Kategorija: Svijet

Čim mađarska naftna kompanija MOL finalizuje sporazum o kupovini NIS-a, tržišta nafte tri zemlje bez izlaza na more, Slovačke, Mađarske i Srbije, funkcionisaće koordinisano, što će ih učiniti otpornijim na političke ucene, poput onih iz Ukrajine.

To je sinoć izjavio mađarski ministar spoljnih poslova i trgovine Peter Sijarto.

“Kada MOL završi akviziciju srpske naftne kompanije, tržišta nafte tri zemlje bez izlaza na more, Slovačke, Mađarske i Srbije, funkcionisaće koordinisano, a mi ćemo postati još otporniji na političke ucene iz Ukrajine. Naravno, pružićemo MOL-u svu potrebnu podršku da se to postigne”, napisao je mađarski ministar spoljnih poslova na Fejsbuku nakon razgovora sa ministarkom energetike Srbije Dubravkom Đedović-Handanović u Vašingtonu.

Istakao je da su se Mađarska i Srbija dogovorile se da ubrzaju pripremne radove na izgradnji naftovoda između dve zemlje, kako bi poboljšale bezbednost snabdevanja naftom.

Sijarto je istakao da će novi naftovod značajno poboljšati bezbednost snabdevanja naftom kao i da će ubrzavanje pripremnih radova omogućiti brže rešavanje ovog pitanja, navodi se u objavi mađarskog ministra na Fejsbuku.

“Dogovorili smo se da dodatno ubrzamo pripremne radove za izgradnju naftovoda između dve zemlje. Nova transportna ruta će značajno poboljšati bezbednost snabdevanja naftom naših zemalja”, napisao je Sijarto.

Izgradnja naftovoda, kako je naveo mađarski ministar, ima za cilj da obezbedi stabilno snabdevanje Srbije i Mađarske naftom, kao i da ojača energetsku sigurnost u regionu.

Sijarto je rekao da će ova transportna ruta pomoći ne samo obema zemljama, već i celoj Centralnoj Evropi u smislu bolje integracije i bezbednosti snabdevanja naftom.

Sijarto i Đedović-Handanović sastali su se u Vašingtonu, gde su učestvovali na međunarodnoj konferenciji o energetskoj saradnji između Sjedinjenih Američkih Država i zemalja Istočne Evrope.

Sijarto je najavio da će tokom ovog putovanja obavestiti administraciju američkog predsednika Donalda Trampa o pokušajima političke ucene Ukrajine, koji su blokirali isporuke ruske nafte preko gasovoda Družba.

Turski vojni avion F-16 srušio se rano jutros tokom leta u zapadnoj provinciji Balikesir, a u nesreći je poginuo pilot, saopštilo je tursko Ministarstvo nacionalne odbrane.

Prema saopštenju, incident se dogodio na auto-putu Izmir-Istanbul, a avion se srušio ubrzo nakon poletanja, prenosi Tanjug.

„U 00:56 časova po lokalnom vremenu, izgubljeni su radio kontakt i lokacija našeg lovca F-16, koji je poleteo sa 9. vazduhoplovne baze u Balikesiru. Kao rezultat odmah pokrenutih operacija potrage i spasavanja, utvrđeno je da se naš avion srušio, a njegovi ostaci su pronađeni. Naš pilot je poginuo“, saopštilo je tursko ministarstvo, prenosi Anadolija.

Istraga o uzroku nesreće je u toku, dodaje se u saopštenju.

Turska je revidirala planove za vanredne situacije u slučaju moguće vojne kampanje protiv Irana koju bi predvodile Sjedinjene Američke Države, a među razmatranim opcijama je i ulazak na iransku teritoriju kako bi se sprečio masovni priliv izbeglica.

Ove pripreme dolaze u trenutku kada je NATO preusmerio operacije vazdušnog nadzora, koje se sprovode iz Turske, sa Rusije na Iran.

Napredni radarski avioni E-3A AWACS Alijanse, koji deluju iz centralnoanatolijskog grada Konje, godinama su nadzirali obe zemlje. Međutim, učestalost letova usmerenih ka Iranu značajno je povećana poslednjih nedelja, naveli su izvori koji su, zbog osetljivosti bezbednosnog pitanja, tražili anonimnost.

Prema navodima Bloomberga, Turska se aktivno priprema za mogući američki napad na Iran, za koji zvaničnici veruju da bi mogao biti osmišljen s ciljem da se Teheran primora na ustupke u vezi sa nuklearnim programom, uz mogućnost šire vojne kampanje ukoliko diplomatija ne uspe. Ankara je, kako navode izvori, pozvala i Vašington i Teheran da ne eskaliraju tenzije.

