Kategorija: Kultura

Preminuo je Radoje Čupić, istaknuti novosadski glumac, pozorišni režiser i prvak drame Srpskog narodnog pozorišta, koji je tokom višedecenijske karijere ostvario brojne uloge na sceni, filmu i televiziji.

Glumac Met Klark, poznat po ulozi u filmu “Povratak u budućnost III”, preminuo je u 89. godini, potvrđeno je medijima.

Porodica je navela da je smrt nastupila usljed komplikacija nakon operacije.

Prema TMZ-u, Klark je preminuo u svom domu u Ostinu, Teksas, nakon komplikacija izazvanih operacijom kičme.

Njegova porodica istakla je da je bio “glumac među glumcima” koji nije težio slavnim ulogama, već je više cijenio rad sa dobrim ljudima.

Porodica je dodala da je “otišao onako kako je živio – po svojim pravilima”.

“Back to the Future” actor Matt Clark has died at 89 💔🕊️ https://t.co/QZ1DPcgW8R pic.twitter.com/oZriF49zN0

— TMZ (@TMZ) March 16, 2026

Klark će biti zapamćen po ulozi Čestera, barmena, u trećem dijelu serijala “Povratak u budućnost”, u kojem glume Majkl DŽ. Foks i Kristofer Lojd.

U dugogodišnjoj karijeri, Klark je ostvario brojne uloge, uglavnom u vestern filmovima.

Karijeru je započeo 1960-ih kao pljačkaš u filmu “Crn kao ja” (1964).

Njegova posljednja velika filmska uloga bila je u filmu “Milion načina da umreš na zapadu” (2014).

Ostavio je suprugu Šeron Mejs, koju je oženio 2000. godine, i petoro djece.

Njegova snaha je takođe glumica, Kimberli Bek, poznata po filmovima “Petak 13: Posljednje poglavlje” i “Dan nezavisnosti”.

Šon Pen je osvojio Oskara za najbolju sporednu mušku ulogu u filmu “Јedna bitka za drugom“.

Slavni glumac nije prisustvovao ceremoniji iz, za sada, nepoznatih razloga.

Pen je bio favorit, ali ne toliko izražen, jer su tik uz njega bili Stelan Skarsgard za “Sentimentalnu vrijednost“, kao i Džejkob Elordi za “Frankenštajna“.

Pored njega, u istoj kategoriji bio je nominovan i njegov kolega iz istog filma, Benisio del Toro.

Ovo je treći Oskar u karijeri Šona Pena. Riječ je o njegovom prvom Oskaru u sporednoj kategoriji, nakon što je ranije slavio u glavnoj muškoj ulozi za filmove “Mistična rijeka” i “Milk”.

Penn je ranije osvojio BAFTA i nagradu Screen Actors Guild, ali je preskočio i te ceremonije. Njegova pobjeda ga sada svrstava u mali klub glumaca s tri Oskara, među kojima su Meril Strip, Danijel Dej-Luis, Džek Nikolson i Ingrid Bergman.

Umjetnički direktor Simfonijskog orkestra Narodnog pozorišta Republike Srpske Dušan Urošević izrazio je zadovoljstvo jer je ansambl nedavno dopunjen novim članovima, te najavio koncertnu sezonu koja će publici klasičnu muziku približiti na nov i savremen način.

Urošević je istakao da se ansambl razvija, što potvrđuje i nedavna popuna novih radnih mjesta u gudačkom ansamblu, čime se polako dostiže pun kapacitet sezone.

“Ipak, formiranje kompletnog ansambla tek je na pola puta, jer je za izvođenje velikih dela poput opera `Karmen` i `Jazavac pred sudom` neophodno formiranje i duvačke sekcije”, rekao je Srni Urošević.

On je naveo da je orkestar prošle godine održao oko 20 koncerata, te očekuje da će taj broj ove godine biti veći.

