Kategorija: Svijet

U toku je masovni ruski napad krstarećim projektilima i dronovima na Ukrajinu. U celoj zemlji oglašena je opasnost od vazdušnih udara.

Kako su upozorile ukrajinske vlasti, u vazduhu je 7 ruskih bombardera Tu-22 i 6 bombardera Tu-95. Krstareće rakete lansirane su s ratnih brodova u Crnom moru i ratnih aviona tipa MiG-31K, dok su iz zemaljskih lansera ispaljene balističke rakete. Meta napada su ukrajinske hidroelektrane, tvrde ukrajinske vlasti.

U milionskom Harkovu, drugom najvećem ukrajinskom gradu, čuju se glasne eksplozije.

Kako je upozorila ukrajinska vojska, prema Kijevskoj oblasti leti šest grupa krstarećih projektila. Strahuje se da je moguća meta kijevska hidroelektrana na reci Dnjepar na severu zemlje.

Poljska digla borbene avione, Rusija cilja zapad Ukrajine
Poljska je podigla borbene avione u vazduh jer Rusi ciljaju zapad Ukrajine, koji graniči sa tom članicom NATO-a.

Osveta za jučerašnji napad na Rusiju?
Ukrajinci na društvenim mrežama nagađaju da bi jutrošnji masivni napad projektilima na Ukrajinu mogao biti ruska osveta za jučerašnji veliki napad dronovima na više ruskih oblasti.

Podsetimo, Ukrajina je juče izvela nekoliko napada duboko unutar Rusije, što naziva svojom “najmasovnijom” ofanzivom u dosadašnjem toku rata. Prema Glavnom štabu Oružanih snaga Ukrajine, pogođena su skladišta municije i hemijske fabrike u nekoliko regiona, od kojih su neki udaljeni stotinama kilometara od granice.

Analitičari ne isključuju rizik da nakon pada Asadovog režima, Sirija zbog brojnih militantnih frakcija uđe u novi građanski rat.

Tokom prethodnih 14 godina razaranja, zemlja je izgubila 85% svog bruto domaćeg proizvoda i sada je po privrednom razvoju na nivou palestinskih teritorija. Gladnih u Siriji ima koliko i stanovnika u američkoj državi Ilinois. Iako se trenutna situacija procjenjuje kao „ekstremno nestabilna i neizvjesna“, u zemljama EU rasplamsale su se rasprave kako da se sirijskim izbjeglicama poželi „srećan put“ kući.

Arapsko proljeće je donijelo Siriji 14 godina pakla, kada je u martu 2011. godine u ruralnoj oblasti Dara na jugu zemlje izbila pobuna koja je eksplodirala u bezumni građanski rat. On je toliko dugo trajao da je zamorio međunarodnu javnost, gurnuvši Siriju u zapćek nakon što su buknuli novi sukobi u svijetu. Ali, zato posljedice aktuelnih ratova u Evropi i na Bliskom Istoku nisu zaobišle ovu, do tada već opustošenu zemlju, za koju je danas teško povjerovati da je predstavljala jednu od najstarijih civilizacija na svijetu.

Sada je Sirija ponovo udarna vijest. Kada je 8. decembra ove godine Hajat Tahrir al-Šam (HTS), opoziciona grupa povezana s Al Kaidom, zauzela Damask, glavni grad Sirije, i poslije više od pola vijeka vladavine porodice Asad protjerala dotadašnjeg predsjednika Bašar al-Asada, neki analitičari su to nazvali „tektonskim potresom“. U prognozama kuda će taj potres odvesti zemlju, mnogo je više zazora, pa i straha nego nade. Među kartama koje su trenutno na stolu, pretežu one da bi Sirija mogla ući u novi začarani krug osvete i nasilja kao što se desilo u Iraku i Libiji, pa i u novi građanski rat zbog brojnih militantnih frakcija u zemlji.

Iako vođa HTS-a Abu Muhamed al-Džolani obećava da će ujediniti suprotstavljene političke grupe kako bi Sirija krenula u oporavak, niko se ne zatrčava da ga amnestira od optužbi za terorizam. Teško je povjerovati da će čovjek koji je do nedavno bespoštedno eliminisao neistomišljenike, preko noći postati svjetionik demokratije. Zato ne čude spekulacije da bi smjena vlasti u Damasku mogla završiti tako što će jednu diktaturu zamijeniti druga.

