Predsjednik Republike Srpske Siniša Karan rekao je u intervjuu Srni da ukupno stanje u Srpskoj treba posmatrati sa stanovišta njene snage, institucionalnih kapaciteta i sposobnosti da se suoči sa problemima i za njih pronađe najbolja rješenja.
“Generalno možemo reći da je situacija u Republici Srpskoj stabilna u političkom, ekonomskom i bezbjednosnom smislu, te da je stabilna upravo na bazi stabilnih institucija našeg sistema”, naglasio je Karan.
On je naveo da se stabilnost institucija odnosi prije svega na njihov kapacitet i mogućnost da odgovore svom ustavnom i zakonskom zadatku sa svih aspekata.
“Kada govorimo o zakonodavnoj vlasti, Narodnoj skupštini Republike Srpske, u tom institucionalnom kapacitetu zakonski su odgovorili na sve izazove koji su se našli pred Republikom Srpskom. U isto vrijeme glavni i osnovni nosilac izvršne vlasti, Vlada Republike Srpske, svojim zakonodavnim inicijativama, a kasnije u izvršenju tih zakona, našla je potpuno adekvatne odgovore u ovim turbulentnim vremenima”, istakao je Karan.
On je ocijenio da su institucije Republike Srpske odgovore i rješenja našle u svim segmentima društva, te da je posebno značajno to što su rješenja sistemska i dugoročna.
“Rješenja su već vidljiva od, recimo, boračkih populacija, radničkih prava, nekih socijalnih prava svih kategorija – žena, djece, djece školskog uzrasta, pa do svih segmenata našeg društva”, rekao je Karan.
STABILNOST SRPSKE POČIVA NA VOLJI NARODA I DEJTONU
Predsjednik Republike istakao je da stabilnost Republike Srpske, kako danas tako i tokom više od tri decenije njenog postojanja, počiva na izbornoj volji naroda na osnovu koje nastaju institucije Srpske.
On je naglasio značaj ekonomske i političke stabilnosti i samodrživosti Republike Srpske, kao i očuvanja njene ustavno-pravne pozicije u okviru dejtonske BiH.
“Bazni su principi koje mi želimo da održimo, afirmišemo i smatram da su jedini mogući, a to je paritet, konsenzus i podjela nadležnosti kada je riječ o cijeloj BiH”, rekao je Karan.
On je dodao da Republika Srpska insistira na svojoj ustavnoj poziciji, kao i na položaju konstitutivnih naroda i dva entiteta.
“Možemo zaključiti da svi ovi aspekti afirmišu ovu konstataciju da je Republika Srpska danas ekonomski, politički i institucionalno sigurno snažno mjesto”, ocijenio je Karan.
AMERIČKA AKADEMSKA JAVNOST SVE VIŠE ČUJE ARGUMENTE SRPSKE
Govoreći o nedavno objavljenom radu američkih autora u Harvardovom naučnom časopisu koji otvara pitanje efekata američkog angažmana u BiH nakon Dejtona, Karan je istakao da je značajno što se u američkoj akademskoj javnosti otvaraju pitanja koja su godinama bila predmet argumenata Republike Srpske.
“Prije svega moramo reći da je svih ovih 30 godina Republika Srpska bila suočena sa neopravdanim pritiscima, neopravdanim napadima”, naveo je Karan.
On je ukazao da je Republika Srpska gotovo sve vrijeme optuživana za rušenje Dejtonskog mirovnog sporazuma iako se borila za njegove principe i dejtonski Ustav.
“Prema tome, stvorila se potpuno pogrešna, negativna percepcija i narativ koji je išao protiv Republike Srpske”, podsjetio je Karan.
Prema njegovim riječima, stvoren je stereotip o Republici Srpskoj, ali radovi američkih autora pokazuju da se situacija mijenja.
“Mijenja se u smislu da su i argumenti Republike Srpske, oni ključni koje ponavljamo 30 godina, počeli da imaju svoje uvo i dopiru i na druga mjesta, pa tako i u SAD i da se otvaraju i drugačije spoznaje o tome šta se događa u BiH”, naglasio je Karan.
On je istakao da su napori zvaničnika Republike Srpske na međunarodnom planu doprinijeli da se argumenti Srpske čuju i van BiH.
“To je veliko dostignuće Republike Srpske. Svi ti naši argumenti uvijek, i danas i svih ovih godina, bili su argumenti koji su imali svoju potku i svoju osnovu u Ustavu, u Dejtonskom mirovnom sporazumu i ništa izvan toga”, naglasio je Karan.
On je rekao da to doprinosi afirmaciji politike Republike Srpske i uvažavanju njenih stavova.
INTERVENCIONIZAM VISOKIH PREDSTAVNIKA RUŠIO DEJTON
Komentarišući kritiku uloge OHR-a objavljenu u Harvardovom naučnom časopisu, Karan je istakao da su upravo to pitanja na koja Republika Srpska ukazuje godinama.
