Kategorija: Svijet

Ursula fon der Lajen danas je odbacila prijedlog za izglasavanje nepovjerenja njoj kao predsjednici Evropske komisije kao pokušaj “iz priručnika ekstremista” i teoretičara zavjere.

Evropski parlament u četvrtak će glasati o nepovjerenju predsjednici Evropske komisije nakon što je 75 poslanika, mahom desnice, sakupilo potpise da bi do tog glasanja došlo. Oni Njemici prvenstveno zamjeraju odbijanje da objavi razmjenu poruka sa direktorom američke farmaceutske kompanije “Fajzer” Albertom Baurlom tokom pandemije koronavirusa, prenosi Index.hr.

Komisija je odbila zahtjev novinara da objavi prepisku Baurle i Fon der Lajen iz 2021. godine o nabavci vakcina.

Opšti sud Evropske unije u maju je presudio da Komisija nije dala dovoljne razloge da ne objavi prepisku, na šta se evropsko izvršno tijelo žalilo.

Odbrana Fon der Lajen
Fon der Lajen se danas branila da je konačan dogovor između EU i “Fajzera” bio u interesu Evrope te da nije postignut u tajnosti jer ga je potom pregledalo i odobrilo svih 27 evropskih prestonica.

Kritičare je nazvala “teoretičarima zavjere”, “antivakserima” i proruskim igračima koji metode crpe iz “najstarijih priručnika ekstremista”.

Njihov cilj je polarizacija društva, potkopavanje povjerenja u demokratiju, širenje lažnih tvrdnji o uticaju na izbore i revizija istorije, nastavila je Fon der Lajen.

Naglasila je da “nije tajna” da je bila u kontaktima sa farmaceutskom industrijom, ali i da je njena strategija obezbijedila da sve članice EU imaju jednak pristup vakcinama usljed pandemije.

Centralizacija moći
Potpisnici predloga predvođeni Rumunom Gheorgheom Pipereom, poslanikom konzervativaca (ECR), predsjednici EK zamjeraju i navodnu centralizaciju moći, “odvajanje“ od evropskih građana i uticaj na nacionalne izbore.

Nije izgledno da će Parlament u četvrtak zaista i izglasati nepovjerenje Fon der Lajen jer su za to potrebne dvije trećine glasova, a velike političke grupe su već najavile da neće podržati prijedlog.

Međutim, današnja rasprava mnogima od njih bila je prilika da iznesu svoje kritike, pa i na račun njene Evropske narodne stranke jer se po pitanju migracija i zelenih politika svrstala uz desnicu koju naziva ekstremističkom.

“Da li želite da vladate sa onima koji hoće da unište Evropu ili sa onima koji se svaki dan bore da je grade?“, upitala ju je Iratkse Garsija Perez, šefica socijalista i demokrata.

“Vi hranite čudovište” ekstremne desnice i “ono će vas na kraju pojesti”, rekao je pak šef zelenih Bas Ajkhut.

Snimak drona koji je “New York Times” dobio na uvid pokazuje koliko su teški uslovi u kojima ukrajinski vojnici pokušavaju obraniti Konstantinovku.

Grad se nalazi na udaru ruske ljetne ofanzive u Donjeckoj oblasti, gdje su ruske snage posljednjih mjeseci ostvarile najveći teritorijalni napredak od 2022. godine.

Rusija sada kontroliše više od dvije trećine Donjecka. Ali, da bi zauzela ostatak, mora osvojiti gradove koji su još pod ukrajinskom kontrolom i ključni su za vojnu logistiku.

Zato je Konstantinovka jedan od glavnih ciljeva. Ona je južni ulaz u lanac gradova koji čine zadnju veću obrambenu liniju Ukrajine u Donjecku. Ako padne, gotovo svi gradovi sjevernije biće na dometu ruskih dronova. Time bi Moskva bila korak bliže svom cilju – potpunom osvajanju Donjecke oblasti.

Ruske snage stvorile su džep dubok 16 kilometara oko ukrajinskih jedinica koje brane Konstantinovku, djelimično ih opkolivši s istoka, juga i zapada. Svaki pokret unutar tog područja ruski dronovi prate danonoćno, kažu ukrajinski vojnici i oficiri.