Bila kao Slovenija, sada je kao Palestina
Nadu Sirijcima da će konačno vratiti kontrolu nad svojim životima potkopavaju i interesi drugih država, naročito onih koje su direktno intervenisale tokom rata u Siriji, poput Rusije, Turske, Irana, Saudijske Arabije i SAD. Odmah nakon Asadovog bjekstva u Moskvu, u ofanzivu je krenuo Izrael, koji svoje vazdušne napade na Siriju opisuje kao „ograničeni i privremeni korak iz bezbjednosnih razloga“. Ali, ima onih koji duže pamte i upozoravaju da su izraelske snage sa sličnim obrazloženjem ušle i na Zapadnu obalu 1967. godine, pa je to „privremeno“ potrajalo do danas.

Povrh svega, Siriju pritiskaju međunarodne sankcije, za koje je malo vjerovatno da će tek tako biti ukinute u situaciji koja se procjenjuje kao „ekstremno nestabilna i neizvjesna“. Nepouzdane su i računice o visini štete koju su nanijela ratna razaranja i koliko bi koštala obnova zemlje. Taj iznos se prije tri godine procjenjivao na najmanje 250 milijardi dolara, a Samir Seifan, istaknuti sirijski ekonomista koji živi u Istanbulu, nedavno je izjavio da bi on mogao premašiti 400 milijardi dolara.

Pojedini analitičari smatraju da će biti potrebno oko dvije decenije da se zemlja potpuno obnovi i skoro 10 godina da se njen bruto domaći proizvod (BDP) vrati na nivo iz 2011. godine. Tada je prema podacima Svjetske banke, ekonomija Sirije vrijedila 67,5 milijardi dolara i po visini BDP-a zauzimala je 68. mjesto na listi od 196 zemalja, što je bilo uporedivo sa Paragvajem i Slovenijom. Tokom 14 godina rata, pala je na 129. mjesto na ovoj listi, smanjivši svoj BDP za 85% na samo devet milijardi dolara. Danas je Sirija po privrednom razvoju na nivou Čada i palestinskih teritorija.

Gladnih u Siriji koliko i stanovnika u Ilinoisu
Rat je uništio infrastrukturu zemlje…

„Povratak Sirijaca u domovinu bio bi idealan scenarij, ali je potrebno da se stvore osnovni uslovi za njihov siguran život, što u ovom trenutku ne deluje realno“, ocenjuje Hana Kersten, stručnjak za migracije pri Institutu za međunarodnu politiku u Beču. Prema njenim rečima, proces povratka bi trebalo da uključuje jasno definisane korake, uključujući bezbednost, pristup osnovnim resursima i dugoročni plan reintegracije, što je teško ostvarivo u zemlji razorenoj ratom.

U isto vreme, političke rasprave u Evropi sve češće skreću pažnju sa humanitarnog aspekta na ekonomsku i bezbednosnu cenu zbrinjavanja izbeglica. S obzirom na to da javno mnjenje u mnogim zemljama EU postaje sve skeptičnije prema imigrantima, vlasti se sve više suočavaju s pritiscima da pronađu rešenja koja bi istovremeno smanjila troškove i ublažila socijalne tenzije.

Budućnost između straha i nade
S padom Asadovog režima i promenom političkog pejzaža u Siriji, pred ovom zemljom se otvara novo poglavlje, ali malo je onih koji veruju da će ono doneti stabilnost i prosperitet. Sirija se suočava sa ogromnim izazovima, uključujući obnavljanje razorene infrastrukture, rešavanje sukoba između različitih političkih i etničkih grupa, kao i reintegraciju miliona raseljenih lica.

„Ako međunarodna zajednica zaista želi da pomogne Siriji, moraće da uloži ogromna sredstva, ne samo u fizičku obnovu zemlje, već i u izgradnju institucija koje će moći da obezbede održivu budućnost“, smatra Samir Seifan. Međutim, s obzirom na trenutnu političku klimu u svetu i sve veće prioritete drugih kriznih žarišta, malo je verovatno da će Sirija postati prioritet međunarodne zajednice.

Za prosečnog Sirijca, budućnost ostaje obavijena neizvesnošću. Mnogi se pitaju da li će ikada ponovo imati priliku da žive u zemlji koja nije sinonim za rat, stradanje i siromaštvo. Za sada, odgovor na to pitanje ostaje više u domenu želja nego realnosti. Sirija je, kako kažu neki analitičari, možda izgubila rat, ali njena najveća bitka – ona za opstanak – tek počinje, prenosi BiF.

​Ruska Federalna služba bezbjednosti (FSB) tvrdi da su ukrajinski obavještajci nudili ruskom vojnom osoblju milion dolara za napuštanje položaja u gradu Gorlovki, u samoproglašenoj DNR, ali da je FSB osujetila ove planove.