“Mi smo konstatovali da su svih ovih 30 godina neustavnim, antidejtonskim djelovanjem svih visokih predstavnika, pa i onoga koji to nije bio, koji je radio ovdje nepozvan i bez ikakvih ovlašćenja, svojim intervencionizmom zapravo pokušali da naprave jedan koncept antidejtonske BiH”, konstatovao je Karan.
Prema njegovim riječima, intervencionizam je rušio principe Dejtonskog sporazuma – paritet, konsenzus i podjelu nadležnosti – i išao u pravcu unitarizacije BiH.
“Lično smatram da je svih ovih 30 godina glavno sporenje i ključno neslaganje političkih elita u BiH, predstavnika bošnjačkog, srpskog i hrvatskog naroda, upravo u promišljanju o tome kakva je BiH po svom državnom uređenju”, rekao je Karan.
On je pojasnio da je BiH, prema Dejtonskom mirovnom sporazumu, federalno uređena, sa snažnim elementima konfederacije.
“U tom smislu smatram da intervencionizam, koji su američki autori prepoznali, ovih 30 godina nije dao nikakve efekte. Naprotiv, nakon 30 godina imamo iste one probleme koje smo imali i prije 30 godina, čak multiplicirane u određenom segmentu sa aspekta pokušaja uništavanja suvereniteta i snage entiteta i tri konstitutivna naroda”, rekao je Karan.
On je dodao da se intervencionizam kretao u pravcu rušenja utvrđenog dejtonskog oblika državnog uređenja i njegovog preusmjeravanja ka unitarnom i građanskom modelu.
“Danas su shvatili da taj koncept nije dobar. Republika Srpska ga ne priznaje. Ne priznaju ga najmanje dva konstitutivna naroda”, istakao je Karan.
BONSKA OVLAŠĆENJA SU IZMIŠLJENA; UNITARIZACIJA BiH JE NEGACIJA DEJTONA
Govoreći o stavovima američkih autora o potrebi ukidanja bonskih ovlašćenja, Karan je naglasio da su to “izmišljena ovlašćenja”.
“Sama ova činjenica da su oni na takav način svojim promišljanjem došli do tog zaključka, onda su automatski posredno ili neposredno već i sami negirali bonska ovlašćenja koja zapravo ne postoje”, ukazao je Karan.
On je naveo da su bonska ovlašćenja, nastala nakon Dejtonskog sporazuma, 1997. godine, od izmišljenog tijela – Savjeta za implementaciju mira.
“NJime su upravo htjeli dati neku vrstu legitimizacije procesu koji je odmah krenuo, a taj proces se zove unitarizacija”, rekao je Karan.
Navodeći da je unitarizacija BiH negacija Dejtona, predsjednik Republike Srpske je naglasio da oni koji zagovaraju građansku unitarnu državu direktno ruše Dejtonski mirovni sporazum.
On je rekao da je BiH multietnička zemlja sa tri konstitutivna naroda i dva entiteta i da bi njena unitarizacija bila negacija same države, Ustava i Dejtonskog sporazuma.
ODLUKE VISOKIH PREDSTAVNIKA O NADLEŽNOSTIMA SRPSKE SU NIŠTAVNE
Karan je govorio i o stavu američkih autora da visoki predstavnici nikada nisu mogli donositi zakone, te da su takvi akti ništavni, ističući da je principijelna politika Republike Srpske, odmah prepoznala sve te procese kao antidejtonske i antiustavne.
On je naveo da su visoki predstavnici donijeli više od 900 različitih odluka kojima su pokušali da promijene oblik državnog uređenja u pravcu unitarizacije.
“Često imam običaj da kažem da postoje srećne i nesrećne federalne države. Srećne su one koje su uspjele da riješe ova tri principa na kojima počivaju i Sjedinjene Američke Države i sve moderne federacije danas u svijetu”, rekao je Karan, ističući da su ti principi paritet, konsenzus i podjela nadležnosti.
Najviše zla kojeg su učinili svi visoki predstavnici svojim intervencijama, kaže on, bio je upravo udar na nadležnosti. “Republici Srpskoj su oduzimane nadležnosti mimo ustavne procedure kako je to propisano Aneksom četiri”, rekao je Karan.
On je istakao da Ustav predviđa mogućnost dodatnih nadležnosti, ali samo uz saglasnost svih strana, odnosno konstitutivnih naroda i entiteta.
“S tog aspekta, u procesno-pravnom smislu, materijalno-pravnom, u ustavnom i dejtonskom smislu, svi ti akti koje su donijeli visoki predstavnici mimo Aneksa deset su ništavni”, rekao je Karan.