Jedinice su često zarobljene sedmicama bez rotacije i bez mogućnosti da se ranjeni evakuišu.

“Izuzetno je teško dostaviti zalihe, zamijeniti vojnike – zapravo bilo šta napraviti”, rekao je Makas, oficir iz 12. brigade Azov.

Ukrajina se priprema za mogući konačni ruski napad na Konstantinovku, iako bi se borbe mogle otegnuti mjesecima. Pitanje je hoće li Rusija napasti direktno, kao u Bahmutu 2023, ili će pokušati zatvoriti obruč i prisiliti Ukrajince na povlačenje, kao što je učinila u Avdejevki prošle godine.

U svakom slučaju, ukrajinski vojnici kažu da Rusija sada ima veliku prednost jer koristi dronove u puno većem obimu nego prije.

“Prije su mogli pogoditi ciljeve unutar 2-3 kilometra”, rekao je Oleksandr, komandant jedinice iz 93. brigade koja upravlja bespilotnim vozilima.

“Sada udaraju svakih 10 do 20 minuta, i to na udaljenosti od 15 kilometara od prve linije. Sve unutar tog područja se uništava”, dodaje on.

Kad ih se pita što je promijenilo situaciju, svi ukrajinski vojnici navode isti naziv: Rubikon – elitna ruska jedinica za dronove.

Ove godine istakli su se u ruskoj Kurskoj oblasti, gdje su spriječili ukrajinsko napredovanje stalnim napadima na glavnu cestu snabdijevanja. U proljeće su premješteni kod Konstantinovke i primijenili istu taktiku: sistemski napadaju ceste, vozila i antene.

“Igra se promijenila kad su oni stigli”, rekla je Rebeka Maciorovski, američka volonterka koja vodi medicinsku jedinicu u 53. mehanizovanoj brigadi Ukrajine.

Napadi oko Konstantinovke toliko su česti da ukrajinski vojnici više ni ne izlaze iz svojih skloništa.

“Šalimo se da je odlazak na WC sada gotovo herojski čin”, rekao je Mikola, vojnik koji se bori jugoistočno od grada.

Guverner Donjecke oblasti prošlog je mjeseca pozvao stanovnike na evakuaciju, rekavši da je to “pitanje preživljavanja”.

Ali ruska nadmoć u vazduhu sve više otežava evakuaciju nekoliko hiljada civila koji su ostali u Konstantinovki, nekadašnjem gradu od 70.000 stanovnika.

Put kojim se dolazi do Konstantinovke puna je ožiljaka ruskih napada – izgorjeli automobili i razrušene zgrade. Na jednom dijelu razapeta je mreža koja bi trebala zaustaviti dronove. Na ulazu u grad sjeverne strane stoji natpis: “Dobrodošli u pakao.”

Ruske snage često masovno bombarduju gradove kako bi oslabili ukrajinsku obranu prije napada. Makas, oficir iz 12. brigade Azov, rekao je da ne vjeruje da će Rusija napasti Konstantinovku direktno i tako rizikovati ulične borbe. Smatra da će je pokušati zaobići, napredujući sa sjevera s obje strane džepa koji su stvorili, prije nego što zatvore obruč oko grada.

“Ovo je pravi pakao”, opisuju ukrajinski vojnici stanje oko grada.

Granične kontrole postaju sve češća pojava unutar Evropske unije. Poljska je postala dvanaesta evropska zemlja koja se odlučila na ovaj korak, iako je cilj Šengenskog prostora upravo suprotan – slobodno kretanje bez unutrašnjih granica. Postavlja se pitanje: da li Evropska unija još može sačuvati slobodu putovanja?

Poljska je sada dvanaesta od 29 zemalja članica Šengenskog prostora koja je uvela kontrole na granicama. Ovo je direktna reakcija na pojačane kontrole koje Njemačka već danima sprovodi na svojoj granici s Poljskom, prenosi Dojče vele.

To nije iznenađenje, smatra poslanik Evropske narodne stranke Paskal Arimon. Prema njegovim riječima, sve više vlada preovladava mišljenje da granične kontrole nisu nužno negativne i da su se pokazale funkcionalnim.