U saopštenju FSB se navodi da su predstavnici ukrajinske vojne obavještajne službe (GUR MOU) obećali ruskom vojnom osoblju milion američkih dolara za napuštanje položaja u gradu Gorlovka, ali da su ove aspiracije “odmah identifikovane od strane vojne kontraobavještajne službe FSB Rusije i prebačene u kontrolisane uslove”, prenosi TASS.

“Preuzeto je 100.000 američkih dolara, koje je ukrajinska vojna obavještajna služba platila kao avans”, navodi se saopštenju, prenosi Tanjug.

Ruska Obavještajna služba je istakla da su dobijena sredstva “usmjerena na nabavku materijalno-tehničke opreme u interesu jedinica koje učestvuju u Sjevernom vojnom okrugu”.

FSB nije otkrio kada se specijalna operacija dogodila.

Oružane snage Ruske Federacije izbacile su ukrajinske trupe sa teritorije fabrike vatrostalnih materijala u Časovom Jaru, a neprijatelj je potisnut u privatni sektor.

U toku je čišćenje stambenih zgrada u gradu, izjavio je savjetnik predsjednika DNR-a Igor Kimakovski.

Prethodnog dana agencija RIA Novosti je saopštila, pozivajući se na bezbjednosne strukture, da su ruske snage ušle i utvrdile položaje na teritoriji fabrike vatrostalnih materijala u gradu Časov Jar, koji se nalazi 15 kilometara zapadno od Artjomovska u DNR-u.

“Fabriku vatrostalnih materijala, nakon prilično ozbiljnog otpora, oni (Oružane snage Ukrajine) su napustili. Napadne akcije naših jedinica bile su prilično efikasne, neprijatelj je sada potisnut u privatni sektor, malo južnije od fabrike i malo zapadnije, u privatni sektor”, rekao je Kimakovski u emisiji na Prvom kanalu, prenose Novosti.

Prema njegovim riječima, trenutno se vode borbe izvan teritorije fabrike vatrostalnih materijala.

“Tamo je u toku čišćenje, prvenstveno višespratnih stambenih zgrada, i tek tada će se moći razmatrati potpuno oslobađanje grada”, dodao je savjetnik.

Ukrajinska služba bezbjednosti nastavlja sa ispitivanjem dvojice sjevernokorejskih vojnika zarobljenih u Kurskoj oblasti. U međuvremenu, ukrajinski vojnici koji se bore u Kurskoj oblasti opisuju Sjevernokorejce – prethodno nazivane “topovskim mesom” koje će “pobjeći čim dođu na liniju” – kao vještu, neustrašivu i motivisanu pješadiju.

“Raznosili su se kad bi vidjeli da im prijeti zarobljavanje”, izjavio je za Politico potpukovnik Jaroslav Čepurnji, portparol ukrajinske vojske.

Dvojica sjevernokorejskih boraca koje su u subotu zarobile ukrajinske snage prebačeni su u Kijev na liječenje. Vojnici ne govore ni engleski ni ruski, pa ukrajinske specijalne službe sarađuju s južnokorejskom obavještajnom agencijom kako bi komunicirale s njima, prenosi Index.hr.

“Jedan od njih je izrazio želju da ostane u Ukrajini. Drugi se želi vratiti u Koreju”, saopštio je ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski.

“Pretpostavimo da se Kim Jong-un sjeća tih svojih građana i da je sposoban organizovati razmjenu za naše ratnike koji su u Rusiji. U tom slučaju, spremni smo prebaciti te vojnike. Bez sumnje, biće još ratnih zarobljenika iz Sjeverne Koreje”, naveo je.

Ukrajinske elitne snage nastavljaju da se bore i protiv ruskih i sjevernokorejskih snaga kako bi zadržale dio Kurske oblasti koji je Kijev zauzeo u iznenadnoj ofanzivi u avgustu. Ukrajinska vojska tamo je 5. januara pokrenula još jednu protivofanzivu.

Oko 12.000 sjevernokorejskih vojnika navodno se pridružilo borbi protiv Ukrajine na strani Kremlja krajem oktobra kako bi pomogli u protjerivanju Ukrajinaca iz Rusije. Od tada je Kijev izgubio otprilike polovinu od 1.250 kvadratnih kilometara koje je osvojio.