“Verujemo da će i ova sezona doneti nova radna mesta, te će se time olakšati i produkcioni zahtevi pred kojima se nalazimo”, rekao je Urošević.

On je najavio da će orkestar krajem marta ući u novi koncertni ciklus “Maestre”, u okviru kojeg će ugostiti tri žene dirigenta iz regiona.

“Ovaj projekat ima za cilj da istakne snagu žene na rukovodećoj poziciji, s obzirom na globalnu statistiku prema kojoj se do ove godine svega 10 odsto žena nalazi na pozicijama šefova dirigenata ili umetničkih direktora”, naveo je Urošević.

Orkestar priprema i multimedijalni koncert, koji će publici klasičnu muziku približiti u riječi i slici.

“Početkom aprila planiramo da održimo koncert `Četiri godišnja doba`. Kroz svoje kompozicije Vivaldi je uspevao da dočara okruženja, zvukove i raspoloženja opisana u sonetima. Ova sposobnost da `slika` muzikom čini inspiraciju iz ovih tekstova posebno važnom za potpuno razumevanje njihovog sadržaja”, pojasnio je Urošević.

Pored nastupa u matičnoj kući, strateški fokus rada Orkestra je i na decentralizaciji kulture kroz nastupe u gradovima u blizini Banjaluke, u saradnji sa lokalnim upravama.

“Pozivamo lokalne zajednice da nam se jave, te da ostvarimo puni vid saradnje, jer decentralizacija kulture se ne može raditi na `individualnom` nivou. To je moguće, ali nije efikasno. Neophodno je da udružimo snage i da se pomeramo u tom smeru”, rekao je Urošević.

On je napomenuo i da je međunarodno etabliranje orkestra jedan od prioriteta, te da je plan da se godišnje realizuju dva gostovanja u skladu sa finansijskim mogućnostima.

“Nakon prošlogodišnjih nastupa u Tivtu i Budimpešti, u planu su novi kontakti sa Srbijom i Mađarskom, kao i potencijalno gostovanje dirigenta iz Portugala. Ovaj proces međunarodne promocije obuhvata ne samo odlaske u inostranstvo već i dovođenje inostranih gostiju – muzičara, dirigenata i solista iz regiona i čitave Evrope u Banjaluku”, rekao je Urošević.

Okosnica djelovanja orkestra i ono što je cilj promocije van granica zemlje jeste umjetnička muzika domaćih autora.

“Cilj je da se kroz ove kulturne razmene orkestar etablira kao relevantna institucija koja može da stane rame uz rame sa srodnim međunarodnim ustanovama”, rekao je Urošević.

U pozorištu Dolby u Los Anđelesu u nedjelju kasno uveče biće održana 98. ceremonija dodjele Oskara, nagrada američke Akademije filmskih umjetnosti i nauka.

Najbolji film

Među favoritima za najbolji film su “Јedna bitka za drugom” Pola Tomasa Andersona i “Grešnici” Rajana Kuglera. Oba naslova kombinuju snažnu kritiku društvenih tema i sadrže upečatljive glumačke nastupe, što im je donijelo značajan zamah u sezoni.

Iako je film “Јedna bitka za drugom” na početku sezone djelovao kao favorit, posebno nakon Zlatnog globusa, Critics Choice nagrade i BAFTA nagrade, “Grešnici” je u posljednje vrijeme dobio dodatni impuls zahvaljujući nagradi za najbolju glumačku postavu na Actor nagradama.

Akademija je posljednjih godina proširila broj nominovanih za najbolji film sa pet na 10, a pored ova dva glavna kandidata, u trci su i “Sentimentalna vrijednost”, “Marti Veličanstveni”, “Hamnet” i “Bugonija”.

Najbolja glumica

U kategoriji za najbolju glumicu, DŽesi Bakli je favorit za Oskara zbog uloge majke i supruge Vilijama Šekspira u filmu “Hamnet“.

