Kategorija: Ekonomija

Njemačka bi uskoro mogla da napravi ozbiljan zaokret u politici minimalne zarade. Savez CDU/CSU planira da oslabi postojeće propise i omogući izuzetke za sezonske radnike u poljoprivredi, i to u trenutku kada čitav sektor u velikoj mjeri zavisi upravo od te radne snage.

Prema pisanju njemačkih medija, predlog udruženja okruga Južni Baden, kojim se traži da se minimalna satnica više ne primenjuje na sezonske radnike, jednoglasno je prihvaćen. U rezoluciji se navodi da je CDU “posvećen omogućavanju izuzetaka od minimalne satnice za sezonske radnike u poljoprivredi”.

Prema važećem nemačkom zakonodavstvu, minimalna satnica trebalo bi da važi za sve radnike bez izuzetka. U zakonu se izričito navodi da “svaki radnik ima pravo na zaradu najmanje u visini zakonske minimalne satnice”.

Zakon je jasan, ali CDU želi promjenu

Uprkos tome, CDU/CSU već duže vrijeme pokušava da izmijeni to pravilo, što gotovo sigurno vodi ka sukobu sa koalicionim partnerima. Dosadašnje rasprave o izmjenama zako¸1zale su koliko je ova tema politički osjetljiva

Generalni sekretar Socijaldemokratska partija Nemačke (SPD) Tim Klisendorf upozorio je na šire posljedice takvog predloga, ističući da je reč o osnovnom pravu radnika da zarade platu koja ih štiti od siromaštva.

“Sezonski radnici ne mogu jednostavno biti isključeni iz tog prava”, poručio je, prenose njemački mediji.

Plan CDU-a naišao je i na oštre kritike opozicije. Kada je Njemačko udruženje poljoprivrednika prošle godine iznijelo sličan zahtjev, reagovala je i Lijeva stranka (Die Linke). Dirk Brun, portparol te stranke za poljoprivrednu politiku, tada je izjavio da ideja o nižim platama za strane radnike mora biti „najodlučnije odbačena“. U saopštenju je naglasio da bi takva mjera bila ne samo nehumana, već bi ozbiljno narušila osnovne radne i socijalne standarde u Njemačkoj.

Minimalna satnica raste

Minimalna satnica u Njemačkoj početkom ove godine porasla je na 13,90 evra, a Komisija za minimalnu zaradu već je dogovorila novo povećanje na 14,60 evra sljedeće godine.

Ministar poljoprivrede savezne pokrajine Baden-Württemberg, Peter Hauk (CDU), upozorava da takav rast plata ugrožava konkurentnost njemačke poljoprivrede. Prema njegovim riječima, smanjenje troškova rada neophodno je kako bi poljoprivredna proizvodnja u Njemačkoj ostala održiva.

CDU dodatno opravdava svoj predlog tvrdnjom da sezonski radnici, zbog specifičnih ugovora, plaćaju manje poreza i doprinosa. Takođe ističu da mnogi dolaze iz zemalja u kojima su zarade znatno niže, pa bi i satnica ispod njemačkog minimuma i dalje bila iznad standarda u njihovim matičnim državama.

Bez sezonskih radnika nema žetve

Dok traje politička rasprava, podaci jasno pokazuju koliko je poljoprivreda zavisna od sezonske radne snage. Prema podacima statistike, u aprilu 2025. godine oko 28 odsto svih radnika u njemačkoj poljoprivredi činili su sezonski radnici – ukupno njih 242.800. Zanimljivo je da su žene činile čak 44 odsto sezonskih radnika, dok je njihov udio među stalno zaposlenima i porodičnim radnicima znatno manji.

Veliki dio poljoprivredne proizvodnje i dalje nije automatizovan. Poslovi poput berbe špargle, bobičastog voća ili jabuka zahtijevaju fizički izuzetno naporan rad, često u pognutom položaju, zbog čega je nedostatak radne snage hroničan problem.

U samom predlogu navodi se da minimalna satnica slabi konkurentnost domaćih farmi i dugoročno ugrožava bezbjednost snabdevanja hranom u Njemačkoj. Ipak, kritičari upozoravaju da se čitav problem svodi na pokušaj smanjenja troškova na račun najranjivijih radnika.

Sezonski radnici iz inostranstva ostaju nezamenjivi za njemačku poljoprivredu, ali pitanje koje se sada postavlja jeste – da li će njihova neophodnost postati izgovor za ukidanje osnovne radne zaštite.

Nove globalne carine predsjednika Sjedinjenih Američkih Država Donalda Trampa od 10 odsto stupile su danas na snagu, nekoliko časova nakon što je Vrhovni sud poništio njegove prvobitne sveobuhvatne ovlasti za uvođenje tarifa, objavio je Blumberg.