Oko 300 sjevernokorejskih vojnika do sada je ubijeno, a 2.700 ranjeno u borbama protiv Ukrajine, objavila je juče južnokorejska vlada u Seulu. Brojke je teško provjeriti, jer ni Moskva ni Pjongjang nisu direktno potvrdili učešće sjevernokorejskih snaga u ratu.

“Pokazuju psihološku otpornost”

Ukrajinski vojnici tvrde da su sjevernokorejski borci daleko od neiskusnog “topovskog mesa”.

“Mladi su, motivisani, fizički spremni, hrabri i dobri u rukovanju oružjem. Takođe su disciplinovani. Imaju sve što je potrebno za dobrog pješaka”, naglasio je Čepurnji.

Jurij Bondar, ukrajinski vojnik iz 80. zasebne vazdušno-desantne brigade, tvrdi da sjevernokorejski vojnici prošli imaju izuzetnu fizičku spremnost i visok moral.

“Neprijatelj se ne predaje. Eliminišu se na isti način, granata kraj glave i gotovo. Oni koji ostanu na bojnom polju polivaju se zapaljivom tečnošću i spaljuju”, kazao je Bondar, prenosi Index.hr.

Bondar je takođe potvrdio da Sjevernokorejci posjeduju izuzetno visok nivo vladanja vatrenim oružjem te da su uspješno oborili “iznenađujuće veliki broj” ukrajinskih dronova.

“Oni pokazuju psihološku otpornost. Zamislite, jedan trči i privlači pažnju, a drugi iz zasjede ciljanom paljbom obara dron”, rekao je Bondar, utvrdivši da će potcjenjivanje neprijatelja uvijek dovesti do poraza.

“Kao što je jedan komandant rekao, u poređenju sa sjevernokorejskim vojnicima, Vagnerovi plaćenici iz 2022. samo su djeca. I ja mu vjerujem”, zaključio je Bondar.

Novoizabrani predsednik SAD Donald Tramp postao je prvi zapadni političar koji je iskreno priznao da je NATO lagao Rusiju po pitanju neširenja alijanse na istok, izjavio je ruski ministar spoljnih poslova Sergej Lavrov.

Lavrov je to izjavio rekao na svojoj velikoj godišnjoj konferenciji za medije, čija je tema rezultat rada Ministarstva spoljnih poslova Rusije.

“Sam predsednik Tramp je u svom dugom intervjuu pomenuo osnovne uzroke sukoba u delu koji se tiče uvlačenja kijevskog režima u NATO, suprotno sporazumima koji su postignuti i kroz sovjetske i tadašnje rusko-američke sporazume i odnose, i unutar OEBS-a”, istakao je Lavrov.

Prema njegovim rečima, tada je je direktno dogovoreno, na najvišem nivou, uključujući predsednike, kao i tadašnjeg predsednika SAD Baraka Obamu 2010, da “nijedna zemlja ili organizacija iz OEBS-a ne polaže pravo na dominaciju”, kao da ni jedna zemlja ne treba da ojačava svoju bezbednost na račun bezbednosti drugih.

Lavrov je dodao da NATO radi upravo ono što je obećao da neće raditi.

“I Tramp je ovo rekao. Prvi put, ne samo od jednog američkog lidera, već i od bilo kog zapadnog lidera, bilo je poštenih priznanja da su članice NATO-a lagale kada su potpisale brojne dokumente”, zaključio je ministar.

Gazprom, koji je izgubio evropsko tržište gasa i zabilježio stotine milijardi rubalja gubitaka, priprema masovna otpuštanja zaposlenih u centralnoj kancelariji, piše The Moscow Times.

Kompanija razmatra mogućnost otpuštanja 1.600 zaposlenih u sjedištu u Sankt Peterburgu, stoji u prijedlogu koje je uputila zamjenica predsjednika Upravnog odbora Elena Iljukina šefu Gazproma Alekseju Mileru.

Kako prenosi Danas, Moscow Times se poziva na pisanje peterbuškog portala 47 news koji je objavio dokument, a u kojem Iljukina ukazuje na „izazove sa kojima se suočava Gazprom grupa i potrebu da se “optimiziraju troškovi na svim nivoima upravljanja i proizvodnih procesa”.

Prema riječima Iljukine, Gazprom sada troši 50 milijardi rubalja godišnje samo na plate zaposlenima u centralnoj kancelariji. Njihov broj, navela je, može se smanjiti sa 4.100 na 2.500 ljudi.

Navodno će najavljena otpuštanja uslijediti u roku od mjesec dana – do 15. februara.