Među ostalim kandidatkinjama su veteranke koje su već bile nominovane, ali i dvije glumice koje su nominovane prvi put: Rouz Birn, koja je osvojila Zlatni globus za ulogu preopterećene majke u “Da imam noge, šutnula bih te”, i norveška glumica Renata Reinsve za “Sentimentana vrijednost”.

Najbolji glumac

Ova kategorija je i dalje najnepredvidljivija. Rani favorit je bio Timoti Šalame, koji je osvojio Zlatni globus i Critics Choice nagradu, ali BAFTA i Aktor nagrada uveli su neizvjesnost: Robert Aramajo i Majkl B. DŽordan osvojili su priznanja u svojim kategorijama.

DŽordan bi mogao da odvede “Grešnike” do Oskara, ali i Šalame ima šanse, dok se ne smije zaboraviti ni Vagner Moura za film “Tajni agent”, koji je dobio priznanja u Kanu i Zlatni globus.

Iako je važio za favorita za ovu nagradu, Timoti Šalame se našao u središtu skandala nakon izjave o operi i baletu, te mnogi komentarišu da bi zbog toga mogao ostati bez nagrade, budući da su na njegovu izjavu mnogi negativno reagovali.

Najbolja sporedna glumica

Trka za najbolju sporednu glumicu je tradicionalno nepredvidiva. Tejana Tejlor je bila raniji favorit za ulogu u “Јedna bitka za drugom”, ali su se u igru ponovo uključile Ajmi Medigan (“Oružje”) i Vunmi Mosaku (“Grešnici”), obje sa zapaženim nastupima.

Iako horor žanr rijetko biva prepoznat od strane Akademije, ove glumice podsjećaju na istorijske izuzetke poput Rut Gordon (“Rozmerina beba”) i nagrađivanih uloga iz “Egzorcist” i “Osmi putnik”.

Najbolji sporedni glumac

Kandidati u kategoriji za najboljeg sporednog glumca uključuju DŽejkoba Elordija za film “Frankenštajn”, veterane Stelana Skarsgarda (“Sentimentalna vrijednost”) i Delroja Linda (“Grešnici”), kao i prethodne dobitnike Oskara, Šona Pena i Benisija del Tora iz filma “Јedna bitka za drugom”.

Najbolja režija i najbolji originalni scenario

U kategoriji za najbolju režiju takmiče Kloi Žao (“Hamnet”), DŽoš Safdi (“Marti Veličanstveni”), Pol Tomas Anderson (“Јedna bitka za drugom”), Јoakim Trir (“Sentimentalna vrijednost”) i Rajan Kugler (“Grešnici”).

U trci za najbolji originalni scenario su ostvarenja “Plavi mjesec”, “Bilo je samo slučajno”, “Marti Veličanstven”), “Sentimentalna vrijednost“ i “Grešnici”.

Dodjela 98. Oskara održaće se 15. marta 2026. godine, a ove godine gotovo svaka kategorija može donijeti iznenađenje.

Američka glumica, pjevačica i rediteljka Barbra Strejsend dobiće počasnu Zlatnu palmu na 78. filmskom festivalu u Kanu.

– Sa ponosom i dubokom skromnošću, počašćena sam što se pridružujem društvu prethodnih dobitnika počasne Zlatne palme, čiji su radovi oduvijek bili inspiracija za mene. U ovim teškim vremenima, filmovi imaju moć da otvore naša srca i umove pričama koje odražavaju našu zajedničku ljudskost, i perspektivama koje nas podsjećaju i na našu krhkost i na našu otpornost. Kinematografija prevazilazi granice i politiku i potvrđuje moć mašte da oblikuje svijet pun saosjećanja – izjavila je američka oskarovka nakon što je obaviještena o nagradi, koja će joj biti uručena 23. maja tokom ceremonije zatvaranja festivala, prenosi portal Dedlajn.

Kako je ranije najavljeno, američki reditelj Piter DŽekson takođe će dobiti počasnu palmu na otvaranju festivala.