Tramp je prošlog petka potpisao izvršnu naredbu kojom se uvodi osnovna stopa od 10 odsto, dok je Bijela kuća najavila rad na formalnoj naredbi koja bi podigla globalnu carinu na 15 odsto, ali rok za sprovođenje još nije utvrđen.

Carine se primjenjuju prema Članu 122 Zakona o trgovini iz 1974. godine, što omogućava predsjedniku SAD-a da uvede takse do 150 dana bez odobrenja Kongresa

Naredba zadržava izuzeća za robu u skladu sa Sjevernoameričkim sporazumom o slobodnoj trgovini (NAFTA), koji su 1994. godine potpisale SAD, Kanada i Meksiko, kao i za određene poljoprivredne proizvode.

Prosječna efektivna američka carinska stopa sa izuzećima iznosi oko 10,2 odsto, u odnosu na 13,6 odsto prije sudske odluke, dok bi potencijalna globalna stopa od 15 odsto podigla efektivnu stopu na oko 12 odsto.

Neizvjesnost oko novih tarifa izazvala je zastoje u trgovinskim pregovorima sa glavnim partnerima, uključujući Evropsku uniju i Indiju, dok Trampova administracija planira istrage o uvozu industrijskih proizvoda, uključujući baterije, gvožđe, telekomunikacionu opremu i hemikalije, što bi moglo da dovede do dodatnih carina, navodi Blumberg.

Dolaskom nešto toplijih dana kupovina peleta svela se na dopunu zaliha, a s obzirom da izmakom sezone proizvođači najavljuju pojeftinjenje, građani već kalkulišu kako da ovu vrstu ogreva po povoljnijoj cijeni nabave već za narednu sezonu.

Tona peleta sada košta od 520 do 700 KM, a pojedini proizvođači najavljuju da bi cijena ove sirovine mogla pasti i za oko 50 KM, nakon što grijna sezona zvanično bude gotova.

Predstavnik proizvođača peleta u BiH Goran Ivanović rekao je za “Glas” da se tržište peleta trenutno postepeno smiruje, te da nakon završetka grijne sezone tek slijedi period povoljnijih cijena.

– Prave akcijske ponude obično kreću u aprilu. Neki proizvođači ih drže mjesec, drugi dva – pojasnio je Ivanović.

Prema njegovim riječima, za sada nema velike kupovine, jer građani uglavnom dopunjavaju zalihe i to kupovinom do jedne tone, kako bi izdržali do kraja zime.

– Zima se razvukla, bilo je dosta hladnih dana, pa su mnogi potrošili zalihe ili su pri kraju. Sada uglavnom kupuju manje količine, svi čekaju bolje cijene – istakao je Ivanović i dodao da je prosječna vrijednost ove sirovine oko 600 maraka po toni.

Nema viškova

Ivanović naglašava da nema viškova jer proizvodnja radi kontinuirano.

– Proizvodnja je povećana za oko 70 odsto od septembra i oktobra prošle godine – zaključio je Ivanović.

Kako je ranije naveo, u BiH se neće desiti nestašica peleta kako je to trenutno u Srbiji zbog nedostatka sirovine.

– BiH ima dovoljne količine sirovine i u dogledno vrijeme bi mogla postati regionalni lider u proizvodnji ove vrste ogreva – pojasnio je on.

Manja potražnja

Direktor kompanije “Pelet promet” iz Velikog Blaška Ljubiša Rogić pojasnio je da se potražnja za peletom već primjetno smanjuje, te da kupci sada uglavnom dopunjavaju svoja skladišta.

– Kupci dođu, uzmu paletu ili tonu, ali kako je otoplilo, sve se uglavnom svelo na kupovinu na vreće – rekao je Rogić za “Glas Srpske”.

Kako kaže, očekuje da će se do kraja februara potražnja dodatno smanjiti.

– Trenutna cijena je 650 KM po toni, ali očekujem da će uskoro pasti. Vjerujem da bi mogla pojeftiniti za oko 50 maraka, ali sve zavisi od cijene sirovine koju nabavljamo – naveo je Rogić.

On ističe da sirovine nema u izobilju, kao ni zaliha gotovog proizvoda.

– Nemamo peleta na lageru. Kako proizvodimo, tako i prodajemo. Jedan dio ide na tendere i po ranije sklopljenim ugovorima – pojasnio je Rogić.

Kada je riječ o izvozu, kaže da interesovanja ima, ali je prioritet bilo domaće tržište.

– Nismo mnogo izvezli jer smo nastojali da prvo ispoštujemo domaće kupce. Nešto je ipak otišlo u Italiju, Austriju, Srbiju i Sloveniju, ali to su relativno male količine – zaključio je Rogić.