Pripreme se odvijaju u vreme kada su Sjedinjene Američke Države rasporedile značajne vojne kapacitete širom Bliskog istoka, uključujući dva nosača aviona i borbene letelice. Američki predsednik Donald Tramp izjavio je da „razmatra“ ograničene napade na Iran, dok američki i iranski diplomati pokušavaju da postignu novi nuklearni sporazum. Tramp je naznačio da želi da dogovor bude finalizovan do početka marta.

Treća glavna mlazna baza u Konji služi kao NATO-ova prednja operativna baza za AWACS avione još od 1983. godine i jedna je od tri takve baze koje održava Savezova vazdušna snaga za rano upozoravanje i kontrolu.

Avioni E-3A mogu da otkriju i prate letelice na udaljenosti od više stotina kilometara, što ovu bazu čini strateški izuzetno važnim sredstvom za nadzor vazdušnog prostora širom šireg Bliskog istoka, bez napuštanja turskog ili međunarodnog vazdušnog prostora.

Ključna zabrinutost Turske jeste mogućnost masovnog priliva izbeglica, navodi Bloomberg. Zvaničnici u Ankari strahuju da bi sukob sa Iranom mogao pokrenuti talas raseljenih lica, posebno avganistanskih i pakistanskih državljana koji trenutno borave u Iranu, ka turskoj granici.

Turska već prima gotovo tri miliona sirijskih izbeglica, što je posledica građanskog rata u toj zemlji i što je izvršilo snažan pritisak na javne službe, postavši osetljivo pitanje u unutrašnjoj politici. Vlasti smatraju da bi novi talas dolazaka iz Irana dodatno opteretio ekonomiju, koja se već suočava sa visokom inflacijom i usporenim rastom.

Granica između Turske i Irana, duga oko 560 kilometara, dugo je jedan od najaktivnijih koridora neregularnih migracija u regionu. Avganistanski, pakistanski i iranski državljani redovno pokušavaju njen prelazak.

Turska je uložila značajna sredstva u infrastrukturu granične bezbednosti duž te linije, uključujući betonski zid, bodljikavu žicu, nadzorne tornjeve i višeslojni sistem vojnih, žandarmerijskih i policijskih patrola.

Izvori za Bloomberg navode da su ažurirani planovi za vanredne situacije usmereni na pripremu za moguće masovno raseljavanje u slučaju velikog sukoba. Opcije obuhvataju uspostavljanje izbegličkih kampova u blizini granice, ali i mogućnost ulaska na iransku teritoriju radi sprečavanja prelaska raseljenih osoba u Tursku, pri čemu bi se ta opcija razmatrala samo u slučaju vakuuma vlasti u Teheranu.

Ideja o formiranju tampon-zone na iranskoj strani granice dobija sve veću podršku unutar turske vlade.

Ministarstvo spoljnih poslova Turske nedavno je, na zatvorenoj sednici parlamenta, informisalo poslanike o onome što je opisano kao skup faznih planova za vanredne situacije. Zvaničnici su nagovestili spremnost da preduzmu vanredne mere kako bi se izbeglo ponavljanje politike otvorenih vrata prema izbeglicama koja je usledila nakon izbijanja sirijskog građanskog rata.

Iskustvo Turske sa raseljavanjem Sirijaca suštinski je promenilo njen pristup migrantskim krizama. Vlada je 2012. godine pokušala da ograniči broj sirijskih izbeglica na 100.000, ali je taj cilj ubrzo premašen, jer je u narednim godinama broj pridošlih premašio tri miliona.

London i Pariz, koji prema tvrdnjama ruske obavještajne službe planiraju da snabdiju Ukrajinu nuklearnim oružjem, „poigravaju se“ tim pitanjem zajedno sa Kijevom, izjavila je danas, 25. februara, portparolka Ministarstva spoljnih poslova Rusije Marija Zaharova.

Ona je dodala da se više ne radi samo o prijetnjama i izjavama, već se, prema njenim riječima, preduzimaju konkretne akcije.

„Velika Britanija i Francuska se pripremaju i već su u procesu manipulisanja, ne retorički, već praktično, s pitanjem nuklearnog oružja“, rekla je Zaharova, prenosi agencija RIA Novosti.

Prema tvrdnjama ruske Spoljne obavještajne službe, zbog „teške situacije“ u Sjevernoatlantskom savezu, London i Pariz planiraju da prebace nuklearnu bombu ili barem „prljavu“ bombu u Kijev, prenosi Tanjug.

Francuska bojeva glava male veličine TN75 sa balističke rakete M51, koja se lansira sa podmornica, razmatra se kao opcija, navodi agencija.