Ovogodišnje, 78. izdanje festivala traje od 12. do 23. maja 2026. godine.

Počasna zlatna palma dodjeljuje se pojedincima koji su svojim životnim djelom ostavili značajan trag u svijetu filma.

U prostorijama Narodne skupštine Republike Srpske u Banjaluci danas je promovisan kompakt disk “Republici Srpskoj” banjalučkog Mješovitog hora Srpskog pjevačkog društva “Jedinstvo”.

Kompakt disk promovisan je pod pokroviteljstvom predsjednika Narodne skupštine Srpske Nenada Stevandića, koji je istakao da kultura svakog naroda počiva na umjetnosti i da parlament Srpske sa zadovoljstvom podržava umjetničke projekte.

“Ono što su uradili do sada je vrijedno divljenja i podrške i ja mogu da im čestitam na tome. Hor `Jedinstvo` donosi brojne nagrade i to je dokaz da je riječ o svjetskoj kulturi”, rekao je Stevandić novinarima prije početka promocije.

Dirigent hora Nemanja Savić rekao je da ovaj kompakt disk predstavlja dar Republici Srpskoj i da mu je posebna čast što je promovisan u Narodnoj skupštini.

“Logično je i da u našoj najvažnijoj instituciji održimo promociju. Imaćemo priliku večeras da predstavimo kompozicije koje su nastale još u Odbrambeno-otadžbinskom ratu pa sve do prošle godine, kada je urađena posljednja”, dodao je Savić.

Srpsko pjevačko društvo “Jedinstvo” Banjaluka jedno je od najstarijih društava u Republici Srpskoj. Osnovano je 1893. godine i djelovalo je, sa prekidom za vrijeme Prvog svjetskog rata, sve do 1941. godine, kada mu je zabranjen rad.

Društvo je imalo veoma značajnu ulogu u očuvanju narodne tradicije, duhovnog, kulturnog i nacionalnog identiteta srpskog naroda Banjaluke i Krajine.

Na inicijativu protojereja stavrofora Ratka Radujkovića i Nemanje Savića, 1992. godine obnovljen je rad ovog društva, čiji se Mješoviti hor ubrzo svrstao u red najboljih horova Republike Srpske i Savezne Republike Jugoslavije.

Svi glavni radovi na obnovi dijelova manastira Hilandara stradalih u požaru marta 2004. godine, završeni su u protekloj godini, a sada predstoji rekonstrukcija riznice i izgradnja depoa – novog, velikog aneksa riznice, koji će se nalaziti uglavnom pod zemljom, rekao je Srni direktor Zadužbine Svetog manastira Hilandara Milivoj Ranđić.

“Zahvaljujući neprekidnoj podršci Republike Srbije i srpskog naroda, brizi Srpske pravoslavne crkve, a poslednjih godina i sredstvima Republike Srpske, manastir Hilandar je 22 godine nakon požara povratio svoju pređašnju lepotu”, ističe Ranđić.

Posljednji izgorjeli objekat koji je rekonstruisan bio je konak Igumenarija, a Ranđić navodi da će, nakon što se završi opremanje enterijera, biti predat na upotrebu do polovine ove godine.

“Manastirska uprava je već podelila kelije. Bratstvo je veliko, narasta i pretiče nas broj monaha da im obezbedimo kelije i to je dobra vest. Hilandar je sad manastir sa 60 monaha i iskušenika – najveći muški manastir u Srba”, rekao je Ranđić.

Završena je i rekonstrukcija izgorjelih paraklisa /crkvica/ Svetog Dimitrija i Svetog Save, i predstoji rad na živopisu i ikonostasu u paraklisu Svetog Save, koji će, navodi Ranđić, biti izrađen od ručno izrezbarenog drveta. Radiće ga radionica iz Sjeverne Makedonije, a procjena je da će biti završen za dvije do tri godine.