„Ali upravo zato s njima treba postupati izuzetno oprezno – uvijek ih treba sagledavati u evropskom kontekstu“, poručuje Arimon, belgijski poslanik u Evropskom parlamentu. On poziva Evropsku komisiju da izvrši pravnu analizu i provjeri da li su ove mjere u skladu s članom 25. Šengenskog zakonika.

Zakonski okvir za privremene kontrole

Član 25. Šengenskog zakonika dozvoljava državama da ponovo uvedu privremene granične kontrole na period od deset dana, bez prethodne najave, ako postoji neposredna prijetnja, poput sumnje na teroristički napad.

Kontrole se zatim mogu produžiti na maksimalno šest mjeseci, a u izuzetnim slučajevima i do dvije godine – ako je ugrožen javni red ili unutrašnja bezbjednost. Kao čest primjer navodi se veliki priliv migranata.

Evropska komisija stalno ističe da ovakve mjere moraju biti vremenski ograničene i uvedene samo kao krajnja opcija.

Portparol Komisije Markus Lamert naglašava da i susjedne zemlje i sama Komisija moraju biti informisane o svakoj odluci. Dodaje da su u stalnom kontaktu sa svim pogođenim stranama.

Dugotrajne kontrole bez sankcija

U praksi se, međutim, sve češće dešava da Komisija „zažmiri“ na dugotrajne kontrole. Tako su kontrole na njemačko-austrijskoj granici u Bavarskoj na snazi još od jeseni 2015. godine, dok Danska kontroliše granicu s Njemačkom već punih osam godina.

Komisija nema ovlašćenja da zabrani već najavljene kontrole. Može samo da iznese svoje mišljenje o njihovoj opravdanosti i proporcionalnosti.

Šengen pod pritiskom

Još nije jasno da li su sve trenutno važeće kontrole širom Evrope zaista opravdane. Osim Njemačke i Poljske, granične kontrole trenutno sprovode i Francuska, Holandija, Austrija, Italija, Slovenija, Danska, Švedska, Norveška, Španija i Slovačka. Belgija, kao trinaesta zemlja, planira da uvede kontrole tokom ljeta.

Evropski komesar za unutrašnje poslove Magnus Bruner upozorava da se radi o zabrinjavajućem trendu i podsjeća na vrijednosti koje je Šengen donio:

„Ovo se mora zaustaviti. Moramo ispuniti svoju dužnost kao Evropska komisija.“

On poziva na što brže sprovođenje Pakta o azilu i migracijama. „Pozivamo države članice da to ubrzaju“, dodaje Bruner.

U Briselu se i dalje nadaju da bi sloboda kretanja unutar Evrope mogla biti sačuvana ako se Pakt o azilu i migracijama u potpunosti implementira do ljeta 2026. godine. Ključni uslov za to je efikasnija zaštita spoljašnjih granica Evropske unije.

Demilitarizacija i denacifikacija Ukrajine, povlačenje tužbi i ukidanje sankcija protiv Rusije, kao i vraćanje zamrznute imovine – moraju biti dio mirovnog sporazuma, izjavio je šef ruske diplomatije Sergej Lavrov.

– Ukrajina treba da se vrati izvorima svoje državnosti i da slijedi duh i slovo dokumenata koji su stvorili njenu pravnu osnovu – rekao je Lavrov u intervjuu Madjar Nemzetu.

Ministar je podsjetio da je 1970. godine Generalna skupština UN usvojila Deklaraciju o principima međunarodnog prava, u kojoj je navedeno da se princip teritorijalnog integriteta primjenjuje na države čije vlasti poštuju princip jednakosti i samoopredeljenja naroda.

– Svakom nepristrasnom posmatraču je očigledno da kijevski režim, koji je rusofobiju uzdigao na rang državne politike, ne predstavlja stanovništvo koje govori ruskim jezikom u Ukrajinu, uključujući Krim, Sevastopolj, Lugansk, Donjeck, Zaporožje i Herson – objasnio je on.

Lideri zemalja BRIKS-a usvojili su završnu deklaraciju Samita u Rio de Žaneiru.Osnovne stavke deklaracije:

 

U deklaraciji je izražena nada da će trenutni napori u vezi sa Ukrajinom dovesti do održivog mirovnog rešenja.