Kako je saopštila ruska služba, pošto planovi zapadnih zemalja grubo krše međunarodno pravo, one žele da to prikažu kao da je Ukrajina sama razvila oružje.

Portparol Kremlja Dmitrij Peskov izjavio je da će dobijeni podaci biti uzeti u obzir, između ostalog, i u pregovorima o rješavanju sukoba.

Pomoćnik ruskog predsjednika Jurij Ušakov obećao je da će vlasti podijeliti sve informacije sa SAD, prenosi agencija RIA Novosti.

Sjedinjene Američke Države su uputile zvanični diplomatski demarš Ukrajini nakon napada na rusko naftno postrojenje u blizini Novorosijska u Crnom moru, saopštila je ukrajinska ambasadorka u Vašingtonu Olga Stefanišina.

Ona je navela da je dobila demarš, zvanično diplomatsko obavještenje, od američkog Stejt departmenta povodom ovog pitanja.

Prema njenim riječima, Stejt department je saopštio da su ukrajinski napadi na Novorosijsk krajem prošle godine uticali na američke investicije sprovedene preko Kazahstana, prenosi CNN.

“Čuli smo od Stejt departmenta da treba da se uzdržimo od napada na američke interese”, rekla je Stefanišina na konferenciji za novinare.

Ona je pojasnila da se to konkretno odnosi na ekonomske interese SAD, a ne na zabranu napada na rusku vojnu ili energetsku infrastrukturu uopšte.

“Primili smo to k znanju”, dodala je ukrajinska ambasadorka.

Krajem novembra, ukrajinski dronovi su napali luku Novorosijsk, a u napadu je oštećena infrastruktura, uključujući važan naftovod koji transportuje kazahstansku naftu do Crnog mora.

Ševron je glavni akcionar u Kaspijskom naftovodnom konzorcijumu,a nakon napada, izvoz kazahstanske nafte je značajno smanjen, što je uticalo na američke ekonomske interese, navodi CNN.

Američki predsednik Donald Tramp održao je godišnje obraćanje naciji u kojem je govorio o spoljnopolitičkim temama, od Irana do Ukrajine, osvrnuo se na odluke Vrhovnog suda SAD, te predstavio rezultate svoje administracije.

Govoreći o Iranu, Tramp je poručio da „sve opcije ostaju na stolu“ i ponovio dugogodišnji stav Sjedinjenih Američkih Država da Teheranu ne sme biti dozvoljeno da razvije nuklearno oružje. Naveo je da Iran želi dogovor, ali da Vašington još nije čuo, kako je rekao, „one tajne reči: ‘Nikada nećemo izgraditi nuklearno oružje’“.

Podsetio je da su Sjedinjene Američke Države u junu gađale tri iranska nuklearna postrojenja, tvrdeći da je operacija rezultirala „potpunim uništenjem“ iranskog nuklearnog programa. U obraćanju je ponovio da je američka vojska uništila taj program, ali i dodao da Iran pokušava da ga obnovi.

„Moja je preferencija da ovaj problem rešimo putem diplomatije. Ali jedno je sigurno: nikada neću dozvoliti da najveći svetski sponzor terorizma ima nuklearno oružje“, rekao je Tramp.

Predsednik se osvrnuo i na rat u Ukrajini, istakavši da njegova administracija radi na okončanju sukoba između Rusije i Ukrajine. Naveo je da svakog meseca gine oko 25.000 vojnika i ocenio da je reč o „ratu koji se nikada ne bi dogodio da sam ja bio predsednik“.

Tramp je rekao da je tokom prvih deset meseci mandata okončano osam ratova, naglašavajući da će „uspostavljati mir gde god može“, ali i da neće oklevati da se suprotstavi pretnjama po Ameriku.

U delu govora posvećenom ekonomiji, izrazio je nezadovoljstvo presudom Vrhovnog suda kojom je ocenjeno da je prekoračio predsednička ovlašćenja prilikom uvođenja globalnih carina na osnovu Zakona o međunarodnim ekonomskim ovlašćenjima u vanrednim situacijama. Presudu je nazvao „nesrećnom“ i „razočaravajućom“.

Istakao je da je carinama, prema njegovim rečima, prikupljeno više stotina milijardi dolara i da su one doprinele ekonomskim i bezbednosnim dogovorima. Predstavio je i nove globalne carine od 15 odsto uvedene prema članu 122 Zakona o trgovini, navodeći da su „možda čak i bolje“ i da vode ka snažnijem rešenju.