“Bratstvo želi da se novi živopis oslika u pravoj fresko tehnici, da se slika direktno na svežem krečnom malteru. Danas nema mnogo ljudi koji rade tom drevnom i izuzetno zahtevnom metodom, ali verujemo da će se naći odgovarajući slikar. Pretpostavljamo da će, pored drugih stvari, ponovo biti oslikan Ciklus Svetog Save”, rekao je Ranđić.

Kako ističe, cijeli Hilandar obnovljen je za nešto više od dva i po odsto budžeta obnove katedrale Notr Dam u Parizu, i, uključujući i dodatno izgrađenu infrastrukturu, uloženo je ukupno oko 25 miliona evra.

Jedna od specifičnosti obnove bila je i izrada stolarije, koja je najčešće rađena od kestenovog drveta, budući da je bogato taninima i otpornije na insekte, a na trajanje radova, uticalo je i poštovanje bogoslužbenog života manastira i specijalnog režima svetogorske autonomije sa velikim brojem neradnih dana.

“Zbog toga su svi poslovi organizovani i izvedeni u sopstvenoj režiji, neposrednim angažovanjem radnika, od inženjera do pomoćnih građevinskih radnika, koji su zaposleni u Zadužbini manastira Hilandara u Beogradu”, navodi Ranđić.

On ističe da je uvedeno centralno, parno grijanje sa novom kotlarnicom, izmještenom iz manastira i ukinuta su lokalna ložišta, čime je smanjena opasnost od novog požara, a Hilandar sada ima i električnu energiju.

“Za ovih 20 godina mi smo obnovili polovinu manastirskog kompleksa. Obnovili smo ekonomske objekte, koje smo adaptirali u smeštaj za poklonike, izgradili smo novi protivpožarni rezervoar, foto naponsku stanicu – solarnu elektranu i dizel agregatsku stanicu, pa Hilandar ima sopstveni energetski sistem koji obezbeđuje struju manastiru i objektima u ekonomiji”, rekao je Ranđić.

Struja će biti potrebna i za novu riznicu, čija bi izgradnja trebalo da bude završena za oko pet godina.

Ranđić objašnjava da će depo – novi, veliki aneks riznice, biti uglavnom podzemni objekat, da bi se obezbijedili što bolji uslovi za čuvanje artefakata.

“Tamo su žarka leta, a vlažne zime. More je blizu pa obezbeđenje stabilnih mikro-klimatskih uslova za čuvanje neprocenjivih starina predstavlja veliki izazov. Drugi razlog je što ne sme da se naruši vizura manastira Hilandara. O tome vodimo računa ne samo zbog ljubavi prema toj lepoti Hilandara, nego i zato što je to obaveza u zaštiti kulturnog nasleđa i nastojanju da se što više zaštiti autentičnost”, rekao je Ranđić.

Hilandar, kako podsjeća, čuva neprocjenjivo nasljeđe srpskog naroda i pravoslavne kulture – među kojima i ikone koje predstavljaju remek-djela svog doba, kao i katapetazmu /oltarsku zavjesu/ monahije Jefimije, kao i katapetazmu koju su manastiru poklonili ruski car Ivan Vasiljevič Četvrti – Grozni i njegova prva žena, izrađenu u 16. vijeku u čuvenim ruskim, kremaljskim, carskim radionicama specijalno za Hilandar.

Ranđić navodi da su tu i srpske i vizantijske vladarske povelje, kao i jedini autograf Svetog Save u Karejskom tipiku i na njemu njegov pečat – voštani otisak njegovog prstena pečatnjaka, zatim turski sultanski fermani brojni drugi artefakti.

“Uslovi u kojima se čuvaju su daleko od onoga kako bi trebalo da bude. Zato se radi ceo poduhvat. Moralo je da sačeka da se prvo obnovi izgoreli deo”, rekao je Ranđić.