 

Učesnici samita u deklaraciji osuđuju vojne napade na Iran, koji predstavljaju kršenje međunarodnog prava.

 

U završnoj deklaraciji takođe se osuđuju nedavni napadi na željezničke pruge i mostove u Kurskoj, Brjanskoj i Voronješkoj oblasti.

 

U deklaraciji se naglašava da je Pojas Gaze sastavni dio okupirane palestinske teritorije.

 

Lideri BRIKS-a pozvali su pregovarače za Gazu da postignu hitan i bezuslovan prekid vatre u enklavi.

 

Države-članice BRIKS-a složile su se da ojačaju političku i vojnu saradnju u okviru proširenog članstva organizacije.

 

Zemlje BRIKS-a osuđuju jednostrane ekonomske sankcije koje su u suprotnosti sa međunarodnim pravom. Sankcije negativno utiču na ekonomski razvoj, zdravstvenu zaštitu i prehrambenu bezbijednost, pogađaju ljude u ranjivim situacijama, produbljuju digitalni jaz i pogoršavaju ekološke probleme.

 

Zemlje-članice udruženja pozdravljaju ukidanje jednostranih ograničenja prema Siriji i nadaju se da će to podržati napore za oživljavanje sirijske ekonomije i pokretanje faze rekonstrukcije koja pomaže razvoju i stabilnosti. Takođe su potvrdili posvećenost suverenitetu, nezavisnosti, jedinstvu i teritorijalnom integritetu Sirije i pozvali Izrael da bez odlaganja povuče svoju vojsku sa sirijske teritorije.

 

BRIKS poziva Savjet bezbjednosti UN da se pozabavi pitanjem nuklearne bezbjednosti u vojnim sukobima.

 

Lideri BRIKS-a zabrinuti su zbog rastućih rizika od nuklearnog sukoba i ponovo potvrđuju potrebu za jačanjem sistema kontrole nuklearnog naoružanja, intenziviranjem sistema razoružanja, neširenjem oružja i održavanjem njegovog integriteta i efikasnosti radi postizanja globalne stabilnosti i međunarodnog mira i bezbjednosti.

 

Zemlje BRIKS-a spremne su da sarađuju sa UN u oblasti očuvanja mira i sprečavanja oružanih sukoba.

 

Zemlje-članice BRIKS-a istakle su značaj razvoja berze žitarica ovog udruženja i uključivanja u nju ne samo poljoprivrednih proizvoda, već i sirovina.

 

Države-članice pozvale su na hitnu reformu bretonvudskih institucija, koje uključuju Međunarodni monetarni fond i Svjetsku banku, kako bi one postale fleksibilnije, efikasnije, kredibilnije, inkluzivnije, svrsishodnije, nepristrasnije, odgovornije i reprezentativnije, kako bi se ojačala njihova legitimnost.

 

Lideri su pozvali sve zemlje da u najskorije vreme ratifikuju Konvenciju UN protiv sajber-kriminala.

 

Indija će biti domaćin Samita BRIKS-a 2026. godine.

 

Sedamnaesti samit BRIKS-a održava se u Rio de Žaneiru 6. i 7. jula. Rusku delegaciju predvodi ruski ministar spoljnih poslova Sergej Lavrov.

 

BRIKS je međudržavno udruženje koju su 2006. godine osnovale Rusija, Kina, Indija i Brazil; Јužna Afrika se pridružila 2011. godine. Od 2024. godine, pridružili su im se Egipat, UAE, Etiopija, Iran, a od januara 2025. godine i Indonezija.

 

Status zemlje-partnera imaju Bjelorusija, Bolivija, Kuba, Kazahstan, Malezija, Nigerija, Tajland, Uganda, Uzbekistan i Vijetnam.

Ove godine BRIKS-om predsjedava Brazil.

BRIKS značajno nadmašuje G7 u pogledu ekonomije, izjavio je predsjednik Rusije Vladimir Putin, obraćajući se putem video-linka učesnicima glavne plenarne sjednice samita BRIKS-a koji se održava u Brazilu.Zemlje BRIKS-a čine 40 odsto svjetske ekonomije, a ukupni BDP dostiže 77 biliona dolara.