U govoru nije pomenuo dokumenta u vezi sa slučajem Džefrija Epstina. Obraćanje su povremeno prekidali uzvici i zvižduci demokratskih poslanika, a Tramp se osvrnuo i na pitanja migracija, uključujući kritike upućene pojedincima iz Somalije, te je tokom ceremonije dodelio i priznanja.

Milioni ljudi na sjeveroistoku Sjedinjenih Američkih Država u utorak su se suočili sa posljedicama velike snježne oluje koja je izazvala poremećaje u saobraćaju uz otkazivanje letova i ostavila stotine hiljada ljudi bez struje, dok prognoze najavljuju novu snježnu oluju koja bi ponovo mogla da pogodi region, ali se očekuje da bude slabija nego prethodna.

Prema izvještajima, u pojedinim oblastima palo je više od 60 centimerata snijega, dok je u američkoj saveznoj državi Roud Ajlend zabilježeno i više od 90 centimetara, što je premašilo rekorde iz istorijske oluje iz 1978. godine.

Mnoge škole u gradovima u saveznoj državi Masačusets, poput Bostona i Hartforda, ostale su zatvorene dok je u gradu Njujorku više od 900.000 učenika nastavilo s redovnom nastavom, a kako prenosi AP, statistika pokazuje da je 63 odsto učenika bilo prisutno na nastavi.

Oluja je dovela i do poremećaja u avio-saobraćaju, sa oko 2.200 otkazanih letova, najviše na aerodromima u Njujorku, Nju Džerziju i Bostonu.

Novi olujni sistem, sa područja Velikih jezera, približava se sjeveroistoku Sjedinjenih Američkih Država, odnosno području takozvane Nove Engleske, ali meteorolozi najavljuju da neće biti jak kao prethodni.

Rukovodstvo lista “Boston Gloub” je, prvi put u svojoj istoriji dugoj više od 150 godina, obustavilo štampanje svojih dnevnih novina jer su snijeg i vjetrovi spriječili zaposlene da bezbjedno dođu do štamparije, navodi se u članku na veb-sajtu lista.

Prema jučerašnjim medijskim navodima, upozorenja na snježnu oluju bila su izdata za više od 69 miliona ljudi, a više od 650 hiljada domaćinstava bilo je bez struje, dok je šest saveznih država proglasilo vanredno stanje.

Govor američkog predsjednika Donalda Trampa o stanju nacije, prvi od početka njegovog drugog predsjedničkog mandata, trajao je 107 minuta, odnosno sat i 47 minuta.

Američki predsjednik Donald Tramp oborio je rekord za najduži govor pred članovima oba doma Kongresa Sjedinjenih Američkih Država.

Govor Trampa o stanju nacije, prvi od početka njegovog drugog predsjedničkog mandata, trajao je 107 minuta, odnosno sat i 47 minuta, što je osam minuta duže od njegovog govora iz marta 2025. godine, s tim što se to obraćanje Kongresu formalno nije smatralo govorom o stanju nacije, jer je tada bilo prošlo samo mjesec dana od njegove inauguracije.

Prije Trampa, rekord za najduži govor o stanju nacije držao je bivši predsjednik SAD Bil Klinton, prenosi Si-En-En.

Svoj posqednji govor pred Kongresom kao predsjednik SAD Klinton je održao 27. januara 2000. godine, a trajao je sat vremena i 28 minuta.

Bivši američki predsjednik Ričard Nikson i dalje drži rekord za najkraći govor o stanju nacije – njegovo obraćanje 1972. godine pred Kongresom je bilo kraće od 30 minuta, prenosi RTS.

Ciljevi koje su postavile ruske vlasti još nisu postignuti. “Zapadna intervencija u znak podrške Ukrajini pretvorila je sukob u širu konfrontaciju između Rusije i zapadnih zemalja”, izjavio je portparol Kremlja, Dmitri Peskov.

Uvjeravao je da Moskva ostaje otvorena za postizanje ciljeva sukoba diplomatskim putem. Međutim, Ukrajina i evropske nacije odbacuju ovaj pristup i stoga će se specijalna vojna operacija nastaviti.

Uslovi za prekid ruskih vojnih akcija u Ukrajini uključuju povlačenje ukrajinskih snaga iz cijele regije Donbasa, pristanak Ukrajine na usvajanje neutralnog statusa i ukidanje zapadnih sankcija nametnutih Moskvi.

Ispunjavanje ovih zahtjeva omogućilo bi Rusiji da slobodno kontroliše značajan dio Ukrajine – ako ne i većinu – ako dođe do promjene vladajuće vlade u zemlji.