Prekidom dotoka ruskog gasa većini evropskih zemalja preko Ukrajine, Gazprom je izgubio dvije trećine svog izvoza: u 2023. godini njegove isporuke zemljama koje nisu članice Zajednice Nezavisnih Država iznosile su samo 69 milijardi kubnih metara i bile su najniže od 1985.

A izvoz u Evropu pao je na 28 milijardi kubnih metara što je nivo iz druge polovine 1970-ih. U 2024. godini, pumpanje u Evropu blago se povećalo na 32 milijarde kubnih metara godišnje, prema Reuters, ali je ostalo 5,5 puta niže od predratnih nivoa (180 milijardi kubnih metara u 2018-19).

Nade Kremlja za Kinu, kojima je Vladimir Putin ponudio povećanje kupovine gasa na 100 milijardi kubnih metara godišnje, pokazale su se uzaludnim.

Si Đinping nikada nije potpisao ugovor za izgradnju gasovoda Snaga Sibira -2, a gasovod Snaga Sibira -1, pokrenut krajem 2019. nadoknadio je Gazpromu samo četvrtinu dosadašnjih isporuka Evropskoj uniji, čak i nakon što je dostigao puni kapacitet – 38 milijardi kubnih metara godišnje, prenosi Kurir.

Krajem 2023. Gazprom je zabilježio prvi neto gubitak u četvrt vijeka prema međunarodnim standardima izveštavanja (IFRS). Tokom protekle godine Gazprom se vratio na dobit koja je iznosila 989 milijardi rubalja za period januar-septembar.

Prekid tranzita gasa kroz Ukrajinu od 1. januara 2025. godine lišiće Gazprom oko šest milijardi dolara godišnjeg prihoda, procjenjuje analitičar BCS-a Ronald Smit. Ukrajinska ruta, koja je pokrenuta prije pola vijeka i postala prvi kanal za izvoz gasa iz SSSR-a u Evropu, transportovala je oko 12-15 milijardi kubnih metara gasa iz Ruske Federacije godišnje nakon početka rata.

Glavni potrošači gasa na ovoj grani bili su Slovačka, Austrija i Češka, kao i sama Ukrajina, koja je dobila obrnuti gas iz EU.

Razmatranje “njemačkog scenarija” za rješavanje ukrajinskog pitanja nije vjerovatno, pošto niko neće ozbiljno razmatrati opciju da nuklearna sila vrši bilo kakve ustupke Kijevu, istakao je zamjenik predsjedavajućeg Savjeta bezbjednosti Rusije Dmitrij Medvedev.

On je na “Telegramu” komentarisao izjavu specijalnog predstavnika SAD za pregovore o Ukrajini Kurta Volkera da je “najbolji istorijski primjer za Ukrajinu podjela NJemačke nakon Drugog svjetskog rata”.

“Ko bi ozbiljno razmatrao opciju u kojoj jedna nuklearna supersila daje nešto /Ukrajini/, ne uzimajući u obzir Ustav i volju ujedinjenog naroda naše zemlje?”, upitao je Medvedev.

Prema njegovim riječima, nema šanse da se njemački scenario primijeni na situaciju u Ukrajini analogijom stvaranja Istočne i Zapadne NJemačke.

“Želim da pomenem takozvani njemački scenario, o kojem se sada ponovo govori, i po kojem bi podijeljena Ukrajina postala neka vrsta NJemačke, gdje bi, naravno, uloga `Zapadne NJemačke` bila pripisana banderaškom Kijevu, a `Istočne NJemačke` ruskim teritorijama koje su se vratile kući.

Očigledno je zašto se takav scenario pojavljuje, uprkos činjenici da nema šanse za to. Odgovor je jednostavan: tako bi se nezakoniti kijevski režim lakše pomirio sa najbješnjim neonacistima”, naveo je Medvedev, prenosi Srna.

On je podsjetio da je ujedinjenje NJemačke bilo zasnovano na želji Nijemaca da spoje svoju državu i da iskoriste “impotentnost” sovjetskih lidera u to vrijeme.

Medvedev je napomenuo da je nakon “apsorbovanja” Istočne NJemačke, njemačka etnička grupa bila “barem formalno ponovo ujedinjena”, dok se u prijedlogu za Ukrajinu “prodaje trula ideja nove podjele slovenskog naroda”, o čemu je, u principu, neprilično čak i govoriti.

“Iz istorijske perspektive, takozvana njemačka opcija moguća je samo u obliku direktne aneksije ostatka teritorija nekadašnje Ukrajine u `veliku` Rusku Federaciju i to svi shvataju”, dodao je Medvedev.