 

– Ne samo što zemlje BRIKS-a čine trećinu kopnene površine Zemlje i skoro polovinu stanovništva planete, već i 40 odsto svjetske ekonomije, a njihov ukupni BDP po paritetu kupovne moći već dostiže 77 biliona dolara – to je prema podacima MMF-a za 2025. godinu. Inače, po ovom pokazatelju BRIKS značajno nadmašuje neka druga udruženja, uključujući Grupu sedam – sa 57 biliona dolara – rekao je Putin.

 

Takođe je istakao da je unipolarni sistem služio interesima “zlatne milijarde”, ali da sada model “liberalne globalizacije” postaje zastario. Njega će zamijeniti novi i pravedniji multipolarni svijet.

 

– Promjena globalnog ekonomskog poretka nastavlja da dobija na zamahu. Sve ukazuje na to da liberalni model globalizacije postaje zastario. Centar poslovne aktivnosti se pomjera ka tržištima u razvoju, što pokreće snažan talas rasta, uključujući i u zemljama BRIKS-a – naglasio je Putin.

 

Ruski predsjednik primjetio je da upotreba nacionalnih valuta u trgovini između zemalja BRIKS-a stalno raste.

 

– Upotreba nacionalnih valuta u trgovini između naših zemalja stalno raste. U 2024. godini, udio naše nacionalne valute, rublje, i valuta prijateljskih zemalja u obračunima Rusije sa drugim zemljama BRIKS-a iznosio je 90 odsto – istakao je Putin.

 

On je dodao da je neophodno proširiti upotrebu nacionalnih valuta u međusobnim obračunima između zemalja BRIKS-a.

 

– Stvaranje nezavisnog sistema za transakcije na platformi BRIKS-a će, čini se, učiniti devizne transakcije bržim, efikasnijim i bezbijednijim – primjetio je ruski lider.

 

Ujedinjujuća agenda koju dijele zemlje BRIKS-a tražena je u trenutnoj globalnoj situaciji, izjavio je ruski predsjednik.

 

– Zemlje BRIKS-a predstavljaju različite modele razvoja, religije, jedinstvene civilizacije i kulture, ali sve one se zalažu za jednakost i dobrosusjedstvo, prioritet tradicionalnih vrijednosti… teže da daju značajan doprinos obezbijeđivanju globalne stabilnosti i bezbjednosti… Upravo su ti konstruktivni pristupi i takva objedinjujuća agenda traženi u sadašnjoj teškoj geopolitičkoj situaciji – naglasio je Putin.

 

On je primjetio da autoritet i uticaj BRIKS-a u svijetu raste iz godine u godinu.

 

Putin je napomenuo da zemlje BRIKS-a nastavljaju da produbljuju saradnju u ključnim oblastima politike i bezbijednosti, ekonomije i finansija, kulturnih i humanitarnih kontakata. Prema njegovim riječima, zemlje BRIKS-a imaju ogroman potencijal.

 

– Naše udruženje ozbiljno se proširilo i uključuje vodeće države Evroazije, Afrike, Bliskog istoka i Latinske Amerike. Zajedno imamo zaista ogroman politički, ekonomski, naučni, tehnološki i ljudski potencijal – ocijenio je Putin.

 

Ruski lider je naveo da je važno intenzivirati saradnju između zemalja BRIKS-a u oblasti tehnologije, razvoja resursa, logistike, trgovine i finansija, kako bi se maksimalno iskoristile perspektive koje se otvaraju u tom pogledu. On je dodao da BRIKS ima mnogo istomišljenika među zemljama Globalnog juga i istoka.

 

– Njima imponuje kultura otvorenog partnerstva i saradnje, međusobnog poštovanja i uvažavanja tuđih mišljenja koja se razvila u ovom udruženju – objasnio je on.

 

Brazil je, kao predsjedavajući BRIKS-a, prihvatio ruske inicijative predložene 2024. godine, primjetio je Putin.

 

– Važno je da su naše brazilske kolege prihvatile inicijative iznete tokom ruskog predsedavanja prošle godine i predložile rad na njihovoj relizaciji – rekao je on.

 

Među opštim dostignućima, Putin je istakao pokretanje specijalnog konsultativnog mehanizma o pitanjima Svjetske trgovinske organizacije.