Ruska strana nije objavila datum sljedećeg kruga pregovora s Ukrajinom. Tri takva sastanka u formatu Ukrajina-SAD-Rusija održana su u januaru i februaru. Ukrajinska strana izvijestila je da je sljedeći krug pregovora okvirno zakazan za oko 27. februara.

Rusija nije uspjela postići svoje ciljeve u Ukrajini. Glavna prepreka ostaje ukrajinska vojska, koja se neprekidno opire već četiri godine.

Štaviše, Ukrajinu podržava Zapad – i finansijski i vojno. Rusija se takođe mora nositi s obimnim sankcijama koje su joj nametnute zbog sukoba koji je u toku.

Ruska strana je prisiljena pronaći nove načine zaobilaženja zapadnih mjera, što i čini s određenim uspjehom – na primjer, kroz djelovanje takozvane “flote u sjenci” koja prevozi rusku naftu pod sankcijama.

Zapad je, međutim, svjestan tih aktivnosti i nastoji odgovoriti u skladu s tim, prenosi “Defence24”.

Američki nosač aviona USS Gerald R. Ford, najmoćniji brod te vrste na svijetu, približava se Bliskom istoku u iščekivanju potencijalnog velikog napada SAD na Iran.

Ali, umjesto da se bavi tim stvarima, posada ovog nosača ima druge probleme, kudikamo prizemnije – na brodu ne funkcionišu toaleti, prenosi Telegraf.rs.

Osam mjeseci na moru ostavlja posljedice i na sam brod. Oprema se kvari jer se održavanje i nadogradnje odlažu. NPR je u januaru izvijestio da se vodovodni sistem na nosaču pogoršava.

Sjedinjene Američke Države trenutno pripremaju najveću silu američkih ratnih brodova i aviona na Bliskom istoku u posljednjih nekoliko decenija, dok predsjednik SAD Donald Tramp upozorava na moguću vojnu akciju protiv Irana.

Međutim, sukob sa Iranom predstavlja najmanji problem za gotovo 5.000 mornara na najvećem nosaču aviona na svijetu, prenosi NDTV.

Produžena misija USS Gerald R. Ford
Nosač aviona USS Gerald R. Ford na moru je od juna prošle godine. Odluka Trampa da drugi put produži njegovo raspoređivanje dovela je do sve većeg broja problema – zapušeni toaleti i kvarovi kanalizacionog sistema.

Ford je imao važnu ulogu u hapšenju bivšeg venecuelanskog predsjednika Nikolasa Madura u januaru. Nakon te misije, posada je saznala da će njihovo raspoređivanje biti produženo zbog potencijalnih udara SAD na Iran i sada se kreću ka Bliskom istoku da se pridruže drugom nosaču aviona.

Obično misija nosača traje šest mjeseci u vrijeme mira, rekao je za Wall Street Journal penzionisani kontraadmiral Mark Montgomeri. Mornari sa Forda su na moru već osam mjeseci, a period bi mogao da se produži na 11 mjeseci, što bi oborilo rekord za najdužu kontinualnu misiju američkog ratnog broda.

O toaletima i kanalizacionim sistemima
Osam mjeseci na moru ostavlja posljedice i na sam brod. Oprema se kvari jer se održavanje i nadogradnje odlažu. NPR je izvijestio u januaru da se vodovodni sistem na nosaču pogoršava. Nosač, čija je izgradnja koštala 13 milijardi dolara, ima toalete koji ne funkcionišu, dok mornari rade danonoćno da bi sanirali curenja.

“Pošto je riječ o vakuumskom sistemu, problem sa jednim toaletom može dovesti do toga da svi toaleti u tom dijelu broda izgube pritisak, što otežava ekipama za održavanje da izoluju problem. Ekipe nalaze sve, od majica do komada užadi, koji zapušavaju sistem. Ali najčešći problem izgleda da je dio iza toaleta koji se odvoji”, izvijestio je NPR.

Lični problemi za mornare

Jedan mornar na brodu rekao je za Journal da su članovi posade ljuti i uznemireni i da žele da napuste mornaricu čim se misija završi.

Većina mornara na brodu su muškarci i žene u ranim 20-im koji nedostaju svojim članovima porodica i ne mogu da ostanu u kontaktu sa njima tokom “ghost mode” operacija zbog tajnosti kretanja nosača.

Vašington trenutno ima više od desetak ratnih brodova na Bliskom istoku – nosač aviona USS Abraham Lincoln, devet razarača i tri broda za priobalnu borbu.

Rijetko je da se dva američka nosača aviona – koji nose desetine vojnih aviona i imaju posadu od nekoliko hiljada mornara – nalaze u isto vrijeme na Bliskom istoku.