Dragan M. iz Teslića kaže da u sezoni potroši oko 5,5 tona peleta, a kupovinu ogreva uvijek planira na vrijeme.

– Kada uzmete u obzir tu količinu, kupovina mimo sezona donosi uštedu od 250 do 300 maraka, što nije malo – rekao je Dragan M.

Sezona

Goran Ivanović je istakao da je problem sa peletom nastao zbog nagle potražnje pred zimu zbog čega su i proizvođači reagovali većom proizvodnjom, što je podiglo cijenu.

– Tokom ljeta nije bilo gotovo nikakve tražnje, a onda početkom septembra kao da je neko rekao: “Start”, svi su ga odjednom htjeli. U takvoj situaciji ne može se tako brzo nadoknaditi nedostatak – pojasnio je Ivanović.

Prihodi Uprave za indirektno oporezivanje BiH (UIO BiH) te poreskih uprava Republike Srpske i Federacije BiH i dalje rastu, pa je tokom januara prikupljeno ukupno 1,86 milijardi KM.

Januar 2026. – najvažniji podaci

• Ukupno prikupljeno: 1,86 milijardi KM
• UIO BiH: 885 miliona KM
• Povrat PDV-a: 187 miliona KM
• PU RS: 325,4 miliona KM (+13%)
• PU FBiH: 650,6 miliona KM (+2,31%)

Iz UIO BiH su saopštili da su prihodi od indirektnih poreza u januaru 2026. godine iznosili 885 miliona KM i veći su za pet miliona KM ili 0,57% u odnosu na isti period 2025. godine, kada su iznosili 880 miliona KM.

“UIO je u januaru 2026. godine privredi vratio 187 miliona KM povrata PDV-a, pa su neto prihodi koji su otišli u raspodjelu korisnicima u januaru 2026. godine, a to su država, entiteti i Brčko distrikt, iznosili 698 miliona KM”, naveli su iz UIO BiH.

Finansiranje državnih institucija

Dodali su da je za finansiranje državnih institucija u januaru 2026. godine raspoređen iznos od 79 miliona KM.

“Ostatak prikupljenih prihoda od indirektnih poreza završio je kod entiteta i Brčko distrikta. Tako je Federacija BiH sa jedinstvenog računa dobila 381 milion KM, Republika Srpska 214 miliona KM i Brčko distrikt 21 milion KM. Po osnovu posebne putarine za izgradnju auto-puteva i izgradnju i rekonstrukciju drugih puteva (0,25 KM), Federacija BiH je dobila dodatnih 23 miliona KM, Republika Srpska 15 miliona KM i Brčko distrikt 791.000 KM. Razlika predstavlja rezervu na posebnom računu za putarinu u iznosu od 0,25 KM”, istakli su iz UIO BiH.

Poreska uprava Republike Srpske

Iz Poreske uprave Republike Srpske su saopštili da su u januaru ove godine na račun javnih prihoda prikupili 325,4 miliona maraka, što je za 36,9 miliona KM ili 13 odsto više u odnosu na januar 2025. godine.

“Doprinosi su naplaćeni u iznosu od 220,6 miliona KM, što je za 22,7 miliona KM ili 11 procenata više nego u istom mjesecu 2025, pri čemu je naplata doprinosa za Fond PIO i za Fond zdravstvenog osiguranja veća za po 11 odsto, dok je za Zavod za zapošljavanje veća za 12 odsto, a za Fond dječje zaštite naplata doprinosa je veća za 15 procenata”, piše u saopštenju PU RS.

“Direktni porezi su u januaru 2026. naplaćeni u iznosu od 61,5 miliona KM, što je za 8,2 miliona maraka ili 15 odsto više nego u januaru prethodne godine. Najveći rast je ostvaren kod poreza na dohodak koji je naplaćen u iznosu od 39,1 milion maraka, a što je za 20 odsto više nego u januaru 2025. godine. Pored toga, značajan rast naplate kod direktnih poreza bilježi i porez na dobit, koji je naplaćen u iznosu od 20,4 miliona maraka, što je za 10 odsto više u odnosu na januar 2025. godine”, istakli su iz Poreske uprave RS.

Kada su u pitanju ostali javni prihodi, u januaru je naplaćeno 43,2 miliona KM, što je za 6,1 milion KM ili 16 odsto više u odnosu na isti mjesec 2025. godine. Takse i naknade su naplaćene u iznosu od 16,3 miliona KM ili 31 odsto više, dok su naknade za priređivanje igara na sreću naplaćene u iznosu od 16,8 miliona KM ili 13 procenata više nego u januaru 2025. godine.

Poreska uprava Federacije BiH

Iz Poreske uprave FBiH su obavijestili javnost da su poreski obveznici Federacije BiH u januaru uplatili 650.610.816 KM javnih prihoda, što je u odnosu na januar 2025. godine više za 14.710.446 KM, ili za 2,31%.