 

Sedamnaesti samit BRIKS-a održava se u Rio de Žaneiru 6. i 7. jula. Rusku delegaciju predvodi ruski ministar spoljnih poslova Sergej Lavrov.

 

BRIKS je međudržavno udruženje koju su 2006. godine osnovale Rusija, Kina, Indija i Brazil; Јužna Afrika se pridružila 2011. godine. Od 2024. godine, pridružili su im se Egipat, UAE, Etiopija, Iran, a od januara 2025. godine i Indonezija.

 

Status zemlje-partnera imaju Bjelorusija, Bolivija, Kuba, Kazahstan, Malezija, Nigerija, Tajland, Uganda, Uzbekistan i Vijetnam. Ove godine BRIKS-om predsjedava Brazil.

Konferencija čija je tama bilo prijateljstvo između Francuske i Srbije održana je u francuskom senatu u organizaciji senatora stranke Nacionalno okupljanje Ajmerika Duroksa, istoričara Aleksisa Truda i urednika sajta “Svi Srbi u Parizu” Saše Pešića. Duroks je Konferenciju otvorio najskupljom srpskom rečenicom “Kosovo je Srbija!”Senator Duroks je podsjetio da je jedina politička snaga u Francuskoj koja se protivila NATO agresiji 1999. godine bio Nacionalni front. Događaj je okupio veliki broj visokih zvanica iz političkog, akademskog, diplomatskog i vjerskog života Francuske.

 

Među zvanicama su bili episkop zapadnoevropski Јustin, Bojana Kondić Panić, ambasadorka BiH, Anđelka Šimšić, prvi konzul Srbije, Tomislav Ćirić, vojni izaslanik Ministarstva odbrane Republike Srbije, Vesna Filipović-Nikolić, ministar savjetnik Ambasade Srbije u Francuskoj, Aleksandra Popović, član srpske delegacije pri UNESK-u u Parizu.

 

Bili su tu i francuski senatori, poslanici u francuskoj Skupštini među kojima Žulijen Limongi, zatim predsjednici opština, izabrani zvaničnici, predstavnici udruženja, prijatelji Srbije među kojima najistaknutiji Žan-Lin Lakapel, bivši poslanik Evropskog parlamenta.

 

Senator Durox je naglasio važnost istorijskog srpsko-francuskog prijateljstva, uz konstataciju da se Francuska ogriješila o Srbiju kada je tokom proslave Dana pobjede 11. novembra 2018. u Parizu predsjednik Aleksandar Vučić bio postavljen po strani. Taj čin nazvao je sramotnim, ali je istakao da “pravo srpsko-francusko prijateljstvo nadilazi političke greške i da je ono uzvišeno i vječno”.

 

Aleksis Trud je govorio o vjekovnim vezama između srpskog i francuskog naroda, počevši od kraljice Јelene Anžujske, preko savezničkih odnosa u Prvom svjetskom ratu, do savremenih političkih odnosa.

 

On je posebno je istakao doprinos Ipolita Mondena, francuskog oficira i ministra vojske Kraljevine Srbije i podsjetio na izjavu bivšeg predsjednika Francuske Fransoa Miterana koji je rekao da “dok je on predsjednik – rat protiv Srba se neće voditi”.

 

Ugledni filozof i profesor Danijel Salvatore Šifer govorio je o svojoj ličnoj povezanosti sa srpskim narodom:

 

– Nikada nisam bio na strani Srba – već na strani istine, a istina je bila na strani Srba.

 

On je podsjetio je da je tokom NATO bombardovanja ranjen na Kosovu i Metohiji, čime je platio cijenu svoje lojalnosti istini. Zatim se kritički osvrnuo na francusku ulogu u ratovima devedesetih godina, govoreći iz srca i sa dubokom emocijom.

 

Novinar i predsjednik udruženja “Svi Srbi u Parizu”, Saša Pešić, govorio je o ulozi srpske dijaspore u francuskom društvu. Njegov govor na francuskom jeziku bio je omaž višeslojnom identitetu Srba u Francuskoj:

 

– Srpska dijaspora u Francuskoj savršeno ilustruje da je moguće ostati vjeran svojim korijenima, a istovremeno u potpunosti prigrliti drugu otadžbinu.