SARADNJA SA NOVOM AMERIČKOM ADMINISTRACIJOM OTVARA EKONOMSKI I POLITIČKI PROSTOR
Kada je riječ o mogućnosti snažnije saradnje Republike Srpske sa administracijom američkog predsjednika Donalda Trampa, Karan je u intervjuu Srni rekao da se svijet ubrzano mijenja i da više ne postoji raniji unipolarni poredak.
Prema njegovim riječima, Republika Srpska je prepoznala aktuelni trenutak i nastoji da u okviru globalnih promjena pronađe prostor za afirmaciju svojih interesa.
“Jedan od njih je i saradnja sa novom američkom administracijom koju je predsjednik /Milorad/ Dodik u više navrata gradio duži vremenski period”, rekao je Karan.
On je naveo da su lider SNSD-a Milorad Dodik, srpski član Predsjedništva BiH Željka Cvijanović i vršilac dužnosti direktora Kancelarije za međunarodnu saradnju Republike Srpske Ana Trišić Babić učinili velike napore da afirmišu stavove Srpske.
Cilj je, dodao je on, stvaranje dobre pozicije za otvaranje ekonomskog i političkog prostora za dijalog i saradnju, te da Republika Srpska bude prepoznata kao takvo mjesto, a ne da se širi lažni narativ o njoj.
On je ocijenio da je stvorena sjajna osnova da Republika Srpska kroz razgovore i dogovore, prije svega na ekonomskom polju, dodatno osnaži svoj status.
Govoreći o svom najvažnijem zadatku na mjestu predsjednika Republike, Karan je rekao da je najvažniji zadatak ne samo predsjednika Republike, nego svih institucija da budu odraz stabilnosti u Republici Srpskoj i da u okviru svojih ustavnih nadležnosti ostvaruju ono što građani očekuju od njih.
On je naglasio da snaga institucija mora imati direktan efekat na život građana.
NAJVIDLJIVIJI REZULTAT SARADNJE SA SRBIJOM – INFRASTRUKTURNI PROJEKTI
Kada je riječ o saradnji sa Srbijom, Karan je naveo da odnose Republike Srpske i Srbije karakteriše veliki broj istorijskih, nacionalnih i identitetskih veza.
“Riječ je o jednom narodu. Postoje idetitetska obilježja koja nas definišu kao jedno. Mi to u osnovi i jesmo”, naglasio je Karan i podsjetio i deklaraciju Svesrpskog sabora i na Sporazum o specijalnim paralelnim vezama Srpske i Srbije koji obuhvata ekonomiju, socijalnu oblast, zdravstvo, ekonomiju, sport, kulturu i druge oblasti.
Kao najvidljiviji rezultat saradnje on je izdvojio infrastrukturne projekte. “Ono što je možda najvidljivije i najznačajnije jeste veliki broj infrastrukturnih projekata i objekata koji se grade u cijeloj Republici Srpskoj, kao i u Federaciji BiH gdje živi srpski narod”, rekao je Karan.
On je ocijenio da su odnosi predsjednika Srbije Aleksandra Vučića i predsjednika Dodika doprinijeli tome da saradnja bude vidljiva građanima, a ona se najbolje vidi kroz konkretne projekte bilo da je to škola, most, put, auto-put, bilo koji infrastrukturni projekat.
Karan je pozitivno ocijenio i rad aktuelne Vlade Srpske na čelu sa premijerom Savom Minićem, navodeći da ona izvrsno radi svoj posao, ne samo u saradnji sa Srbijom već i u drugim oblastima u kojima, kako kaže, idu u susret problemima, ne bježe od njih i nalaze sjajna i dobra rješenja.
GLAS REPUBLIKE SRPSKE SE PONOVO ČUJE U SVIJETU
Govoreći o preostalim zabludama dijela međunarodne zajednice i javnosti o Republici Srpskoj, Karan je ukazao da i dalje postoji negativan narativ koji je građen decenijama.
Prema njegovim riječima, dio međunarodne zajednice koji je podržavao intervencionizam visokih predstavnika morao je stvoriti narativ o napadu na Republiku Srpsku kako bi održao taj pristup.
“Ovdje je, 30 godina danas kasnije, došlo do potpunog sukoba dejtonskog i antidejtonskog. Republika Srpska je dejtonsko. Antidejtonsko su ovi drugi”, rekao je Karan.
On je ocijenio da se situacija promijenila jer se argumenti Republike Srpske danas više čuju. “Bilo je nezamislivo prije pet ili deset godina pročitati ovako nešto što su sada napisali američki autori, a danas je to postala stvarnost, i naša i njihova stvarnost”, istakao je Karan.
Predsjednik Republike je zaključio da afirmacija dejtonskih principa, ustavne pozicije Republike Srpske, kao i principa ustavnosti i zakonitosti, predstavljaju put kojim se može suprotstaviti neustavnom i antidejtonskom djelovanju.