“Na dan 31. januar 2026. godine broj aktivnih poslovnih subjekata sa uključenim poslovnim jedinicama i podružnicama u Federaciji BiH je 134.757, a na dan 31. januar 2025. godine broj aktivnih poslovnih subjekata sa uključenim poslovnim jedinicama i podružnicama u Federaciji BiH bio je 131.714”, stoji u saopštenju PU FBiH.

Ukupna godišnja kvota radnih dozvola za produženje i novo zapošljavanje stranaca u BiH u ovoj godini iznosi 7.427, od čega se na Federaciju BiH odnosi 4.500, Republiku Srpsku 2.000, a na Brčko distrikt 927 radnih dozvola, rečeno je Srni iz Agencije za rad i zapošljavanje BiH.

Godišnja kvota za produženje već izdatih radnih dozvola iznosi 2.350, i to za FBiH 1.500, Republiku Srpsku 500, a za Brčko distrikt 350 radnih dozvola, dok je za novo zapošljavanje stranaca u BiH u 2026. godini predviđeno 4.409 radnih dozvola, što je više za oko 15 odsto u odnosu na prethodnu godinu.

Od ukupnog broja godišnje kvote radnih dozvola za novo zapošljavanje stranaca na FBiH se odnosi 3.000, što je više za 25 odsto u odnosu na prošlu godinu, Republiku Srpsku 1.500, što je na nivou prošlogodišnje, a na Brčko distrikt 577 radnih dozvola, što je više za oko 13 odsto.

Najviše radnih dozvola za novo zapošljavanje stranaca u BiH u ovoj godini je za građevinarstvo, i to 1.760, od kojih 700 za FBiH, 710 Republiku Srpsku i 350 za Brčko distrikt.

Za prerađivačku industriju planirano je 1.060 dozvola, odnosno 700 za FBiH, 300 Republiku Srpsku, te 60 za Brčko distrikt, a za hotelijerstvo i ugostiteljstvo 560, odnosno 410 za FBiH, 110 za Republiku Srpsku i 40 za Brčko distrikt.

U BiH su lani izdate 6.702 važeće radne dozvole, i to 4.584 nove i 2.118 produženih.

Od ovog broja, u okviru kvote je izdato 4.456 dozvola, od kojih novih 3.370, produženih 1.086, dok je 2.246 izdatih radnih dozvola koje ne ulaze u kvotu /1.214 novih i 1.032 produžene/.

Ukupna godišnja kvota radnih dozvola za produženje i novo zapošljavanje stranaca u BiH u 2025. godini iznosi 7.229 radih dozvola, od kojih je izdato navedenih 4.456 dozvola ili 62 odsto, prenosi Srna.

Godišnja kvota radnih dozvola za novo zapošljavanje stranaca u BiH u prošloj godini iznosila je 4.409 radnih dozvola, a izdato je 3.370 ili 76 odsto, dok je godišnja kvota za produženje već izdatih radnih dozvola iznosila 2.820, a izdato je 1.086 dozvola ili 39 odsto.

U BiH prošle godine radnu dozvolu imala su 933 državljanina Indije, 831 Nepala, 784 Turske, 663 Srbije, 639 Bangladeša, te 461 državljanin Kine.

Prema djelatnostima, lani su za građevinarstvo izdate 1.672 radne dozvole, 1.170 za prerađivačku industriju, 697 za ostale uslužne djelatnosti, 675 za trgovinu, 588 za djelatnost pružanja smještaja, te pripreme i usluge hrane, a 585 za umjetnost, zabavu i rekreaciju.

Agroindustrijski i prehrambeni sektor u BiH lani je ostvario izvoz od oko 1,32 milijarde KM, što je više za 10 odsto nego u prethodnoj godini, podaci su Spoljnotrgovinske komore BiH.

Uvoz je u prošloj godini iznosio oko 5,55 milijardi KM, što je povećanje od devet odsto u odnosu na 2024.

Iz Komore navode da ovaj sektor i dalje ima najveći deficit u robnoj razmjeni BiH sa svijetom, koji je lani iznosio 4,24 milijarde KM, te pojašnjavaju da je to razumljivo s obzirom na zavisnost BiH od uvoza sirovina i proizvoda koji se u zemlji ne proizvode.

Povećan je izvoz masti i ulja, mliječnih proizvoda i proizvoda na bazi žitarica.

U uvozu prednjače meso i mesni proizvodi, sirće, alkohol i pića, duvan, kafa, čaj i mljekarska industrija.

Agroindustrija ima prostora za dalji rast, ali je za ubrzanje rasta potrebna i podrška domaćeg tržišta, ističu iz Spoljnotrgovinske komore.

Foto: RTRS