 

Pešić je govorio o migracionim talasima u Francusku, ulozi Srpske pravoslavne crkve u toj zemlji, ali i Srba intelektualaca, umjetnika. Govoreći o političkoj emigraciji, posebno se osvrnuo na mlade političke snage porijeklom iz Srbije.

 

– Iznad brojeva, govora i generacija, ostaje istina koju vreme ne mijenja: između Francuske i Srbije postoji rijetka veza rođena u rovovima rata, odrastala u amfiteatrima znanja i sazrela u srcima naroda. Ta veza nije savez slučajnosti, već bratstvo duše, kovano žrtvom, povjerenjem i uzajamnim poštovanjem. To su ona prijateljstva koja istorija slavi, koja narodi njeguju i koja će budućnost nastaviti – jer se ne zasnivaju na interesu, već na lojalnosti i zajedničkom idealu slobode – zaključio je Pešić i na samom kraju dodao:

 

– Živjela Francuska! Živjela Srbija! Živjela Republika Srpska! Živjelo besmrtno prijateljstvo između naša dva naroda! Kosovo je Srbija”!

U diplomatskim i bezbjednosnim krugovima sve češće se postavlja neugodno pitanje o selektivnom pristupu međunarodne zajednice kada je riječ o sankcijama i odgovornosti za produženu političku blokadu u BiH.

Prema tvrdnjama nekoliko dobro upućenih izvora, u narednim mjesecima moglo bi doći do iznenađujućih promjena na spiskovima sankcionisanih – i to ne među političarima, već unutar pravosudnog aparata, piše Glas Srpske.

 

U tom kontekstu, sve češće se navodi američki presedan: državni sekretar Marko Rubio inicirao je sankcije protiv četvoro sudija Međunarodnog krivičnog suda zbog političkih posljedica njihovih odluka o Gazi.

 

Sankcije pogađaju Solomi Balungi Bosu iz Ugande, Luz del Karmen Ibanjez Karanzu iz Perua, Rein Adelaid Sofi Alapini-Gansu iz Benina i Beti Holer iz Slovenije. Dvoje od njih je pokrenulo postupak za ratne zločine protiv izraelskog premijera i ministra odbrane, Benjamina Netanjahua i Јoava Galanta, dok je drugo dvoje podržalo istragu o zločinima američkog osoblja u Avganistanu. Sankcije su već uvedene sudiji Karimu Kanu, zbog uloge u istrazi protiv izraelskih zvaničnika.

 

Ovime je razbijen mit da su sudije zaštićeni sloj međunarodne zajednice – jasno je poručeno da ni pravosuđe više nije izvan domašaja političkog odgovora. Ta logika sada postaje relevantna i za BiH.

 

– U fokusu spekulacija su tužilac Nedim Ćosić i sudija Sena Uzunović, čije se ime sve češće dovodi u vezu s optužbama o prikrivenim aranžmanima sa političkim strukturama, selektivnom (ne)procesuiranju i sistemskom zadržavanju statusa kvo. Zvaničnih potvrda još nema, ali pitanje se sve otvorenije postavlja: da li će SAD prvi put sankcionisati one koji ne djeluju kao nezavisni pravosudni organi, već kao štit političkih interesa? – tvrdi dobro obaviješten izvor blizak diplomatskim krugovima.

 

Istovremeno, sve više pogleda okreće se i ka visokom predstavniku Kristijanu Šmitu, čiji legitimitet nikada nije potvrđen u Savjetu bezbjednosti UN-a, ali je zato ostavio dubok trag kroz nametanje zakona koji su, prema ocjenama mnogih, radikalizovali politički prostor i paralizovali institucije.

 

– Iako je formalna mogućnost njegovog sankcionisanja trenutno mala, unutar pojedinih diplomatskih struktura navodno raste spremnost da se preispita njegova uloga u produbljivanju institucionalne krize. Dok se lideri stranaka javno sukobljavaju, a ambasade dogovaraju zatvorene sastanke mimo institucionalnih kanala, jedno pitanje sve glasnije lebdi nad BiH: Ko zaista destabilizuje državu – oni koji donose odluke, ili oni koji iz pozadine instrumentalizuju pravosuđe a ono prihvata nečasnu ulogu – zaključuje ovaj izvor.