govoreći u utorak na skupu u Pensilvaniji, Tramp je podsetio da je pomogao da se zaustave brojni sukobi uključujući i rat između Pakistana i Indije, Izraela i Irana, pre nego što je pomenuo i obnovljeni sukob u jugoistočnoj Aziji.

“Mrsko mi je da kažem da je ponovo izbio sukob između Kambodže i Tajlanda i da ću sutra morati da obavim telefonski poziv. Ko bi drugi mogao da kaže da će obaviti telefonski poziv i zaustaviti rat dve veoma moćne zemlje, Tajlanda i Kambodže”, rekao je Tramp.

U sukobima pre uspostavljanja krhog primirja uz Trampovo posredovanje, poginulo je najmanje 48 ljudi i smatra se da su to bili najteži sukobi u novijoj istoriji dve susedne zemlje.

Obe zemlje su saopštile da su evakuisale stotine hiljada ljudi iz pograničnih područja.

Kambodžansko ‌Ministarstvo odbrane saopštilo je da je od ponedeljka devet civila poginulo, a 20 ih je teško povređeno, dok su tajlandski zvaničnici saopštili da su četiri vojnika poginula i da je 68 njih povređeno.

Predsjednik Ukrajine Volodimir Zelenski izjavio je sinoć, 9.decembra, da je spreman da učestvuje na predsjedničkim izborima, ali da njihovo održavanje zavisi od dvije ključne stvari – bezbjednosti građana i izmjena zakonodavstva, i pozvao je SAD i EU da pomognu u obezbjeđivanju uslova za održavanje izbora.

“Da bi se izbori održali, postoje dva pitanja – bezbjednost, kako sprovesti glasanje dok traju udari i raketni napadi, i pravna osnova za legitimnost izbora”, rekao je Zelenski odgovarajući na pitanja novinara, prenio je RBK Ukrajina.

Zelenski je naglasio da tvrdnje da vlast “drži vlast” kako bi produžila rat nisu tačne i dodao da izbori mogu biti sprovedeni samo uz garancije bezbjednosti građana.

Zelenski je pozvao SAD i evropske partnere da pomognu u stvaranju uslova za sigurno održavanje glasanja.

“Spreman sam za izbore. Više od toga, molim SAD, moguće u saradnji sa evropskim partnerima, da osiguraju bezbjednost za održavanje izbora. Tada bi Ukrajina bila spremna za njih u roku od 60-90 dana”, rekao je predsjednik Ukrajine.

Takođe je pozvao poslanike da pripreme prijedloge za izmjene zakona o izborima tokom vanrednog stanja, naglašavajući da očekuje konkretne prijedloge uskoro.

Ranije je predsjednik SAD Donald Tramp izjavio da Ukrajina treba da održi predsjedničke izbore, tvrdeći da ukrajinski zvaničnici koriste rat kao izgovor da odlože glasanje.

Evropska komisija je istakla da izbori mogu biti održani samo ako to budu dozvoljavale okolnosti, s obzirom na agresiju Rusije.

Teoretski, vanredni predsjednički i parlamentarni izbori mogu da se organizuju tokom vanrednog stanja, ali glasanje u tim uslovima nosi visoke rizike po političku stabilnost, prije svega zbog nepostojanja garancija bezbjednosti birača usljed kontinuiranih napada, pojašnjava ukrajinski portal.

Lokalni izbori u Ukrajini su prvobitno bili planirani za 26. oktobar, ali zbog ratnog stanja nisu mogli da budu održani.

Zelenski je ranije istakao da izbori mogu biti sprovedeni tek nakon potpunog prekida vatre na kopnu, vazduhu i na moru, prenosi Tanjug.