HILANDAR NAJSTARIJA, NEPREKIDNO POSTOJEĆA SRPSKA USTANOVA

Ističući značaj ovog srpskog manastira, Ranđić napominje da Rumunija, uprkos svim nastojanjima, nije uspjela da dobije svoj manastir na Svetoj Gori, nego samo skit, što je niži nivo, jer svaki skit mora da pripada nekom manastiru, a ipak je donijela zakon o podršci tom skitu.

“Tako i Srbija i Republika Srpska imaju zakon o očuvanju kulturnog i istorijskog nasleđa Svetog Manastira Hilandara sa željom da to nasleđe zauvek sačuvamo, ali ne samo materijalne spomenike, nego i samu duhovnu ustanovu, pošto je Hilandar najstarija kontinuirano postojeća srpska ustanova. Bez prekida od 1198. godine, tamo se bogosluži na srpskom jeziku, administracija vodi na srpskom jeziku”, rekao je Ranđić.

U velikom požaru, koji je izbio u noći između 3. i 4. marta 2004. godine uništeno je i teško oštećeno 5.897 kvadratnih metara ili blizu 55 posto korisne površine Hilandara.

Paraklis Svetih 40 mučenika je potpuno nestao, paraklisi Svetog Dimitrija, Svetog Save i Svetog Nikole su značajno oštećeni, a uništene su, između ostalog, najstarije sačuvane autentične monaške ćelije sa kraja 16. vijeka, veoma rijetke na Svetoj Gori.

Vatrom je bilo zahvaćeno osam građevinskih cjelina, dok su trpezarija Svetog Kralja Milutina iz 14. vijeka i paraklis Svetih arhanđela pretrpjeli oštećenja usljed blizine vatre i gašenja požara.

U Gradskoj čitaonici Narodne biblioteke “Ćirilo i Metodije” u Prijedoru, predstavljena je zbirka priča “Pripovijesti belog grada”, književnika i muzičara Ognjena Vlačine.

Knjiga sadrži 26 priča o današnjem Beogradu, duhu grada iz autorove perspektive.

– Možda malo zapostavljenog u današnjem vremenu, dakle ne Beograd splavova, brzih kola i Beograda na vodi nego Beograd zelenih pijaca, mesara pekara, Beogradske filharmonije i umjetnika – rekao je Ognjen Vlačina, umjetnik i autor knjige “Pripovijesti belog grada”.

Život, ljudi oko nas i pokušaj da se prihvati sve ono što je dobro u društvu, čini okosnicu stvaralaštva ovog Prijedorčanina s beogradskom adresom.

– Јa se dodirujem tu i nekih tema koje razjedaju ovo društvo, kao što su korpucija i nepotizam ali se dodirujem i podrške, ljubavi i međusobne solidarnosti, što pomaže današnjem čovjeku da živi, da se nasmije i da preživi – kaže Vlačina.

Riječ je o zbirki priča ja jasnim stavovima.

– U pitanju je zbirka kratkih priča, pripovjedaka, eseja sa strašnom društvenom angažovanošću, sa jasnim stavovima, na sve ono što su društvene anomalije vremena u kojem živimo. Za mene kao istoričara, profesora istorije to daje dodatnu vrijednost na sav onaj literarni dio – naveo je Dejan Karlica, moderator književne večeri.

Knjiga je izabrana na konkursu za izbor i promociju publikovanih djela zavičajnih pisaca prijedorske regije.

– Nama je zaista zadovoljstvo da opet ugostimo našeg sugrađanina Ognjena Vlačinu. Prije nekoliko godina smo uživali u promociji njegovog romana “Talandara” ovdje u Gradskoj čitaonici – kaže Slađana Knežević, v.d. direktora Narodne biblioteke “Ćirilo i Metodije” Prijedor.

U organizaciji Narodne biblioteke “Ćirilo i Metodije” 31. marta, u Pozorištu Prijedor, gostovaće književnica Mirjana Bobić Mojsilović.

Foto: RTRS